Reader

SEDVLII PASCHALIS CARMINIS PRAEFATIO.

Paschales quicumque dapes conuiua requiris, Dignatus nostris accubitare toris, Pone supercilium si te cognoscis amicum, Nec quaeras opus hic codicis artificis: Sed modicae contentus adi sollemnia mensae Plusque libens animo quam satiare cibo. Aut si magnarum caperis dulcedine rerum Diuitiasque magis deliciosus amas, Nobilium nitidis doctorum uescere cenis, Quorum multiplices nec numerantur opes. Illic inuenies quidquid mare nutrit edendum, Quidquid terra creat, quidquid ad astra uolat. Cerea gemmatis flauescunt mella canistris Conlucentque suis aurea uasa fauis. At nos exiguum de paupere carpsimus horto, Rubra quod adpositum testa ministrat, holus.

LIBER PRIMVS.

Cum sua gentiles studeant figmenta poetae Grandisonis pompare modis, tragicoque boatu Ridiculoue Geta seu qualibet arte canendi Saeua nefandarum renouent contagia rerum Et scelerum monumenta canant, rituque magistro Plurima Niliacis tradant mendacia biblis: Cur ego, Dauiticis adsuetus cantibus odas Cordarum resonare decem sanctoque uerenter Stare choro et placidis caelestia psallere uerbis, Clara salutiferi taceam miracula Christi? Cum possim manifesta loqui, Dominumque tonantem Sensibus et toto delectet corde fateri: Qui sensus et corda dedit, cui conuenit uni Facturam seruire suam, cui iure perenni Arcibus aetheriis una est cum patre potestas, Par splendor, communis apex, sociale cacumen, Aequus honor, uirtus eadem, sine tempore regnum, Semper principium, sceptrum iuge, gloria consors, Maiestas similis. haec est uia namque salutis, Haec firmos ad dona gradus paschalia ducit. Haec mihi carmen erit: mentes hac uertite cuncti. Hanc constanter opem laesis adhibete medullis, Quos letale malum, quos uanis dedita curis Attica Cecropii serpit doctrina ueneni, Sectantesque magis uitam spirantis odorem Legis Athenaei paedorem linquite pagi. Quid labyrintheo, Thesidae, erratis in antro. Caecaque Daedalei lustratis limina tecti? Labruscam placidis quid adhuc praeponitis uuis Neglectisque rosis saliuncam sumitis agri? Quid lapides atque aera coli, quid fana profana Proderit et mutis animas damnare metallis? Parcite puluerei squalentia iugera campi Et steriles habitare plagas, ubi gignere fructum Arida nescit humus, nec de tellure cruenta Liuida mortiferis uellatis toxica sucis, Tartareo damnata cibo: sed amoena uirecta Florentum semper nemorum sedesque beatas Per latices intrate pios, ubi semina uitae Diuinis animantur aquis et fonte superno Laetificata seges spinis mundatur ademptis, Vt messis queat esse Dei mercisque futurae Maxima centenum cumulare per horrea fructum. Omnipotens aeterne Deus, spes unica mundi, Qui caeli fabricator ades, qui conditor orbis, Qui maris undisonas fluctu surgente procellas Mergere uicinae prohibes confinia terrae, Qui solem radiis et lunam cornibus imples Inque diem ac noctem lumen metiris utrumque, Qui stellas numeras, quarum tu nomina solus, Signa, potestates, cursus, loca, tempora nosti, Qui diuersa nouam formasti in corpora terram Torpentique solo uiuentia membra dedisti, Qui pereuntem hominem uetiti dulcedine pomi Instauras meliore cibo potuque sacrati Sanguinis infusum depellis ab angue uenenum, Qui genus humanum praeter quos clauserat arca Diluuii rapida spumantis mole sepultum Vna iterum de stirpe creas, ut mystica uirtus, Quod carnis delicta necant, hoc praesule ligno Monstraret liquidas renouari posse per undas, Totum namque lauans uno baptismate mundum: Pande salutarem paucos quae ducit in urbem Angusto mihi calle uiam uerbique lucernam Da pedibus lucere meis, ut semita uitae Ad caulas me ruris agat, qua seruat amoenum Pastor ouile bonus, qua uellere praeuius albo Virginis agnus ouis grexque omnis candidus intrat. Te duce difficilis non est uia; subditur omnis Imperiis natura tuis, rituque soluto Transit in aduersas iussu dominante figuras. Si iubeas mediis segetes arere pruinis, Messorem producit hiems; si currere mustum Vernali sub sole uelis, florentibus aruis Sordidus inpressas calcabit uinitor uuas: Cunctaque diuinis parebunt tempora dictis. Indicio est antiqua fides et cana priorum Testis origo patrum, nullisque abolenda per aeuum Temporibus constant uirtutum signa tuarum. Ex quibus audaci perstringere pauca relatu Vix animis conmitto meis, siluamque patentem Ingrediens aliquos nitor contingere ramos. Nam centum licet ora mouens uox ferrea clamet Centenosque sonos humanum pectus anhelet, Cuncta quis expediet, quorum nec lucida caeli Sidera nec bibulae numeris aequantur harenae? Primus abusque chao meritis uiuacibus Enoch Multa per innumeros iam saecula contigit annos Natura perdente modum: quem iure creandi Terra tulit genitum, sed mors miratur ademptum. Saucia iam uetulae marcebant uiscera Sarrae Grandaeuo consumpta situ, prolemque negabat Frigidus annoso moriens in corpore sanguis: Cum seniore uiro gelidi praecordia uentris In partum tumuere nouum tremebundaque mater Algentes onerata sinus, spem gentis opimae Edidit et serum suspendit ad ubera natum. Mactandumque Deo pater obtulit, at sacer ipsam Pro pueri iugulis aries mactatur ad aram. 0 iusti mens sancta uiri! pietate remota Plus pietatis habens contempsit uulnera nati Amplexus praecepta Dei, typicique cruoris Auxilio uentura docet, quod sanguine Christi Humana pro gente pius occumberet agnus. Loth Sodomae fugiente chaos, dum respicit uxor, In statuam mutata salis stupefacta remansit, Ad poenam conuersa suam: quia nemo retrorsum, Noxia contempti uitans discrimina mundi, Aspiciens saluandus erit, nec debet arator Dignum opus exercens uultum in sua terga referre. Ignibus innocuis flagrans apparuit olim Non ardens ardere rubus, nec iuncta calori Materies alimenta dabat, nec torrida uiuens Sensit damna frutex, sed amici fomitis aestu Frondea blanditae lambebant robora flammae. Mitis in inmitem uirga est animata draconem, Per flexos sinuata globos linguisque trisulcis Squamea colla tumens inimicos ore chelydros Sorbuit et proprii redit in uirgulta rigoris. Peruia diuisi patuerunt caerula ponti In geminum reuoluta latus, nudataque tellus Cognatis spoliatur aquis, ac turba pedestris Intrat in absentis pelagi mare, perque profundum Sicca peregrinas stupuerunt marmora plantas. Mutauit natura uiam, mediumque per aequor Ingrediens populus rude iam baptisma gerebat, Cui dux Christus erat, clamat nam lectio: multas Vox Domini super extat aquas; uox denique uerbum est. Verbum Christus adest, geminae qui consona legis Testamenta regens ueterem patefecit abyssum, Vt doctrina sequens planis incederet aruis. Quid referam innumeras caelesti pane cateruas Angelicos sumpsisse cibos, nimbisque superni Nectaris aeria populum dulcedine pastum In pluuiis habuisse dapes et in imbribus escas? Bursus in exustis sitiens exercitus aruis, Qua nimium loca sicca, diu qua terra negatis Aegra iacebat aquis, qua spes ablata bibendi Viuendique fuit, subitas arente metallo Hausit aquas, sterilique latex de rupe manauit, Et ieiuna nouum uomuerunt marmora potum. His igitur iam sacra tribus dans munera rebus, Christus erat panis, Christus petra, Christus in undis. Angelicis tremefacta minis adfatur asella Sessorem per uerba suum, linguaque rudenti Edidit humanas animal pecuale loquellas. Sol stetit ad Gabaon mediique cacumine caeli Fixit anhelantem dilato uespere lucem, Insolitus frenare diem, nec luna cucurrit Ordine pigra suo, donec populantibus armis Feruidus ingentem gladius consumeret hostem Coniurante polo: iam tunc famulata uidebant Sidera uenturum praemisso nomine Iesum. Heliam corui quondam pauere ministri Praebentes sine more dapes, alesque rapinis Deditus atque auido saturans caua guttura rostro Tradidit inlaesam ieiunis morsibus escam. Nunc bonus Heliae, qui perfidus antea Noe, Abluit in terris quidquid deliquit in undis. Plenus at ille Deo postquam miracula terris Plura dedit meritisque suis succedere dignum Heredem propriae fecit uirtutis amicum, Aurea flammigeris euectus in astra quadrigis, Qua leuis aerios non exprimit orbita sulcos, Sidereum penetrauit iter curruque corusco Dexteriora petens spatio maiore triumphum Duxit et humani metam non contigit aeui. Quam bene fulminei praelucens semita caeli Conuenit Heliae! meritoque et nomine fulgens Hac ope dignus erat: nam si sermonis Achini Vna per accentum mutetur littera, sol est. Vltima labentis miseratus tempora lucis Ter quinos quondam regi Deus addidit annos Vsus iure suo, patefactaque limina claudens Mortis ab occasu uitam conuertit in ortum. Ionas puppe cadens, coeto sorbente uoratus In pelago non sensit aquas, uitale sepulchrum Ne moreretur habens, tutusque in uentre ferino Depositum, non praeda fuit, uastumque per aequor Venit ad ignotas inimico remige terras., Cum spirante Deo Babylonia sacra negarent Tres una cum mente uiri durumque subirent Exitium saeui Chaldaea lege tyranni, Cuius Achaemeniam rabies accenderat iram Plus fornace sua: medios truduntur in ignes Nil audente rogo, tantumque ardore calentes Cordis imagineae uincunt incendia poenae Igne animi. o quanta est credentum gloria! flammis Ardentis fidei restincta est flamma camini. Digna sed inmitem mox perculit ultio regem. Nam quod ab humana uecors pietate recessit, Agrestes pecudum consors fuit ille per herbas Aulica depasto mutans conuiuia faeno. Pronus ab amne bibit, septenaque tempora lustrat Omnibus hirsutus siluis et montibus errans. Nec minus et Darii furuerunt iussa tyranni, Ecce etenim sceleri scelus addidit ira furentis Hebraeumque decus Danihel decernitur insons Ieiunis cibus esse feris. sed belua iusto Mitis facta uiro, sanctos ne laederet artus, Coepit amare famem; rabies mollita furorem Deposuit saeuisque in faucibus ira quieuit, Et didicere truces praedam seruare leones. Dic ubi sunt, natura, tuae post talia leges, Qui totiens tibi iura tulit? qui tartara iussit Translatum nescire uirum, sterilemque marito Fecundauit anum, sacram praecepit ad aram Sponte uenire pecus, muliebres transtulit artus In simulacra salis, ramos incendia passos Non ardere