Lpunica
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/silus-italicus" aria-label="More works by Silus Italicus">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
14.1
Flectite nunc uestros, Heliconis numina, cantus
14.2
Ortygiae pelagus Siculique ad litoris urbes.
14.3
muneris hic uestri labor est, modo Daunia regna
14.4
Aeneadum, modo Sicanios accedere portus,
14.5
aut Macetum lustrare domos et Achaica rura
14.6
aut uaga Sardoo uestigia tinguere fluctu
14.7
uel Tyriae quondam regnata mapalia genti
14.8
extremumue diem et terrarum inuisere metas.
14.9
sic poscit sparsis Mauors agitatus in oris.
14.10
ergo age, qua litui, qua ducunt bella, sequamur.
14.11
Ausoniae pars magna iacet Trinacria tellus,
14.12
ut semel expugnante Noto et uastantibus undis
14.13
accepit freta caeruleo propulsa tridente.
14.14
namque per occultum caeca ui turbinis olim
14.15
impactum pelagus laceratae uiscera terrae
14.16
discidit et medio perrumpens arua profundo
14.17
cum populis pariter conuulsis transtulit urbes.
14.18
ex illo seruans rapidus diuortia Nereus
14.19
saeuo diuiduos coniungi pernegat aestu.
14.20
sed spatium, quod dissociat consortia terrae,
14.21
latratus fama est (sic arta interuenit unda)
14.22
et matutinos uolucrum tramittere cantus.
14.23
multa solo uirtus: iam reddere faenus aratris,
14.24
iam montis umbrare olea, dare nomina Baccho
14.25
cornipedemque citum lituis generasse ferendis,
14.26
nectare Cecropias Hyblaeo accedere ceras.
14.27
hic et Paeonios arcano sulphure fontis,
14.28
hic Phoebo digna et Musis uenerabere uatum
14.29
ora excellentum, sacras qui carmine siluas
14.30
quique Syracosia resonant Helicona camena.
14.31
promptae gens linguae, ast eadem, cum bella cieret,
14.32
portus aequoreis sueta insignire tropaeis.
14.33
Post dirum Antiphatae sceptrum et Cyclopia regna
14.34
uomere uerterunt primum noua rura Sicano—
14.35
Pyrene misit populos, qui nomen ab amne
14.36
ascitum patrio terrae imposuere uacanti.
14.37
mox Ligurum pubes Siculo ductore nouauit
14.38
possessis bello mutata uocabula regnis.
14.39
nec Cres dedecori fuit accola: duxerat actos
14.40
moenibus e centum non fausta ad proelia Minos,
14.41
Daedaleam repetens poenam. qui fraude nefanda
14.42
postquam perpetuas iudex concessit ad umbras
14.43
Cocalidum insidiis, fesso Minoia turba
14.44
bellandi studio Siculis subsedit in oris.
14.45
miscuerunt Phrygiam prolem Troianus Acestes
14.46
Troianusque Helymus, structis qui pube secuta
14.47
in longum ex sese donarunt nomina muris.
14.48
nec Zanclaea gerunt obscuram moenia famam,
14.49
dextera quam tribuit posito Saturnia telo.
14.50
sed decus Hennaeis haud ullum pulchrius oris,
14.51
quam quae Sisyphio fundauit nomen ab Isthmo
14.52
et multum ante alias Ephyraeis fulget alumnis.
14.53
hic Arethusa suum piscoso fonte receptat
14.54
Alpheon sacrae portantem signa coronae.
14.55
At non aecus amat Trinacria Mulciber antra.
14.56
nam Lipare uastis subter depasta caminis
14.57
sulphureum uomit exeso de uertice fumum.
14.58
ast Aetna eructat tremefactis cautibus ignis
14.59
inclusi gemitus, pelagique imitata furorem
14.60
murmure per caecos tonat inrequieta fragoris
14.61
nocte dieque simul. fonte e Phlegethontis ut atro
14.62
flammarum exundat torrens piceaque procella
14.63
semiambusta rotat liquefactis saxa cauernis.
14.64
sed quamquam largo flammarum exaestuet intus
14.65
turbine et adsidue subnascens profluat ignis,
14.66
summo cana iugo cohibet, mirabile dictu,
14.67
uicinam flammis glaciem, aeternoque rigore
14.68
ardentes horrent scopuli: stat uertice celsi
14.69
collis hiemps calidaque niuem tegit atra fauilla.
14.70
Quid referam Aeolio regnatas nomine terras
14.71
uentorumque domos atque addita claustra procellis?
14.72
hic uersi penitus Pelopea ad regna Pachyni
14.73
pulsata Ionio respondent saxa profundo.
14.74
hic contra Libyamque situm Caurosque furentis
14.75
cernit deuexas Lilybaeon nobile chelas.
14.76
at, qua diuersi lateris frons tertia terrae
14.77
uergit in Italiam prolato ad litora dorso,
14.78
celsus harenosa tollit se mole Pelorus.
14.79
His longo mitis placide dominator in aeuo
14.80
praefuerat terris Hieron, tractare sereno
14.81
imperio uulgum pollens et pectora nullo
14.82
parentum exagitare metu, pactamque per aras
14.83
haud facilis temerare fidem socialia iura
14.84
Ausoniis multos seruarat casta per annos.
