Epistolae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/rudolfus-i" aria-label="More works by Rudolfus I">
—
Original / primary: 8636 Episto158
1.1
LIBER PRIMUS.
1.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus rex Romanorum electus, de imperiali diademate assequendo sollicitus, territusque horrido Imperii ob diuturnam vacationem aspectu, coenobitas Cistercienses, sui amoris ac munificentiae admonitos, regiique patrocinii spe illectos, precatur ut sibi orationibus divinam opem implorent.
1.2
Assumpti divinitus ad Romani imperii dirigenda molimina, dum in eminentis speculae celsitudine, cui nos manus Domini virtuose praefecit, ad deorsum subjacentis abyssi faciem oculos retorquemus, dum incultum hactenus agrum ejusdem imperii circumquaque prospicimus, tempestatum insurgentium densitate quotidie sylvescentem, quodam nimirum timore pariter et tremore[ horrore] demittimur 304 ex praemissis incerta formidine merito trepidantes. Verum rejectis interdum ad primitivae nostrae sublimationis auspicia nostrae considerationis obtutibus, attendentes quod manus Altissimi de tam humilis locis tugurio ad tam celsa, tam[ celsata et] fastigiosa palatia nos provexit in eo cujus admiranda potentia dat per gratiam esse stabilia quae sunt fragilia per naturam, nostrae fiduciae spem locamus, praesumentes fiducialiter, quod opus, quod omnipotentiae suae dignoscitur ineffabili dispensatione contextum, felici praesagio consummabit. Porro cum ad hoc justorum preces assiduas nobis summopere necessarias aestimemus, devotionem vestram attentius exhortamur, quatenus debita gratitudine diligentius advertentes, quod in vestris agendis regia vobis celsitudo libenter aspirat, piarum orationum vestrarum suffragiis nos divinae clementiae commendetis.
2.1
305 EPISTOLA II. Fr. Joannes sancti Cisterciensis ordinis abbas generalis respondet ad superiores Rudolphi litteras ordinem suum ipsi commendans. ( An. Dom. 1273, cod. Rud. II.)
2.1
ARGUMENTUM.-- Frater Joannes abbas Cistercii reponit regiis litteris, lectas easdem esse in capitulo generali, auditumque ab omnibus laetanti animo, spem vetusti amoris et patrocinii confirmari. Missarum sacrificia, statasque preces pro cuncta domo regia indictas esse ordini Cisterciensium universo, cujus privilegia et indulta regio patrocinio commendat.
2.2
Serenissimo Rudolpho Romanorum regi electo frater Joannes in illo feliciter agere, qui regibus dat salutem. Sublimitatis regiae vestrae litteras susceptas cum reverentia debita legi feci coram fatribus de diversis mundi partibus congregatis: et quia caedem quasi duplici fungentes officio nostrorum fratrum vestrae excellentiae devotorum exhiberi vobis devotarum orationum suffragia postulabant, et vos eorumdem singularem dominum, dilectorem 306 praecipuum, et provisorem munificum testabantur, non solum auditae fuerunt libentius et gratius intellectae, verum etiam ipsarum petitio efficaciter et hilariter meruit exaudiri. Noverit igitur vestra serenitas, quod pro vestrae conservatione salutis pariter et[ in] augmento, pro illustrissima domina Anna vestrae magnificentiae participe et consorte, nec non pro praeclarissima vestra prole universis et singulis fratribus totius ordinis nostri missae, et aliarum orationum suffragia sunt imposita et injuncta, ab eisdem eo libentius 307 et celerius divinae clementiae offerenda, quo vos patrem recognoscunt benevolum, et ipsorum fervidum zelatorem, quos licet ex abundanti vestrae excellentiae propius recommendo, pro indultis eisdem gratiis et favoribus, ad gratiarum vobis multiplices actiones assurgens, paratus nihilominus ea promptiori animo juxta modum facultatis propriae effectu prosequente complere, quae accepta novero vestrae beneplacito voluntatis.
3.1
EPISTOLA III. Rudolphus itidem petit a sanctimonialibus virginibus pro se et consorte sua orationum suffragia. ( An. Dom. 1273, cod. Rud. III.)
3.1
ARGUMENTUM.-- Binis sequentibus litteris eadem de causa et ad eumdem finem scriptis ad moniales diversi ordinis, Rudolphus petit earum ferventes orationes, quas efficaces futuras putat, utpote quae a sanctimonialibus sanctissimae Virgini acceptissimis ad ejus Filium Jesum Christum dirigentur.
3.2
Ad speculam dignitatis regiae ordinatione divina provecti, dum importabilia onera nostris humeris incumbentia diligenter attendimus, dum in trutina continuae meditationis appendimus propriarum imbecillitatem et insufficientiam virium, et suscepti laboris inspicimus gravitatem, quodam[ quod jam] nimirum timore et tremore stupere compellimur, et gradus praeeminentiam, et perspectam deorsum abyssi faciem formidantes, ne loci forsitan terribilis altitudo plerumque nos terreat, ex fiducia tamen divinae clementiae relevamur sperantes, quod hujus spatiosi et procellosi maris illaesi transire possimus angustias, si salutis et gratiae nobis impetretis auxilium, quae coelesti sponso in conscientiae vestrae deliciis lectum floridum praeparastis. Quid enim vobis a pietate divina 308 negabitur, quae[ quanquam] semper illam meremini habere propitiam virtutum candore et fragrantia operum beatorum[ Beatorum?]. Quid apud reginam praefulgidam matrem Dei vestra non poterunt obtinere praeconia, quarum[ quorum] meritis fulget Ecclesia, viget mundus exemplis, et proficit religio Christiana? Quid illa clarissima civium acies supernorum vestris votivis non impetrabit affectibus, quae vobis propitia redditur pro laudis divinae praeconiis et pro vitae meritis innocentis? Ecce igitur qui cum Martha multiplicis perturbationis inquietamur incommodis, opportunum auxiliationis solatium exspectantes ab acquiescentibus cum Maria, universitatem vestram, quam regis aeterni gratiam et coelestis curiae favorem claris habere argumentis praesumimus, votis supplicibus duximus requirendam, quatenus nobis ac inclytae Annae Romanorum reginae consorti nostrae charissimae divinae omnipotentiae gratiam vestris piis interventionibus acquiratis, ut ejus admiranda potentia faciat per gratiam esse fortissima, quae sunt fragilia per naturam; debilitatem nostram robore fulciat, et virtute corroboret; detque nobis ab alto prosequi quod commisit et tradidit, quatenus in gloriae suae convalescat augmentum, et Christianus populus una nobiscum in pulchritudine pacis et requie opulenta consideat tandem claritatis perpetuae radiis illustrandus.
4
309 EPISTOLA IV. Ejusdem cum superiore argumenti, et iisdem pene verbis conscripta. ( An. Dom. 1273, cod. Rud. IV.)
4
In praecelsae dignitatis honore, quo nos praetulit exaltator humilium, quasi onus importabile nostris est humeris alligatum, cujus dum magnitudinem venerandam ac stupendam attendimus, non immerito formidamus. Verum sicut ex fragilitatis nostrae consideratione mergimur, sic ex fiducia divinae clementiae quodammodo relevamur, sperantes quod hujus procellosi maris prospere transire possimus insidias, si nobis impetretis salutis auxilium, qui coelesti sponso in vestrae conscientiae deliciis lectum floridum praeparastis. Quid enim vobis a Dei pietate denegabitur illam merentibus habere propitiam candore virtutum? Quid apud reginam praefulgidam matrem Dei angelorum dominam gloriosam vestra conversatio non obtinebit, quorum meritis splendet Ecclesia, exemplis viget et proficit religio Christiana? Quid illa beatorum acies vestris votivis non impetrabit affectibus, quae vobis propitia redditur, et pro laudis divinae praeconiis, et vitae meritis innocentis? Ecce regis aeterni gratiam et coelestis curiae vos habere favorem claris argumentis praesumitur, et signis perspicuis comprobatur. Digne itaque vestram universitatem per Dei misericordiam obsecramus, quatenus pia meditatione pensantes quantum ex eo possit imminere stuporis, quod qui pulveris et cineris essentiam gerimus, regentis in saecula per temporalem gladium vicarii facti sumus, piis orationum vestrarum praesidiis nobis gratiae divinae suffragia impetretis, humili supplicatione postulantes, ut ejus admiranda potentia det per gratiam esse fortissima quae sunt fragilia per naturam, debilitatem nostram et robore fulciat, et virtute perfundat, 310 detque sic nobis prosequi quod impotentiae nostrae tradidit, et humilitati commisit, quatenus in gloriae suae augmentum transeat, et populus Christianus per nos pace et tranquillitate proficiat, et tandem illis ac nobis aeternae claritatis radius illucescat.
5.1
EPISTOLA V. Rudolpus electus in regem Romanorum scribit ad universos imperii status de pace reformanda, et ut sibi debitam exhibeant obedientiam .( An. Dom. 1273, cod. Rud. V.)
5.1
ARGUMENTUM.-- Divina ope per religiosos viros ac sacras virgines implorata, serio cogitans de restituendis imperii Romani rebus accisis, encyclica hac epistola universos ejusdem imperii principes tam ecclesiasticos quam laicos, ad praestandum homagium et fidelitatis sacramentum invitat.
5.2
Ad Romani regni gubernacula vocati illius vocatione, qui superborum fastigiorum superbiam elidens, devotam humilitatem humilium collocat in sublimi, mente disponimus et pervigili meditatione pervolvimus, qualiter in excelso per excelsum et sublimem regem regum majestatis solio constituti in reformatione pacis jamdudum disperditae reipublicae consulamus, oppressorumque hactenus, et subjectis tyrannorum tyrannidi dispendiosis periculis cautius caveamus: sperantes ex hoc, et in talis agone certaminis, qui mentem affligit interius et quietem sensibus exterioribus non concedit, supernum nobis provenire subsidium et humani favoris incremento proficere nos debere. Hinc est quod cum in suprema dignitatis specula simus ad hoc positi, quod universa sacro Romano imperio, et ad nos per devota servitia fidem gerentia membra claris obtutibus, et sinceris affectibus nostram serenitatem 311 deceat contemplari, universos vos, et singulos omni benignitate, quae serenitatem decet regiam, complectimur animo gratioso credentes, et absque omnis ambiguitatis scrupulo praesumentes, quod affectus noster, quem ex impendenda vobis nostrae serenitatis gratia poteritis experiri, per devotum vestrae fidelitatis obsequium opportunam suis vicibus per vos recipere debeat omnimodam recompensam.
6.1
EPISTOLA VI. Civitas quaedam gratulatur Rudolpho de electione, gratiasque agit de offensa remissa, eidem se commendans. ( An. Dom. 1273, cod. Rud. VI.)
6.1
ARGUMENTUM.-- Basileensis civitas Rudolphi armis nuper obsessa, mox accepto electionis nuntio liberata, et litteris benevolentiae et spei beneficiorum plenis provocata rescribens, ingentem laetitiam, gratiarum actionem, oblivionem praeteritorum, ac debitum obsequium, atque obedientiam testatur. Postremo illum orat ut jura et bonas consuetudines sibi confirmet.
6.2
Laetetur et gratuletur totis visceribus laetabunda et laudans invicta Germania, quam post calamitates varias et aerumnas rex coelestis de excelso respiciens coelorum habitaculo, dignatus est electionem Romani principis in veritate divina potius quam humana misericorditer visitare. Cujus quidem principis generis ac morum ingenuitas, animi virtus praeclara, et indefessa magnanimitas per famam in remotis mundi partibus habitantium est auribus inculcata. Porro quoniam ex abundanti regiae majestatis gratia, 312 nobis immeritis dignati estis dirigere scripta vestra, inter dulcia regalis eloquia clementiae continentia manifeste, quod videlicet quidquid rancoris ad nostram civitatem erga vos exstitit, relegato prorsus totius futurae quaestionis scrupulo, benignitate regia remisistis. Quapropter serenitatis vestrae excellentiae assurgimus humiliter inclinantes cum omni quo valemus genere gratiarum, omnem penitus offensam, quam nobis universis universaliter et singulis singulariter, antequam ad culmen imperialis fastigii Dominus vos evocaret, pro qualitate temporum intulistis, remittentes integre et in toto, oblivionis scilicet perpetuae rubigine superinducta, ad memoriam id poeticum revocantes: Laedere qui potuit, aliquando prodesse valebit. Unde dominationis vestrae magnificentiae totis viribus, et affectibus supplicamus, quatenus munificentiae vestrae benignitate largiflua in conservandis nostrae civitatis juribus, et bona consuetudine, quae est apta legum interpres, sicut transmissae nobis nuper a vestra serenitate litterae pollicentur, nos velitis prosequi, ut speramus, favore gratiae specialis, cum et nos parati simus, et esse inviolabiliter intendamus, ad vestrae majestatis imperia et mandata, prout justum fuerit et consonum aequitati, pro qualitate nostrarum virium fideliter exsequenda.
7.1
313 EPISTOLA VII. Alia item civitas Rudolpho gratulatur de electione ejusdem in regem Romanorum, eidem se submisse commendans. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. VII.)
7.1
ARGUMENTUM.-- Cum Rudolphus, Germanici regni corona Aquisgrani suscepta, per provincias imperio Rom. subditas nuntios misisset, homagium excepturos a civitatibus totius Germaniae, ex iis una, eo dilato, legationem ad Rudolphum adornat, quae munere illo magnificentius fungatur. In eximias laudes coronati regis effunditur; omnipotenti Deo gratias agit, quod se ab invasorum tyrannide liberaverit, suamque subjectionem ecclesiastico principi per pacta conventa firmatam, moderandam suppliciter petit.