dedit, uirgultum soluit in anguem, Per pelagus siccauit iter, mirabile nimbis Manna pluit, saxo latices produxit ab imo, Quadrupedem fari plano sermone coegit, Suspensis rapidas elementis distulit horas, Per uolucres hominem pasci dedit atque coruscis. In caelum transuexit equis, iam morte grauato Adiecit tria lustra uiro, praedonis in ore Naufragio fundauit opem, flagrante camino Seruauit sub rore pios, per pascua regem Pauit ut hirsutam pecudem, rictusque leonum Instimulante fame iussit nescire furorem? Nempe creatori, cuius quaecumque uidentur Seu quaecumque latent et rerum machina sermo est, Omne suum famulatur opus sequiturque iubentis Imperium quacumque trahit sententia nutu. Heu miseri, qui uana colunt, qui corde sinistro Religiosa sibi sculpunt simulacra suumque Factorem fugiunt et quae fecere uerentur! Quis furor est? quae tanta animos dementia ludit, Vt uolucrem turpemque bouem tortumque draconem Semihominemque canem supplex homo plenus adoret? Ast alii solem caecatis mentibus acti Adfirmant rerum esse patrem, quia rite uidetur Clara serenatis infundere lumina terris Et totum lustrare polum: cum constet ab istis Motibus instabilem rapidis discursibus ignem Officium, non esse Deum, quique ordine certo Nunc oritur, nunc occiduas dimissus in oras Partitur cum nocte uices. nec semper ubique est Nec lumen fuit ille manens in origine mundi, Cum geminum sine sole diem nouus orbis haberet. Sic lunae quoque uota ferunt, quam crescere cernunt Ac minui, stellisque litant quae luce fugantur. Hic laticem colit, ille larem, sed iungere sacris Non audent inimica suis, ne lite propinqua Aut rogus exiguas desiccet fortior undas, Aut ualidis tenues moriantur fontibus ignes. Arboreis alius ponit radicibus aras Instituitque dapes et ramos flebilis orat, Vt natos caramque domum dilectaque rura Coniugiique fidem, famulos censumque gubernent. Lignee, ligna rogas, surdis clamare uideris, A mutis responsa petis, quae iura domorum Hac ratione regunt, si caesa securibus actis Ardua pendentis sustentent culmina tecti, Aut subiecta focis dapibus famulentur edendis. Nonnulli uenerantur holus mollesque per hortos Numina sicca rigant uerique hac arte uidentur Transplantatorum cultores esse deorum. Plura referre pudet, sanctoque in carmine longum Vel damnare nefas, ne mollia sentibus uram Lilia, purpurei neu per uiolaria campi Carduus et spinis surgat paliurus acutis. Iam satis humanis erroribus addita monstra Risimus aut potius tales defleuimus actus. Nunc coeptam iuuat ire uiam montemque per altum Nitentes firmare gradus; properemus in urbem, Libertatis opem, radians ubi regia fuluis Emicat aula tholis, ubi dantur digna petenti, Quaerentem spes certa manet, claustrisque remotis Peruia pulsanti reserantur limina cordi. Hic est ille lapis, reprobum quem uertice gestat Angulus atque oculis praebet miracula nostris: Cuius onus leue est, cuius iuga ferre suaue est. Per digesta prius ueteris miracula legis Rettulimus, sancti coniuncto Spiritus actu Quae Genitor socia Nati uirtute peregit. Per digesta rudis necnon miracula legis Dicemus, sancti coniuncto Spiritus actu Quae Natus socia Patris uirtute peregit,. Semper ut una manens deitatis forma perennis Quod simplex triplicet quodque est triplicabile simplet. Haec est uera fides; hanc spreuit habere salutem Arrius infelix, qui curua per auia rectum Flectere nisus iter, foueam dilapsus in atram Conruit et tetri mersus petit ima profundi: Tam uacuus sensu, iustae quam tempore poenae Visceribus fusis uacuus quoque uentre remansit. Demens, perpetui qui non imitanda parentis Iura caducorum gradibus simulauit honorum! Namque homines inter natum genitore minorem Lex carnalis habet, quoniam pater ipse parentis Filius ante fuit, mox et qui filius est nunc Adforet esse pater: sic per genus omne nepotum It noua progenies et aui numerantur auorum. At Dominus, uerbum, uirtus, sapientia, Christus, Et totum commune Patris, de lumine lumen, De solo solus, cui nec minus est Patre quicquam, Nec quo crescat habet, genitus, non quippe creatus: Ipse est principium. nam sicut clarus habetur In genitore manens, genitor quoque clarus in ipso Permanet, et rerum caput est Deus unus ubique. Non quia qui summus Pater est, et Filius hic est, Sed quia quod summus Pater est, et Filius hoc est. Sic ait ipse docens: ego in Patre et Pater in me. Rursus: ego atque Pater unum sumus. Arrius unum Debet scire sumusque Sabellius esse fatendum. Iste fidem ternam, hic non amplectitur unam: Ambo errore pares, quamquam diuersa sequentes. Qualiter adsueti uarias producere sectas Inpugnant sua dicta uiri, qui brachia nudis Ostendunt exerta umeris, nil tradere docti Sed tantum certare cati, prudentia quorum Stulta iacet, quia uana Deo est sapientia mundi. Hic loquitur nimis, ille tacet; hic ambulat, hic stat; Alter amat fletus, alter crispare cachinnum: Diuersisque modis par est uesania cunctis. Interea dum rite uiam sermone leuamus Spesque fidesque meum comitantur in ardua gressum, Blandius ad summam tandem peruenimus arcem. En signo sacrata crucis uexilla coruscant, En regis pia castra micant, tuba clamat erilis, Militibus sua porta patet: qui militat intret, Ianua uos aeterna uocat, quae ianua Christus. Aurea perpetuae capietis praemia uitae, Arma quibus Domini tota uirtute geruntur Et fixum est in fronte decus. Decus armaque porto Militiaeque tuae, bone rex, pars ultima resto. Hic proprias sedes, huius mihi moenibus urbis Exiguam concede domum, tuus incola sanctis Vt merear habitare locis alboque beati Ordinis extremus conscribi in saecula ciuis. Grandia posco quidem, sed tu dare grandia nosti, Quem magis offendit quisquis sperando tepescit. Christe, faue uotis, qui mundum in morte iacentem Viuificare uolens quondam terrena petisti Caelitus, humanam dignatus sumere formam, Sic aliena gerens, ut nec tua linquere posses. Hoc Matthaeus agens hominem generaliter implet, Marcus ut alta fremit uox per deserta leonis, Iura sacerdotii Lucas tenet ore iuuenci, More uolans aquilae uerbo petit astra Iohannes. Quatuor hi proceres una te uoce canentes Tempora ceu totidem latum sparguntur in orbem. Sic et apostolici semper duodenus honoris Fulget apex numero, menses imitatus et horas, Omnibus ut rebus totus tibi militet annus. Hinc igitur ueteris recolens exordia mortis Ad uitam properabo nouam lacrimasque serendo Gaudia longa metam: nam qui deflemus in Adam Semina mittentes, mox exultabimus omnes Portantes nostros Christo ueniente maniplos.

LIBER SECVNDVS.

Expulerat primogenitum saeuissimus anguis Florigera de sede uirum blandique saporis Inlecebris letum misero portarat amarum. Nec solus meritam praesumptor senserat iram Mortali sub lege iacens, sed prorsus ab ipso Humanum simul omne genus. heu, noxia coniux! Noxia tu coniux magis an draco perfidus ille? Perfidus ille draco, sed tu quoque noxia coniux. Pro dolor! aeterni fuerant duo. crescere posquam Coepit origo, perit clademque a semine sumpsit. Quid numerosa dies, quid tempore proderat illo Cernere nongentos ultra feliciter annos Progeniemque senum decimam spectare nepotum Iamque suum nescire genus: cum uicta supremis Cursibus extremae sors inreparabilis horae, Sera licet, uentura foret longumque per aeuum Vita breuis nihil esse diu cum fine doleret? Nec reducem spes ferret opem primique sepulchrum Terrigenae caeca sorberet lance nepotes: Ni pius ille sator culpas ignoscere promptus, Reddere difficilis, sua ne factura periret Quaeque Deo similis uiuens adstaret imago Dissimilis de morte foret, ueniale misertus Instauraret opus pomisque uetaret acerbis, Quae mandere patres, natorum horrescere dentes Donaretque suis semper placatus, ut unde Culpa dedit mortem, pietas daret inde salutem, Et uelut e spinis mollis rosa surgit acutis Nil quod laedat habens matremque obscurat honore: Sic Euae de stirpe sacra ueniente Maria Virginis antiquae facinus noua uirgo piaret: Vt quoniam natura prior uitiata iacebat Sub dicione necis, Christo nascente renasci Possit homo et ueteris maculam deponere carnis. Haec uentura senes posquam dixere prophetae, Angelus intactae cecinit properata Mariae: Et dictum comitata fides, uterumque puellae Sidereum mox implet onus, rerumque creator Nascendi sub lege fuit. stupet innuba tensos Virgo sinus gaudetque suum paritura parentem. Iamque nouem lapsis decimi de limine mensis Fulgebat sacrata dies, cum uirgine feta Promissum conpleuit opus: uerbum caro factum, In nobis habitare uolens. tunc maximus infans Intemerata sui conseruans uiscera templi Inlaesum uacuauit iter: pro uirgine testis Partus adest, clausa ingrediens et clausa relinquens. Quae noua lux mundo, quae toto gratia caelo? Quis fuit ille nitor, Mariae cum Christus ab aluo Processit splendore nouo? uelut ipse decoro Sponsus ouans thalamo, forma speciosus amoena Prae filiis hominum, cuius radiante figura Blandior in labiis diffusa est gratia pulchris. O facilis pietas! ne nos seruile teneret Peccato dominante iugum, seruilia summus Membra tulit Dominus, primique ab origine mundi Omnia qui propriis uestit nascentia donis. Obsitus exiguis habuit uelamina pannis; Quemque procellosi non mobilis unda profundi, Terrarum non omne solum, spatiosaque lati Non capit aula poli, puerili in corpore plenus Mansit et angusto Deus in praesepe quieuit. Salue, sancta parens, enixa puerpera regem, Qui caelum terramque tenet per saecula, cuius Nomen et aeterno conplectens omnia gyro Imperium sine fine manet; quae uentre beato Gaudia matris habens cum uirginitatis honore Nec primam similem uisa es nec habere sequentem: Sola sine exemplo placuisti femina Christo. Tunc prius ignaris pastoribus ille creatus Enituit, quia pastor erat, gregibusque refulsit Agnus et angelicus cecinit miracula coetus. Talia Bethlois dum signa geruntur in oris, Eoi uenere magi saeuumque tyrannum Grandia sollicitis perturbant nuntia dictis: Iudaicis nuper populis orientis ab axe Progenitum fulsisse ducem, hoc caelitus astra, Hoc stellam radiare nouam. ferus arbiter aulae Aestuat Hebreae ratus hunc