Peristephanon
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/prudentius" aria-label="More works by Prudentius (IV)">
—
⋯
Original / primary: Vulgata
5.1
Beate martyr, prospera
5.2
diem triumfalem tuum,
5.3
quo sanguinis merces tibi
5.4
corona, Vincenti, datur!
5.5
Hic te ex tenebris saeculi
5.6
tortore uicto et iudice
5.7
euexit ad caelum dies
5.8
Christoque ouantem reddidit.
5.9
Nunc angelorum particeps
5.10
conlucis insigni stola,
5.11
quam testis indomabilis
5.12
riuis cruoris laueras,
5.13
cum te satelles idoli
5.14
praecinctus atris legibus
5.15
litare diuis gentium
5.16
ferro et catenis cogeret.
5.17
Ac uerba primum mollia
5.18
suadendo blande effuderat,
5.19
captator ut uitulum lupus
5.20
rapturus adludit prius.
5.21
' Rex', inquit,' orbis maximus,'
5.22
qui sceptra gestat publica,
5.23
seruire sanxit omnia
5.24
priscis deorum cultibus.
5.25
Vos, Nazareni, adsistite
5.26
rudemque ritum spernite!
5.27
haec saxa, quae princeps colit,
5.28
placate fumo et uictima!'
5.29
Exclamat hic Vincentius,
5.30
leuita de tribu sacra,
5.31
minister altaris dei
5.32
septem ex columnis lacteis:
5.33
' Tibi ista praesint numina,
5.34
tu saxa, tu lignum colas,
5.35
tu mortuorum mortuus
5.36
fias deorum pontifex,
5.37
nos lucis auctorem patrem
5.38
eiusque Christum filium,
5.39
qui solus ac uerus deus,
5.40
Datiane, confitebimur'.
5.41
Hic ille iam commotior:
5.42
audesne, non felix', ait,
5.43
' ius hoc deorum et principum
5.44
uiolare uerbis asperis,
5.45
ius et sacratum et publicum,
5.46
cui cedit humanum genus,
5.47
nec te iuuentae feruidae
5.48
instans periclum permouet?
5.49
Hoc namque decretum cape:
5.50
aut ara ture et caespite
5.51
precanda iam nunc est tibi
5.52
aut mors luenda est sanguine.'
5.53
Respondit ille altrinsecus:
5.54
' age ergo, quidquid uirium,
5.55
quidquid potestatis tibi est,
5.56
palam reluctor, exere!
5.57
Vox nostra quae sit, accipe:
5.58
est Christus et pater deus,
5.59
serui huius et testes sumus,
5.60
extorque, si potes, fidem!
5.61
' Tormenta, carcer, ungulae
5.62
stridensque flammis lammina
5.63
atque ipsa poenarum ultima,
5.64
mors, christianis ludus est.
5.65
O uestra inanis uanitas
5.66
scitumque brutum Caesaris!
5.67
condigna uestris sensibus
5.68
coli iubetis numina:
5.69
excisa fabrili manu
5.70
cauis recocta et follibus,
5.71
quae uoce, quae gressu carent,
5.72
inmota, caeca, elinguia.
5.73
His sumptuosa splendido
5.74
delubra crescunt marmore,
5.75
his colla mugientium
5.76
percussa taurorum cadunt.
5.77
' At sunt et illic spiritus'.
5.78
' Sunt, sed magistri criminum,
5.79
uestrae et salutis aucipes,
5.80
uagi, inpotentes, sordidi,
5.81
qui uos latenter incitos
5.82
in omne conpellumt nefas:
5.83
uastare iustos caedibus,
5.84
plebem piorum carpere.
5.85
Norunt et ipsi ac sentiunt
5.86
pollere Christum et uiuere
5.87
eiusque iam iamque adfore
5.88
regnum tremendum perfidis.
5.89
Clamant fatentes denique
5.90
pulsi ex latebris uiscerum
5.91
uirtute Christi et nomine
5.92
diuique et idem daemones.'