7.2
Benedictio, claritas, sapientia et gratiarum actio, honor, virtus, et fortitudo sedenti in throno, viventi in saecula saeculorum. Qui vergente mundi vespere in diebus nostris Romani monarchiam imperii jam veluti pedibus fictilibus titubantem, aureo capite decoravit, rege honore et gloria coronato. Quem rex regum dives in omnes, qui eum unxit prae omnibus consortibus, argentei pectoris prudentia Salomonis, atque divitiis, ferro victorioso militiae gladio, ac aere omnium virtutum praeconio in omnem terram, et in fines orbis terrae in sibi praedestinato imperio stabilem faciat, et per saecula gloriosum. Huic imperiali vestrae excellentissimae majestati, noster singularis et totius orbis universalis domine, cum fiducia ad thronum gratiae accedentes, civitatem, omnem substantiam, et personas nostras confidenter offerimus, certi quod gratiam inveniemus in auxilio opportuno, qui dudum ab alienis possessi dominis, quibus vagum jus est, in misera fuimus servitute. Firmetur quapropter clementia thronus regis, et dum ab alienis ad proprium de multis ad dominum unum convertimur, cum modo nostra temporalis salus in manu vestra sit, Domine, oculi pietatis vestrae nos respiciant, ut regi nostro laetissime serviamus. Sane quod hanc professionem debitae servitutis, atque fidelitatis a nuntiis 314 vestrae majestatis requisiti non fecimus, non aliud fuit dilationis occasio, nisi quod affectavimus nos personaliter conspectui vestrae magnificentiae praesentare per latores praesentium, quos propter suam honestatem ex omnibus nobis elegimus, nostrae legationis ministerium in vestra imperiali curia prosequendum. Ad hoc quamplurimum indigemus, ut pro nobis recitata fide solliciti, dum in nobis jurisdictionem imperialem vendicatis, commissionem et pactum illud, quo rex Romanorum N. tunc moderator imperii, nos venerabili domino N. subjecit, sic concorditer cum ipso disponere dignemini, ut ex hoc praedictus princeps nullam contra nos habeat actionem, quin imo pro vestri culminis excellentia adjutor noster sit in necessitatibus opportunis.
8.1
EPISTOLA VIII. Quidam Rudolpho scribit, et pontificis maximi opera et mirabili sui sublimatione Ecclesiae et imperii statum hactenus collapsum reformatum iri ( An. Dom. 1274, cod. Rud. VIII.)
8.1
ARGUMENTUM.-- Diuturno interregno post Fridericum II allegorice descripto, dum tyranni, facinore si, irreligiosi omnia jura divina et humana pervertebant, Dei miseratione ait constitutum in Petri sede Gregorium X, virtute et sanctitate conspicuum, quasi solem et Rudolphum lunae instar fluctuanti imperio esse tributum: communem omnium spem esse, utroque ex luminari serenitatem pristinam restitutum iri.
8.2
Superni consilii sapientia, quae secretum utique coeli gyrum sola circuit increata, primi parentis in posteros sentiens derivari discrimina, et ex sui plasmatis exorbitatione, quod naturalem quodammodo normam transgressionis amplectitur, irritata, plerumque humani generis patitur imbecillitatem, nunc peste, nunc clade, nunc involvi fluctibus bellicae tempestatis. Luna quidem diu quasi sublata de coelo, condensata tenebrarum umbrosa caligine, facta 315 fuit nox gravis, et plena periculis, in qua transierunt sylvae bestiae catervatim, leonum catuli rugientes, ut raperent innocentes. In medio autem Aegypti, spiritu mixto vertiginis, in oblivionem veritas venerat, claves Petri quodammodo lapsae fuerant in contemptum, libertates Ecclesiae contorpuerant furibunda tyrannide conculcatae. Sed Dei et hominum mediator Altissimus, qui in ira continere misericordiam non consuevit, post multiplices dirae persecutionis angustias, quibus orbis attritus emarcuit, quibus Christianae compagis est soluta junctura, scissurae dispendiis agitata, sic afflictorum miserandae miseriae misertus, jam visus est fidelium lacrymas dextera gratiosae consolationis abstergere, et singultuosorum lamenta lugubria cohibere. Disposuit enim in apostolica sede virum secundum cor suum, veluti splendidissimum solare sidus, praecellentia virtutis, sanctitatis operibus, et justitiae radiis praefulgentem. In vestra etiam sublimatione mirabili arbitrari quilibet fidus, et aequus interpres potest, quod nutu divino lunaris globi lumine reparato, fluctivagi hactenus imperii status nebula nubilosa detersa, universali exspectationi fidelium utriusque luminaris jucunda serenitas amodo clarius et irradiantius illucescat, 316 ut restituatur Jerusalem sicut fuerat in diebus antiquis, et ponantur ipsius deserta quasi deliciae, et solitudinis invia quasi hortus.
9.1
EPISTOLA IX. Princeps quidam scribit pontifici maximo de electione Rudolphi, ipsum eidem commendans. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. IX.)
9.1
ARGUMENTUM.-- Princeps N. ejusdem interregni calamitates exaggerans, ac Rudolphum divinitus electum esse regem Romanorum ad poena improbos, bonos autem praemio afficiendos intelligens; Gregorium X impense orat, ut eidem regi sit praesens, pro instauranda pace, pravitate haeretica exterminanda, ac dilatanda orthodoxa fide in Syria.
9.2
Humanae cognitionis dignitas suae primitivae originis non immemor, quia omnes ab initio liberi nascebantur, nec praesidentis eminentiam cognoverunt, visa est servitutis jugum excutere, et dominii praecellentiam refutare. Verum impunita delinquentium licentia incentivum malevolis tribuens delinquendi, tot malitiae semina in areola matris Ecclesiae sparserat, quod urticae et aliarum nocentium herbarum venenositas visae sunt triticum Dominicum suffocare. Prospiciens itaque de Coelo justitia ad praemiandum justorum merita, et reprimendam malitiam perversorum, animatam praefecit in terris legem de sui profunditate consilii dominum Rudolphum serenissimum Romanorum regem cunctis mortalibus, 317 quoad temporalia reverendum, a quo, veluti ratio juris praecipit, feuda una cum meis filiis, nec non Orientalium partium principibus recepi solemnitate, qua decuit, manifesta. Supplicando piissimae paternitati vestrae, quatenus dicto domino meo favoris plenitudine, et affectu benignitatis solitae tam paterne tamque pie ad bonum statum Christiani populi dignemini assistere, ut pax deperdita refloreat, pravitas haeretica exsultet, et orthodoxae fidei plantatio contra crucis Christi aemulos ad Christi gloriam se dilatet.
10.1
EPISTOLA X. Civitas quaedam laetatur de promotione Rudolphi, eidem se totam devovens. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. X.)
10.1
ARGUMENTUM.-- Una ex tam multis imperii provinciarum civitatibus a tyrannide invasoris se emersuram confidens Rudolpho obsequium debitum praestat; imperatoriam dignitatem pro illius aevi opinione, et imperatoris officium pro virili commendat
10.2
Non est mirum, si de promotione vestra damus incessanter Domino gloriam et honorem, cum ipse de talento suo nobis contulit margaritam, nec sine ratione cedit hoc nobis ad plenitudinem gaudiorum, cum Dominus nobis misericorditer providens nostris desideriis annuendo, excussa rubigine, de argento nobis contulit vas purissimum, nostrae captivitatis fiduciam et nostri exterminii redemptorem. Nam priusquam montes fierent, aut formaretur 318 terra et orbis, a saeculo primitivo praedestinatum fuit, quod deberetis in throno imperialis celsitudinis residere, ante cujus tribunal naturalia et civilia jura tremiscunt, libenter audita conscientia revelatur, imperitia detegitur, justitia roboratur et iniquitas effugatur. Unde omnes qui Christiano nomine gloriantur, debent, et possunt ad vestrae imperatoriae majestatis clementiam recurrere, cum fiducia pleniori. Nam vobis Dominus contulit potestatem gladii temporalis, ut serenitati vestrae sit proprium orbem terrae freno juris et justitiae constringere, ac etiam aequitatis. Fecit namque vos Dominus imperatorem in terris, quem proprium recognoscimus Dominum, et cui nostra subjacet civitas, ut vos sitis contra hostes fidei clypeus, juris defensor, amator aequitatis, exstirpator malitiae, sedator scandali, et refugium impotentium. Nam potestas Caeraris sperantes in justitia non relinquit, oppressos relevat, relevatos sustentat, viduas protegit, orphanos protuetur, imbecilles defensat, refovet debiles, prostratos erigit, et erectos corroborat in virtute.
11.1
EPISTOLA XI. Gratam habet gratulationem sibi factam. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XI.)
11.1
ARGUMENTUM.-- N. episcopo gratulatorias litteras per legatum acceptas multa prosequitur laude. Earum sententiam, et legati suo munere provide fungentis interpretationem se ex memoria nunquam depositurum; ipsique et Ecclesiae illi commissae semper fauturum pollicetur.
11.2
Placida nobis tuae applausivae congratulationis affamina super nostrae sublimationis prosperis auspiciis cum cujusdam voluntariae gratitudinis, et devotionis exhibitione gratuita, nostro nuper culmini 319 venusto suavitatis eloquio praesentata, ex suae mellifluosae natura dulcedinis nostra praecordia delectationis immensae fragrantia refecerunt. Infuit equidem themati laudando verborum tam pulcher lepos in corrice, et sententiarum egregiae venustati accessit tam amabilis condimenti saporositas in radice, ut si( quod absit) ulterioris etiam consequentiae nullus deinceps unquam fructus erumpat ex flosculis, spei tamen rivus manere non desinit ex praemissis. Sane nuntium tuum legationis suae verba discrete ac provide proponentem benigne suscepimus, et tenaciori memoriae duximus commendanda tam ea, quae nuntius ipse proposuit, quam quae litterae continebant, integritatem fidei tuae ac animi puritatem, quam ad regales titulos provehendos te indesinenter habere perpendimus, prosequentes uberius actionibus gratiarum; et nihilominus in tui et Ecclesiae tuae agendis, et in opportunitatibus tuis nos experieris ultraneos et devotos.
12.1
320 EPISTOLA XII. Rudolphus Gregorio X pontifici maximo gratias agit quod cancellarium ablegatum suum benigne audierit, promittens se semper in omnibus Ecclesiae Romanae obsequentissimum filium futurum. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XII.)
12.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus Gregorio X quod in consistorio Lugdunensi Ottonem legatum suum benigne audierit, uberrimas gratias agit; filialem in omnibus obedientiam promittit; Terrae sanctae, ubi paterni cineres quiescunt, valido praesidio se subventurum pollicetur. Cum eo colloqui se vehementer cupere de pace inter Christianos componenda. Suam controversiam cum Sabaudiae comite, interprete utrinque misso, arbitrio pontificis delegatum iri. Principes omnes, barones, et caeteros per Alemanniam sibi morem gerere; ac se mandatis pontificiis omnino pariturum esse significat.
12.2
Pater patrum amantissime, a cunctis filiis hominum super omnia qui sub nostrae mortalitatis vivunt habitu reverende, in vestrae assurgentes laudis praeconium, non quas tenemur, sed quas possumus actiones referimus uberes gratiarum pro eo quod sincerae nostrae devotionis propositum, seu promptitudinem per virum utique commendabilem N.( Ottonem praepositum) in vestrae sanctitatis fratrumque vestrorum praesentia expositam, et oblatam audistis clementius, et propositis benignius intendistis solitae gratia pietatis. Propter quod nos in solidati[ insolidati] persistentes propositi corde, pura[ corde puro], non ficta conscientia, ad honorem Dei et exaltationem Romanae Ecclesiae semper ultronei volumus totis conatibus inveniri, omnes ecclesias et personas ecclesiasticas favoris continuatione confovere, in exhibenda justitia ipsis fore faciles, et in conferenda gratia, prout honorem decet imperii, liberales, ad universalem orbis pacem omni nisu oriturae radicem discordiae medullitus evellere, in cavendaque 321 dissensionis materia sedis apostolicae placitis et mandatis filialiter obedire. Gerentes ferventi spiritu in mentis desiderio, illi Terrae sanctae vestrae bonitatis consilio nobis, seu auxilio suffragante, quam unigenitus Dei Filius multiplici beneficio omnibus mundi partibus praetulit, ipsamque consecrando, aspersione sui sanctissimi sanguinis rubricavit, tam potenter quam patenter[ patienter] succurrere, quod[ quo] Dei populus per multa tempora ab hostibus crucis Christi afflictus pariter et constrictus ad Christi gloriam sepulcrum Domini intrepide valeat visitare. Ad quod ardor desiderii in nobis eo vehementius accenditur, quo naturalis genitoris nostri ossa, ob crucifixi gloriam, extra natale solum peregre inibi quiescentia, sollicitius quotidie in nostris cordibus revolvuntur: et quis prohibere poterit filium ex intimis cordis concupiscere in paterno tumulo exsulem pro eo fieri, qui exsilio et miseriae se tradidit delitiis affluens paradisi? Inter caetera vero desiderantius concupita desiderium est indefessum una vobiscum habere colloquium, et tractatum, qualiter pax jamdiu disperdita inter Christicolas reformetur. Super omnibus tractatibus per vestrae mellifluae pietatis dulcedinem cum nostro cancellario habitis, offerentes animam, corpus, honores, res et omnia nostra ad vestrae beneplacita sanctitatis. Et ut verbo consonet operis gratitudo, beatitudinis vestrae pedes devotis osculis, cum vobis placuerit, volumus contingere, ac facie ad faciem personae vestrae sanctissimae perfrui visione. Ad haec super controversia, quae inter nos ex parte una, et clarissimum comitem Sabaudiae fidelem vestrum ex altera vertitur, amicabiliter, vel justitia mediante, sine strepitu sopienda, taliter 322 ambo convenimus, quod nos unum, et ipse comes alterum viros idoneos ad vestram curiam transmittemus, qui nos concordandi adinvicem habebunt plenariam potestatem. Ipsis vero non valentibus in unam concordare sententiam, ambo promittimus bona fide verbo arbitrii vestri stare, certam habentes in Domino fiduciam, quod ex quo post Deum, ad nullum alium quam ad vos et sacrosanctam Romanam Ecclesiam habere volumus refugium seu respectum, quod omnia nostra negotia tanquam dilectissimi filii semper habeatis paternaliter commendata. Et ut prosperorum successuum nostrorum auspicia vos nunc non lateant, vobis praesentibus notum fiat, quod principes, barones, civitates, castra, et alia bona sacri imperii per Alemanniam nostrae obediunt unanimiter ditioni. Supplicamus itaque vestrae sanctissimae pietati, quatenus dictis N. credentes ministerio vivae vocis nobis dignemini patefacere vestrae beneplacita voluntatis.