succedere posse Mox sibimet, qui primus erat: tunc fronte serena Nubila mentis alens clam mandat ubique requiri Sicut adorandum, quem tractat fraude necandum. Quid furis, Herodes? Christum sermone fateris, Et sensu iugulare cupis, legemque legendo Neglegis et regi regum tua regna minaris. Ne tamen insano careant tua nomina facto, Patrandum sub honore crucis( sed crimine gentis) Herodes alius quod tu molire uidebit. Ergo alacres summo seruantes lumina caelo Fixa magi sidusque micans regale secuti Optatam tenuere uiam, quae lege futura Duxit adorantes sacra ad cunabula gentes. Thensaurisque simul pro religione solutis, Ipsae etiam ut possint species ostendere Christum, Aurea nascenti fuderunt munera regi, Tura dedere Deo, myrram tribuere sepulchro. Cur tria dona tamen? quoniam spes maxima uitae est Hunc numerum confessa fides, et tempora summus Cernens cuncta Deus, praesentia, prisca, futura, Semper adest semperque fuit semperque manebit In triplici uirtute sui. tunc caelitus illi Per somnum moniti contemnere iussa tyranni Per loca mutati gradientes deuia callis In patriam rediere suam. sic nos quoque sanctam Si cupimus patriam tandem contingere, posquam Venimus ad Christum, iam non repetamus iniquum. Ergo ubi delusum se conperit, impius iram Rex aperit( si iure queat rex ille uocari, Qui pietate caret, propriam qui non regit iram) Ereptumque gemens facinus sibi, ceu leo frendens, Cuius ab ore tener subito cum labitur agnus, In totum mouet arma gregem manditque trahitque Molle pecus, trepidaeque uocant sua pignera fetae Nequiquam et uacuas implent balatibus auras: Haut secus Herodes Christo stimulatus adempto Sternere conlisas paruorum strage cateruas Inmerito non cessat atrox. quo crimine simplex Turba perit? cur qui uixdum potuere creari Iam meruere mori? furor est in rege cruento, Non ratio; primosque necans uagitus et audens Innumerum patrare nefas puerilia mactat Milia plangoremque dedit tot matribus unum. Haec laceros crines nudato uertice rupit, Illa genas secuit, nudum ferit altera pugnis Pectus et infelix mater( nec iam modo mater) Orba super gelidum frustra premit ubera natum. Quis tibi tunc, lanio, cernenti talia sensus? Quosue dabas fremitus, cum uulnera feruere late Prospiceres arce ex summa uastumque uideres Misceri ante oculos tantis plangoribus aequor? Extinctisque tamen quamuis infantibus absens, Praesens Christus erat, qui sancta pericula semper Suscipit et poenas alieno in corpore sentit. Ast ubi bis senos aetatis contigit annos, Hoc spatium de carne trahens, aeuique meatus Humana pro parte tulit, senioribus esse Corde uidebatur senior legisque magistros Inter ut emeritus residebat iure magister. Nec mora( quas etenim uolitans per tempora mundus Nouit habere moras?) usus maiore iuuenta, Sex quasi lustra gerens placidam Iordanis ad undam Venit ut acciperet hoc, quod dare uenerat ipse. Hunc Baptista potens ut uidit ab amne Iohannes, Quem matris dum uentre latet nondumque creatus Senserat obstruso iam tunc sermone prophetes Vt muto genitore fluens, cui munera linguae Post noni taciturna diu spiramina mensis Parto redduntur nato, mox praedicat: agnus Ecce Dei ueniens peccatum tollere mundi. Tollere cum dicit quod non habet, hoc mihi tollit: Non mala ut ipse gerat, sed ut ipse nocentia perdat. Qualiter in medias cum lux praeclara tenebras Funditur et proprium non obfuscata serenum Decutit expulsas inlaesis uultibus umbras, Sic delicta fugans Saluator nostra gerendo Tersit et adtactu procul euanescere iussit. Tunc uada torrentum simplex ingressus aquarum, In se cuncta lauat nostrae contagia uitae Ipse nihil quod perdat habens, sanctoque liquentes Corpore mundauit latices famamque beauit Gurgitis et propriis sacrauit flumina membris. Senserunt elementa Deum, mare fugit, et ipse Iordanis refluas cursum conuertit in undas. Namque propheta canens: quidnam est, mare, quod fugis, inquit, Et tu, Iordanis, retro quia subtrahis amnem? Ergo ubi flumineum post mystica dona lauacrum Egrediens siccas Dominus calcauit harenas, Confestim patuere poli, sanctusque columbae Spiritus in specie Christum uestiuit honore Mansuetumque docet multumque incedere mitem Per uolucrem quae felle caret, Natoque uocato Voce Patris triplici Deus ex ratione probatur, Quod Pater et Natus, quod Spiritus est ibi sanctus, Quo manet indignus qui non numerauerit unum. Inde quater denis iam noctibus atque diebus Ieiunum dapibus, sacro Spiramine plenum. Insidiis temptator adit doctusque per artem Fallaces offerre dapes: si filius, inquit, Cerneris esse Dei, dic ut lapis iste repente In panis uertatur opem, miracula tamquam Haec eadem non semper agat, qui saxea terrae Viscera frugiferis animans fecundat aristis Et panem de caute creat. hac ergo repulsus Voce prius hominem non solo uiuere pane Sed cuncto sermone Dei, labefactus et amens, Altera uipereis instaurans arma uenenis Cum Domino montana petit cunctasque per orbem Regnorum monstrauit opes: haec omnia, dicens, Me tribuente feres, si me prostratus adores. Quantum peruersus, tantum peruersa locutus: Scilicet ut fragilis regna adfectaret honoris Qui populis aeterna parat, monstrumque nefandum Pronus adoraret, cuius super aethera sedes, Terra pedum locus est, quem nullus cernit et omnis Laudat in excelsis submissa uoce potestas. Christus ad haec: tantum Dominum scriptura Deumque Iussit adorari et soli famularier uni. His quoque deficiens congressibus audet iniquus Ter sese adtollens animo perstare superbo, Terque uolutus humo fragili confidere bello. Tunc adsumpsit eum sanctam sceleratus in urbem, Et statuens alti supra fastigia templi: Si natum genitore Deo tete adseris, inquit, Inpiger e summo dilapsus labere tecto. Nam scriptura docet de te mandasse Tonantem, Angelicis subuectus eas ut tutior ulnis, Ad lapidem ne forte pedem conlidere possis. O quam caeca gerit nigro sub pectore corda Mens tenebris obscura suis! hunc ardua templi Culmina et erectae quamuis fastigia pinnae Credidit in praeceps horrescere, maxima summi Curuauit qui membra poli caelosque per omnes Vectus in extremae discendit humillima terrae, Inferiora petens et non excelsa relinquens. Dixerat, et ualidi confossus cuspide uerbi, Quod temptare suum Dominumque Deumque nequiret, Victoris fugit ora gemens. tunc hoste repulso Caelicolae adsistunt proceres coetusque micantes, Angelici Christo famulantur rite ministri. Protinus ergo uiros ex piscatoribus aptos Humanas piscari animas, quae lubrica mundi Gaudia sectantes tamquam uaga caerula ponti Caecaque praecipites tranant incerta profundi, Discipulos iubet esse suos talesque supernae Conciliat uitae, quos non uentosa loquendi Gloria nec uana de nobilitate superbus Sanguis alat sed fama tacens, humilique refulgens Mente nitor caelo faciat de plebe propinquos. Namque stulta potens elegit et infima mundi Fortia confringens Deus et sapientia perdens. Quin etiam celerem cupiens conferre salutem Orandi praecepta dedit, iudexque benignus Indulgenda peti breuiter iubet, ut cito praestet, Sic dicens: orate patrem, baptismate nostrum, Iure suum; propriumque homini concessit honorem Et quod solus habet cunctos permisit habere. Qui dominum caeli patrem memoramus, in ipso Iam fratres nos esse decet nec origine carnis Germanum tractare odium, sed spiritus igne Flagrantes abolere doli monumenta uetusti Atque nouum gestare hominem, ne forsan ab alto Degenerent terrena Deo, cui nos duce Christo Fecit adoptiuos caelestis gratia natos. Sanctificetur ubi Dominus, qui cuncta creando Sanctificat, nisi corde pio, nisi pectore casto P Vt mereamur eum nos sanctificare colendo, Annuat ipse prior, sicut benedicier idem Se iubet a nobis, a quo benedicimur omnes. Adueniat regnum iam iamque scilicet illud, Morte uacans et fine carens, cui nulla per aeuum Tempora succedant, quia nescit tempus habere Continuus sine nocte dies: ubi principe Christo Nobile perpetua caput amplectente corona Victor opima ferens gaudebit praemia miles. Hoc iugibus uotis, hoc nocte dieque precemur, Illius ut fiat caelo terraque uoluntas, Qui nusquam uult esse nefas hostemque nocentem Vtque polo sic pellat humo, ne corpora nostra Tamquam uile solum saeuus sibi uindicet hydrus; Sed qui cuncta fouet plena pietate redundans Omnipotens animas pariter conseruet et artus: Altera pars etenim caeli sumus, altera terrae. Annonam fidei speramus pane diurno, Ne mens nostra famem doctrinae sentiat umquam A Christo ieiuna, suo qui corpore et ore Nos saturat simul ipse manens uerbumque cibusque. Dulcia nam Domini nostris in faucibus haerent Eloquia exuperantque fauos atque omnia mella. Debita laxari qui nobis cuncta rogamus, Nos quoque laxemus; proprii nam cautio uerbi Spondentes manifesta tenet, grauiusque soluti Nectimur alterius si soluere uincla negemus: Incipietque pius decies millena talenta Dimittens Dominus, si nos adfligere propter Denarios centum conseruum senserit ullum, Tradere confestim tortoribus, inque feroci Carcere constricti non permittemur abire, Donec cuncta breuem reddamus adusque quadrantem. Non quia nos Dominus, lucis uia, semita pacis, In laqueos temptantis agat, sed cum mala nostra Deserit, ire sinit. nam quisquis retia mundi Deliciosa sequens luxus et gaudia blandae Perditionis amat, Deus hunc, uirtutis amator, Linquit, et ingreditur qua se temptatio ducit. Ab hac ergo pedem retro faciamus et artum Corde petamus iter, tenuis qua semita monstrat Ire per angustam regna ad caelestia portam. Si cupimus uitare malum, debemus adire Sectarique bonum: hic quia liberat, ille trucidat; Hic alit, ille necat. nam quantum sidera terris, Ignis aquis, lumen tenebris, concordia bellis, Vita sepulturis, tantum bona longius absunt Dissociata malis. dextrum quicumque necesse est Aut laeuum gradiatur iter. sed dextra bonorum Semita conspicuos uocat in sua gaudia iustos Inque tuos, patriarcha, sinus: at laeua malorum Exercet poenas et ad impia tartara mittit. Ergo agnis ouibusque Dei est haec sola uoluntas Et bona libertas: euadere torua cruenti Ora lupi uitaque frui per pascua Christi.