14.85
uerum, ubi fata uirum fragili soluere senecta,
14.86
primaeuo cessit sceptrum exitiale nepoti,
14.87
et placida indomitos accepit regia mores.
14.88
namque bis octonis nondum rex praeditus annis
14.89
caligare alto in solio nec pondera regni
14.90
posse pati et nimium fluxis confidere rebus.
14.91
iamque breui nullum, delicta tuentibus armis,
14.92
fas notum ignotumque nefas. uilissima regi
14.93
cura pudor. tam praecipiti materna furori
14.94
Pyrrhus origo dabat stimulos proauique superbum
14.95
Aeacidae genus atque aeternus carmine Achilles.
14.96
ergo ardor subitus Poenorum incepta fouendi,
14.97
nec sceleri mora: iam iungit noua foedera, pacto
14.98
cederet ut Siculis uictor Sidonius oris.
14.99
sed stabant Poenae, tumulumque negabat Erinys,
14.100
qua modo pactus erat socium non cernere, terra.
14.101
saeuos namque pati fastus iuuenemque cruento
14.102
flagrantem luxu et miscentem turpia diris
14.103
haud ultra faciles, quos ira metusque coquebat,
14.104
iurati obtruncant. nec iam modus ensibus: addunt
14.105
femineam caedem atque insontum rapta sororum
14.106
corpora prosternunt ferro. noua saeuit in armis
14.107
libertas iactatque iugum: pars Punica castra,
14.108
pars Italos et nota uolunt, nec turba furentum
14.109
defit quae neutro sociari foedere malit.
14.110
Tali Trinacriae motu rebusque Sicanis
14.111
exitio regis trepidis, sublimis honore
14.112
(tertia nam Latios renouarat purpura fasces)
14.113
Marcellus classem Zanclaeis appulit oris.
14.114
atque ubi cuncta uiro caedesque exposta tyranni
14.115
ambiguaeque hominum mentes, Carthaginis arma
14.116
quos teneant et quanta locos, quod uulgus amicum
14.117
duret Troiugenis, quantos Arethusa tumores
14.118
concipiat perstetque suas non pandere portas,
14.119
incumbit bello ac totam per proxima raptim
14.120
armorum effundit flammato pectore pestem.
14.121
non aliter Boreas, Rhodopes a uertice praeceps
14.122
cum sese immisit decimoque uolumine pontum
14.123
expulit in terras, sequitur cum murmure molem
14.124
eiecti maris et stridentibus adfremit alis.
14.125
prima Leontinos uastarunt proelia campos,
14.126
regnatam diro quondam Laestrygone terram.
14.127
instabat ductor, cui tarde uincere Graias
14.128
par erat ac uinci turmas. ruit aequore toto
14.129
(femineum credas maribus concurrere uulgum)
14.130
et Cereri placitos fecundat sanguine campos.
14.131
sternuntur passim, pedibusque euadere letum
14.132
eripuit rapidus Mauors. nam ut cuique salutem
14.133
promisit fuga, praeueniens dux occupat ense.
14.134
Ite, gregem metite imbellem ac succidite ferro:
14.135
clamat cunctantis urgens umbone cateruas
14.136
‘pigro luctandi studio certamen in umbra
14.137
molle pati docta et gaudens splendescere oliuo
14.138
stat, mediocre decus uincentum, ignaua iuuentus.
14.139
haec laus sola datur, si uiso uincitis hoste.’
14.140
ingruit audito ductore exercitus omnis,
14.141
solaque, quod superest, secum certamina norunt,
14.142
quis dextra antistet spoliisque excellat opimis.
14.143
Euboici non per scopulos inlisa Caphereo
14.144
Euripi magis unda furit, pontumue sonantem
14.145
eicit angusto uiolentius ore Propontis,
14.146
nec feruet maiore fretum rapiturque tumultu
14.147
quod ferit Herculeas extremo sole columnas.
14.148
Mite tamen dextrae decus inter proelia tanta
14.149
enituit fama. miles Tyrrhenus (Asilo
14.150
nomen erat) captus quondam ad Trasimenna fluenta,
14.151
seruitium facile et dominantis mollia iussa
14.152
expertus Beryae, patrias remearat ad oras
14.153
sponte fauentis eri, repetitisque impiger armis
14.154
tum ueteres Siculo casus Mauorte piabat.
14.155
atque is, dum medios inter fera proelia miscet,
14.156
inlatus Beryae, cui, pacta ad regia misso
14.157
Poenorum a populis sociataque bella gerenti,
14.158
aerato cassis munimine clauserat ora,
14.159
inuadit ferro iuuenem trepideque ferentem
14.160
instabilis retro gressus prosternit harena.
14.161
at miser audita uictoris uoce trementem
14.162
cunctantemque animam Stygia ceu sede reducens,
14.163
cassidis a mento male fidae uincula rumpit
14.164
iungebatque preces atque addere uerba parabat.
14.165
sed subito aspectu et noto conterritus ore
14.166
Tyrrhenus ferrumque manu reuocauit et ultro
14.167
talia cum gemitu lacrimis effudit obortis:
14.168
‘Ne, quaeso, supplex lucem dubiusque precare:
14.169
fas hostem seruare mihi. multo optimus ille
14.170
militiae, cui postremum est primumque, tueri
14.171
inter bella fidem: tu letum euadere nobis
14.172
das prior et seruas nondum seruatus ab hoste.