5.93
His intonantem martyrem
5.94
iudex profanus non tulit,
5.95
conclamat:' os obtrudite,
5.96
ne plura iactet inprobus!
5.97
Vocem loquentis claudite
5.98
raptimque lictores date,
5.99
illos reorum Plutones
5.100
pastos resectis canibus!
5.101
Iam faxo ius praetorium
5.102
conuiciator sentiat,
5.103
inpune ne nostris sibi
5.104
dis destruendis luserit.
5.105
Tibi ergo soli, contumax,
5.106
Tarpeia calcentur sacra,
5.107
tu porro solus obteras
5.108
Romam, senatum, Caesarem?
5.109
Vinctum retortis bracchiis
5.110
sursum ac deorsum extendite,
5.111
conpago donec ossuum
5.112
diuulsa membratim crepet.
5.113
Posthinc hiulcis ictibus
5.114
nudate costarum abdita
5.115
ut per latebras uulnerum
5.116
iecur retectum palpitet.'
5.117
Ridebat haec miles dei
5.118
manus cruentas increpans,
5.119
quod fixa non profundius
5.120
intraret artus ungula.
5.121
Ac iam omne robur fortium
5.122
euiscerando cesserat
5.123
nisusque anhelus soluerat
5.124
fessos lacertorum toros,
5.125
ast ille tanto laetior
5.126
omni uacantem nubilo
5.127
frontem serenam luminat
5.128
te, Christe, praesentem uidens.
5.129
' Quis uultus iste, pro pudor!'
5.130
Datianus aiebat furens,
5.131
' gaudet, renidet, prouocat
5.132
tortore tortus acrior!
5.133
Nil illa uis exercita
5.134
tot noxiorum mortibus
5.135
agone in isto proficit,
5.136
ars et dolorum uincitur.
5.137
Sed uos, alumni carceris,
5.138
par semper inuictum mihi,
5.139
cohibete paulum dexteras,
5.140
respiret ut lassus uigor.
5.141
Praesicca rursus ulcera,
5.142
dum se cicatrix colligit
5.143
refrigerati sanguinis,
5.144
manus resulcans diruet.'
5.145
His contra leuites refert:
5.146
' si iam tuorum perspicis
5.147
languere uirtutem canum,
5.148
age, ipse maior carnifex,
5.149
ostende, quo pacto queant
5.150
imos recessus scindere,
5.151
manus et ipse intersere
5.152
riuosque feruentes bibe!
5.153
Erras, cruente, si meam
5.154
te rere poenam sumere,
5.155
cum membra morti obnoxia
5.156
dilancinata interficis.
5.157
Est alter, est intrinsecus,
5.158
uiolare quem nullus potest,
5.159
liber, quietus, integer,
5.160
exsors dolorum tristium.
5.161
Hoc, quod laboras perdere
5.162
tantis furoris uiribus,
5.163
uas est solutum ac fictile,
5.164
quocumque frangendum modo.
5.165
Quin immo nunc enitere
5.166
illum secare ac plectere,
5.167
qui perstat intus, qui tuam
5.168
calcat, tyranne, insaniam!
5.169
Hunc, hunc lacesse, hunc discute,
5.170
inuictum, inexsuperabilem,
5.171
nullis procellis subditum
5.172
solique subiectum deo!'
5.173
Haec fatur et stridentibus
5.174
laniatur uncis denuo;
5.175
cui praetor ore subdolo
5.176
anguina uerba exsibilat:
5.177
' Si tanta callum pectoris
5.178
praedurat obstinatio,
5.179
puluinar ut nostrum manu
5.180
abomineris tangere,
5.181
saltim latentes paginas
5.182
librosque opertos detege,
5.183
quo secta prauum seminans.
5.184
iustis cremetur ignibus'.