LIBER TERTIVS.

Prima suae Dominus thalamis dignatus adesse Virtutis documenta dedit conuiuaque praesens Pascere, non pasci ueniens, mirabile! fusas In uinum conuertit aquas: amittere gaudent Pallorem latices, mutauit laeta saporem Vnda suum largita merum, mensasque per omnes Dulcia non nato rubuerunt pocula musto. Impleuit sex ergo lacus hoc nectare Christus: Quippe ferax qui uitis erat uirtute colona Omnia fructificans, cuius sub tegmine blando Mitis inocciduas enutrit pampinus uuas. Post regulus nato quidam moriente rogabat Flebilis et supplex Dominum, quo uiseret aegrum Febre laborantem puerum trepidamque uetaret Labi animam de sede sua. tunc larga. potestas, Credenti quae nulla negat nec dona retardat, Velocem comitata fidem, sermone salutem Concedens facili: uiuit iam filius, inquit, Perge, tuus. quantum imperii fert iussio Christi! Non dixit\' uicturus erit\' sed\' iam quia uiuit\' More Dei, qui cuncta prius quam nata uidendo Praeteritum cernit quidquid uult esse futurum. Inde salutiferis incedens gressibus urbes, Oppida, rura, casas, uicos, castella peragrans, Omnia depulsis sanabat corpora morbis. Ecce autem mediae clamans ex agmine turbae Leprosus poscebat opem uariosque per artus Plus candore miser: si uis, Domine, inquit, ab istis Me maculis mundare, potes.\' uolo\' Christus ut inquit, Confestim redit una cutis proprioque decore Laeta peregrinam mutarunt membra figuram, Inque suo magis est uix agnitus ille colore. Forte Petri ualidae torrebat lampadis aestu Febris anhela socrum, dubioque in funere pendens Saucia sub gelidis ardebat uita periclis, Inmensusque calor frigus letale coquebat. At posquam fessos Domini manus adtigit artus, Igneus ardor abiit, totisque extincta medullis Fonte latentis aquae cecidit uiolentia flammae. Quin etiam rabidas nigrorum depulit iras Spirituum, ne flatus atrox laceraret iniqua Peste homines operisque Dei uexaret honorem, Quem norat non esse Dei; passimque cateruas Vt pius innumeras pulso languore saluti Reddidit et uaria populos a clade leuauit. Inde marina petens arentes gressibus algas Pressit, et exiguae conscendens robora cumbae Aequoreas intrauit aquas; Dominumque sequentes Discipuli placido librabant carbasa ponto. Iam procul a terris fuerat ratis actaque flabris Sulcabat medium puppis secura profundum, Cum subito fera surgit hiems pelagusque procellis Vertitur et trepidam quatiunt uada salsa carinam. Perculerat formido animos, seseque putabant Naufraga litoreis iam tendere brachia saxis. Ipse autem placidum carpebat pectore somnum, Maiestate uigil, quia non dormitat in aeuum, Qui regit Israhel neque prorsus dormiet umquam. Ergo ubi pulsa quies cunctis lacrimantibus una Voce simul" miserere citus, miserere, perimus, Auxilio succurre pio\', nil uota moratus, Exurgens Dominus ualidis mitescere uentis Imperat et dicto citius tumida aequora placat. Non erat illa feri pugnax audacia ponti,\'. In Dominum tumidas quae surgere cogeret undas, Nec metuenda truces agitabant flamina uires: Sed laetum exiliens Christo mare conpulit imum Obsequio feruere fretum, rapidoque uolatu Mouerunt auidas uentorum gaudia pinnas. Interea placido transuectus marmore puppem Liquerat et medios lustrabat passibus agros, Cum procul e tumulis gemino stridore ruentes Prosiluere uiri, quos non mala daemone pauco Sed legio uexabat atrox, nexuque cruento Saeua catenatis gestantes uincla lacertis. Angebat quoque poena duplex. heu dura furoris Condicio! qui uim patitur magis ille ligatur Tunc Domini praecepta tremens exire iubentis, Spiritus infelix hominem non audet adire, Effigiem reddit quam Christum cernit habere; Sed pecus, inmunda gaudens lue, semper amicum Sordibus atque olido consuetum uiuere caeno Pro meritis petiere suis tristesque phalanges Porcinum tenuere gregem: niger, hispidus, horrens Talem quippe domum dignus fuit hospes habere. Hinc alias Dominus pelago dilatus in oras, Intrauit natale solum, quo corpore nasci Se uoluit patriamque sibi pater ipse dicauit. Ecce aderant uiuum portantes iamque cadauer Bis bina ceruice uiri lectoque cubantem Vix hominem, cui uita manens sine corporis usu Mortis imago fuit, resolutaque membra iacebant Officiis deserta suis, fluxosque per artus Languida dimissis pendebant uincula neruis. Hunc ubi uirtutum Dominus conspexit egentem Robore, peccatis primum mundauit ademptis, Quae generant augmenta malis miseroque iacenti: Surge, ait, et proprium scapulis adtolle grabatum, Inque tuam discede domum. nil iussa moratus, Cui fuerat concessa salus, uestigia linquens Tandem aliena suis laetatur uadere plantis Vectoremque suum grata mercede reuexit. Principis interea synagogae filia clauso Functa die superas moriens amiserat auras. At genitor, cui finis edax spem prolis adultae Sustulerat, sanctos Domini lacrimansque gemensque Conruit ante pedes, uix uerba- precantia fari Singultu quatiente ualens\' miserere parentis Orbati, miserere senis, modo filia\' dicens\' Vnica uirgineis nec adhuc matura sub annis Occidit et misero patris mihi nomen ademit. Adfer opem lapsamque animam per membra refunde, Qui totum praestare potes\'. haec inquit: et auctor Lucis ad extinctae pergebat funera gressum Vix populo stipante mouens, permixtaque turbis Ibat inundantem mulier perpessa cruorem, Quae magnas tenuarat opes, ut sanior esset, Exhaustaque domu nec proficiente medella Perdiderat proprium pariter cum sanguine censum. Ast ubi credentis iam sano in pectore coepit Diues adesse fides, mediis inmersa cateruis Nititur auersi uel filum tangere Christi. Posteriusque latens subitam furata salutem Extrema de ueste rapit siccisque fluentis Damnauit patulas audax fiducia uenas. Senserat ista Deus, cuius de fonte cucurrit Quod uirtus secreta dedit, furtumque fidele Laudat et egregiae tribuit sua uota rapinae. Ventum erat ad maesti lugentia culmina tecti Deflentemque domum, moriens ubi uirgo iacebat Extremum sortita diem, trepidusque tumultus Omnia lamentis ululans implebat amaris, Funereosque modos cantu lacrimante gemebant Tibicines, plangorque frequens confuderat aedes. Ponite sollicita conceptos mente dolores, Hic sopor est, Saluator ait, nec funus adesse Credite, nec somno positam lugete puellam. Dixerat et gelida constrictum morte cadauer Spiritus igne fouet, uerboque inmobile corpus Suscitat atque semel genitam bis uiuere praestat. Obstipuere animis, inopinaque uota parentes Aspiciunt uersisque modis per gaudia plangunt. Inde pedem referens duo conspicit ecce sequentes Caecatos clamare uiros: fili inclite Dauid, Decute nocturnas extinctis uultibus umbras Et clarum largire diem. quam credere tutum, Quam sanum est cognosse Deum! iam corde uidebant Qui lucis sensere uiam; tunc caeca precantum Lumina defuso ceu torpens ignis oliuo Sub Domini micuere manu, tactuque sereno Instaurata suis radiarunt ora lucernis. His ita dimissis alius producitur aeger, Multiplici languore miser, qui uoce relictus, Auditu uacuus, solo per inania membra Daemone plenus erat. hunc protinus ordine sacro Curauit uersis Deus in contraria causis, Daemonio uacuans, auditu et uoce reformans. Nec minus interea proprios iubet omnia posse Discipulos totisque simul uirtutibus implens: Ite, ait, et tristes morborum excludite pestes, Sed domus Israhel( quia necdum nomine gentes Auxerat hoc omnes), caelorum dicite regnum, Daemoniis auferte locum, depellite lepram Functaque subductae reuocate cadauera uitae: Sumpsistis gratis, cunctis inpendite gratis. Ac uelut hoc dicens: ego uobis quippe ministris Seruandos conmitto greges, ego denique pastor Sum bonus et proprios ad uictum largior agros: Nemo meis ouibus quae sunt mea pascua uendat. Haec in apostolicas ideo prius edidit aures Omnipotens, ut ab his iam sese auctore magistris In reliquum doctrina fluens decurreret aeuum: Qualiter ex uno paradisi fonte leguntur Quatuor ingentes procedere cursibus amnes, Ex quibus in totum sparguntur flumina mundum. Quisquis enim deitatis opus, quod non habet ex se Sed Domino tradente gerit, sub nomine puro Suscipiet, puro dispenset munere, possit Vt dispensator non ut mercator haberi Dauidisque modis uitam cantare futuram: Intrabo in Domini requiem, quia nescio mercem. Exin conspicuam synagogae ingressus in aulam, Aspicit inualidum, dimenso corpore mancum, Seminecem membris, non totum uiuere, cuius Arida torpentem damnarat dextera partem; Imperioque medens gelidam recalescere palmam Praecipit et reduci diuino more saluti, Sicut semper agit, nil tollit et omnia reddit. En iterum ueteres instaurans lubricus artes Ille chelydrus adest, nigri qui felle ueneni Liuidus humano gaudet pinguescere tabo, Quodque per alternos totiens disperserat aegros Virus in unius progressus uiscera fudit: Cui uocem lumenque tulit, triplicique furore Saucia membra tenens mutum quatiebat et orbum. Tunc Dominus mundi, lux nostra et sermo parentis, Sordibus exclusis oculos atque ora nouauit; Verbaque per uerbum, per lumen lumina surgunt. Venerat et mulier morbo contracta uetusto Non senio, tremebunda, gemens, incurua, caducis Vultibus et solam dispectans cernua terram. Quae Domino miserante iuges post octo decemque Membra leuat messes, caelumque ac sidera tandem Cernit et ardentem solis reminiscitur orbem, Totum erecta uidens: quia quos malus opprimit hostis Ima petunt, quos Christus alit sine labe resurgunt. Cumque dehinc populum sese in deserta secutum Vt typicus Moyses uerusque propheta uideret Antiquam sentire famem, maioribus actis Antiquam monstrauit opem, tunc alite multa Carnis opima dedit, geminis modo piscibus auxit; Sufficiens tunc manna pluit, modo panibus amplum Quinque dedit uictum per milia quinque uirorum. Cetera turba latet, numero nec clauditur ullo Maxima paruorum legio uel maxima matrum. Quodque magis stupeas, cophinos ablata replerunt Fragmina bis senos, populisque uorantibus aucta Quae redit a cunctis non est data copia mensis. Iamque senescentem calidi sub caerula ponti Oceano rapiente diem, cum pallor adesset Noctis et astriferas induceret hesperus umbras, Discipuli solo terris residente magistro. Vndosum petiere salum, fluctuque tumenti Torua laborantem iactabant aequora puppem; Aduersus nam flatus erat. tunc noctis opacae Tempore calcatas Dominus superambulat undas Et uasti premit arua freti, glaucisque fluentis. Circumfusa sacras lambebant marmora plantas. Miratur stupefacta cohors sub calle pedestri Nauigeras patuisse uias: at Petrus amicam Doctus habere fidem Christumque agnoscere semper In medias discendit aquas, quem dextra leuauit Labentem Domini, nil tanto in gurgite passum: Cui portus fuit illa manus, pelagique uiator Libera per uitreos mouit uestigia campos. Genesar inde soli Domino ueniente coloni Infirmos traxere suos, ut fimbria saltim Vix adtacta Dei morbis mederetur acerbis: Et quotquot tetigere iugem sensere salutem. 