14.173
haud equidem dignum memet, quae tristia uidi,
14.174
abnuerim dignumque iterum in peiora reuolui,
14.175
si tibi per medios ignis mediosque per ensis
14.176
non dederit mea dextra uiam.’ sic fatur et ultro
14.177
attollit uitaque exaequat munera uitae.
14.178
At, compos Sicula primum certaminis ora
14.179
coepti, Marcellus uictricia signa quieto
14.180
agmine progrediens Ephyraea ad moenia uertit.
14.181
inde Syracosias castris circumdedit arces.
14.182
sed ferri languebat amor. sedare monendo
14.183
pectora caeca uirum atque iras euellere hauebat.
14.184
nec (renuant si forte sibi et si mitia malle
14.185
credant esse metum) laxis seruatur omissa
14.186
obsidio claustris: quin contra intentior ipse
14.187
inuigilat cautis, fronte imperterritus, armis
14.188
et struit arcana necopina pericula cura.
14.189
haud secus Eridani stagnis ripaue Caystri
14.190
innatat albus olor pronoque immobile corpus
14.191
dat fluuio et pedibus tacitas eremigat undas.
14.192
Interea, dum incerta labat sententia clausis,
14.193
exciti populi atque urbes socia arma ferebant:
14.194
incumbens Messena freto minimumque reuulsa
14.195
discreta Italia atque Osco memorabilis ortu:
14.196
tum Catane, nimium ardenti uicina Typhoeo
14.197
et generasse pios quondam celeberrima fratres,
14.198
et cui non licitum fatis, Camarina, moueri:
14.199
tum, quae nectareis uocat ad certamen Hymetton,
14.200
audax Hybla, fauis, palmaque arbusta Selinus
14.201
et, iusti quondam portus, nunc litore solo
14.202
subsidium infidum fugientibus aequora, Mylae:
14.203
necnon altus Eryx, necnon e uertice celso
14.204
Centuripae largoque uirens Entella Lyaeo,
14.205
Entella, Hectoreo dilectum nomen Acestae.
14.206
non Thapsos, non e tumulis glacialibus Acrae
14.207
defuerunt. Agyrina manus geminoque Lacone
14.208
Tyndaris attollens sese adfluit. altus equorum
14.209
mille rapit turmam atque hinnitibus aera flammat
14.210
pulueream uoluens Acragas ad inania nubem.
14.211
ductor Grosphus erat, cuius caelata gerebat
14.212
taurum parma trucem, poenae monimenta uetustae.
14.213
ille, ubi torreret subiectis corpora flammis,
14.214
mutabat gemitus mugitibus, actaque ueras
14.215
credere erat stabulis armenta effundere uoces,
14.216
haud impune quidem: nam dirae conditor artis
14.217
ipse suo moriens immugit flebile tauro.
14.218
uenit ab amne trahens nomen Gela, uenit Halaesa
14.219
et qui praesenti domitant periura Palici
14.220
pectora supplicio, Troianaque uenit Acesta,
14.221
quique per Aetnaeos Acis petit aequora fines
14.222
et dulci gratam Nereida perluit unda.
14.223
aemulus ille tuo quondam, Polypheme, calori,
14.224
dum fugit agrestem uiolenti pectoris iram,
14.225
in tenuis liquefactus aquas euasit et hostem
14.226
et tibi uictricem, Galatea, immiscuit undam.
14.227
necnon qui potant Hypsamque Alabimque sonoros
14.228
et perlucentem splendenti gurgite Achaten,
14.229
qui fontis, uage Chrysa, tuos et pauperis aluei
14.230
Hipparin ac facilem superari gurgite parco
14.231
Pantagian rapidique colunt uada flaua Symaethi.
14.232
litora Thermarum, prisca dotata camena,
14.233
armauere suos, qua mergitur Himera ponto
14.234
Aeolio. nam diuiduas se scindit in oras
14.235
nec minus occasus petit incita quam petit ortus.
14.236
Nebrodes gemini nutrit diuortia fontis,
14.237
quo mons Sicania non surgit ditior umbrae.
14.238
Henna deum lucis sacras dedit ardua dextras.
14.239
hic specus ingentem laxans telluris hiatum
14.240
caecum iter ad manis tenebroso limite pandit,
14.241
qua nouus ignotas Hymenaeus uenit in oras,
14.242
hac Stygius quondam stimulante cupidine rector
14.243
ausus adire diem, maestoque Acheronte relicto
14.244
egit in inlicitas currum per inania terras.
14.245
tum rapta praeceps Hennaea uirgine flexit
14.246
attonitos caeli uisus lucemque pauentis
14.247
in Styga rursus equos et praedam condidit umbris.
14.248
Romanos Petraea duces, Romana petiuit
14.249
foedera Callipolis lapidosique Engyon arui,
14.250
Hadranum Ergetiumque simul telaque superba
14.251
lanigera Melite et litus piscosa Calacte,
14.252
quaeque procelloso Cephaloedias ora profundo
14.253
caeruleis horret campis pascentia cete,
14.254
et qui correptas sorbentem uerticis haustu
14.255
atque iterum e fundo iaculantem ad sidera puppis
14.256
Tauromenitana cernunt de sede Charybdim.