5.185
His martyr auditis ait:
5.186
' quem tu, maligne, mysticis
5.187
minitaris ignem litteris,
5.188
flagrabis ipse hoc iustius.
5.189
Romfea nam caelestium
5.190
uindex erit uoluminum
5.191
tanti ueneni interpretem
5.192
linguam perurens fulmine.
5.193
Vides fauillas indices
5.194
Gomorreorum criminum,
5.195
Sodomita nec latet cinis
5.196
testis perennis funeris.
5.197
Exemplar hoc, serpens, tuum est.
5.198
fuligo quem mox sulpuris
5.199
bitumen et mixtum pice
5.200
imo inplicabunt tartaro.'
5.201
His persecutor saucius
5.202
pallet, rubescit, aestuat
5.203
insana torquens lumina
5.204
spumasque frendens egerit.
5.205
Tum deinde cunctatus diu
5.206
decernit:' extrema omnium
5.207
igni, grabato et lamminis
5.208
exerceatur quaestio.'
5.209
Haec ille sese ad munera
5.210
gradu citato proripit
5.211
ipsosque pernix gaudio
5.212
poenae ministros praeuenit.
5.213
Ventum ad palestram gloriae,
5.214
spes certat et crudelitas,
5.215
luctamen anceps conserunt
5.216
hinc martyr, illinc carnifex.
5.217
Serrata lectum regula
5.218
dente infrequenti exasperat,
5.219
cui multa carbonum strues
5.220
uiuum uaporat halitum.
5.221
Hunc sponte conscendit rogum
5.222
uir sanctus ore interrito,
5.223
ceu jam coronae conscius
5.224
celsum tribunal scanderet.
5.225
Subter crepante aspergine
5.226
scintillat excussus salis
5.227
punctisque feruens stridulis
5.228
sparsim per artus figitur.
5.229
Aruina posthinc igneum
5.230
inpressa cauterem lauit,
5.231
uis unde roris fumidi
5.232
in membra sensim liquitur.
5.233
Haec inter inmotus manet
5.234
tamquam dolorum nescius
5.235
tenditque in altum lumina;
5.236
nam uincla palmas presserant.
5.237
Sublatus inde fortior
5.238
lugubre in antrum truditur,
5.239
ne liber usus luminis
5.240
animaret altum spiritum.
5.241
Est intus imo ergastulo
5.242
locus tenebris nigrior,
5.243
quem saxa mersi fornicis
5.244
angusta clausum strangulant.
5.245
Aeterna nox illic latet
5.246
expers diurni sideris,
5.247
hic carcer horrendus suos
5.248
habere fertur inferos.
5.249
In hoc baratrum conicit
5.250
truculentus hostis martyrem
5.251
lignoque plantas inserit
5.252
diuaricatis cruribus.
5.253
Quin addit et poenam nouam
5.254
crucis peritus artifex,
5.255
nulli tyranno cognitam
5.256
nec fando conpertam retro.
5.257
Fragmenta testarum iubet
5.258
hyrta inpolitis angulis,
5.259
acuminata, informia,
5.260
tergo iacentis sternerent.
5.261
Totum cubile spiculis
5.262
armant dolores anxii,
5.263
insomne qui subter latus
5.264
mucrone pulsent obuio.
5.265
Haec illc uersutus uafra
5.266
meditatus arte struxerat,
5.267
sed Belzebulis callida
5.268
commenta Christus destruit.
5.269
Nam carceralis caecitas
5.270
splendore lucis fulgurat
5.271
duplexque morsus stipitis
5.272
ruptis cauernis dissilit.
5.273
Agnoscit hic Vincentius
5.274
adesse quod sperauerat,
5.275
tanti laboris praemium,
5.276
Christum, datorem luminis.
5.277
Cernit deinde fragmina
5.278
iam testularum mollibus
5.279
uestire semet floribus
5.280
redolente nectar carcere.