240 Quam pretiosa fuit quae numquam uendita uestis, Ipsa omnes modici redimebat munere fili! Hinc Tyrias partes Sidoniaque arua petentem Anxia pro natae uitio, quam spiritus atris Vexabat stimulis, mulier Chananaea rogabat, Se canibus confessa parem, qui more sagaci Semper odoratae recubant ad limina mensae, Adsueti refluas dominorum lambere micas. Vox humilis, sed celsa fides, quae sospite nata De cane fecit ouem gentisque in sentibus ortam Conpulit Hebraei de gramine uescier agri. Alta dehinc subiens montis iuga plebe sequente Milia caecorum, claudorum milia passim Leprososque simul populos surdasque cateruas, Inualidasque manus et quidquid debile uulgi Venerat, in priscum conponit motibus usum Et reuocata suis adtemperat organa neruis. Dumque medens aegrum refouet uirtute tumultum, Tertia lux aderat, sterilique in cespite nullum Contigerat plebs tanta cibum, nimiosque labores Nutribat geminanda fames si saucia callem Turba per ingentem dapibus ieiuna rediret. Qua. flexus pietate Deus, qui semper egentum Panis adest uictumque locis sine frugibus infert, Pisciculis paucis et septem panibus agmen Pauit inorme uirum, praeterque infirma secundi, Sexus et aetatis saturauit quattuor illic. Milia uescentum. plus ut mireris, et auctas Disce fuisse dapes, epulas nutriuit edendo Vulgus, et adtritae creuerunt morsibus escae. Reliquiasque suas, sportarum culmina septem, Expauit fugitiua fames, ubi fragmine sumpto Vidit abundantem modico de semine messem. Nec tamen humano quamuis in corpore Christum, Matris ab occasu mortalia membra gerentem, Clam fuit esse Deum, quia non absconditur umquam Vrbs in monte sedens, modio nec subditur ardens Lychnus, anhelantem sed spargens altius ignem Cunctis lumen agit: radians nam testibus amplo Discipulis fulgore tribus uelut igneus ardor Solis, in aetheriam uersus splendore figuram, Vicerat ore diem, uestemque tuentibus ipsam Candida forma niuis Domini de tegmine fulsit. 0 meritum sublime trium, quibus illa uidere Contigit in mundo quae non sunt credita mundo! Quid quod et Heliam et clarum uidere Moysen?\' Ignotos oculis uiderunt lumine cordis, Vt maior sit nostra fides: hunc esse per orbem Principium ac finem, hunc a uiderier, hunc ω. Quem medium tales circumfulsere prophetae, Alter adhuc uiuens, alter stans limite uitae. Sidereoque sono\' mens est hic Filius\' aiens Ostendit uerbo genitum uox patria Christum. Postquam corporeos uirtus regressa per artus Texit adoratam carnis uelamine formam, Seque palam Dominus populis dedit: ecce repente Vir humilis maesto deiectus lumina uultu Procedit supplexque manus et brachia tendit Inploratque gemens: unus mihi filius, unus Est, Domine; horrenda lacerat quem spiritus ira Nec linquit, nisi mergat aquis aut ignibus atris Opprimat, atque animam dubia sub morte fatigat. Hunc, precor, expulso miseratus utrumque furore Redde mihi uel redde sibi, ne caeca potestas Expellat trepidam subtracto lumine uitam. Dixerat et genua amplectens genibusque uolutans Haerebat; Dominusque pio iam pectore uotis Adnuerat. tunc praedo furens ac noxius hostis, Cui possessa diu est alieni fabrica iuris, Peruasa migrare domo conpulsus, in iram Tollitur accensam correptaque carpere membra Nititur et frustra Domino prohibente laborans Fugit in obscuras puero uiuente tenebras. Rex etiam solus regum et Dominus dominantum Non dedignatus Petro piscante tributum Soluere Caesareum, medii de gurgite ponti Hamum ferre iubet gerolum didragmatis aurei. Incola mox pelagi pendentia fila momordit, Iussa tributa ferens, grauiorque onerante metallo Vilis honor piscis pretio maiore pependit. Discipulisque suis se percontantibus, aulae Caelestis regni quis possit maior haberi:.-.. Vt Deus et doctor mirabilis: omnibus, inquit, Celsior est humilis cunctisque potentior ibit Qui cunctis subiectus erit seseque minorem Dimissa ceruice feret, uelut iste uidetur Paruulus( et monstrat puerum consistere paruum); Scilicet ingenium teneri sectemur ut aeui Non annis, sed mente iubet, quia mollior aetas Nil pompae mundalis amat, non ambit honorem, Nec resupina tumet: sic purae semita uitae Quantum prona solo, tantum fit proxima caelo. Mens etenim uergens altum petit altaque uergit, Inferiorque gradus quo uult discendere surgit. Ecce humilem Dominus de stercore tollit egentem Et facit egregios inter residere tyrannos: At contra tumidum pugnaci mente rebellem Praecipitem caelo sub tartara iussit abire. Parua loquor ei facta Dei per singula curram Et speciale bonum, cum sit generale, reuoluam.

LIBER QVARTVS.

Iam placidas Iordanis item transgressus harenas, Iudaeae sectatus iter: sine nomine mixtum Vulgus, et innumeras releuans a clade cateruas Suscipit infirmos et dat discedere sanos. Nil igitur summo de se sperantibus umquam Difficile est conferre Deo, cui prona facultas Ardua planare et curua in directa referre; Et quidquid natura negat se iudice praestat. Namque foramen acus sicut penetrare camelus Membrorum pro mole nequit, sic diues opima Fertilitate tumens tenuem non posset adire Caelestis regni ducentem ad limina callem, Ni genitor rerum( qui mundum lege cohercet Et nulla sub lege manet, cui condere uelle est, Quem frons nulla uidet, sed totum conspicit ipse)\' Hoc inpossibile est homini\' dixisset,\' at alto Possibile est ius omne Deo\', multisque molestum Diuitibus tandem faceret mitescere censum. Nam proprias bene tractat opes caeloque recondi Thensauros uult ille suos, ubi quidquid habetur Non mordax aerugo uorat, non tinea sulcat, Nec male defossum famulatur furibus aurum, Ieiunis qui ferre cibum, sitientibus haustum,. Hospitibus tectum, nudis largitur amictum, Solatur nexos in carcere, perfouet aegros, Atque aliis largus, sibi tantum constat egenus. Nec dubie in caelum substantia peruenit illa, Quae Christo conlata datur sub paupere forma, Quae damnis augmenta capit, quae spargitur ut sit, Quae perit ut maneat, quae uitam- mortua praestat. Praeterea geminos Dominus considere caecos Dum quoddam transiret iter comitante caterua Conspicit, extinctae poscentes munera formae Flebilibusque uagas implentes uocibus auras. Nec cunctata solens pietas inferre salutem, Quae sentit flagrare fidem, mox lumina tangens Euigilare iubet, quae somnus presserat ingens, Atque diu clausas reserans sub fronte fenestras Ingrediente die fecit discedere noctem. Hinc repetita sacri gradiens per moenia templi Lumina caecatis dedit et uestigia claudis. Talia Dauiticam post facta reliquerat urbem Bethaniae uicina petens, eademque reuersus Clarescente die properabat uisere tecta. Ecce autem mediis adstans sublimis in aruis Frondea ficus erat, cuius in robore nullum Repperit esuriens lustrato stipite pomum; Arboreisque comis\' iam nunc ex germine uestro\' Nullus\' ait\' fructus reliquum generetur in aeuum\'. Confestim uiduata suis ficulnea sucis Aruit et siccis permansit mortua ramis. Omnis enim quicumque Deo nil fertile nutrit, Ceu sterilis truncus lignis aequabitur ustis. At iustus palmae similis florebit amoenae, Semper habens frondes et tamquam Libana cedrus Multiplicandus adest et uertice sidera tanget. Post oblatus ei uirtutem sensit erilem Insanus sermone carens, quem faucibus artis Angebat uis clausa mali, uitiumque tacendo Prodiderat. sed cuncta solens infirma leuare Conditor obsessa pepulit de fauce latronem Et uoci patefecit iter nexuque soluto Muta diu tacitas effudit lingua loquellas. Post Dominus Pharisaea petens conuiuia cenae Orantis dapibus sese inpertiuit amici. Tunc mulier, quam fama nocens et plurima uitae Mordebant delicta suae, clementia supplex Conruit amplectens uestigia, quaeque profusis Inrigat incumbens lacrimis, et crine soluto Nec tergere sacras nec cessat lambere plantas Vnguento flagrante fouens, sententia donec Lata Dei, quem ferre manum non poenitet umquam, Si nos poeniteat ueterem quaesisse ruinam,\' Vade, fides, mulier, tua te saluauit ab omni\' Dixisset, quodcumque mali gessisse uideris: Vtere pace mea.\' Magna est medicina fateri Quod nocet abscondi, quoniam sua uulnera nutrit Qui tegit et plagam trepidat nudare medenti. En polluta diu, modicum purgata recessit Per gemitum propriique lauans in gurgite fletus, Munda suis lacrimis redit et detersa capillis. Iamque Capharneae synagogam intrauerat urbis Rite docens populos. quem cum uidisset iniquus Humano sub corde latens, clamore proteruo Spiritus infremuit\' quid nobis et tibi?