14.257
haec Latium manus et Laurentia signa fouebat.
14.258
Cetera Elissaeis aderat gens Sicana uotis.
14.259
mille Agathyrna dedit perflataque Trogilos Austris,
14.260
mille Thoanteae sedes Phacelina Dianae.
14.261
tergemino uenit numero fecunda Panhormos,
14.262
seu siluis sectere feras seu retibus aequor
14.263
uerrere seu caelo libeat traxisse uolucrem.
14.264
non Herbesos iners, non Naulocha pigra pericli
14.265
sederunt, non frondosis Morgentia campis
14.266
abstinuit Marte infido. comitata Menaeis
14.267
uenit Amastra uiris et paruo nomine Tisse
14.268
et Netum et Mutyce pubesque liquentis Achaeti.
14.269
Sidonios Drepane atque undae clamosus Helorus
14.270
et mox seruili uastata Triocala bello,
14.271
Sidonios Arbela ferox et celsus Ietas
14.272
et bellare Tabas docilis Cossyraque parua
14.273
nec maior† Megara iunctae concordibus ausis
14.274
iuuere et strato Gaulum spectabile ponto,
14.275
cum sonat alcyones cantu nidosque natantis
14.276
immota gestat sopitis fluctibus unda.
14.277
ipsa Syracusae patulos urbs inclita muros
14.278
milite collecto uariisque impleuerat armis.
14.279
ductores facilem impelli laetamque tumultus
14.280
uaniloquo plebem furiabant insuper ore:
14.281
numquam hoste intratos muros et quattuor arces,
14.282
et Salaminiacis quantam Eoisque tropaeis
14.283
ingenio portus urbs inuia fecerit umbram,
14.284
spectatum proauis: ter centum ante ora triremes
14.285
unum naufragium, mersasque impune profundo
14.286
clade pharetrigeri subnixas regis Athenas.
14.287
flammabant uulgum geniti Carthagine fratres,
14.288
Poeni matre genus, sed quos, sub crimine pulsus
14.289
urbe Syracosia, Libycis eduxerat oris
14.290
Trinacrius genitor, geminaque a stirpe parentum
14.291
astus miscebant Tyrios leuitate Sicana.
14.292
Quae cernens ductor, postquam immedicabile uisum
14.293
seditio, atque ultro bellum surgebat ab hoste,
14.294
testatus diuos Siculorum amnesque lacusque
14.295
et fontis, Arethusa, tuos, ad bella uocari
14.296
inuitum (quae sponte diu non sumpserit, hostem
14.297
induere arma sibi), telorum turbine uasto
14.298
adgreditur muros atque armis intonat urbi.
14.299
par omnis simul ira rapit, certantque ruuntque.
14.300
turris multiplici surgens ad sidera tecto
14.301
exibat, tabulata decem cui crescere Graius
14.302
fecerat et multas nemorum consumpserat umbras.
14.303
armatam hinc igni pinum et deuoluere saxa
14.304
certabant calidaeque picis diffundere pestem.
14.305
huic procul ardentem iaculatus lampada Cimber
14.306
conicit et lateri telum exitiabile figit.
14.307
pascitur adiutus Vulcanus turbine uenti,
14.308
gliscentemque trahens turris per uiscera labem
14.309
perque altam molem et totiens nascentia tecta
14.310
scandit ouans rapidusque uorat crepitantia flammis
14.311
robora et, ingenti simul exundante uapore
14.312
ad caelum, uictor nutantia culmina lambit.
14.313
implentur fumo et nebula caliginis atrae,
14.314
nec cuiquam euasisse datur, ceu fulminis ictu
14.315
correptae rapido in cineres abiere ruinae.
14.316
Par contra pelago miseris fortuna carinis.
14.317
namque ubi se propius tectis urbique tulere,
14.318
qua portus muris pacatas adplicat undas,
14.319
improuisa nouo pestis conterruit astu.
14.320
trabs fabre teres atque erasis undique nodis
14.321
nauali similis malo praefixa gerebat
14.322
uncae tela manus: ea celso ex aggere muri
14.323
bellantis curui rapiebat in aera ferri
14.324
unguibus et mediam reuocata ferebat in urbem.
14.325
nec solos uis illa uiros, quin saepe triremem
14.326
belligerae rapuere trabes, cum desuper actum
14.327
incuterent puppi chalybem morsusque tenacis.
14.328
qui, simul adfixo uicina in robora ferro
14.329
sustulerant sublime ratem, miserabile uisu,
14.330
per subitum rursus laxatis arte catenis
14.331
tanta praecipitem reddebant mole profundo
14.332
ut totam haurirent undae cum milite puppem.
14.333
his super insidiis angusta foramina murus
14.334
arte cauata dabat, per quae clam fundere tela
14.335
tutum erat, opposito mittentibus aggere ualli.
14.336
nec sine fraude labos, arta ne rursus eodem
14.337
spicula ab hoste uia uicibus contorta redirent.
14.338
calliditas Graia atque astus pollentior armis
14.339
Marcellum tantasque minas terraque marique
14.340
arcebat, stabatque ingens ad moenia bellum.