13.1
323 EPISTOLA XIII. Rudolphus cuidam cardinali gratias agit quod partes suas in curia Romana unice foverit. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XIII.)
13.1
ARGUMENTUM.-- N. S. R. E. cardinali, quem noverat, suis legatis referentibus, in consistorio Lugdunensi firmiter constanterque opinatum esse, ut Alphonso posthabito, sua electio rata haberetur, gratias agit; oratque, ut posito fundamento excelsum culmen perfici curet, imperatoriam videlicet majestatem a summo pontifice sibi deferri.
13.2
Provenit nobis ad immensae jucunditatis tripudium, quod ubi nulla nostrorum meritorum causa praecesserat, nulla praevenerat vestrae familiaritatis notitia, solo, ut firmiter credimus, divinae benignitatis instinctu ad nostros sic assurrexistis amplexus, ut sicut fideli narratione accepimus, fida manu primarium jactaveritis lapidem, gradumque primordialiter posueritis, cui nostrae promotionis scala innititur, et ad ardua conscendendi solidiora visa sunt jam surgere fundamenta. Quocirca, pater egregie, laudibus praetermissis, quarum diffuso praeconio multipliciter meruit vestra perfectio commendari, ad grates, quas possumus, vobis ex intimis inclinantes, paternitatem vestram suppliciter exoramus, quatenus laudabilia circa nos inchoata principia medio laudabiliori et fine peroptimo ex innata praestantia bonitatis concludere satagatis. De nobis enim potestis secure fiduciae 324 plenitudinem obtinere, quod ad omnia, quae sacrosanctae Romanae Ecclesiae piissimae matri nostrae accepta noverimus, juxta prudentiae vestrae consilium specialiter habilitati disponimus, et in vestris beneplacitis fervere continue reverentia filiali.
14.1
EPISTOLA XIV. Offert abbati primarias preces pro ecclesiastico beneficio cuidam conferendo. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XIV.)
14.1
ARGUMENTUM.-- Quatuor sequentibus epistolis antiquam obtendens consuetudinem abbati, capitulo, episcopo offert primarias preces pro beneficio aut canonicatu vacante, seu quamprimum vacaturo. Renuentem abbatem regia auctoritate hortatur. Pari modo episcopum sancta sede inconsulta id fieri posse negantem iteratis precibus, atque amoris et gratiae spe proposita aggreditur.
14.2
Dum in nostrae sublimationis exordio quaelibet ecclesia in Romano imperio constituta super provisione unius personae primitias precum nostrarum ex antiqua et approbata consuetudine sacri imperii admittere teneatur, primarias tibi offerimus preces nostras, devotionem tuam attentius exorantes, ac regia tibi nihilominus auctoritate mandantes, quatenus latori praesentium, ad cujus honores augendos et commoda provehenda non solum, suae probitatis merita, sed etiam acceptae paternae, nec non avitae strenuitatis obsequia nos efficaciter provocarunt. Nobis etiam de sufficienti 325 scientia commendato, de ecclesiastico beneficio ad tuam collationem spectante, si quod vacat ad praesens, vel quamprimum obtulerit se facultas, cures liberaliter providere ob nostram et sacri imperii reverentiam specialem, ita quod te exinde et tuam ecclesiam condignis teneamur honoribus ampliare.
15
EPISTOLA XV. Secundario, sed cum minis interpellat abbatem de ecclesiastico beneficio eidem, pro quo antea intercesserat, conferendo. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XV.)
15
Licet alias pro N. direxerimus primarias preces nostras, ut ipsi secundum antiquam et approbatam consuetudinem de ecclesiastico beneficio ad vestram collationem spectante studeretis liberaliter providere, vos hujusmodi nostris mandatis et precibus parvipensis, non attendentes quod eaedem regiae preces in se contineant speciem mandatorum, easdem, ut nobis innotuit, admittere noluisti. Quapropter denuo devotionem vestram exhortandam affectuose duximus, et monendam, regia nihilominus vobis auctoritate mandantes, quatenus facientes de necessitate virtutem, eidem de dicto beneficio, si quod vacat ad praesens, vel quamprimum ad id obtulerit se facultas, curetis liberaliter providere. Jus nostrum in hac parte taliter servaturi, quod jura vestra et monasterii vestri versa vice recognoscere eo favorabilius inducamur, nec oporteat nos super hoc contra vos stimulum quaerere impellentem.
16
326 EPISTOLA XVI. Ejusdem cum duabus superioribus argumenti. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XVI.)
16
Regiae majestatis splendescens serenitas sic aliorum jura et consuetudines protegit et tuetur, quod unicuique suum esse tribuitur et servatur. Quanto magis ipsa regia magnificentia propria jura tenetur defendere, quae aliorum nititur conservare? Cum igitur antiqua et approbata jus nostris antecessoribus divis imperatoribus et regibus contulerit consuetudo, quod singulae personae in singulis cathedralibus et aliis collegiatis ecclesiis ad primarias preces regias recipi debeant in canonicos et in fratres, praebendam, cum se facultas obtulerit, adepturi. Nos eorumdem praedecessorum nostrorum vestigiis inhaerentes, per N. primarias vobis dirigimus preces nostras, rogantes cum omni instantia et affectu, regia nihilominus auctoritate mandantes, quatenus considerata idoneitate personae, eumdem nostri amore in vestrum collegium canonicatus honore recipere non negetis, praebendam, si qua nunc vacat, vel quamprimum ad id obtulerit se facultas, sibi, cessante occasione qualibet, collaturi. Taliter facientes, ut dum jura regia non minuitis, regalem libeat clementiam libertatem vestrae ecclesiae non minuere, sed augere, nec oporteat super promotione praedicti N. iterato vobis dirigere scripta nostra.
17
EPISTOLA XVII. Commendat episcopo quemdam primariis precibus in canonicum. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XVII.)
17
Si diligenter inspexeris decus et decorem Romani imperii, quod in omnium principum oculis, velut in speculo meruit collocari, utpote a quo ipsi principes principatus insignia contrahunt, largis ab eo largitionum amplificati beneficiis, et honorum 327 praerogativa dotati; si demum in tuae trutina considerationis appenderis, quantum locum discretus vir N. in curia nostra tibi et ecclesiae tuae tenuerit hactenus, et adhuc tenere poterit in futurum, profecto non ambiges, nec vacillabis ut dubius, quin ad promotionem ipsius ex pluribus rationibus tenearis. Nullum etenim angulum latet imperii, quin ex antiqua et approbata imperii consuetudine, nobis nostrisque praedecessoribus divis Romanorum imperatoribus et regibus a quibuslibet praelatis ecclesiasticis unius personae provisio debeatur. Propter quod necessarium esse non credimus, quod ad receptionem et provisionem ipsius N. in tua ecclesia auctoritas apostolica requiratur, eo quod N. ecclesia ab ecclesiis aliis regni nostri, quae illis, pro quibus primarias preces nostras obtulimus, congrua promptitudine providerunt et provident incessanter, in conditionum disparitate non discrepet, nec exemptionis alicujus privilegio fulciatur. Et hinc est, quod fraternitatem tuam affectu plenario duximus exhortandam, quatenus juri nostro, et imperii consonum praestiturus applausum, praedictum N. per litteras regias recipi facias in canonicum et in fratrem, praebendam secundum receptionis suae ordinem obtenturum. Hoc enim non praejudicabit ecclesiae, nec receptis officiet, sed conservabit apud nos, et tibi, et ei favoris et gratiae cumulum, et fecundioris benevolentiae copiam vendicabit. Quid autem super hoc finaliter tuae voluntatis et intentionis exstiterit, per latorem praesentium lucide nobis pandere non omittas.
18.1
328 EPISTOLA XVIII. Remittit servitia vacante imperio non praestita. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XVIII.)
18.1
ARGUMENTUM.-- Praestationes seu tributa imperio debita ratione feudorum, aliaque bona imperii, causa ingruentium bellorum absumpta, toto interregni tempore, fidelibus principibus, seu baronibus P. et H. condonat.
18.2
Dignum judicat nostra serenitas et decernit, quod sicut personarum est distinctio et locorum, sic et meritorum quorumlibet dispar respectus, et dissimilis retributionis qualitas habeatur, tantumque unicuique augeatur gratiae et favoris, quantum sua obsequiosa fidelitas caeteris noscitur praepollere. Cum itaque vos P. et H. tam devotos, tamque fideles sacro Romano imperio sciamus, quod de similibus vobis sit non modica certitudo, nos perinde vobis cupientes impendere munus et munificentiam gratiae specialis, omnia servitia, quae tempore vacantis imperii usque ad nostram creationem, cuique imperatori, vel regi debuistis impendere, quidquid etiam de bonis imperii medio tempore occasione bellorum vos opprimentium recepistis, haec omnia de benignitate regia vobis misericorditer ac liberaliter indulgemus, nullam vobis pro culpa poenam, vel poenae comminationem aliquatenus inferendo, sed vos potius in omni favore et gratia consolationis uberrimae et protectionis beneficio consolando.
19.1
329 EPISTOLA XIX. Grates agit pro gratulatione sibi facta. ( An. Dom. 1274, cod. Rua. XIX.)
19.1
ARGUMENTUM.-- principi, baroni, aliive Germaniae optimati se adfuturum pollicenti ad solemnitatem coronationis reponit, se vicissim quae ad illius honoris incrementa conducent curaturum.
19.2
Audivit nuper nostra serenitas, unde nobis novum accumulatum est gaudium, unde materia renovatae jucunditatis accrevit, quod vos videlicet, quem virtus nativis etiam potentiis una cum generosi sanguinis claritudine, fortunatioris auspicii beatitudine quasi quibusdam amplexibus individuis counivit, sublimationis nostrae auspiciis et fastigiis applausivo congratulantes affectu, ad ea vos promptos impenditis et benevolos exhibetis, quae titulos nostri honoris, et profectus amplificent apertiores[ Fors. aptiores]. Quamobrem vice reciproca provocati ad omnia revera, quae similiter vestris adjicere poterunt incrementis, ad cuncta quae vestrum demulcent animum, nos exponimus vobis ultroneos, et offerimus nos conformes. Datae.
20.1
330 EPISTOLA XX. Pisani invitant Rudolphum ad sedandos Thusciae motus. ( An. Dom. 1274, cod. Rud. XX.)
20.1
ARGUMENTUM.-- Legati Pisanae civitatis allocutio, qua regem Romanorum universae civitatis nomine etiam atque etiam orat, ut intestinas civium discordias sedaturus in Italiam quamprimum veniat. Pergratum id fore non paucis nobilibus ex patria pulsis, ac praecipue Romano pontifici.
20.2
Leges asserunt, usus approbat, antiquitas protestatur, quod Romano principi, ut de caeteris taceam, Thuscorum regio serviat sub tributo. Hac igitur consideratione fretus, unus pro multis, solus pro pluribus, vobis loquor, qui ad faciem principis credor[ Fors. mittor] pro omnibus intercessor. Ecce provincia Thusciae, quae sui propinquitate ad Romani imperii piam sedem, tanquam principale membrum suo deberet capiti familiarius respondere, jacet in numerositate schismatum lacerata bellis, et plusquam civilibus laceratur. Collidunt in utero gemini, et tandem in Jerusalem malitia praevalet Is maelis dum hostis amicum, alienus domesticum, Guelfus persequitur Gibellinum, filii fiunt exsules, et in exsilium sede digni exsilio exsulantur. Luget Pisana civitas inimicorum hostili gladio summi pontificis ac regii culminis vulnerata. Ad cujus protectionem tanto teneri creditur regia celsitudo, et ad repulsionem ejus gravaminis ardentius anhelare, 331 quanto a suis progenitoribus ipsi celsitudini inhaesit puritate fidei firmioris, et amplioris est ipsa gratiae privilegio sublimata. Ad celeritatem igitur adventus altitudo regia excitetur, imitanda[ Fors. invitanda] favoribus gentilium non paucorum, et brachiis apostolici numinis amplectenda, ne ob adventus tarditatem nos ulterius irrideant inimici.
21.1
EPISTOLA XXI. Rudolphus Caesar respondet Pisanis. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXI.)
21.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus reponit, se misisse ad pontificem legatum suum una cum Pisanae reipublicae legato, ut eodem non dissentiente illorum votis obsecundet.
21.2
Industrium virum N. ambassatorem vestrum, ad majestatis nostrae praesentiam nuper destinatum a vobis, benigne recepimus, et libenter audivimus verba vestra in ore suo posita et commissa, diserti sermonis eloquio diligenter et legaliter proponentem. Sane quia nostro facile applicatur ingenio quidquid in vestrae generalitatis et specialitatis augmentum et commodum poterit redundare, petitioni vestrae, per eum nostro culmini porrectae, libenter et liberaliter aures benevolas inclinantes, nuntium nostrum una cum nuntio vestro ad curiam domini papae dirigimus, ut de suo beneplacito et consensu finalibus desideriis vestris plene satisfieri valeat super his quae vestra petitio continebat. Parati 332 enim sumus, et experiemur a vobis ultronei ad quaecunque, quae juxta favoris apostolici gratiam vobis honoris et commodi cedere valeant incremento. Datae.
22.1
EPISTOLA XXII. Rudolphus mittit legatum ad summum pontificem. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXII.)
22.1
ARGUMENTUM.-- Mortuo Ottone praeposito Spirensi et cancellario Rudolphi, ejusque oratore apud pontificem, alium mittit, qui praecipue de coronatione imperiali, aliisque negotiis tam imperii quam suis propriis apud Gregorium agat.