\' dicens, Terdere nos heu Christe, uenis? scio denique qui sis, Et sanctum cognosco Dei\'; nec plura locutus Imperio terrente tacet hominemque reliquit Pulsus et in uacuas fugiens euanuit auras. Sic etiam uariis finem languoribus esse Fecit et exclusos semper reticere coegit Daemonas ac talem prohibet se pandere testem. Olim quippe ferox et nigrae mortis amator Ille nocens anguis, deiectus culmine caeli Cum pompis sociisque suis omnique nefandae Agmine militiae, Christum, quem nouerat illic, Conspicit in terris, uelamine carnis opertum, Et gemit esse homini dominum uirtutis amicum. Dumque Tyri transgressus iter, Sidonia rursus Arua legens, placidas Dominus calcaret harenas, Curauit gemino miserum spiramine clausum, Qui uocem non ore dabat, non aure trahebat, Sidereaeque manus ruptis penetralibus omnes Adtactu patuere fores, laetusque repente Audirique loquens meruitque audire loquentes. Tu quoque uirtutis sensisti munus erilis Procumbens oculis, cuius in lumine Christus Expuit et speciem simulatae mortis ademit. Hinc maiora docens populos caelestia uerum Se reserat sermone Deum turbasque frequentes, Quae nimis inruerant, cupiens uitare parumper Stagna petit paruaque sedens in Simonis alno, Litore sistentem firmabat ab aequore plebem. Et dictis iam finis erat; tunc altius actam In pelagus iubet ire ratem uastoque profundo Retia dimitti piscantia, quae nihil omnem. Claudere per noctem uacuo potuere labore. Simon paret ouans et aquosis gentibus instans Linea claustra iacit tantumque inmanis apertos Impleuit captura sinus, ut praeda redundans Turbaret geminas cumulato pisce carinas: Nam socia stic puppis erat. sic maxima saepe Gaudia non ferimus propensaque uota timemus; Quodque Deo facile est homines optare nec audent. Talibus insignis uirtutibus ibat in urbem, Quae sit dicta Naim, populo uallatus opimo Et grege discipulum, miserum cum comminus ecce Conspicit ecferri iuuenem gelidumque cadauer, Pluribus exsequiis et inani funere passum Triste ministerium, cuius sors inuida matrem Iamdudum uiduam gemina uiduauerat urna. Nec remorata diu pietas, inimica doloris, Auxilium uitale tulit tactoque feretro\' Surge\' ait o iuuenis\'; parensque in tempore dicto Mortuus adsurgit, residensque loquensque reuixit Atque comes genetricis abit: nam funere torpens Et licet amissae passus discrimina uitae, Non poterat famulus Domino clamante tacere Nec uita praesente mori. mox agmine uerso Deponens trepidum recidiuo tramite luctum, Candida felicem reuocauit pompa parentem. Nec tibi parua salus Domino medicante, Maria, Multiplici laesum curauit uulnere sensum, Quam fera septenis rabies inuaserat armis, Daemonico cuneata globo; sed squameus anguis Imperiosa sacri fugiens miracula uerbi Corde tuo depulsus abit uolucresque per auras In chaos infernae lapsus penetrale gehennae Septem ingens gyros, septena uolumina traxit. Neue redundantem cumulato germine messem Exiguis Dominus sineret languere colonis, Discipulosque alios, quorum mens conscia recti Puraque simplicitas numero meritoque refulgens Aurea libra fuit, uelut agnos praecipit inter. Sanguineos properare lupos\' adsumite\' dicens lura potestatis, nullum metuatis ut hostem; Vipereasque minas et scorpion atque inimicae Omnia uirtutis sensu calcate fideli: Nulla meis famulis feritas aduersa nocebit. Nec tantum hoc gaudete, uiri, quod spiritus ater Subiaceat uobis, quantum quod nomina uestra Scribat in aeterno caelestis littera libro\'. Ius est quippe Dei uitam praeponere factis. Nam merito cessante bono miracula nil sunt, Quae faciunt plerumque mali, quibus arbiter orbis\' Nescio uos\' dicturus erit,\' discedite cuncti Artifices scelerum, rebus qui semper iniquis Diuinum simulastis opus\'. sic tempore Moysi Carminibus quidam uanae Memphitis in oris Signa dabant non sponte Dei, sed imagine falsa Visibus humanis magicas tribuere figuras. Post Pharisaeorum cuiusdam principis intrat, Clarificare domum, non escam sumere tantum, Ad quam tunc facili conuenerat ille precatu. Hic homo perspicuo distentus uentre tumebat Plenus aquae grauidamque cutem suspenderat aluus, Inclusam paritura necem; iam membra fluebant Adcrescente sinu, miserosque infusa per artus Turgida perflatum macies tenuauerat aegrum, Inque uteri spatium totus conuenerat hydrops. Non tulit hanc speciem mundi Pater, et sua transit Sabbata non curans, hominem curare paratus Quem uoluit magis esse suum: nam sabbata propter Condita sunt hominem,\' non est homo sabbata propter. Tunc pius umentem siccata corporis unda Iussit abire luem: fluuidus mox uiscera morbus Deserit et uacuae resident in pectore fibrae, Carnalemque lacum pestis lymphata reliquit. Coeperat interea Dominus Galilaea per arua Transgrediens sancto quoddam pede tangere castrum. Hunc procul ut uidere decem maculosa gerentes Leprosi portenta uiri, quos corpore foedo Discolor obscenis turpabat poena figuris, Praeceptor, miserere, potes namque omnia, Iesu\' Clamantes dixere simul: tunc flexa potestas, Quae numquam pietate uacat, clementior infit: Ite, sacerdotum conspectibus ora referte. Cumque uiam peterent, subito mundata uicissim Mirantur sua membra uiri uariumque tuentes Esse nihil sese pariter speculantur et omnes Explorant proprias alterno lumine formas. Ex quibus ut grates ageret pro munere tanto, Vix unus reduci conuersus tramite planta Sternitur ad terram Dominum uirtutis adorans Atque sacerdoti uero sua protulit ora. Denique pontificum princeps summusque sacerdos Quis, nisi Christus, adest? gemini libaminis auctor Ordine Melchisedech, cui dantur munera semper Quae sua sunt, fructus segitis et gaudia uitis. Cum residens caecus Timei filius illud Propter iter, Dominum per quod cognouerat ire,\' Vociferans crebro lumen clamore petisset Nec populo prohibente tacens, accedere iussus Ad Dominum palpante manu, uisumque recepit Et nullo ducente redit. quam fortiter instat Inportuna fides! quidquid res dura negarit, Sola frequens uotis oratio praestat honestis. Vnanimum panem sic ille petebat amicum, Qui foribus clausis per opaca silentia noctis. Obnixeque diu confidenterque neganti Vocibus adsiduis precibusque extorsit anhelis. Praeteriensque uiae Dominus loca Samaritanae Humanam flagrante sitim collegerat aestu, Fonsque perennis aquae, modicam desiderat undam, Vt biberet qua corpus erat. tunc accola gentis Stans mulier, paruum puteo quae traxerat haustum, Cum dare cunctatur periturae munera lymphae, Agnoscens propriam numeroso coniuge uitam, Orat inexhausti tribui sibi dona fluenti, Aeternam positura sitim, qua nemo carere Dignus erit, Domini nisi mersus gurgite Christi Percipiat placidas animae, non corporis undas. Dumque sui media residens testudine templi Ore tonans patrio directi ad peruia callis Errantem populum monitis conuertit amicis: Ecce trahebatur magna stipante caterua Turpis adulterii mulier lapidanda reatu, Quam Pharisaea manus placido sub iudice sistens Cum damnare parat, plus liberat; omnibus illis Nam simul e turbis proprie sine crimine nullus Accusator erat, saxum qui missile primus Sumeret obscenae feriens contagia moechae. Nec poterat quisquam fistucam uellere paruam Ex oculo alterius, proprio qui lumine grandem Sciret inesse trabem. profugus sic ille recessit Impetus et clemens donat sententia culpam,, lam non peccandi sub condicione solutam. Nam uomitum quicumque suum canis ore relambit, Nec ueterem studet hic ueniam nec habere futuram, Huius damna tenens, huius conpendia perdens. Inde means genitum cernit considere caecum, Qui male praegnantis dilapsus uentre parentis In lucem sine luce ruit. tunc sanguinis ille Conditor humani mundique orientis origo, Inperfecta diu proprii non passus haberi Membra operis, natale lutum per claustra genarum Inliniens hominem ueteri de semine supplet. Nec uisum tamen ante capit, quam uoce iubentis Accepta Domini Siloam uenisset ad undam Et consanguinei tutus medicamine limi Pura oculos fouisset aqua. mox ergo gemellae Vultibus effulgent acies tandemque merentur Ignotum spectare diem. cognoscite cuncti, Mystica quid doceant animos miracula nostros. Caeca sumus proles miserae de fetibus Euae, Portantes longo natas errore tenebras. Sed dignante Deo mortalem sumere formam Tegminis humani, facta est ex uirgine nobis, Terra salutaris, quae fontibus abluta sacris Clara renascentis reserat spiramina lucis. Bethaniaeque solum repetens intrarat; ibique Lazarus occidua tumulatus sorte iacebat Iam quarto sine luce die claususque sepulchri Marmore corruptum tabo exalabat odorem. Flebant germanae, flebat populatio praesens, Flebat et Omnipotens, sed corpore, non deitate Exanimosque artus illa pro parte dolebat, Qua moriturus erat; lacrimis impleuit amicum, Maiestate Deum. quid credere, Martha, moraris? Quidue, Maria, gemis? Christum dubitatis, an unum Possit ab infernis hominem reuocare cauernis, Qui dabit innumeras post funera surgere turbas? Ergo ubi clamantis Domini sonuit tuba dicens\' Lazare, perge foras\': magno concussa pauore Tartara dissiliunt, herebi patuere recessus, Et tremuit letale chaos, mortisque profundae Lex perit, atque anima proprias repente medullas Cernitur ante oculos uiuens adstare cadauer. Postque sepulchralem tamquam recreatus honorem Ipse sibi moriens et postumus extat et haeres. Vtque caduca uagi contemnens culmina saecli Monstraret se rite Deum, non curribus altis, Qui pompae mortalis honor, rapidisque quadrigis Puluereum sulcauit iter nec terga frementis Ardua pressit equi, faleris qui pictus et ostro Ora cruentatum mandentia concutit aurum: Sed lento potius gestamine uilis aselli Rectori suffecit honos, lenis ungula cuius Vt tanto sessore decus mirabile portans Nobilior sub fasce foret, non illius inpar, Qui patulo Christum licet in praesepe iacentem Agnouit tamen esse Deum. plebs omnis adorans In solido molles subiecit tramite uestes. Dicite, gentiles populi, cui gloria regi Talis in orbe fuit? cui palmis compta uel umquam Frondibus arboreis laudem caelestibus ymnis Obuia turba dedit? Domino nisi cum Patre Christo, Qui regit aetherium princeps in principe regnum. Cui sanctus semper conregnat Spiritus aeque.

LIBER QVINTVS.