5.281
Quin et frequentes angeli
5.282
stant ac loquuntur comminus,
5.283
quorum unus ore augustior
5.284
conpellat his dictis uirum:
5.285
' Exsurge, martyr inclyte,
5.286
exsurge securus tui,
5.287
exsurge et almis coetibus
5.288
noster sodalis addere!
5.289
Decursa iam satis tibi
5.290
poenae minacis munia
5.291
pulchroque mortis exitu
5.292
omnis peracta est passio.
5.293
O miles inuictissime,
5.294
fortissimorum fortior,
5.295
iam te ipsa saeua et aspera
5.296
tormenta uictorem tremunt.
5.297
Spectator haec Christus deus
5.298
conpensat aeuo intermino
5.299
propriaeque collegam crucis
5.300
larga coronat dextera
5.301
Pone hoc caducum uasculum,
5.302
conpage textum terrea,
5.303
quod dissipatum soluitur,
5.304
et liber in caelum ueni!'
5.305
Haec ille; sed clausas fores
5.306
interna rumpunt lumina
5.307
tenuisque per rimas nitor
5.308
lucis latentis proditur.
5.309
Hoc cum stuperet territus
5.310
obsessor atri liminis,
5.311
quem cura pernox manserat
5.312
seruare feralem domum,
5.313
psallentis audit insuper
5.314
praedulce carmen martyris,
5.315
cui uocis instar aemulae
5.316
conclaue reddit concauum.
5.317
Pauens deinde introspicit,
5.318
admota quantum postibus
5.319
acies per artas cardinum
5.320
intrare iuncturas potest:
5.321
uernare multis floribus
5.322
stramenta testarum uidet
5.323
ipsumque uulsis nexibus
5.324
obambulantem pangere.
5.325
Inplentur aures turbidi
5.326
praetoris hoc miraculo,
5.327
flet uictus et uoluit gemens
5.328
iram, dolorem, dedecus.
5.329
' Exemptus', inquit,' carceri
5.330
paulum benignis fotibus
5.331
recreetur, ut pastum nouum
5.332
poenis refectus praebeat'.
5.333
Coire toto ex oppido
5.334
turbam fidelem cerneres,
5.335
mollire praefultum torum,
5.336
siccare cruda uulnera.
5.337
Ille ungularum duplices
5.338
sulcos pererrat osculis,
5.339
hic purpurantem corporis
5.340
gaudet cruorem lambere.
5.341
Plerique uestem linteam
5.342
stillante tingunt sanguine,
5.343
tutamen ut sacrum suis
5.344
domi reseruent posteris.
5.345
Tunc ipse manceps carceris
5.346
et uinculorum ianitor,
5.347
ut fert uetustas conscia,
5.348
repente Christum credidit.
5.349
Hic obseratis uectibus
5.350
densae specum caliginis
5.351
splendore lucis aduenae
5.352
micuisse clausum uiderat.
5.353
At uero postquam lectuli
5.354
martyr quietem contigit,
5.355
aeger morarum taedio
5.356
et mortis incensus siti--,
5.357
si mors habenda eiusmodi est,
5.358
quae corporali ergastulo
5.359
mentem resoluit liberam
5.360
et reddit auctori deo,
5.361
mentem piatam sanguine,
5.362
mortis lauacris elutam,
5.363
quae semet ac uitam suam
5.364
Christo inmolandam praebuit--,
5.365
ergo ut recline mollibus
5.366
reiecit aulaeis caput,
5.367
uictor relictis artubus
5.368
caelum capessit spiritus.
5.369
Cui recta celso tramite
5.370
reseratur ad patrem uia,
5.371
quam fratre caesus inpio
5.372
Abel beatus scanderat.
5.373
Stipant euntem candidi
5.374
hinc inde sanctorum chori
5.375
parique missum carcere
5.376
baptista Iohannes uocat.
5.377
At christiani nominis
5.378
hostem coquebant inrita
5.379
fellis uenena et liuidum
5.380
cor efferata exusserant.