22.2
Plurima, beatissime pater, interpretis Scripturae mysteria, quibus paternis aspectibus filialis est repraesentata devotio, de nostri pectoris calamo hactenus effluxerunt, internae mentis affectum, quem ad sacrosanctam Romanam Ecclesiam matrem nostram invariabiliter gerimus, imperfectius indicantia et insufficienter exprimentia votum nostrum. Quia igitur aliunde absentium desideria plenius et planius vivae vocis explicantur oraculo, quam annotatione tacita litterarum; ecce quod honorabilem virum N. multa virtuositate conspicuum, moribus et scientia praeditum, nobis suae probitatis meritis acceptum, vobis etiam et Ecclesiae Romanae devotum ad beatitudinis vestrae pedes fiducialiter destinamus, vestram sanctitatem rogantes, quatenus ipsum, quem verum praedecessoris sui jam credimus per laudabilis actionis insignia sectatorem, et etiam successorem, habere dignemini propitiatione, 333 qua convenit, recommissum, eidem super principali nostro et imperii negotio, nec non super aliis petitionibus aeque justis, quas vestrae sanctitati porrexerit, gratiosae auditionis et favorabilis exauditionis effectum benignius impensuri. Datae.
23.1
EPISTOLA XXIII. Rudolphus petit a summo pontifice Romano ut ultra prius mutuum det sibi tria millia marcar. mutuo ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXIII.)
23.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus acceptis a Gregorio duodecim marcharum millibus gratuito pro apparatu expeditionis in Syriam; alia tria millia sibi confici petit mutuo cum debita cautione. Praeterea ducem se elegisse strenuum scribit, quem propediem mittet cum copiis in Etruriam, quod petierat pontifex.
23.2
Si salva vestrae paternae benevolentiae reverentia loquimur, nullo in vestris piis praecordiis displicentiae spiritu excitato, de illa quodecim millium marcarum subventione gratuita, in qua nobis tam liberaliter providistis, et pro qua vobis ad grates uberrimas 334 filialis devotio se ferventer inclinat, videtur nobis ex verisimilibus conjecturis, quod ponderata negotii quod agitur magnitudine, ac inspecta temporis brevitate, tam grandi, tam celebri apparatui ipsa subventio aliquantulum insufficiens reputetur. Petimus itaque vultu verecundia et rubore resperso, quatenus ne praedicto negotio, quod post Deum potissime apostolica dextera dirigit, aliqua possit objici difficultas, praedictis duodecim millibus adhuc tria dignemini affluenter adjicere nomine mutui, prius tamen idonea cautione suscepta. Nos enim de capitaneo, seu rectore magnanimo, et circumspectione probato jam vobis providere curavimus, qui militiam congregans opportunam, ut praesit et prosit in Thuscia, consopitis vetustae calamitatis horroribus, ad eamdem provinciam diriget e vestigio gressus suos, etc.
24.1
EPISTOLA XXIV. Mittit in Italiam gubernatorem comitem de Furstemberg. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXIV.)
24.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus putans Exarchatum et Pentapolim, quae suo tempore audiebant Romandiola et Maritima, esse juris imperii, eas provincias committit duci Furstembergio, quem istuc venientem civitatibus commendat.
24.2
Rudolphus, etc. Egregiis et prudentibus viris marchionibus, comitibus, nobilibus, capitaneis civitatum, potestatibus, ancianis, et populis universis per Romaniolam et Maritimam 335 constitutis, suam salutem et benevolam voluntatem. Speciali quadam inter tot et tantos negotiorum ingruentium fluctus, quibus assidue pectori nostro materia cogitationis infunditur, meditatione perangimur, et anxietate pervigili meditamur, qualiter illa nobilis Romaniola et Maritima regio, utpote gloriosum imperii pomoerium, in quo regiae majestati, ex sui placidi cultus amoenitate, non infima delectatione complacuit, rediviva quiete refloreat, et post dirae longaeque fatigationis hostiles angustias, et eximios bellicae turbines tempestatis in portu votivae tranquillitatis, et pacis pulchritudine conquiescat. In hac siquidem regione suos imperium recognoscit alumnos. Hic est enim hortus imperii delicatus, in quo gratae subjectionis vernantes et floridos flores colligit, et devotae dulcedinis poma gratiosa decerpit. Nimirum ergo circa cultum et munimen ipsius regiae celsitudinis curiosa versatur intentio, et propensioris vigilantiae studium adhibetur, ut et illa per devotionem sincerum puritatis respiret odorem, et per fidelitatem integram expectatum constantiae fructum reddat. Verum quia tunc utiliter regio regitur, dum directi ducatu rectoris dirigitur, et vigilis praesidentis industria gubernatur, nos cupientes, quod ipsa provincia duce gaudeat 336 circumspecto, illustrem H. comitem de Furstemberg consanguineum nostrum, quem ex parte circumspectionis et fidei merita nobis reddunt amabilem, et probata strenuitas efficit clariorem, vobis et toti provinciae praenotatae praeficimus in rectorem ejusdem provinciae, regnum vice nostri nominis exsequendum sibi plenarie committentes, ut ejus studioso ducatu praeservetur a noxiis, et in salutarium solio solidetur. Vos itaque, quaesumus, purae fidei, et sincerae devotionis alumni praesentibus nostrae serenitatis[ Fors. litteris] armati, nostram in sua praesentiam figurantes, cum comes idem sit ex ossibus nostris, et caro de carne transumptus, eumdem quasi familiaris dilectionis et gratiae pignus eximium hilares et devoti suscipite, ac in omnibus quae ad creditum sibi spectant officium reverenter ei parete, ac humiliter promptis affectibus obedire curetis, ut devotionis vestrae constantiam liberalitatis augustae provisio, quae servitia remunerare novit fidelium, digna proinde vicissitudine prosequatur, pro firmo scituri, quod obedientiae signa, quae sibi vestra devotio monstraverit, aequo favore benevolentiae complectemur, ac si monstrari contigerit specialiter nobis ipsis.
25.1
337 EPISTOLA XXV. Ejusdem cum superiori argumenti. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXV.)
25.1
ARGUMENTUM.-- Magistratui, civibusque, ut videtur, Ravennae eumdem ducem singulariter commendat, tanquam in ea civitate suam sedem habiturum, indeque omnem regionem moderaturum.
25.2
Egregiis et prudentibus viris ancianis, consulibus, et civibus universis N. etc. gratiam suam, ac benevolam voluntatem. Dum conscientiae nostrae volumina volvimus, dum subjectas imperio civitates, nostro culmini purae devotionis exempla praestantes in speculationis regiae speculo speculamur, ad vestram specialiter civitatem aciem mentis nostrae convertimus nobis fidei illibatae primitias offerentem. Sane quam placide, quamque gratanter accepimus, quam sit acceptabile, quamque generativum fecundi tripudii quod nativae bonitatis accensi fragantia, quae in vestris praecordiis clariori fidei rutilat scintilla, vos nostris ad vocem tantum jussionis unius devoventes obsequiis nuntios nostros, quos ad vos transmisimus, tam solemniter, et tam honorifice suscepistis, affectum nostrum profecto super hoc perfecte nequivimus exprimere per effectum. Haec sunt enim praeclara laudandae virtutis indicia, haec sunt, inquam, certa experimenta constantiae, et infallibilia probitatis eximiae argumenta, in quibus Deo quae Dei, Caesari quae ipsius sunt, hactenus congrue reddidistis. His ergo veluti 338 multae suavitatis oblectamento deliciose refecti, super tam grati et tam ultronei exhibitione servitii, quo vos generositatis avitae nequaquam immemores regio beneplacito coaptatis, ad grates vobis uberrimas inclinamus, invariabili animo disponentes, vos et civitatem praedictam( quam indelebiliter unione tenacitatis in nostros familiares amplexus assumpsimus) amplis propter hoc magnificare favoribus, et honorum ac beneficentiae titulis ampliare, ut in adventu Caesarei potentatus, qui terribilis inquietis rebellibus, vobisque mansuetus adveniet, pulsis e medio bellicae tempestatis horroribus, cujus longa calamitas faciem fatigavit imperii, sedatis in pulchritudine pacis ac requie opulenta, nostrique jugo dominii nil suavius, vel jucundius merito sentiatis. Porro ut vestrae tenebras regionis Romani jam sceptri fulgor illuminet, eademque regio incrementa suscipiat florida novitatis, universitatis vestrae prudentiam ampliori qua possumus precum instantia duximus exhortandam, quod nobilem virum H. comitem de Furstemberg consanguineum nostrum charissimum, quem vobis totique circumpositae regioni praefecimus in rectorem pro nostra et imperii reverentia, congruis praevenire curetis honorum insigniis; et eidem in his quae nostrum et reipublicae bonum generale ac speciale respiciant, cum in eo qui mittitur, mittens honorari consueverit, gratiosis astare consiliis et auxiliis opportunis.
26.1
339 EPISTOLA XXVI. Ad quemdam Italiae principem de eodem. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXVI.)
26.1
ARGUMENTUM.-- Cuidam Italiae principi( Neapolioni forsan Turriano) qui Mediolani dominabatur, gratias agit de singulari in se regem Romanorum electum obsequio; sinceram fidem laudat; erga illum suosque regiam liberalitatem se demonstraturum promittit; ac ducem de Furstemberg consilio ejus ab se in Italiam missum etiam atque etiam ei commendat.
26.2
Ex parte praeclaruit fidei tuae strenuitas qua Romanum imperium incessanter amplecteris, et ad decus et decorem ipsius magnificis titulis ampliandum intrepide militas inter alios ejus indefessos athletas et imperterritos pugiles gloriose coruscans. Hoc equidem inter caetera tua magnalia regiae Majestati gratissima valde nobis gratanter apparuit, valde votis nostris applausit, quod legatorum nostrorum adventu praecognito, mox de hostibus, quos obsidio circulata potenter ambierat, signa retraxisti victricia, parcens eis ob nostri reverentiam nominis et honoris, quos tuo de facili potuisset imperio triumphaliter subdidisse. Super quo denique tibi ad grates uberrimas inclinantes, et fidei tuae praestantiam digno laudum praeconio commendantes, invariabili mente concepimus 340 te et tuos largifluis beneficentiae nostrae donis attollere et honoribus congruis ampliare. Porro quia de tui fidelitate consilii, sub fide tuae promissionis tuique favoris illustrem H. comitem de Furstemberg consanguineum nostrum charissimum regioni Romaniolae et Maritimae praefecimus in rectorem. Sinceritatem tuam affectu plenissimo duximus deprecandam, quatenus ei ferventer assistere studeas fructuosis consiliis et auxiliis opportunis. Haec siquidem erga te ac tuos perpetuo volumus grata largaque vicissitudine promereri.
27.1
EPISTOLA XXVII. Religiosum quemdam legatum mittit. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXVII.)
27.1
ARGUMENTUM.-- Patentes litterae ad omnes magistratus civitatum Italiae juris Romani imperii, quibus religioso N. plena facultas regia conceditur omnia de eorumdem consilio disponendi pro regis Romanorum decore et utilitate imperii.
27.2
Rudolphus, etc. Strenuis, etc. Egregiis viris, marchionibus, comitibus, nobilibus, capitaneis, potestatibus, et communibus universis per Romanum imperium constitutis, ad quos litterae istae pervenerint, gratiam suam et benevolam voluntatem. Tenore praesentium universitatis vestrae notitiae declaramus quod nos de circumspectione ac fide religiosi et honorabilis N. fiduciae plenitudinem obtinentes, eumdem ad transalpinas imperii partes duximus destinandum, dantes sibi speciale mandatum et potestatem plenariam 341 statuendi, ordinandi, et omnia procurandi de vestro consilio, quae honori Caesareo et utilitati imperii viderit opportuna. Hinc est quod universitatis vestrae prudentiam votivis affectibus exhortamur, quatenus super his ei pro nostra, et imperii reverentia favorabiliter aspirantes consiliis et auxiliis gratiosis de aliis viae hujus necessariis sibi, et tam libenter quam liberaliter providere curetis. Ut propter hoc apud nos vestra devotio debeat merito commendari.
28.1
EPISTOLA XXVIII. Ad papam promittit se venturum Mediolanum ad coronationem. ( An. Dom. 1276, cod. Rud. XXVIII.)
28.1
ARGUMENTUM.-- Romano pontifici scriptis his litteris dat fidem, se in Paschali solemnitate adfuturum Mediolani, atque inde profecturum Romam ad imperialia insignia de illius manu suscipienda.
28.2
Sanctissimo, etc. Ut de nostro felici processu ad suscipiendum de sacrosanctis apostolicis manibus vestris imperii diadema, absterso cujuslibet ambiguitatis involucro, fides audiendorum habeatur: 342 ecce quod bona fide promittimus, et ad hoc nos tenore praesentium obligamus, quod nos ab omnibus aliis quibuscunque difficultatibus taliter explicare disponimus, quod in proximo nunc instanti festo resurrectionis dominicae in Mediolano praesentes, hinc juxta beatitudinis beneplacitum e vestigio ad coronam imperii procedemus, transmittentes vobis has litteras nostras patentes in testimonium super eo.
29.1
EPISTOLA XXIX. Rudolphus gratias agit Gregorio X pontifici Romano pro confirmatione suae electionis. ( An Dom. 1275, cod. Caes. CXXX, cod. Rud. XXIX.)
29.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus, ubi cognovit ad universos Germaniae principes datas esse litteras a Gregorio hortatorias, ut regem Romanorum honorifice comitarentur ad imperialia insignia suscipienda venientem, gaudio exsultans, de tanta benignitate gratias agit, priora omnia beneficia commemorans, atque insigni legationi aliquandiu dilatae ob instantia comitia praemittit nuntium, seu legatum Probum cognomine.