14.341
Vir fuit Isthmiacis decus immortale colonis,
14.342
ingenio facile ante alios telluris alumnos,
14.343
nudus opum, sed cui caelum terraeque paterent.
14.344
ille, nouus pluuias Titan ut proderet ortu
14.345
fuscatis tristis radiis, ille, haereat anne
14.346
pendeat instabilis tellus, cur foedere certo
14.347
hunc adfusa globum Tethys circumliget undis
14.348
nouerat atque una pelagi lunaeque labores,
14.349
et pater Oceanus qua lege effunderet aestus.
14.350
non illum mundi numerasse capacis harenas
14.351
uana fides. puppis etiam constructaque saxa
14.352
feminea traxisse ferunt contra ardua dextra.
14.353
Hic dum Italum ductorem astu Teucrosque fatigat,
14.354
adnabat centum late Sidonia uelis
14.355
classis subsidio et scindebat caerula rostris.
14.356
erigitur subitas in spes Arethusia proles
14.357
adiungitque suas portu progressa carinas.
14.358
nec contra Ausonius tonsis aptare lacertos
14.359
addubitat mersisque celer fodit aequora remis.
14.360
uerberibus torsere fretum: salis icta frequenti
14.361
albescit pulsu facies, perque aequora late
14.362
spumat canenti sulcatus gurgite limes.
14.363
insultant pariter pelago, ac Neptunia regna
14.364
tempestate noua trepidant. tum uocibus aequor
14.365
personat, et clamat scopulis clamoris imago.
14.366
ac iam diffusus uacua bellator in unda
14.367
cornibus ambierat patulos ad proelia fluctus,
14.368
nauali claudens umentem indagine campum:
14.369
ac simili curuata sinu diuersa ruebat
14.370
classis et artabat lunato caerula gyro.
14.371
nec mora: terrificis saeuae stridoribus aeris,
14.372
per uacuum late cantu resonante profundum,
14.373
increpuere tubae, quis excitus aequore Triton
14.374
expauit tortae certantia murmura conchae.
14.375
uix meminere maris: tam uasto ad proelia nisu
14.376
incumbunt proni positisque in margine puppis
14.377
extremae plantis nutantes spicula torquent.
14.378
sternitur effusis pelagi media area telis,
14.379
celsaque anhelatis exurgens ictibus alnus
14.380
caerula nigranti findit spumantia sulco.
14.381
Ast aliae latere atque incussi roboris ictu
14.382
detergent remos, aliae per uiscera pinus
14.383
tramissis ipso retinentur uulnere rostris
14.384
quo retinent. medias inter sublimior ibat
14.385
terribilis uisu puppis, qua nulla per omne
14.386
egressa est Libycis maior naualibus aeuum.
14.387
sed quater haec centum numeroso remige pontum
14.388
pulsabat tonsis, ueloque superba capaci
14.389
cum rapidum hauriret Borean et cornibus omnis
14.390
colligeret flatus, lento se robore agebat,
14.391
intraret fluctus solis ceu pulsa lacertis:
14.392
procurrunt leuitate agili docilesque regentis
14.393
audiuisse manum Latio cum milite puppes.
14.394
Has ut per laeuum uenientis aequor Himilco
14.395
in latus obliquas iussamque incurrere proram
14.396
conspexit, propere diuis in uota uocatis
14.397
aequoris, intento uolucrem de more sagittam
14.398
adsignat neruo, utque oculis librauit in hostem
14.399
et calamo monstrauit iter, diuersa relaxans
14.400
brachia deduxit uultu comitante per auras
14.401
in uulnus telum ac residentis puppe magistri
14.402
adfixit plectro dextram. nec deinde regenda
14.403
puppe manus ualuit flectenti immortua clauo.
14.404
dumque ad opem accurrit ceu capta nauita puppe,
14.405
ecce iterum fatoque pari neruoque sagitta
14.406
in medium perlapsa globum transuerberat ictu
14.407
orba gubernacli subeuntem munera Taurum.
14.408
Inrumpit Cumana ratis, quam Corbulo ductor
14.409
lectaque complebat Stabiarum litore pubes.
14.410
numen erat celsae puppis uicina Dione.
14.411
sed superingestis propior quia subdita telis
14.412
bella capessebat, media subsedit in unda
14.413
diuisitque fretum. clamantum spumeus ora
14.414
Nereus implet aquis, palmaeque, trahente profundo,
14.415
luctantum frustra summis in fluctibus extant.
14.416
hic audax ira magno per caerula saltu
14.417
Corbulo transgressus (nam textam robore turrim
14.418
appulerant nexae ferri compage triremes)
14.419
euadit tabulata super flammaque comantem
14.420
multifida pinum celso de culmine quassat.
14.421
inde atros alacer pastosque bitumine torquet,
14.422
ammentante Noto, Poenorum aplustribus ignes.
14.423
intrat diffusos pestis Vulcania passim
14.424
atque implet dispersa foros: trepidatur omisso
14.425
summis remigio, sed enim tam rebus in artis
14.426
fama mali nondum tanti penetrarat ad imos.
14.427
at rapidus feruor, per pinguis unguine taedas
14.428
inlapsus, flammis uictricibus insonat alueo.
14.429
qua nondum tamen intulerat uim Dardana lampas
14.430
parcebatque uapor, saxorum grandine dirus
14.431
arcebat fatumque ratis retinebat Himilco.