5.381
Saeuire inermem crederes
5.382
fractis draconem dentibus:
5.383
' euasit exultans', ait,
5.384
' rebellis et palmam tulit.
5.385
Sed restat illud ultimum:
5.386
inferre poenam mortuo,
5.387
feris cadauer tradere
5.388
canibusue carpendum dare.
5.389
Iam nunc et ossa extinxero,
5.390
ne sit sepulcrum funeris,
5.391
quod plebs gregalis excolat
5.392
titulumque figat martyris.'
5.393
Sic frendit et corpus sacrum
5.394
profanus-- a dirum nefas!--
5.395
nudum negato tegmine
5.396
exponit inter carices.
5.397
Sed nulla dirarum famis
5.398
aut bestiarum aut alitum
5.399
audet tropeum gloriae
5.400
foedare tactu squalido.
5.401
Quin, si qua clangens inprobe
5.402
circumuolarat eminus,
5.403
trucis uolucris inpetu
5.404
depulsa uertebat fugam.
5.405
Nam coruus, Heliae datus
5.406
olim ciborum portitor,
5.407
hoc munus inplet sedule
5.408
et inremotus excubat.
5.409
Hic ex frutectis proximis
5.410
infestus alarum sono
5.411
oculosque pinnis uerberans
5.412
exegit inmanem lupum.
5.413
Quis perfidorum credere
5.414
ausit rapacem beluam,
5.415
tauris paratam congredi,
5.416
cessisse plumis mollibus?
5.417
Ibat malignum murmurans
5.418
leui uolatu exterritus
5.419
praedamque uisam fugerat
5.420
custodis inbellis minis.
5.421
Quis audienti talia,
5.422
Datiane, tunc sensus tibi,
5.423
quantis gementem spiculis
5.424
figebat occultus dolor,
5.425
cum te perempti corporis
5.426
uirtute uictum cerneres
5.427
ipsis et inpar ossibus
5.428
uacuisque iam membris minor?
5.429
Sed quis, tyranne pertinax,
5.430
hunc inpotentem spiritum
5.431
determinabit exitus?
5.432
nullusne te franget modus?
5.433
' Nullus, nec umquam desinam;
5.434
nam si ferina inmanitas
5.435
mansuescit et clementia
5.436
coruos uoraces mitigat,
5.437
mergam cadauer fluctibus:
5.438
insana numquam naufragis
5.439
ignoscit unda et spumeum
5.440
nescit profundum parcere.
5.441
Aut semper illic mobilis
5.442
incerta per ludibria
5.443
uagis feretur flatibus
5.444
squamosa pascens agmina,
5.445
aut sub fragosis rupibus
5.446
scabri petrarum murices
5.447
inter recessus scrupeos
5.448
discissa rumpent uiscera.
5.449
Ecquis uirorum strenue
5.450
cumbam peritus pellere
5.451
remo, rudente et carbaso,
5.452
secare qui pontum queas,
5.453
rapias palustri e caespite
5.454
corpus, quod intactum iacet,
5.455
leuique uectum lembulo
5.456
amplum per aequor auferas?
5.457
Sed conplicatum sparteus
5.458
claudat cadauer culleus,
5.459
quem fune conexus lapis
5.460
praeceps in altum deprimat,
5.461
At tu per undas emices
5.462
rorante praepes palmula,
5.463
donec relictum longior
5.464
abscondat aspectus solum.'
5.465
Haec iussa quidam militum
5.466
-- Eumorfio nomen fuit--
5.467
uiolentus, audax, barbarus,
5.468
furore feruens adripit.
5.469
Funale textum conserit,
5.470
suto quod inplet corpore,
5.471
emensus et multum freti
5.472
inter procellas excutit.
5.473
O praepotens uirtus dei,
5.474
uirtus creatrix omnium,
5.475
quae turgidum quondam mare
5.476
gradiente Christo strauerat,
5.477
ut terga calcans aequoris
5.478
siccis mearet passibus,
5.479
plantas nec undis tingueret
5.480
uasti uiator gurgitis!