29.2
Immensae serenitatis amoenitas apostolicae tubae flatu, jam undique cunctis fidei orthodoxae circumfundenda cultoribus, nunc de novo, veluti nova lux coelitus novis aucta fulgoribus, pulsa omni obumbratione caliginis, nobis ex eo praesertim apparuit, et claruit evidenter, quod vestrae beatitudinis zelus, qui justas dirigit causas et detestatur injustas, non sinens ultra nos impeti calumniosis insultibus aemulorum, paterni favoris affectum, quem ad nos pii et generosi praeconii clarificavit in organo et in aequitate justitiae applausivis immixta dulcoribus, opus Altissimi, quod in vestra 343 persona mirifice dextera sua contexuit, manifeste deduxit in publicam notionem super expressione favoris hujusmodi, principibus nostris et subditis apostolicae gratiae litteras omnis benevolentiae plenitudine floridas dirigendo. Pro quibus utique beneficentiae vestrae copiosis muneribus nobis inexplicabili gaudio fecundatis ad redhibendam condebitam gratitudinem gratiarum, non sufficit lingua carnis, cum non sit humanae potentiae super hoc affectum in mente conceptum perfecte posse exprimere per effectum. O mira paternae clementia pietatis, quae non est dedignata nobis a primis nostrae creationis nascentibus exordiis compassionis exhibere mamillam, ubera lacteis irrorata liquoribus porrigere, redolentia[ reddentia] grave pignus amoris! O ineffabilis gratitudo favoris, stupenda dilectionis affectio, quae nos pridem in regno tenellos in ulnis educationis deliciose suscipiens, fovit inter impuberes[ puberes], et adultos! Licet igitur pervigil ad hoc nostra suspiret intentio, licet in hoc nostrum fervens desiderium immobiliter perseveret, quod super tam gratis et placidis sic per vos, et almam Romanam Ecclesiam matrem nostram piissimam nostro progressui praelibatis auspiciis correspondeat in condignae decentiae repensiva devotio filialis; quia tamen ad hoc ut humiliter recognoscimus, possibilitas nobis data non sufficit, divinum cogimur implorare praesidium, ut ex suae superabundantia bonitatis, quod nobis deficit, in virtute perficiat, quae in vestris sint oculis placita persequendi. Porro quoniam solemnes nuntios nostros, quos propter hoc et alia, quae nobis incumbunt, negotia ad vestrae beatitudinis pedes destinare concepimus, ob vicinam instantiam curiae nostrae solemnis, jam 344 in proximo celebrandae, ad iter adhuc distulimus expedire, ut principum nostrorum, qui ibi convenient, communicato consilio, committenda legatio celebrius et festivius adornetur. Ecce quod N. cognomento Probum, virum, cujus actio virtuosis pollens operibus ab effectu cognominis non discordat, ad sanctitatis vestrae praesentiam fiducialiter duximus destinandum, seu etiam praemittendum, humillima precum instantia deposcentes, quatenus super his, quae vestris auribus duxerit inculcanda, libenter eadem audire dignemini, et exauditione gratuita favorabiliter praevenire. Datae.
30.1
EPISTOLA XXX. Petit a civitate quadam pro celebrandis comitiis imperialibus pecuniarium subsidium. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXX.)
30.1
ARGUMENTUM.-- Cum diuturnum interregnum, aliis alia invadentibus, atque omnium nemine servitia debita solvente, aerarium imperiale in maximas angustias redegerit, Rudolphus comitia habiturus opem quaerit ab imperii civitatibus.
30.2
Fluctivagi jamdudum status imperii gravem lapsum, et miserabilis populi Christiani pressuras et gemitus amarissimo miserantes affectu, ut nostro felici tempore reipublicae reformata floriditas salutari pacatae quietis proficiat incremento....... Quapropter tali 345 die apud N. solemnem curiam duximus edicendam. Cujus utique celebrationi magnificae decenter providere regium condecet apparatum. Verum cum tanti negotii magnitudini, et ad tam grandis sarcinae supportanda molimina, et tam sumptuosae festivitatis agenda solemnia, per nos ipsos sufficere non possimus, oportet nos a vobis et aliis nostris fidelibus opportunum interpellare suffragium, et comportationis hujusmodi participio vos et ipsos fiducialiter onerare. Hinc est quod vestram prudentiam, qua possumus, exhortationis instantia duximus attentissime requirendam, quatenus tam evidenti necessitate perplexis, de tot marcis, ultroneis et hilaribus animis providere et subvenire curetis, in termino vobis a dilecto fideli nostro N. finaliter exprimendo, cujus etiam verbis, quae vobis nostro nomine pronuntianda decreverit fidem adhibere credulam vos petimus, sicut nostris. Exsurgat igitur grata semper et operose probata fidelium promptitudo, quae super hoc regalibus beneplacitis prompta et consueta benevolentia se coaptet. In aliis enim incommutabilis animi dispositione concepimus, sic allevationis antidoto, ut recompensationis vicissitudine, vestros animos complicare, quod revera gaudebitis, vos tam gratiosum obsequium gratis Domini usibus impendisse. Porro vestra prudentia non ignorat, quod regiae dignitati indecentia maculam, nec non vobis cederet nocumento, si, quod absit, necessariarum rerum cogente defectu, pro nostris debitis vos et alios nostros fideles contingeret pignorationis incommodo molestari. Datae.
31.1
346 EPISTOLA XXXI. Culaam principi, qui ab ipso defecit .( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXXI.)
31.1
ARGUMENTUM. Rudolphus pluribus epistolis periclitatus animum Henrici Bavariae ducis et electoris palatini, qui suae electioni consenserat, deinde aversans electum, feuda petere neglexerat, contumaxque esse perseverabat; ei minitatur, se a coelectoribus petiturum consilium et justitiam in re non diutius toleranda.
31.2
Qualiter una cum aliis tuis comprincipibus in personam nostram concordi voto consenseris, nos in regem Romanorum solemniter eligendo, qualiter etiam postmodum mutabilitate consilii te a nostra devotione retraxeris, tergum vertens regiae majestati, et a nobis regalia feuda tua requirere negligens, imo, ut verisimili conjectura perpenditur, in superbia et abusione contemnens, crebro per litteras requisitus, licet nonnunquam ad nostram propter hoc accedendi praesentiam libera tibi suffuerit[ Fors. defuerit], et secura facultas a tua conscientia excidisse non credimus, cum transierit ad remotos. Quia igitur absque nostri et imperii nota dedecoris tuam contumaciam ultra dissimulare non possumus, nec debemus, sinceritatis tuae notitiam volumus non latere, quod ad eosdem tuos comprincipes indilate recurrimus, petituri ab eis instantius vocibus querulosis, ut super hujus casus articulo nobis adjudicent quod dictaverit ordo juris. Datae.
32.1
347 EPISTOLA XXXII Rudolphus cuidam principi qui regi Boemiae adhaesit .( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXXII.)
32.1
ARGUMENTUM.-- Eidem in eamdem fere sententiam iterum scribens, pervicaciam exprobrat, quippe quem nec litterae, neque iterati nuntii potuerant flectere, ut feudorum investituram peteret ab se suo domino; tantam pertinaciam significaturum se ait caeteris principibus, ut ipsi judicent de tanto flagitio.
32.2
In zelo fervidae charitatis, qua universos et singulos sacri imperii principes, velut membra nobilia suo capiti cohaerentes, sincere prosequimur, ad id hactenus nullis parcendo stipendiis, studiosa opera et opportuna convertimus, ut per gratae devotionis applausum nos regem tuum, in quem utique voto consono consensisse dignosceris, tanquam imperii possessorem agnosceres, et a nobis de feudis tuis te peteres investiri. Super quo diversis temporibus plures idoneos mediatores et nuntios tibi nos transmisisse meminimus, et te nobis. Recolimus enim, quod primo per N., secundo per C. familiares nostros dilectos ex parte regiae majestatis ad tuam praesentiam destinatos et postmodum tuo nomine e converso per M. et N. a te diversis similiter vicibus ad nos missos praedictum negotium variis est tractatibus agitatum. Ex indita siquidem nobis desuper mansuetudine fuimus praestolati, quod blandae faciei praesentata placiditas, et fucatae propositionis oblatio, quem in grata suavitate spoponderant, parturirent eventum. Sed longe, proh pudor! sumus a nostra intentione sepositi frustra complacuit nobis in principe a nostrorum semita mandatorum se irreverentius obliquante. Porro cum in exspectatione pollicitationis hujus usque adeo regia fuerit inclinata majestas ut tolerantia nostra quodammodo 348 vere patientiae nomen amiserit et effectum, postquam ejusdem patientiae theriaca non profuit, arbitrantes ad potioris medelae remedia recurrendum, dissimulare non possumus, nec debemus, quia tuae duritiae, ne dixerimus pertinaciae, morbum tuis comprincipibus, ad quod nos invitos revera compellit extrema necessitas, loco et tempore detegamus, pro tanti excessus injuriae qualitate judicium et justitiam petituri.
33.1
EPISTOLA XXXIII. Promittit pontifici se ejus reformationem contra exorbitantes Germaniae episcopos exsecuturum. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXXIII.)
33.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus Gregorio X pollicetur se omnem operam viresque omnes adhibiturum, ut ejus decretum adversus Germaniae episcoporum depravatam disciplinam, nulla personarum acceptione, exsecutioni mandetur.
33.2
Crescentibus semper augmento fervidae charitatis igniculis, quos paterna praecordia erga filium singularem, quasi de camino jam copiose flagranti educunt, certa relatione menti nostrae sic est infusa diffusius, et interioribus nostris expressius est impressa vestri favoris benevola plenitudo, quibus nos vestra benignitas prosequitur incessanter, quod ex hoc ad laudis divinae canticum gratulabundi exsurgentes, ad redhibitionem gratuitam aetrno Patri, Ecclesiae suae sanctae, nec non etiam vobis, beatissime pater, vehementer accendimur, et ex hominis utriusque potestate[ potentatu] desiderabiliter 349 excitamur totum id quod sumus et possumus vestris specialissime nutibus exponentes. Porro in vestro praedicabili zelo justitiae, velut in aromatum exquisita fragrantia delectati, pro eo videlicet quod exorbitantes hucusque pontifices et in devium obliquatos animadversionis debitae gladio perculistis, paternae providentiae pollicemur, quod si contingat ex eis fortassis quempiam, quantumlibet etiam nobis consanguinitate vel affinitate conjunctum, qui fuerint reprobati a Deo, et per os Ecclesiae suae sanctae, contra mandata vestra calcaneum indevotionis erigere, ad illius superbiam edomandam, dummodo sanctitati vestrae placuerit, res exponere volumus cum persona. Datae.
34.1
EPISTOLA XXXIV. Rudolphus cuidam principi pro litteris missis gratias refert, et significat se cum pontifice familiare Lausanae colloquium celebrasse. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXXIV.)
34.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus principi amico, quicum commercium litterarum habuerat, scribit laetitiae plenus de colloquio habito Lausanae cum summo Pontifice Gregorio X, et de condicta die ed susciptenda in urbe de ejusdem pontificis manu insignia imperialia.
34.2
Litteras vestras quas nostro misistis culmini consuetae benignitatis alacritate suscepimus, et in eis vestrae sinceritatis dulcorem profecto recollegimus intellectu. Sane quia earum accepta nobis et grata placiditas nostri cordis intrinseca copioso congaudio fecundavit, super his vobis ad grates maximas inclinantes, vestra volumus desideria non latere, quod nuntios nostros solemnes ad vestram sumus in proximo missuri praesentiam, nostri propositi fideles interpretes, qui super communium nostrorum conformitate votorum vos condecenter expedient, et de omnibus opportunis, et congruis plenius et planius informabunt. Porro ut status nostri 350 continuata felicitas vestra praecordia quadam delectabili refectione laetificet, harum vos volumus sapore percipere, nos cum patre nostro sanctissimo domino summo pontifice, nuper in tali loco familiare celebrasse colloquium, a quo quidem in cunctis agendis imperii ineffabili pietate suscepti, auditi, et plenius exauditi in proximo nunc instanti festo N. suscipiemus in urbe de sacrosanctis ejus manibus gloriosum imperii diadema. Datae.
35.1
EPISTOLA XXXV. Ejusdem argumenti ad quamdam civitatem. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXXV.)
35.1
ARGUMENTUM.-- Pari alacritate civitatem imperialem colloquii ejusdem admonet; coronationem brevi futuram Romae; quo ab ea legatos mittendos esse significat, ut tanta solemnitas rite fiat.
35.2
Ut vestrae devotionis auditum de fortunatis nostrae felicitatis eventibus nova gratiosa laetificent, et fortunatioris auspicii gaudia praefulgeant, ecce hoc liquido vobis stylo describimus, quod a patre nostro sanctissimo domino N. papa nuper affectione paterna suscepti, auditi benigne in agendis imperii, imo benignius exauditi, in proximo recepturi sumus in urbe de sacrosanctis ejus manibus sacrum imperii diadema. Verum cum ad agenda tantae festivitatis solemnia nuntiorum vestrorum ibidem praesentiam 351 omnino necessariam arbitremur, fidelitatem vestram hortamur et monemus, quatenus juxta requisitionem honorabilis viri N. nuntios vestros industrios et auctoritate praesignes, ad dictae coronationis nostrae celebria dirigatis, ut super omnibus ibidem pro bono statu reipublicae et fidei Christianae salubriter ordinandis, possitis eorum relatione commodius et perfectius edoceri. Datae.
36.1
EPISTOLA XXXVI. Cuidam principi gratias agit quod ad coronam imperii suscipiendam ipsum praecedat in Italiam. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXXVI.)
36.1
ARGUMENTUM.-- Uni ex Germaniae principibus, qui magnifico apparatu iter in Italiam susceperat, coronationi adfuturus, gratias agit, opportune se relaturum promittens. A legato quem mittit pontifici auditurum sui adventus certum diem, ut non progrediatur, reliquum itineris secum prosecuturus, hortatur.
36.2
Quantum nobis in tuae devotionis exhibitione complacuit, quam nunc de tuae, quae non mutat[ Fors. mutatur], aut deviat, fidei puritate praesumimus, non est facile verbis, aut litteris explicare. Quod enim pro nostri honoris et sacri imperii reverentia tuis famosis et commodis laribus derelictis in igne discriminis, ad proficiscendum nobiscum ad coronam imperii te ad partes Italiae apparatu magnifico transtulisti, pro grato valde recepimus, tibi propter hoc ad grates uberrimas inclinantes, et erga te ac tuos pro loco et tempore procul dubio disponentes affluere tot beneficiis gratiarum, quod nullatenus poenitere te debeat, pro provectu nostri nominis 352 attollendo, laborum aut sumptuum onera pertulisse. Quocirca sinceritatem tuam affectione qua possumus, attentissime requirimus et hortamur, quatenus vias nostrorum progressuum ad imperii diadema perutiles diligenter excogitans et exquirens, nostram non taedeat te praesentiam praestolari, omnes tuos aliosque quos poteris ad obsequia nostra allectitiis[ Fors. allectivis] inductionibus excitando, sciturum certissime, quod in termino, quem N. quem ad pedes domini papae transmittimus, nostro nomine tibi pandet expressius, nostra te aliosque fideles nostros desiderata praesentia debeat consolari. Datae.