14.432
hic miser, igniferam dum uentilat aere pinum,
14.433
murali saxo per lubrica sanguine transtra
14.434
uoluitur in fluctus Lycchaei uulnere Cydnus.
14.435
fax nidore graui foedauit comminus auras
14.436
ambusto instridens pelago. ferus inde citatum
14.437
missile adorata contorquet Sabratha puppe
14.438
(Hammon numen erat Libycae gentile carinae
14.439
cornigeraque sedens spectabat caerula fronte):
14.440
Fer, pater, adflictis, fer, ait ‘Garamantice uates,
14.441
rebus opem inque Italos da certa effundere tela.’
14.442
has inter uoces tremulo uenit agmine cornus
14.443
et Neptunicolae transuerberat ora Telonis.
14.444
Vrgebant nihilo leuius iam in limine mortis,
14.445
quos fuga praecipitis partem glomerarat in unam
14.446
puppis, adhuc uacuam taedae. sed, proxima cursu
14.447
fulmineo populatus, ineuitabilis ardor
14.448
correptam flammis inuoluit ouantibus alnum.
14.449
primus, ope aequorei funis delapsus in undas,
14.450
qua nondum Stygios glomerabat Mulciber aestus,
14.451
ambustus socium remis aufertur Himilco.
14.452
proxima nudarunt miserandi fata Batonis
14.453
desertam ductore ratem. bonus ille per artem
14.454
crudo luctari pelago atque exire procellas.
14.455
idem, quid Boreas, quid uellet crastinus Auster,
14.456
anteibat, nec peruigilem tu fallere uultum
14.457
obscuro quamuis cursu, Cynosura, ualeres.
14.458
is, postquam aduersis nullus modus, ‘Accipe nostrum,
14.459
Hammon, sanguinem,’ ait spectator cladis iniquae.
14.460
atque, acto in pectus gladio, dextra inde cruorem
14.461
excipit et large sacra inter cornua fundit.
14.462
Hos inter Daphnis, deductum ab origine nomen
14.463
antiqua, fuit infelix, cui linquere saltus
14.464
et mutare casas infido marmore uisum.
14.465
at princeps generis quanto maiora parauit
14.466
intra pastorem sibi nomina! Daphnin amarunt
14.467
Sicelides Musae, dexter donauit auena
14.468
Phoebus Castalia et iussit, proiectus in herba
14.469
si quando caneret, laetos per prata, per arua
14.470
ad Daphnin properare greges riuosque silere.
14.471
ille ubi septena modulatus harundine carmen
14.472
mulcebat siluas, non umquam tempore eodem
14.473
Siren adsuetos effudit in aequore cantus,
14.474
Scyllaei tacuere canes, stetit atra Charybdis,
14.475
et laetus scopulis audiuit iubila Cyclops.
14.476
progeniem hauserunt et nomen amabile flammae.
14.477
Innatat ecce super transtris fumantibus asper
14.478
Ornytos ac longam sibimet facit aequore mortem,
14.479
qualis Oiliades, fulmen iaculante Minerua,
14.480
surgentis domuit fluctus ardentibus ulnis.
14.481
transigitur ualida medius, dum se adleuat, alni
14.482
cuspide Marmarides Sciron. pars subnatat unda
14.483
membrorum, pars extat aquis totumque per aequor
14.484
portatur, rigido, miserandum, immortua rostro.
14.485
accelerant puppes utrimque atque ora ruentum
14.486
sanguinei feriunt remorum aspergine rores.
14.487
ipse adeo senis ductor Rhoeteius ibat
14.488
pulsibus et ualido superabat remige uentos.
14.489
quam rapidis puppem manibus frenare Lilaeus
14.490
dum temptat, saeua truncatur membra bipenni,
14.491
ac fert haerentis trabibus ratis incita palmas.
14.492
Sicania Aeoliden portabant transtra Podaetum.
14.493
hic, aeuo quamquam nondum excessisset ephebos,
14.494
seu laeui traxere dei, seu feruida corda
14.495
nec sat maturus laudum bellique cupido,
14.496
arma puer niueis aptarat picta lacertis
14.497
et freta gaudebat celsa turbare Chimaera.
14.498
iamque super Rutula, super et Garamantide pinu
14.499
ibat ouans, melior remo meliorque sagitta,
14.500
et iam turrigerum demerserat aequore Nessum.
14.501
heu puero malesuada rudi noua gloria pugnae!
14.502
dum cristam galeae trucis exuuiasque precatur
14.503
de duce Marcello superos temerarius, hasta
14.504
excepit raptim uulnus letale remissa,
14.505
pro qualis! seu splendentem sub sidera nisu
14.506
exigeret discum, iaculo seu nubila supra
14.507
surgeret, aligeras ferret seu puluere plantas
14.508
uix tacto, uel dimensi spatia improba campi
14.509
transiret uelox saltu, decuere labores.
14.510
sat prorsus, sat erat decoris discrimine tuto,
14.511
sat laudis. cur facta, puer, maiora petebas?
14.512
illum, ubi labentem pepulerunt tela sub undas,
14.513
ossa Syracosio fraudatum naufraga busto,
14.514
fleuerunt freta, fleuerunt Cyclopia saxa
14.515
et Cyane et Anapus et Ortygie Arethusa.