5.481
Haec ipsa uirtus iusserat
5.482
rubrum salum dehiscere,
5.483
patente dum fundo aridum
5.484
secura plebs iter terit.
5.485
Nec non et ipsa nunc iubet
5.486
seruire sancto corpori
5.487
pontum quietis lapsibus
5.488
ad curua pronum litora.
5.489
Saxum molaris ponderis
5.490
ut spuma candens innatat
5.491
tantique custos pigneris
5.492
fiscella fertur fluctibus.
5.493
Cernunt stupentes nauitae
5.494
uectam remenso marmore
5.495
labi retrorsum leniter
5.496
aestu secundo et flamine.
5.497
Certant et ipsi concito
5.498
pontum faselo scindere,
5.499
longe sed artus praeuolant
5.500
telluris ad mollem sinum.
5.501
Prius relatos denique
5.502
humus quieta suscipit,
5.503
quam pulsa summis nisibus
5.504
carina portum tangeret.
5.505
Felix amoeni litotis
5.506
secessus ille, qui sacra
5.507
fouens harenis uiscera
5.508
uicem sepulcri praebuit,
5.509
dum cura sanctorum pia
5.510
deflens adornat aggerem
5.511
tumuloque corpus creditum
5.512
uitae reseruat posterae!
5.513
Sed mox subactis hostibus
5.514
iam pace iustis reddita
5.515
altar quietem debitam
5.516
praestat beatis ossibus;
5.517
subiecta nam sacrario
5.518
imamque ad aram condita
5.519
caelestis auram muneris
5.520
perfusa subter hauriunt.
5.521
Sic corpus, ast ipsum dei
5.522
sedes receptum continet
5.523
cum Maccabeis fratribus
5.524
sectoque Eseiae proximum.
5.525
Simplex sed illis contigit
5.526
corona poenarum, quibus
5.527
finem malorum praestitit
5.528
mortis supremus exitus.
5.529
Quid tale sector ausus est?
5.530
truncata numquid corporis
5.531
segmenta post serram feris
5.532
obiecit aut undis dedit?
5.533
Num Maccabei martyris
5.534
linguam tyrannus erutam
5.535
raptamue pellem uerticis
5.536
auibus cruentis obtulit?
5.537
Tu solus, O bis inclyte,
5.538
solus brauii duplicis
5.539
palmam tulisti, tu duas
5.540
simul parasti laureas.
5.541
In morte uictor aspera,
5.542
tum deinde post mortem pari
5.543
uictor triumfo proteris
5.544
solo latronem corpore.
5.545
Adesto nunc et percipe
5.546
uoces precantum supplices,
5.547
nostri reatus efficax
5.548
orator ad thronum patris!
5.549
Per te, per ilium carcerem,
5.550
honoris augmentum tui,
5.551
per uincla, flammas, ungulas,
5.552
per carceralem stipitem,
5.553
per fragmen illud testeum,
5.554
quo parta creuit gloria,
5.555
et quem trementes posteri
5.556
exosculamur lectulum,
5.557
miserere nostrarum precum,
5.558
placatus ut Christus suis
5.559
inclinet aurem prosperam
5.560
noxas nec omnes inputet!
5.561
Si rite sollemnem diem
5.562
ueneramur ore et pectore,
5.563
si sub tuorum gaudio
5.564
uestigiorum sternimur,
5.565
paulisper huc inlabere
5.566
Christi fauorem deferens,
5.567
sensus grauati ut sentiant
5.568
leuamen indulgentiae.
5.569
Sic nulla jam restet mora,
5.570
quin excitatam nobilis
5.571
carnem resumat spiritus
5.572
uirtute perfunctam pari,
5.573
ut, quae laborum particeps
5.574
commune discrimen tulit,
5.575
sit et coheres gloriae
5.576
cunctis in aeuum saeculis.