Has inter uirtutis opes iam proxima paschae Coeperat esse dies, Domini cum gloria uellet Ponere mortalem niuamque resumere carnem, Non aliam, sed rureus eam, quam munere plenam Lucis ab infernis releuans ad sidera duxit. Exclamansque palam\' pater istac memet ab hora Saluifica, sed in hanc ideo ueni tamen horam; Clarifica\' dixit nomen tuum\'. magnaque caelo Vox resonans uenit per nubila: clarificaui, Clarificemque iterum. quid apertius est Patre teste, Caelo adsertore? ac nec sic agnoscere Christum Gens uoluit Iudaea Deum; pars esse ferebat Hoc tonitruum, pars angelicam crepuisse loquellam. O gens caeca oculis, o gens durissima corde! Num tonitruus potuit Christum, seu angelus ullus Auctorem generasse suum, qui nomine Patris Audito responsa daret? sed ab ore Tonantis Natum agnoscentis, populus quo crederet adstans, Vox emissa suo respondit consona uerbo. Annua tunc sacrae celebrans per munera cenae Paschales ex more dapes humilemque magistrum Se faciens et grata suis exempla relinquens Adsurgit famulisque libens famulatus et omnem Linteolo adcinctus tantum inclinauit honorem, Discipulis ut sponte lauans uestigia cunctis Nec Iudam exciperet, quem proditionis iniquae Nouerat auctorem. sed nil tibi gloria, saeue Traditor, illa dabat pedibus consistere mundis, Qui sensu pollutus eras uelut omne sepulchrum Exteriora gerens albae uelamina formae, Sordibus interius foedoque cadauere plenum. Nec Dominum latuere doli, scelerisque futuri Prodidit auctorem, panem cui tradidit ipse Qui panis tradendus erat: nam corporis atque Sanguinis ille sui postquam duo munera sanxit Atque cibum potumque dedit, quo perpete numquam Esuriant sitiantque animae sine labe fideles: Protinus in Iudam, sedes ubi liuor habebat, Spiritus intrauit teterrimus armaque sumens In Dominum seruile dedit consurgere bellum, Pactus grande nefas quauis mercede: neque illi Culpa datur pretio, sed inhaerent crimina facto. Tantundem sceleris ter dena nomismata sumens Argenti paruo caecatus munere gessit, Quantum cuncta simul terrarum regna marisque Diuitias omnemque uagis cum nubibus aethram Si caperet, gesturus erat: neque enim bona mundi Sufficerent magni fuso pro sanguine Christi, Qui pater est mundi, qui fecerat hunc quoque nasci. Atque utinam sterili damnatus uentre nequisset Natalem sentire diem, nec luminis huius Hausisset placidas flabris uitalibus auras Aeterno torpore latens, miseroque fuisset Sors melior nescire datam quam perdere uitam: Aut male fusus humo confestim munera lucis Perderet ut puluis, quem uentus proicit ingens A facie terrae rapidisque uolatibus actus Spargitur in uacuas nebulis obscurior umbras. Tune cruente, ferox, audax, insane, rebellis, Perfide, crudelis, fallax, uenalis, inique, Traditor inmitis, fere proditor, impie latro, Praeuius horribiles comitaris signifer enses? Sacrilegamque aciem, gladiis sudibusque minacem Cum moueas, ori ora premis mellique uenenum Inseris et blanda Dominum sub imagine prodis? Quid socium simulas et amica fraude salutas? Numquam terribiles ant pax coniurat in enses, Aut truculenta pio lupus oscula porrigit agno. Traditus ergo uiris operator sanctus iniquis Consuetam non linquit opem pueroque reuulsam Ense Petri, ne qua pius a pietate uacaret, Reddidit auriculam. nec enim uindicta Tonanti Conneniens humana fuit, qui milia Patrem Angelicas sibimet legiones poscere posset Plus duodena dari, si mallet sumere poenas De meritis quam sponte suas ignoscere plagas. Tunc parci mucrone iubet, quia uenerat ipse Ponere pro cunctis animam, non tollere cuiquam. Namque Petro clara iamdudum uoce fatenti Cum Domino se uelle mori\' Prius aliger\' inquit\' Quam gallus cantet, hac me ter nocte negabis\', Non reprobando fidem, sed praedicendo timorem. Continuo ad tristes Caiphae deducitur aedes. Ille sacerdotum fuerat tunc denique princeps Et princeps scelerum; namque hoc residente cathedra Pestifera falsis agitatum testibus ardet Concilium, iam iamque uolant mendacia mille In Dominum, uanis hominum conflata fauillis, Et pereunt leuitate sui, uelut ignis oberrans Arentes stipulas, uires cui summa cremandi Materies infirma rapit, uictoque furore Labitur inualidae deformis gloria flammae. Postquam nulla dolis patuit uia, brachia tolli\' Armat in insontem saeuus furor. heu mihi quantis Inpedior lacrimis rabidum memorare tumultum Sacrilegas mouisse manus! non denique passim Vel colaphis pulsare caput, uel caedere palmis, Aut spuere in faciem plebs execranda quieuit. Ille tamen patiens subiecto corpore totum Sustinuit nostraeque dedit sua membra saluti. Namque per hos colaphos caput est sanabile nostrum, Haec sputa per Dominum nostram lauere figuram, His alapis nobis libertas maxima plausit. At senior, cui cuncta potens praedixerat auctor Quae uentura forent( quoniam transire nequiuit Infectum quod Christus ait), se prorsus adesse Ipsius ex sociis semel ac bis terque negauit. Et gallus cecinit; conpleta est sanctio Christi, Et sensus rediere Petri: memor ille malorum Inmemoris damnauit opus, gemituque sequente Culpa fugit, cedunt lacrimis delicta profusis, Et dulcem ueniam, fletus, generastis, amari. Iamque dies aderat, nocturna mestior umbra, Flagitium uisura nouum, tenebrisque remotis Pandebat populis Iudaeae crimina gentis. Mox igitur Dominum Pilati ad moenia duci. Nexibus adstrictum ludas ut uidit iniquus, Deriguit scelerisque sui commorcia reddens Incassum, facti pretium, non facta reliquit. Quidnam etenim prodeest, illic trepidare timore, Nullus ubi timor est? aut quae confessio tetro Lucet in inferno, cum iam demersa securis Arboris infandae radicibus, exitialem Quae peperit fructum, feralia germina uertat Funditus et dignis pereant mala robora flammis? Continuoque trucis correptus mente furoris Se quoque morte petit, quamquam tunc sanior esset, Cum scelus ulcisci procurreret, ipsaque dirae Guttura uocis iter, cuncti quae uendere mundi Ausa redemptorem, nodatis faucibus angens Infelicem animam laqueo suspendit ab alto. Lenior ira quidem tanto pro crimine culpae, Cunctorum cui nulla foret par poena malorum. Exitus hic mortis tamen et sublime cadauer Ostendit populis, quanto de culmine lapsus Pridem discipulus qui nunc reus, alta relinquens Sidera tartareum discenderit usque profundum; Tunc uir apostolicus, nunc uilis apostata factus. At Dominus patiens cum praesidis ante tribunal Staret, ut ad iugulum ductus mitissimus agnus, Nil inimica cohors insontis sanguine dignum Repperiens, regem quod se rex dixerit esse Obicit et uerum mendax pro crimine ducit.\' Nec mirum si iura Dei gens perfida uitet Imperiumque neget, lucos quae semper amauit, Idola dilexit; simili nam more furentes Tunc coluere Baal, nunc elegere Barabban. Damnatoque pio conseruatoque proteruo Mutauit per utrumque uiam sententia iustam: Auctor mortis erat iussus qui sumere lucem, Auctor lucis erat iussus qui sumere mortem.\' Credite iam Christum, pro cunctis credite passum. Quid dubitatis adhuc? en sectus terga flagellis, Subditus obprobriis, poenas amplectitur omnes, Ne dignus sentire necem uel latro periret. Heu falx torua patrum, segitem caesura nepotum, Heu facinus, Pilate, tuum! quot gesseris uno Crimina iudicio, uigili si mente notares, Non solas lauisse manus, sed corpore toto Debueras sacrum ueniae sperare lauacrum. Corripis insontem, sistis sub praeside regem, Praeponis humana Deo; qua morte teneris, Quod Dominum numerosa cruci per uulnera figis? Cumque datus saeuis ad poenam Sanctus abiret Militibus, uilem rubri sub tegmine cocci Vestitur clamidem, species ut cuncta cruenta Mortis imago foret; spinis circumdedit amplum Nexa corona caput, quoniam spineta benignus Omnia nostrorum susceperat ille malorum; Implet arundo manum, sceptrum quia mobile terrae,. Inualidum, fragile est, uacuum, leue. moxque alienos Deponens habitus, proprium suscepit amictum, Scilicet humanae positurus tegmina carnis Et sumpturus item, nil iam ut mutabile ferret Post mortem propria cum maiestate resurgens. Humano ponens mortalem tegmine carnem. Nec sine diuino constat moderamine gestum Quod uinum cum felle datum tristemque saporem Suscipiens tetigit labiis et ab ore remouit, Quippe necem paruo degustaturus amaram Tempore, quam reduci contemnere carne pararet. Protinus in patuli suspensus culmine ligni, Religione pia mutans discriminis iram, Pax crucis ipse fuit, uiolentaque robora membris Inlustrans propriis poenam uestiuit honore, Suppliciumque dedit signum magis esse salutis, Ipsaque sanctificans in se tormenta beauit. Neue quis ignoret speciem crucis esse colendam, Quae Dominum portauit ouans, ratione potenti Quattuor inde plagas quadrati colligat orbis. Splendidus auctoris de uertice fulget Eous,. Occiduo sacrae lambuntur sidere plantae, Arcton dextra tenet, medium laeua erigit axem, Cunctaque de membris uiuit natura creantis, Et cruce conplexum Christus regit undique mundum. Scribitur et titulus: Hic est rex Iudaeorum, Quo nihil a deitate uacet; nam caelitus actum Hoc Hebraea refert, hoc Graeca Latinaque lingua; Hoc docet una fides unum ter dicere regem. Huius in eiuuiis sors mittitur, ut sacra uestis Intemerata manens a Christo scisma uetaret. Quin etiam insonti latere ex utroque cruentos Constituere uiros, meritum licet omnibus unum Non faciat similis quamuis sententia; namque Inter carnifices sancto pendente latrones Par est poena trium, sed dispar causa duorum. Hi mundo sunt quippe rei pro crimine multo, Huic reus est mundus, saluatus sanguine iusto. Suppliciisque tamen rerum dominator in ipsis Iura potestatis non perdidit: aequus utrumque Iudex namque tuens hunc eligit, hunc reprobauit, Amborum merita praecelso examine pensans. Vnus enim, quem uita ferox nec morte reliquit, In Dominum scelerata mouens conuicia dictis Mordebat propriis et tamquam setiger hircus Ore uenenoso uitem lacerabat amoenam: Alter adorato per uerba precantia Christo Saucia deiectus flectebat lumina, tantum Lumina, nam