14.516
Parte alia Perseus (puppem hanc Tiberinus agebat)
14.517
quaque uehebatur Crantor Sidonius Io
14.518
concurrunt. iniecta ligant hinc uincula ferri
14.519
atque illinc, steteruntque rates ad proelia nexae.
14.520
nec iaculo aut longe certatur harundine fusa:
14.521
comminus et gladio terrestria proelia miscent.
14.522
perrumpunt Itali, qua caedes prima reclusit
14.523
monstrauitque uiam; uasta sed mole catenas
14.524
hortatur socios et uincla abrumpere ferri
14.525
ac parat hostili resoluta puppe receptos
14.526
auehere et paribus pelago diducere ab armis—
14.527
Aetnaeo Polyphemus erat nutritus in antro
14.528
atque inde antiquae nomen feritatis amabat.
14.529
ubera praebuerat paruo lupa, corporis alti
14.530
terribilis moles, mens aspera, uultus in ira
14.531
semper et ad caedes Cyclopia corde libido.
14.532
isque relaxatis membrorum pondere uinclis
14.533
impulerat puppim et mergebat gurgite tonsas
14.534
duxissetque ratem, pressa Laronius hasta
14.535
ni propere duro nitentem exurgere uelox
14.536
adfixet transtro. uix morte incepta remittit:
14.537
namque manus seruat dum suetos languida ductus,
14.538
ignauum summo traxit super aequore remum.
14.539
Perculsi cuneo Poeni densentur in unum,
14.540
quod caret hoste, latus, subito cum pondere uictus,
14.541
insiliente mari, summergitur alueus undis.
14.542
scuta uirum cristaeque et inerti spicula ferro
14.543
tutelaeque deum fluitant. hic robore fracto
14.544
pugnat inops chalybis seseque in proelia rursus
14.545
armat naufragio, remis male feruidus ille
14.546
festinat spoliare ratem, discrimine nullo
14.547
nautarum interdum conuulsa sedilia torquens.
14.548
non plectro ratis aut frangendae in uulnera prorae
14.549
parcitur, et pelago repetuntur nantia tela.
14.550
uulneribus patulis intrat mare. mox sua ponto
14.551
singultante anima propulsa refunditur unda.
14.552
nec desunt, qui correptos complexibus artis
14.553
immergant pelago et, iaculis cessantibus, hostem
14.554
morte sua perimant. remeantum gurgite mentes
14.555
crudescunt, ac pro ferro stat fluctibus uti.
14.556
haurit sanguineus contorta cadauera uertex.
14.557
hinc clamor, gemitus illinc mortesque fugaeque
14.558
remorumque fragor flictuque sonantia rostra.
14.559
perfusum bello feruet mare. fessus acerbis
14.560
terga fuga celeri Libyae conuertit ad oras
14.561
exigua sese furatus Himilco carina.
14.562
Concessere mari tandem Graiusque Libysque,
14.563
et iam captiuae uinclis ad litora longo
14.564
ordine ducuntur puppes. flagrantibus alto
14.565
stant aliae taedis. splendet lucente profundo
14.566
Mulciber, et tremula uibratur imagine pontus.
14.567
ardet nota fretis Cyane pennataque Siren,
14.568
ardet et Europe, niuei sub imagine tauri
14.569
uecta Ioue ac prenso tramittens aequora cornu,
14.570
et quae fusa comas curuum per caerula piscem
14.571
Nereis umenti moderatur roscida freno.
14.572
uritur undiuagus Python et corniger Hammon
14.573
et, quae Sidonios uultus portabat Elissae,
14.574
bis ternis ratis ordinibus grassata per undas.
14.575
at uinclis trahitur cognata in litora Anapus
14.576
Gorgoneasque ferens ad sidera Pegasus alas.
14.577
ducitur et Libyae puppis signata figuram
14.578
et Triton captiuus et ardua rupibus Aetne,
14.579
spirantis rogus Enceladi, Cadmeaque Sidon.
14.580
Nec mora tum trepidos hac clade inrumpere muros
14.581
signaque ferre deum templis iam iamque fuisset,
14.582
ni subito importuna lues inimicaque pestis,
14.583
inuidia diuum pelagique labore parata,
14.584
polluto miseris rapuisset gaudia caelo.
14.585
criniger aestiferis Titan feruoribus auras
14.586
et patulam Cyanen lateque palustribus undis
14.587
stagnantem Stygio Cocyti oppleuit odore
14.588
temporaque autumni laetis florentia donis
14.589
foedauit rapidoque accendit fulminis igni.
14.590
fumabat crassus nebulis caliginis aer,
14.591
squalebat tellus uitiato feruida dorso
14.592
nec uictum dabat aut ullas languentibus umbras,
14.593
atque ater picea uapor expirabat in aethra.
14.594
uim primi sensere canes. mox nubibus atris
14.595
fluxit deficiens penna labente uolucris.
14.596
inde ferae siluis sterni. tum serpere labes
14.597
Tartarea atque haustis populari castra maniplis.
14.598
arebat lingua, et gelidus per uiscera sudor
14.599
corpore manabat tremulo. descendere fauces
14.600
abnuerant siccae iussorum alimenta ciborum.