37.1
EPISTOLA XXXVII. Conatur eumdem principem cum fratre suo conciliare. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXXVII.)
37.1
ARGUMENTUM.-- Henricum palatinum Bavariae ducem multa subiratus edocet, eum foedere juncto cum rege Bohemiae, imperii hoste jampridem denuntiato, in terris Ludovici fratris sui hostilia nequidquam agere; Alphonsum Castellae regem cujus ope nitebantur hostes imperii, titulum regis Romanorum, spemque omnem imperatoriae majestatis assequendae omnino deposuisse; fraternam reconciliationem ab se tandiu inutiliter quaesitam opportunam illi fore; ac demum Boemiae regis cum Ladislao concordiam ab eo nullatenus tractandam esse, ne videatur et ipse hostis imperii.
37.2
Quod solitae tibi salutationis forma ex regiae prodiens affabulationis benevolentia non dirigitur, si in tui armario pectoris inditae tibi discretionis thesauros aequa lance justique pensamine judicii 353 librare volueris, ratio minime naturalis fluctuat..... tuis remurmurans actibus, quam ob causam quod aliis scribitur, tibi digne subtrahitur, nullatenus admiratur. Ecce enim, princeps inclyte, quod ob tui conservationem status boni, ad reformanda inter te et fratrem tuum Ludovicum solidae pacis foedera jampridem non sine magnis expensis partes nostras interposuimus fide bona, tu autem quorumdam non tua, sed sua potius quaerentium consiliis acquiescens in tui fratris exterminium, et si bene deliberaveris in tui ipsius tuorumque( ne ullum dicamus) non magnum profectum, dicti fratris tui territoria demoliri niteris associato tibi hoste sacri imperii H., et aliis suis complicibus, incendiis, et rapinis, et quod plus est non solum princeps imperii fidelis violenter invaditur, verum etiam ipsum imperium in suis propriis districtibus hostiliter impugnatur. Attende itaque, illustris dux, et considera, volve et revolve in te ipso, diligens sis scrutator in habitaculo cordis tui, qualiter imperium tibi, et tu imperio sitis invicem colligati, et te umbra transiens non afliciat...... non illaqueet, ut momentaneum non delectet. Ut autem evidenter possis intelligere, qualiter quidam in tui diminutionem status circumvenire te hactenus sunt conati, baculum regis Castellae ad te sustentandum tibi harundineum praetendentes, nolumus amplius te latere, quod dictus rex omni juri, actioni, et quaestioni, quam sibi in imperio competere asserebat, in manibus summi pontificis simpliciter renuntiavit, et ex toto imperiali dignitati, quam hucusque sibi illicite ascribebat, nomine ac re cessit, nobis tanquam vero Romanorum 354 regi, quidquid hucusque sibi juris in imperio vindicavit, liberaliter resignando. Unde tibi regali clementia consulimus, quatenus motus tuos temperans et refraenans, sic regiis te beneplacitis habilites, et coaptes, sic in agendis omnibus finem prospicias, quod sacrum imperium in te suum principem semper habere delectet membrum nobile, et tu ipsius imperii columna nobilis realiter, non verbaliter, celsitudinis imperatoriae videaris solium solide sustentare. Et licet alias incassum nostras ingesserimus operas, ut cum fratre tuo praedicto reduci posses ad fraternae concordiam unionis, non piget tamen adhuc, dummodo tempestive acquiescere volueris, ad concordandum vos omnem adhibere sollicitudinem et laborem. Caeterum cum rex Bohemorum manifestus sit hostis imperii, et in proscriptione regia perseveret, tibi firmiter et imperialis gratiae praecipimus sub obtentu, quatenus ad concordandum N. cum ipso N. te nullatenus intromittas, quia hujusmodi concordia videtur in conspirationem contra nos et sacrum imperium manifestius aspirare. Alioquin si contra inhibitionem nostram concordare dictos reges aliqualiter attentares, hostibus et inimicis nostris favere luce clarius videreris, nosque amodo te tanquam fidelem principem sacri imperii promovere et diligere non possemus. Datae.
38.1
EPISTOLA XXXVIII. 355 Saltzburgensis promittit se venturum ad coronationem. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XXXVIII.)
38.1
ARGUMENTUM.-- Acceptis Rudolphi litteris, queis ad coronationem invitabatur, reponit se maxime exsultare quod periclitanti Syriae sacerdotium et regnum unanimi voto constituent ferendam opem. Se coronationi adfuturum, si per Ottocarum aliquantulum respirare licuerit: alias per suos legatos tantae solemnitati interventurum.
38.2
Serenissimo domino, etc. Saltzburgensis, etc. Perseverantem devotionis et fidei famulatum regalibus litteris, quarum tenor nova nobis plena felici dulcedine nuntiavit, proximo consolati[ consolatis] clare nobis innotuit, laeteque collegimus ex eisdem, diem solemnem, diem festum, diem illum desideratum Romae fore, a sanctissimo in Christo patre nostro et domino summo pontifice constitutum, in quo sancta mater Ecclesia filium suum charissimum principem et patronum imperiali diademate coronabit, in quo larga reipublicae latitudo privatis abusibus hactenus angustata laetabitur, et videbit se juxta formam potentiae suae pristinae sub vestro felici nomine iterum dilatari. In quo denique regnum et sacerdotium sub aequali mentium puritate pariter considebunt, ut tractent et ordinent, quando et qualiter digne et ordinabiliter Terrae sanctae necessitatibus jam, proh dolor, neci proximis succurratur: terrae 356 quidem, in qua unigenitus Dei filius humanatus mortalitatis humanae miserias induit, ut nos suae divinitatis factos participes efficeret etiam misericorditer immortales. His itaque sacris solemniis, in quibus coeli rorem salvificum distillabunt in terras, prout nostra interest, toto nisu disponimus interesse, et ibidem communibus populi Christiani gaudiis congaudere sperantes, dummodo frequens et frequenter accrescens in nobis aemuli vestri intolerabilis impetus attrahere spiritum et paululum respirare concedat. Quod si forte peccatis hominum aggravantibus onus nostrum festivitatis vestrae praedictae coelitus ordinata solemnia nequiverimus honorare nostra praesentia corporali, quod absit, solemnibus tamen nuntiis exsolvemus ibidem nostrae devotionis munia, ut diem illum celebrem, quem secundum nostri nominis, et honoris officium decorare non possumus, humilibus saltem obsequiis frequentemus. Datae.
39.1
EPISTOLA XXXIX. 357 Ultima Gregorii X aegroti Aretii in Thuscia ad Rodulphum epistola.( An. Dom. 1276, cod. Rud. XXXIX.)
39.1
ARGUMENTUM.-- Gregorius extremo morbo laborans, praescius futurae mortis officiosis Rudolphi litteris respondet. Monita saluberrima optimo principi conducentia ei praebet, ac praemissis sui erga illum amoris certis argumentis, vicem amoris repetit erga Ecclesiam Dei quam illi etiam atque etiam commendat.
39.2
Quod imperialis culminis altitudo laetis gaudet ubique successibus, gratum nobis est non modicum et acceptum, utpote qui honorem imperii tuaeque felicitatis augmentum ita semper amavimus et amamus, ut tuae magnificentiae commodum, nostrum specialiter reputemus. In his itaque tanquam charissimo in Christo filio paternis affectibus congaudentes sublimitatem qua praeemines admonemus, ut quantumcunque successus humanae prosperitatis arrideat, nullatenus excellentiam considerationis internae a superni conditoris amore deflectat pariter et timore, quia sine dubio vana delectatione deducimur, si quantolibet fastigio mundanae sublimitatis elati transitoriae felicitatis eventibus oblectemur. Serenitati tamen tuae gratiarum referimus actiones, quod de nostra infirmitate sollicitus gratum nobis solatium per imperiales litteras obtulisti, 358 nec immerito quidem, quia sicut nobis conscientia nostra respondet, nullus potest in articulo hujus temporis infirmari, vel infirmitate succumbere, qui felicitatem et gloriam tuam sincerius et fidelius noscatur hactenus dilexisse. Ipsa enim aegritudo quam patimur, in eo loco et tempore nos invasit, quo pro honore tuo, quem sincera semper affectione dileximus, patrio solo relicto, ad remotas accessimus regiones. Unde magnificentiam tuam in hujus modi dilectionis recordatione propensius adhortamur, quatenus haec omnia suis oculis mentis pia meditatione proponens, et bonam nobis vicissitudinem rependens, sive nos Deus de labore hujus infirmitatis eripiat, sive de ergastulo corporalis fragilitatis educat, Ecclesiam ejus semper diligas et honores; eique sicut princeps piissimus et Christianissimus imperator pacem conferre satagas, et quietem, ut sive vivimus, sive morimur, in ejus praesentia, de tuis bonis operibus gloriemur, cui etiam in praesenti vita pro debito nostrae servitutis assistimus, et ad quem de sua misericordia praesumentes, si nos evocare voluerit, cum fiducia procedemus. Datae.
40.1
359 EPISTOLA XL. Scribit cuidam in Romana curia, et se a sinistra suspicione purgat. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. XL.)
40.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus Lausanae semper habitus liberaliter a magistro Bernardo( ni fallor, thesaurario sanctae sedis), de ejus frontis nubecula semel deprehensa sollicitus delegato viro religioso, additisque officiosissimis litteris, se excusat, ne cogitatione quidem eum laesisse sibi conscius.
40.2
Rudolphus, etc. Honorabili et prudenti viro magistro Bernardo. Blandae faciei vestrae serena placiditas mysticum cordis repraesentans indicium agendorum regalium hactenus non ignara, non pavida procuratrix, et fotrix sic erga nos instinctibus virtuosis incaluit, sic valuit praepollenter, quod patre nostro sanctissimo papa domino duntaxat excepto, non immerito principaliter vobis ascribimus quidquid honoris, et gloriae nostrae sublimationis progressui dextera apostolicae consolationis adjecit. Vobis enim fidentissime quaelibet mentis nostrae interiora deteximus, vobis[ Fors. vestris] humeris pondus curae totius, et sollicitudinis sarcinam imprimentes, ex quo utique processit peroptata utilitas et provectus prodiit exoptatus. Verum de novo, quod gravi corde referimus, visum est nobis quibusdam notabilibus conjecturis, quod erga nos 360 verisimiliter immutata sit illa laudabilis vultus vestri serenitas, et exasperata sit lenitas vestrae mentis, super quo merito vehemens admirationis aculeus intima perculit, ex inopinabili hujus rei novitate perplexa. Testis enim est incontaminata conscientiae veritas quavis testium depositione solemnior, quod per nos nihil unquam verbo vel opere exstitit attentatum, seu etiam cogitatione praesumptum, quod vobis debuerit displicentiae spiritum peperisse, imo semper in votis habuimus, et adhuc in animo gerimus incessanter vobis, et vestris, cum ad hoc opportuni temporis aptitudo se offeret, gratiosis et amplis adesse favoribus, et beneficentiae nostrae profusionibus affluentibus abundantius aspirare. Haec autem( qualicunque fundetur initio motus noster) arbitrio vestro secure subjicimus, juxta quod vestrae provide circumspectioni libuerit, libere decidenda. Hinc est quod vestram attente deposcimus honestatem, quatenus excusationem nostram velitis mansueto animo suscipere, ac a mentis vestrae sacrario quidquid nebulae vel rancoris sinistrae suspicionis impressio suaserat, scopa rectae opinionis abstergere, hospite veritatis charitativius introducto. Et ecce quod honorabilem et religiosum virum propter hoc specialiter duximus ad vos destinandum attente petentes ut ei, velut innocentiae nostrae veridico prolatori, super his fidem non dubiam adhibere curetis. Datae.
41.1
361 EPISTOLA XLI. Responsiva ad praecedentem epistolam. ( An. Dom. 1276, cod. Rud. XLI.)
41.1
ARGUMENTUM.-- Bernardus contra: si forte suspicioni occasionem praebuerat, quod eum ipse per se non visitaverat Lausanae, multitudine negotiorum regio comitatui non ignota, qua diu post utriusque curiae recessum ibi remanere debuit, fuisse impeditum. In reliquis se potius laudem quam de suo ingenio suspicionem mereri; se, obloquentium ingratiis, immutabilem esse et fore. De pontificis morte nihil se addere, successoris electionem nuntiaturum.
41.2
In litteris, quas mihi novissime vestra excellentia destinavit, querelam de mei erga vos mutatione formatam oculus abhorruit, et animus non absque gravi stupore miratus discussit attentius, diligentius scrutabatur, quid querelae hujus potuit formare principium, quid mutationis, quam veritas profecto non novit inordinatae forsan fantasiae cujusque vel levia indicia praestitit, quid qualemcunque praebuit conjecturam. In his procul dubio scrutantis defecit scrutinium, discussionis sententia nihil invenit: quomodo enim invenire poterat quod non erat? Nam si ad ea quae Lausanae acta fuerant querelae ipsius referatur intentio, id nequaquam exacti labores in expediendis vestris negotiis patiuntur, nisi forsan ex eo quaevis insurgat conquestionis occasio, quod ad vestram praesentiam in vestrae tunc habitationis hospitio personaliter non accessi, quod novit Altissimus eorumdem negotiorum occupatio, quae me ibidem prout vestri noverunt post discessum curiae utriusque detinuit, non permisit. Si vero ad ea quae venerabili 362 patri N. commissa fuerunt, et quae postmodum per mercatores de speciali mandato fel. rec. domini Gregorii per meas litteras aliquibus vestris familiaribus reseravi, eadem quomodo dirigantur, ipsa facti sui qualitas, quae meriti praeconium potius exspectabat, quam mutabilitatis aliquam imposturam, innocentiam tueatur. Caeterum, princeps inclyte, non est opus excusationibus immorari, ubi teste illo, qui est testis in coelo fidelis, nullus etiam coniti[ conjici] potest accusationis instinctus, quem forsan detractoris alicujus nocere intendentis et vobis, et mihi tertia lingua formavit. Circa hoc ergo regalis celsitudinis sollicitudo quiescat, quia mea, ut sine jactantiae nota sit sermo, per Dei gratiam nota constantia, et de varietate qualibet usque adhuc expers infamiae, hactenus immota perstitit, et dum vitalis spiritus artus aluerit, Deo auspice immutata, solida illibataque persistet. Sane super aliis vos contingentibus cum N. habita est plene collatio, et ipse sicut simul condiximus, ut aestimo plenius vobis scribit. De vocatione vero memorati patris praesens litterula consulto subticuit, quia cum sit dolor meminisse dolorem, de repetitione subtractionis ipsius non putavi vestrum exulcerandum animum, sed de substituti sanctitate ac justitia dulcorandum. Datae.