geminas arcebant uulnera palmas. Quem Dominus ceu pastor ouem deserta per arua Colligit errantem secumque abducere gaudet. In campos, paradise, tuos, ubi flore perenni Gramineus blanditur ager, nemorumque uoluptas Inriguis nutritur aquis, interque benigne Conspicuos pomis non decipientibus hortos Ingemit antiquum serpens habitare colonum. Ambo igitur uarium diuerso calle latrones Adgressi facinus uiolentum grande patrarunt. Infernas adit ille fores, adit iste supernas; Ille profunda sequens penetrauit claustra gehennae, Abstulit iste suis caelorum regna rapinis. Interea horrendae subito uenere tenebrae Et totum tenuere polum maestisque nigrantem Exequiis texere diem; sol nube coruscos Abscondens radios, tetro uelatus amictu, Delituit tristemque infecit luctibus orbem. Hunc elementa sibi meruerunt cernere uultum, Auxiliis orbata patris, laetata per ortum, Maesta per occasum. nam lux ut tempore fulsit Nascentis Domini, sic hoc moriente recessit, Non absens mansura diu, sed mystica signans Per spatium secreta suum; quippe ut tribus horis Caeca tenebrosi latuerunt sidera caeli, Sic Dominus clausi triduo tulit antra sepulchri. Nec tellus sine clade fuit, quae talia cernens Funditus intremuit, dubioque in fine supremum Expauit natura modum, ne cogeret omnem Summus apex inferna petens succumbere molem, Auctoremque sequens per tartara mundus abiret. Sed pietas inmensa uagas properabat ad umbras, Perdita restituens, non consistentia perden. Nulla tamen tanti metuerunt signa pericli Qui Dominum fixere cruci, quin insuper haustum Cum peteret sitiens, unus de plebe nefanda Peniculo infusum calamo porrexit acetum. Manzeribus populis in deteriora uolutis Conueniens liquor ille fuit; nam dulcia uina Sicut in horrendum cum conuertuntur acetum, A mensis proiecta iacent: ita tempore prisco Gens accepta Deo, nunc est odiosa propago. Ergo ubi cuncta boni conpleta est passio Christi, Ipse animam proprio dimisit corpore sanctam, Ipse iterum sumpturus eam, quia mortuus idem, Idem uiuus erat membris obeuntibus in se, Non obeunte Deo, cuius uirtute retrorsum Infernae patuere uiae, ruptaeque fatiscunt Diuisa conpage petrae, rediuiua iacentum Corpora sanctorum fractis abiere sepulchris, In cineres animata suos; subitoque fragore Illud ouans templum, maioris culmina templi Procubuisse uidens, ritu plangentis alumni Saucia discisso nudauit pectora uelo, Interiora sui populis arcana futuris lato reseranda docens, quia lex uelamine Moyse Tecta diu Christo nobis ueniente patescit. Dic ubi nunc tristis uictoria, dic ubi nunc sit Mors stimulus horrenda tuus, quae semper opimis Insaturata malis cunctas inuadere gentes. Poenali dicione soles? en pessima, non tu Peruenis ad Christum, sed Christus peruenit ad te, Cui licuit sine morte mori quique omnia gignens, Omnia constituens te non formauit ut esses: Semine uipereo culpa genetrice crearis Et uenia regnante peris. iam spiritus artus Liquerat ad tempus, patulo iam frigida ligno Viscera pendebant, et adhuc furor arma ministrat:, Cuspide perfossum uiolat latus, eque patenti Vulnere purpureus cruor et simul unda cucurrit.\' Haec sunt quippe sacrae pro religionis honore: Corpus sanguis aqua tria uitae munera nostrae. Fonte renascentes, membris et sanguine Christi Vescimur atque ideo templum deitatis habemur, Quod seruare Deus nos annuat inmaculatum, Et faciat tenues tanto mansore capaces. Ergo ubi depositi thesaurum corporis amplum Nobilis accepit Domino locus ille iacente, Nobilior surgente tamen, generatio fallax Augebat sub corde nefas, quod nocte silenti Discipuli Christum raperent et abisse referrent Ter redeunte die, sicut praedixerat ipse. Quo stimulante metu uigilum munimina poscunt Plura dari saeuaque locum obsidione teneri. Si nondum post uincla crucis, post uulnera ferri, Post obitum mortis numerosa caede cruentum, Carnifices, implestis opus nec creditis illum, Qui totiens imis animas produxit ab umbris, Posse suam reuocare magis: peioribus aptos Consiliis armate dolos, signate sepulchrum, Ponite custodes, monumento aduoluite saxum. Quis poterit seruare Deum, cui cardine rerum Cuncta patent? undis habitat, per tartara regnat, Et caeli de nube tonat. quid, saeue tumultus, Excubiis deperdis opus? quid niteris illam Explorare fidem, cui non uis credulus esse?, Coeperat interea post tristia sabbata felix Inradiare dies, culmen qui nominis alti A Domino dominante trahit primusque uidere Promeruit nasci mundum atque resurgere Christum. Septima nam Genesis cum dicit sabbata, claret Hunc orbis caput esse diem, quem gloria regis Nunc etiam proprii donans fulgore tropaei Primatum retinere dedit. hoc luminis ortu Virgo parens aliaeque simul cum munere matres Messis aromaticae notum uenere gementes Ad tumulum uacuumque uident iam corpore factum, Sed plenum uirtute locum. nam missus ab astris Angelus amoti residebat uertice saxi, Flammeus aspectu, niueo praeclarus amictu. Qui gemina specie terrorem et gaudia portans Cunctaque dispensans, custodibus igne minaci Venerat in forma, Christum quaerentibus alba. Illae igitur Dominum calcata uiuere morte Angelica didicere fide. perterritus autem Miles in ancipiti retinet discrimine uitam, Deserta statione fugax testisque timoris Vera refert gratis; postquam data munera, fallit Discipulumque globum placidi sub tempore somni Clam sibi nocturna Christum abstraxisse rapina Conpositus simulator ait. fare, inprobe custos, Responde, scelerata cohors, si Christus, ut audes Dicere, concluso furtim productus ab antro Sopitos latuit, cuius iacet intus amictus? Cuius ad exuuias sedet angelus? anne beati Corporis ablator uelocius esse putauit Soluere contectum quam deuectare ligatum? Cum mora sit furtis contraria, cautius ergo Cum Domino potuere magis sua lintea tolli. Mentita est uox uana tibi. tamen ista figuram Res habet egregiam: ludaeis constat ademptum Quem nos deuoto portamus pectore Christum. Plange sacerdotes perituros, plange ministros 1 Et populum, Iudaea, tuum pro talibus ausis. Non tuba, non unctus, non iam tua uictima grata est. Quaenam bella tibi clanget tuba, rege perempto? Qui tuus unctus erit, quae uerum amiseris unctum? Victima quae dabitur, cum uictima pastor habetur? Discedat sygnagoga suo fuscata colore, Ecclesiam Christus pulchro sibi iunxit amore. Haec est conspicuo radians in honore Mariae, Quae cum clarifico semper sit nomine mater, Semper uirgo manet; huius se uisibus adstans Luce palam Dominus prius obtulit, ut bona mater Grandia diuulgans miracula, quae fuit olim Aduenientis iter, haec sit redeuntis et index. Mox aliis conuiua potens in fragmine panis Agnitus enituit, quia uerus panis apertis Semper adest oculis, fidei quos gratia claros Efficit, ut Dominum uiuentem cernere possint. Saepe dehinc proprios diuersi temporis horis Discipulos manifestus adit uescentibus illis Extemplo nunc ora ferens, nunc piscis obusti Atque faui mandens epulas, quo rite doceret Corporeas res esse dapes seseque uideri In membris, quibus ante fuit. formidine rursus Plebis apostaticae, Dominum quae caeca negasset, Cum foribus clausis resideret turba fidelis, Pace salutantis sese intulit atque foratas Expediens palmas nudat latus. ast ibi Thomas, Cui Didymo cognomen erat, cum fratribus una Non fuerat dubiamque fidem sub corde gerebat, Donec rursus eo pariter residente ueniret Qui numquam subtractus erat. Tunc limine clauso Constitit in medio, non indignatus apertum Discipulo monstrare latus tactuque probari Vulneris et mentem patienter ferre labantis: Agnitus hinc potius, quod sit dubitantis amicus. Quisquis enim artifices caeca sub imagine fraudes Instruit et uanas cupit exercere figuras, Non uult agnosci, non uult sua facta requiri,, Vt lateat sub nube doli, nebulaque recludens Omnia sollicitos odit simulator amicos. Gnarus item Dominus Petro piscante per aequor Cum sociis captum esse nihil dimittere lina In dextras hortatur aquas. mox gurgite clauso Pendula fluctiuagam traxerunt retia praedam, Per typicam noscenda uiam: nam retia dignis Lucida sunt praecepta Dei, quibus omnis in illa Dextra parte manens concluditur ac simul ulnis Fertur apostolicis Domini ad uestigia Christi. Nec piscis prunaeque uacant et panis in uno Discipulis inuenta loco. quisnam ambigat unam His rebus constare fidem, quippe est aqua piscis, Christus adest panis, sanctusque Spiritus ignis. Hinc etenim abluimur, hoc pascimur, inde sacramur. Tunc epulis praeceptor eos inuitat edendis Alloquiis de more piis, mensamque petentes Vnanimes nota Domini bonitate fruuntur Et Christum sensere suum. modicoque paratu Postquam uieta fames et surrexere relictis Rite toris, an corde Petrus se diligat alto, Explorat Dominus; Petrus annuit. ergo nitentes Pastor amans augere greges operario in omni Parte bono commendat oues, commendat et agnos. Haec terno sermone monens, ut terna negantis Culpa recens parili numero purgata maneret. Inde sequenda docens, Pacem omnes, inquit, habete, Pacem ferte meam, pacem portate quietam, Pacem per populos monitis dispergite sanctis Et mundum uacuate malis: gentesque uocari Finibus e cunctis, latus qua tenditur orbis, Iussis mando meis omnesque in fonte lauari. Haec ubi dicta pio Dominus sermone peregit, Bethaniae mox arua petit: coramque beatis Qui tantum meruere uiris spectare triumphum, Aetherias euectus abit sublimis in oras. Et dextra sedet ipse Patris totumque gubernat Iure suo, qui cuncta tenens excelsa uel ima, Tartara post caelum penetrat, post tartara caelum. Illi autem laetis cernentes uultibus altas Ire super nubes Dominum tractusque coruscos Vestigiis calcare suis ueneranter adorant Sidereasque uias alacri sub corde reportant, Quas cunctos doceant: testes nam iure fideles Diuinae uirtutis erant, qui plura uidentes Innumerabilium scripserunt pauca bonorum. Nam si cuncta sacris uoluissent tradere chartis Facta redemptoris, nec totus cingere mundus Sufficeret densos per tanta uolumina libros.