14.601
aspera pulmonem tussis quatit, et per anhela
14.602
igneus efflatur sitientum spiritus ora.
14.603
lumina ferre grauem uix sufficientia lucem
14.604
unca nare iacent, saniesque immixta cruore
14.605
expuitur, membrisque cutis tegit ossa peresis.
14.606
heu dolor! insignis notis bellator in armis
14.607
ignauo rapitur leto. iactantur in ignem
14.608
dona superba uirum, multo Mauorte parata.
14.609
succubuit medicina malis. cumulantur aceruo
14.610
labentum et magno cineres sese aggere tollunt.
14.611
passim etiam deserta iacent inhumataque late
14.612
corpora, pestiferos tetigisse timentibus artus.
14.613
serpit pascendo crescens Acherusia pestis
14.614
nec leuiore quatit Trinacria moenia luctu
14.615
Poenorumque parem castris fert atra laborem.
14.616
aequato par exitio et communis ubique
14.617
ira deum atque eadem leti uersatur imago.
14.618
Nulla tamen Latios fregit uis dura malorum,
14.619
incolumi ductore, uiros, clademque rependit
14.620
unum inter strages tutum caput. ut grauis ergo
14.621
primum letiferos repressit Sirius aestus,
14.622
et minuere auidae mortis contagia pestes,
14.623
ceu, sidente Noto cum se maria alta reponunt,
14.624
propulsa inuadit piscator caerula cumba,
14.625
sic tandem ereptam morbis grassantibus armat
14.626
Marcellus pubem, lustratis rite maniplis.
14.627
circumstant alacres signa auditisque tubarum
14.628
respirant laeti clangoribus. itur in hostem,
14.629
et, si fata ferant, iuuat inter proelia ferro
14.630
posse mori. socium miseret, qui sorte pudenda
14.631
in morem pecudum effudere cubilibus atris
14.632
inlaudatam animam. tumulos inhonoraque busta
14.633
respiciunt, et uel nullo iacuisse sepulcro
14.634
quam debellari morbis placet. ardua primus
14.635
ad muros dux signa rapit. tenuata iacendo
14.636
et macie in galeis abscondunt ora, malusque,
14.637
ne sit spes hosti, uelatur casside pallor.
14.638
infundunt rapidum conuulsis moenibus agmen
14.639
condensique ruunt: tot bellis inuia tecta
14.640
totque uno introitu capiuntur militis arces.
14.641
Totum, qua uehitur Titan, non ulla per orbem
14.642
tum sese Isthmiacis aequassent oppida tectis.
14.643
tot delubra deum totque intra moenia portus,
14.644
adde fora et celsis suggesta theatra columnis
14.645
certantisque mari moles, adde ordine longo
14.646
innumeras spatioque domos aequare superbas
14.647
rura. quid, inclusos porrecto limite longis
14.648
porticibus sacros iuuenum certamine lucos?
14.649
quid tot captiuis fulgentia culmina rostris
14.650
armaque fixa deis, aut quae Marathonius hostis
14.651
perdidit aut Libya quae sunt aduecta subacta?
14.652
hic Agathocleis sedes ornata tropaeis,
14.653
hic mites Hieronis opes; hic sancta uetustas
14.654
artificum manibus. non usquam clarior illo
14.655
gloria picturae saeclo; non aera iuuabat
14.656
†quem scire Ephyren; fuluo certauerit auro
14.657
uestis spirantis referens subtemine uultus—
14.658
quae radio caelat Babylon uel murice picto
14.659
laeta Tyros, quaeque Attalicis uariata per artem
14.660
aulaeis scribuntur acu aut Memphitide tela.
14.661
iam simul argento fulgentia pocula, mixta
14.662
quis gemma quaesitus honos, simulacra deorum
14.663
numen ab arte datum seruantia; munera Rubri
14.664
praeterea ponti depexaque uellera ramis,
14.665
femineus pudor.His tectis opibusque potitus
14.666
Ausonius ductor, postquam sublimis ab alto
14.667
aggere despexit trepidam clangoribus urbem,
14.668
inque suo positum nutu, stent moenia regum
14.669
an nullos oriens uideat lux crastina muros,
14.670
ingemuit nimio iuris tantumque licere
14.671
horruit et propere reuocata militis ira
14.672
iussit stare domos, indulgens templa uetustis
14.673
incolere atque habitare deis. sic parcere uictis
14.674
pro praeda fuit, et sese contenta nec ullo
14.675
sanguine pollutis plausit Victoria pennis.
14.676
tu quoque ductoris lacrimas, memorande, tulisti,
14.677
defensor patriae, meditantem in puluere formas
14.678
nec turbatum animi tanta feriente ruina.
14.679
ast relicum uulgus resoluta in gaudia mente
14.680
certarunt uicti uictoribus. aemulus ipse
14.681
ingenii superum seruando condidit urbem.
14.682
ergo extat saeclis stabitque insigne tropaeum
14.683
et dabit antiquos ductorum noscere mores.
14.684
Felices populi, si, quondam ut bella solebant,
14.685
nunc quoque inexhaustas pax nostra relinqueret urbes!
14.686
at, ni cura uiri qui nunc dedit otia mundo
14.687
effrenum arceret populandi cuncta furorem,
14.688
nudassent auidae terrasque fretumque rapinae.