42.1
363 EPISTOLA XLII Ad cardinales, post mortem Gregorii X, ut bonum eligant pontificem. ( An. Dom. 1276, cod. Rud. XLII.)
42.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus accepto infausto nuntio dum proficiscebatur ad imperiale diadema suscipiendum, substitit, scripsitque sacro cardinalium collegio, multa et vera laude mortuum pontificem efferens, cujus funus universi orbis ac suis praecipue lacrymis prosequendum ait, a quo super omnes reges exaltatus et paterno amore dilectus fuerat. Sperans successorem electum iri, qui coeptum opus perficiat, eos precatur ut optimum successorem ocissime eligant, qui statuta eorum consilio solemni die imperialia insignia sibi largiatur. Se iter non prosecuturum sine eorum aut futuri pontificis deliberatione.
42.2
Ex horto militantis Ecclesiae hortulano praesigni translato ad coelicas mansiones, felicis videlicet recordationis domino Gregorio summo pontifice, cujus praesentia mundus utique videbatur indignus, ad requiem evocato, licet in excelsis exsultet jam angelica turba coelorum, licet illa beata supernorum civium agmina pro tam gloriosi concivis accessu placidas Deo concinant conciones, plangit tamen in terris fidelium turba terrestrium pro decessu. Lugeat itaque Graecia suo conversore propitio desolata, nam drachma quae longo tempore fuerat perdita, suo est munere[ numero] reinventa, et ovis quae diu per desertum indevotionis erraverat, gregi sociata Dominico, per eumdem nunc salutaribus pascuis satiatur. Educant Latini singultuosa suspiria de profundis, quorum 364 mores idem pater virtutis direxit in semitam et salutis. Plangant et ululent super se insuper omnes tribus terrae de patris subtractione fidelis, sed illi potissime qui assumpto vivificae crucis victorioso signaculo sub ejusdem patris securo ducatu contra blasphemos nominis Christiani hostes potenter insurgere gestiebant. Prodeat ergo iste planctus communis in omnem terram, et in fines orbis hujus dolor lamenti perveniat, quia tanti Patris occasus multorum deposcit lacrymas, qui nonnullos exemplo beatitudinis affluentius irrigabat. Verumtamen inter omnes alios reges et principes omnis terrae praecipue compassionis affectu oculi nostri prae inopia languerunt, lacrymarum jam copia desiccati, eo quod idem pater sanctissimus thronum nostrum super reges et regna constituens, nos dum viveret piis confovebat amplexibus, et paterno favore stipabat. Porro cum ad hujus reparanda dispendia opes et artes humanae deficiant, quae potius dispositionis supernae provisio nec non fati generalis aequalitas consolatur, doloris ejusdem remedium, cujus vix unquam de nostro pectore cicatricis occiduae signa transibunt, ex animi fortitudine in hoc propinavimus nobis ipsis indubitatae fiduciae spe concepta, quod qui electo famulo suo Moysi non concessit educere populum, alium loco sui meritorum claritate non disparem subrogabit, consummaturum cuncta feliciter, per 365 praedictum sanctum patrem in zelo Dei salubriter ordinata. Ad hoc igitur quaesumus, pii patres universalis Ecclesiae cardines et columnae ferventes, exercete vigilias, et officiosas curas et operas applicate, ut relegato cujusque contentionis obstaculo, ocius mundo acephalo praesul necessarius erigatur, ubi divinus instinctus vos incitet et pondera subeant aequitatis. Caeterum licet, ut legitur et infallibilibus est notorium argumentis, generatio pereat, generatione altera subsequente, quia tamen terra stat stabilis in aeternum, Ecclesia scilicet Dei vivi in suis agendis, et ordinationibus agendorum matura deliberatione decoctis[ de eo et is] immobilis perseverat, antequam de morte praefati patris sanctissimi ad nos rumor infestus et nubilus pervaserat, nos et nostros decenter accinxeramus ad iter, ut juxta quod vestro mediante consilio fuerat ordinatum, si fata favissent, suscepissemus de suis manibus sacrosanctis imperii diadema. Sed licet visum sit aliter in Excelsis apud omnium conditorem, qui disponet in apostolica sede virum secundum cor nostrum, ut credimus; adhuc tamen in ipso procedendi proposito parati pariter et accincti perseverantes immobiles, et de matris Ecclesiae invariabilitate 366 sperantes, ipsum iter duntaxat suspendimus, et relaxamus in tempus, donec per vos aut futurum summum pontificem, quorum beneplacitis semper in omnibus promptitudine spiritus obedire disponimus, nos perfectius informari contigerit, quid nunc ulterius devoto Ecclesiae filio sit agendum. Datae.
43.1
367 LIBER SECUNDUS.
43.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus in eamdem sententiam, iisdemque fere verbis quae in praecedenti epistola ad sacrum cardinalium collegium adhibuit, gratulatur novo pontifici electo Innocentio V. Eximiis eum laudibus effert, se uti filium singularem ei subjicit, aitque se juxta Gregorii determinationem imperiale diadema ejus manibus, Deo sic disponente, accepturum. Henricum Basileensem episcopum suum oratorem mittit tam de coronatione quam de aliis negotiis apud eum acturum.
43.2
Laetentur coeli et terra in voce festivae jucunditatis exsultet; adsunt enim catholicae fidei festa celebria; adsunt sacrosanctae matris Ecclesiae nova congaudia post lamenta; nam Dominus, qui a sponsa sua quandoque serenitatem avertit, ut iterum se convertat ad eam in claritate laetitiae potioris, suam ab ipsa misericordiam non abscidit, Ecclesiae faciem, quam in obitu fel. rec. domini Gregorii X summi pontificis beatissimi et gratiosissimi patris nostri, nubilo luctuosi moeroris obduxerat, radio successivae consolationis illustrans, et ei quam novo semper foetu multiplicat, novum patrem suscitans pro defuncto, meritorum candore conspicuum, et virtutum praestantia luminosum, per cujus jucundiferae substitutionis effectum quidquid profluvii lugubris in maxillam illius eruperat pro repente sublato, speratur indubitanter abstergi. Et licet pro tanti patris occasu prae inopia oculi nostri languerunt lacrymarum jam copia desiccati, eo quod, praeter alia plurima gloriosa et praedicabilia, quae pro bono statu catholicae fidei orthodoxae concepit et statuit, thronum nostrum super reges et regna constituens nos, dum viveret, piis confovebat amplexibus et paternis favoribus ampliabat; ex eo tamen moestitiae nostrae, cujus vix unquam de nostro pectore cicatricis occiduae signa transibunt, jam propinavimus nobis ipsis remedium, quod qui electo famulo suo 368 Moysi non concessit educere populum, virum secundum cor nostrum in apostolica sede disposuit, qui praedecessoris sui sanctissimi inhaerendo vestigiis, cuncta debeat consummare feliciter per eumdem praedecessorem salubriter ordinata. Porro cum generatio quaeque praetereat, generatione altera denuo subsequente, terra tamen stat stabilis in aeternum, Ecclesia scilicet Dei vivi in suis agendis, et ordinationibus agendorum matura deliberatione decoctis, immobilis, prout operum docuit evidentia, perseverat. Propter quod, beatissime pater, de cujus creatione divinitus ordinata revixit omnino spiritus noster tripudio ineffabili fecundatus, in sinum gratiae vestrae colligite quaesumus filium singularem vestris et matris Ecclesiae beneplacitis semper in omni spiritus promptitudine pariturum, opus Dei benigne perficientes in nobis ex tradita vobis desuper potestate. Verisimiliter quippe non arbitrari non possumus, 369 quod tam arduae rei consummatio vestrae sit coelitus gloriae reservata, ut in dextera vestra perficiat, cujus gratiosi praesidii a sublimationis nostrae principio se non sensit expertem. Ecce ergo venerab. fratrem Henricum Basiliensem episcopum, etc., vobis et Ecclesiae Romanae devotum ad beatitudinis vestrae pedes fiducialissime duximus destinandum supplici devotione petentes, ut ei, in quem transfudimus intima cordis nostri, auditum praebere benevolum, et in omnibus nostris agendis fidem credulam adhibere dignemini, sicut nobis, exauditione[ ex auditione] gratuita subsequente.
44.1
EPISTOLA II. Rudolphus scribit cardinali post mortem Gregorii X pont. max., et eidem commendat legatum suum. ( An. Dom. 1276, cod. Rud. II.)
44.1
ARGUMENTUM.-- Eadem occasione sacrum cardinalium collegium admonet, se ad novum pontificem, et una simul ad eos oratorem mittere; destinasse Basiliensem episcopum, qui suis negotiis vacaret, eumque omnibus commendat.
44.2
Mutato, Domino ut placuit, sacrosanctae matris Ecclesiae statu inopinabiliter his diebus, in cujus mutatione tam subita noster stabiliri non potuit, quin cum eo mutationis incommoda sustineret. 370 Ecce quod vener. N. cui nostra cordis arcana communicata sunt omnia, velut imaginarium nostrae praesentiae ad beatitudinis apostolicae pedes, et ad vos fiducialiter duximus destinandum, rogantes attentius, et hortantes, quatenus super universis et singulis vobis ipsius eloquio proponendis, eidem fidem credulam adhibere curetis, nobis ad expeditionem eorum, gratuitam opem et operam, prout de vestra benignitate confidimus, efficaciter applicando.
45.1
EPISTOLA III. Gaudet de novo electo pontifice, et procuratorem in Romana curia constituit. ( An. Dom. 1277, cod. Rud. III.)
45.1
ARGUMENTUM.-- Per hoc regium diploma constituit novum procuratorem, seu legatum suum apud sanctam sedem cum necessariis facultatibus. De rebus gerendis eum instruit, praemia pro iisdem bene gestis pollicetur.
45.2
Exaltator humilium Deus vota nostra ab excelso prospiciendo desideratum, imo virum desideriorum Ecclesiae suae sanctae sponsum praevidit idoneum, et si quid, si audemus dicere, in suis antecessoribus exstitit imperfecti, quasi per formam completam in sanctissimo nunc patre nostro domino papa perficere misericorditer est dignatus. Sane in ipso noster requiescit animus, in ipso ponimus anchoram spei nostrae, ut ipse nobiscum regnum regat, in imperio imperet, ordinet, et disponat, quae utriusque hominis sunt 371 salutis. Praeterea credimus, imo certum gerimus, quod apud ipsum noster esse debeas[ debeat] oculus non dormitans, auris patens, dextera manus facta nostra dirigens et gubernans; sic ut nostra directio et in sacro Romano imperio provectio tibi tuisque a progenie in progenies ad exaltationem cedere debeat nominis et honoris. Porro apud ipsum sanctissimum patrem nostrum, te nostrum procuratorem constituimus ad consulendum, et allectivis persuasionibus impetrandum omnia sacro Romano imperio profutura, sanctissimi votis non contraria, sed per omnia sibi consentanea suum namque velle, suum nolle a nostra non discrepabit ullo tempore voluntate. Pro nobis vigila, ministerium tuum imple, opus fidelis viri perfice, de reliquo a nobis coronam[ curam] justitiae praestolare.
46.1
372 EPISTOLA IV. Innocentius pontifex commendat Rudolpho imperatori Coloniensem Ecclesiam et archiepiscopum. ( An. Dom. 1276, cod. Rud. IV.)
46.1
ARGUMENTUM.-- Innocentius V Siffridi Coloniensis archiepiscopi necnon Ecclesiae suae angustias atque injurias iniquissimo animo ferens, utrumque etiam atque etiam regi Romanorum commendat.
46.2
Innocentius etc. Charissimo in Christo filio Rudolpho. Ecclesias et personas ecclesiasticas eo tibi fiducialius commendamus quo erga ipsas zelum te habere novimus promptiorem, et per quem gratum obsequium Deo praestas, et hominibus te reddis merito gratiosum[ gratiosissimum]. Sane, sicut accepimus, nobilis G. comes Juliacensis non contentus, quod jamdudum ecclesiam Coloniensem gravibus affecit injuriis et pressuris, adhuc Ecclesiam ipsam et vener. fratrem nostrum Coloniensem episcopum innumeris angustiis et variis persecutionibus affligere non veretur. Quia vero confidimus, quod per tui favoris auxilium eadem Ecclesia quam paterno zelamur affectu a suis debeat angustiis respirare, celsitudinem tuam affectuose rogamus et hortamur attente, quatenus archiepiscopum et ecclesiam praedictos habens pro divina et nostra reverentia propensius commendatos, ipsis in suis juribus assistas, et tradita tibi divinitus potestate defendas eosdem; ita quod propitiationem 373 divinam exinde uberius merearis, et nos devotionem tuam possimus merito commendare.
47.1
EPISTOLA V. Gratulatur pontifici novo de pontificia dignitate, eidem se submisse commendans. ( An. Dom. 1276, cod. Rud. V.)
47.1
ARGUMENTUM.-- Rudolphus castra moturus in Austriam adversus Ottocarum Bohemiae regem, festinanter rescribit, et gratulatur novo pontifici Joanni XXI ad quem opportunius se missurum promittit nuntios idoneos, et solemnes. Interim se, suosque omnes pontificiae voluntati submittit: ac demum de expeditione continuo suscipienda contra Ottocarum illum admonet.
47.2
Sanctissime, etc. Laudabilis et gloriosus in aeterna saecula Dei filius, benedictus, et benedicens omnibus in ipso confidentibus, aeternorum, ac transitoriorum ordinator inscrutabilis, sanctam matrem Ecclesiam uberrimae consolationis uberibus consolatus, oleo laetitiae ipsam perungere, perunctam in tuta statione reponere est dignatus. Quippe ad supremae dignitatis apicem summum et sanctissimum apostolatus gradum vobis, ad reformationem quidem imperii et salutem Terrae sanctae pretioso Christi sanguine rubricatae divinitus elevatis, eadem sancta Mater Ecclesia redivivae jucunditatis gaudiis renovata, votivae fecunditatis exsultationibus gratulatur. Nec mirum; Deus enim pacis et dilectionis, immensae bonitatis in ipsa signa posuit, cum vos sibi patrem disposuit, suo gregi 374 pastorem misericorditer praeelegit. Hujus immensae jucunditatis materia, etsi cunctos movere debeat, qui se membra capiti adhaerentia recognoscunt, nos primo et principaliter exaltationi vestrae tanto jucundius congaudemus, quanto limpidius cognoscimus ad optatae salutis bravium per infinitae vestrae bonitatis, et subventionis consilium et auxilium nos vocatos. Hoc illius testimonio, qui scrutator cordium est et renum, non tam litteris, aut nuntiis possumus explicare, quam in corde gerimus et in mente. Ex tanta igitur, quam de vestra sanctitate concepimus, clementia sine ullo deliberationis, aut consultationis ambiguo nostram ipsius personam, conjugem, liberos filios et filias, res et honores habita et habenda vestrae sanctitatis manibus tradimus et mandatis, humilitatis nostrae caput in sinu vestrae misericordiae reclinantes, ut vere possimus dicere cum sapiente: In omnibus requiem quaesivi, et in haereditate Domini morabor; secure morabimur, qui omnem sollicitudinem nostram in vos projicimus, quia scimus quod vobis cura est de nobis. Quomodo igitur a semitis vestris declinabimus? et a via mandatorum vestrorum aliquatenus recedemus? qui omnia vobis subjicimus, cuncta vestris manibus tradimus, vobis vivere et in regno vos rectorem habere volumus sic, ut inter nos sit identitas mentium, et inseparabilis unio voluntatum. His paucis, pater sanctissime, mentis nostrae gaudium per secretum et familiarem nuntium sub quadam festinantia duximus exprimendum, continuis post 375 hunc idoneis et solemnibus nuntiis vestrae sanctitatis praesentiam visitando. Porro sanctitatem vestram nosse cupimus, quod divina nobis favente clementia, totius nostri Romani regni principes pro recuperatione rerum, jurium, et bonorum imperii favorabiliter nobis astant, ipsorumque consilio, viribus, et auxilio fortiter accingimur ad debellandum inclytum virum regem Bohemiae, nostrum et sacri Romani imperii unicum contemptorem injuriosum, multorum principatuum detentorem, sperantes in illius misericordia, qui est resistens superbis, humilibus autem dat gratiam, quod intentum nostrum de ipso laudabiliter perficere debeamus.
48.1
EPISTOLA VI. Rudolphus rescribit Ungariae regi, et se excusat quod preces ejus non admiserit. ( An. Dom. 1276, cod. Rud. VI.)
48.1
ARGUMENTUM.-- Ladislao Ungariae regi petenti pro camerario suo quosdam districtus in terris juris imperii ab Ottocaro occupatis, reponit, incerto adhuc jure terrarum, minus opportunum fore quidquam in iisdem concedere: et regium animum demerendi causa, eidem exhibet quidquid sine juris laesione concedi valeat.
48.2
Regalibus vestris litteris nuper culmini nostro directis affectione benigna receptis, et ut decuit eis lectis et plenius intellectis, super earum serie celsitudini vestrae taliter duximus respondendum. 376 Quod licet ad omnia esse velimus ultronei, quae vestrum demulcere possunt animum et affectum, et licet spectabilem virum N. camerarium vestrum, suis claris et virtuosis exigentibus meritis gratiosae benevolentiae ulnis patentibus amplexemur, quia tamen nos ipsi, et dilecti principes nostri N. et N. in quibusdam terris, quas inclytus rex Bohemiae occupare dignoscitur, nos contendimus jus habere, non minus reprehensibile videtur, si sic repente, sic praecipitanter ad collationem aliquorum districtuum ad easdem terras spectantium, hujusmodi declaratione, seu discretione neglecta, cui videlicet, quibusve de jure competerent, nos contingeret prosilire; ideo vestra nobis porrecta petitio pro dicto N. ad praesens est effectu frustrata, quae utique mentem regiam displicentiae spiritu non perturbet, cum sint, ut nostis, agendorum processus hujusmodi aequis trutinandi judiciis, et maturis examinandi consiliis, et exactis, ne possit mutabilitatis et inconstantiae argui praesidentia principalis. Verumtamen ad vestrae gloriae titulos attollendos tam fervide gerimus inconcussae sinceritatis affectum, ut quod libuerit vobis et nobis super hoc, in benevolentiae singularis uberi affluentia quantum sine juris possumus injuria libenter et liberaliter aspirare.
49.1
377 EPISTOLA VII. Rudolphus promittit se de perpetrato quodam facinore ultionem sumpturum. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. VII.)
49.1
ARGUMENTUM.-- Principem sibi adhaerentem a fide Ottocari defecturum scripto seu diffidatione, ut tunc moris erat, admonet, ut illum maneat denuntiari hostem imperii; hostilia cujusdam Ottocaro adhaerentis nuntiat; flagitium in presbytero admissum detestatur.
49.2
Rem horribilem et perniciosam exemplo, quae nuper ad aures nostras de cujusdam presbyteri vasis seminariis amputatis, te annuntiante pervenit, amaro commiserantes affectu, parati sumus ad libitum emendationi patrati facinoris inhiare. Super diffidatione regis Bohemiae, ut scripsisti, consultius existimantes, ut magis congrui temporis opportunitate captata, quando videlicet contra eum fuerit difinitum[ Fors. diffinita] prolata sententia, ut processus omnino calumnia careat, ipsa diffidatio celebretur. Porro ut rumores, quos nuper accepimus, te profecto non lateant, tuae sinceritati describimus, quod N. in favorem N. de novo compluribus curribus et equitibus quamdam civitatem N. violenter intravit, exterminans eam incendiis et rapinis.
50.1
378 EPISTOLA VIII. Archiepiscopus Saltzburgensis, apud Rudolphum Caesarem episcopum Secoviensem suffraganeum suum accusat. ( An. Dom. 1275, cod. Rud. VIII.)
50.1
ARGUMENTUM.-- Fridericus archiep. Salisburgensis, qui cum Conrado Frisingensi in Styriam et Carinthiam excurrens, a suffraganeo suo Bernardo Seccoviensi traductus, tanquam populos Ottocaro subditos ad defectionem suscitaret, fuga sibi consulere compulsus fuerat; illum accusat legationis ad Augustana comitia, jactantiae adversus imperium et sanctam sedem, ac subversionis cleri et populi. Eumque orat ut in unius proterviam ad aliorum exemplum animadvertat.
50.2
Domine, sciatis, quod episcopus Secoviensis[ Seccoviensis] suffraganeus noster, prohibentibus nobis et invitis, assumit legationes Deo et vobis contrarias, spreta devotione Romanae Ecclesiae, qua vobis et nobis tenetur. Dum nuper nos idem episcopus pertransiret, ipsum super hoc fraterne corripuimus et occulte; ipse vero nostra correctione temere vilipensa, adversum nos, et ven. fratrem nostrum Conradum prorumpens in stultiloquium, multis magnis viris astantibus publice proclamavit et dixit nos ambos ad terras sui domini regis non ob aliud descendisse, quam ut ipsarum statum in vestrum favorem proditorie turbaremus; tantumque factionis suae contra nos fautores et complices provocavit, quod per vias devias nos fugiendo a terris illis cum magno nominis nostri vituperio recedere oportebat. Idem episcopus de quibusdam verbis fatuis in angusta[ Fors. Augusta] gloriando se jactitans non solum laicos a devotione vestra 379 retrahit et avertit, verum etiam clericis et religiosis viris inflat et suggerit non tantum imperio, sed et sedi apostolicae rebellare. Consilium itaque nostrum, quod precibus immiscemus, est istud, ut toto conamine cogitetis, qualiter episcopo dicto, qui solus se inter suffraganeos aliosque praelatos erigit, et protervit, et aliis est occasio delinquendi, per effectum poenalis operis ostendatis quam sit temerarium tam atrociter et proterve Romanam laedere majestatem. Scimus enim, quod si oris ejus temerarii maxillas froeno constringitis, requiescent et manus et labia caeterorum stulte surgentium ex adverso.
51.1
380 EPISTOLA IX. Saltzburgensis archiepiscopi gravissima querela de Ottocaro rege Bohemiae post mortem Gregorii X pont. max. ( An dom. 1276, cod. Rud. IX.)
51.1
ARGUMENTUM.-- Ottocarus post mortem Gregorii X, laxatis habenis irae suae adversus adhaerentes Rudolpho, in tantas angustias archiep. Salisburgensem conjecit, ut regium praesidium implorare coactus fuerit. Quamobrem mittit nuntium, qui oretenus mala omnia narret; praeterea de novi pontificis creatione, et de futura ejus coronatione Rudolphum sciscitatur, seque in fide erga illum constanter in quibusvis periculis permansurum promittit.
51.2
Serenissimo domino suo Saltzburgensis promptissimam cum devotis orationibus ad quaevis beneplacita voluntatem. Qui adversus sanctam Romanam Ecclesiam, sacrumque Romanum imperium se jamdudum vibratis suae rebellionis cornibus, contumaciter erexerunt, post decessum beatissimi patris et domini nostri papae Gregorii exsultantes in rebus pessimis insolescunt sic atrociter et audaciter, acsi utraque dignitas et potestas, quas Deo propitio credimus immortales, per mortem unius hominis sint deletae. Hoc in nobis et ecclesia nostra facile, sed miserabiliter[ mirabiliter] est videre, qui pro eo solo persecutionem patimur, sustinemus opprobria, nostrumque exterminium exspectamus, quod tam sedi apostolicae quam Romano imperio debitam et devotam libenter impendimus servitutem; quibus ad fidelitatis obsequia recognoscimus nos teneri, prout lator praesentium, qui angustias nostras innumerabiles bene novit, plene sublimitati regiae recitabit. Quem etiam specialiter misimus ad regalis gloriae aspectum, ut nobis de creatione summi pontificis, vestroque processu quem feliciorem nostro statu cupimus, qui 381 non stamus, sed labimur, investiget sagaciter et solerter, necnon conditionem nostram miserabilem eidem commisimus majestati regiae exponendam, utque nobis gratiae vestrae consilium referat, cujus praesidio inter angustias nostras, quarum pondus et numerus de die in diem gravius augmentantur, hoc periculoso tempore dirigantur. In hoc enim deliberationis nostrae propositum constantia stabili inviolabiliter est firmatum, ut nullius adversitatis pondere, nulliusque periculi tempestate pereat, sed appareat magis et luceat circa vos et Romanum imperium fides nostra. Placeat igitur gloriae vestrae, princeps et domine gloriose, sano vestrae informationis consilio consolari nostram miseriam, cujus finem et numerum non videmus, secundum ea quae lator praesentium vestris auribus explicabit.
52.1
EPISTOLA X. Item Salisburgensis episcopi ad Rudolphum gravior querela de Ottocaro rege Bohemiae, a cujus tyrannide se, et suos petit liberari. ( An. Dom. 1276, cod. Rud. X.)
52.1
ARGUMENTUM.-- Saevitia hostium invalescente, iterum archiep. auxilium efflagitat: constantiam suam nequidquam tentatam scribit; se suosque populos mori malle quam deficere ab imperio; multa passum, ut nonnullos deficientes a miserabili servitute abduceret; Rudolphum rogat ut quantocius adveniat, redempturus eas provincias atque in iis dominaturus.
52.2
Serenissimo domino suo, etc. Salisburgensis cum orationibus sedulam devotionem fidei indefessae. Hactenus eum qui salvum me 382 faceret inter angustias positus, morti expositus, et quotidie pro justitia moriens exspectavi vos, dominum salvatorem, impulsus et versus frequenter ut caderem; sollicitatus multotiens, ut efficerer adversus vos apostata fidei et transfuga veritatis, immobilis perstiti, fide grandis effectus cum Moyse, negavi peccatum regis Aegyptii, negavi et nego me filium filiae Pharaonis. Ego quidem ferocibus furiis hominum, sine delicti proprii crimine conculcatus, et ab omnibus fere meis charissimis derelictus, et habitus in derisum, te dominum non negavi; a notis et proximis meis propter te sustinui opprobrium, passus sum contumelias et terrores, igne et gladio perdidi me et meos, ut lucrifacerem et salvarem alios, qui a devotione imperii discedentes, se ipsos in miserabilem servitutem pretio sui[ pretiosi] sanguinis vendiderunt. Vivat igitur anima tua, domine, vivat et valeat, veniat et non tardet, ut non videamus mortem; ejus[ cujus] timor est proximus, mihi quidem et illis viris corde et fide fortissimis, qui pro zelo justitiae, pro imperii legibus elegerunt, velut alteri Machabaei, aut glorioso certamine triumphare vobiscum, aut pro vobis, si oportuerit, honorabili morte quiescere potius in sepulcris, quam vivendo calamitates innumeras exspectare quotidie, et demum sordida et ignobili morte mori. Attraxi quidem eos quos potui, consolabar debiles, pusillanimes confortavi, et in fide sustinui plurimos usque modo, adeo quod non restat vobis aliud quam venire, regnum accipere et reverti. Quid dicam amplius? Quidquid eveniat, quacunque facie fortuna, quae casus hominum variat, nunc serena, nunc turbida se ostendat, nunquam tamen circa vos et Romanum imperium deficiet fides mea. Aut enim in meam provinciam vos afflicti populi redemptorem cum jubilo introducam, aut fugiam non visurus amodo faciem persequentis. Nuntios nobis remittite laetis rumoribus expeditos.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).