Achilleis
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/statius-p-papinius-publius-papinius" aria-label="More works by Statius, P. Papinius (Publius Papinius)">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
1.1
Magnanimum Aeaciden formidatamque Tonanti
1.2
progeniem et patrio vetitam succedere caelo,
1.3
diva, refer, quamquam acta viri multum inclita cantu
1.4
Maeonio, sed plura vacant: nos ire per omnem —
1.5
sic amor est — heroa velis Scyroque latentem
1.6
Dulichia proferre tuba nec in Hectore tracto
1.7
sistere, sed tota iuvenem deducere Troia.
1.8
tu modo, si veterem digno deplevimus haustu,
1.9
da fontes mihi, Phoebe, novos ac fronde secunda
1.10
necte comas: neque enim Aonium nemus advena pulso
1.11
nec mea nunc primis augescunt tempora vittis.
1.12
scit Dircaeus ager meque inter prisca parentum
1.13
nomina cumque suo numerant Amphione Thebae.
1.14
At tu, quem longe primum stupet Itala virtus
1.15
Graiaque, cui geminae florent vatumque ducumque
1.16
certatim laurus — olim dolet altera vinci — ,
1.17
da veniam ac trepidum patere hoc sudare parumper
1.18
pulvere, te longo necdum fidente paratu
1.19
molimur magnusque tibi praeludit Achilles.
1.20
Solverat Oebalio classem de litore pastor
1.21
Dardanus incautas blande populatus Amyclas
1.22
plenaque materni referens praesagia somni
1.23
culpatum relegebat iter, qua condita ponto
1.24
fluctibus invisis iam Nereis imperat Helle:
1.25
cum Thetis Idaeos — heu numquam vana parentum
1.26
auguria! — expavit vitreo sub gurgite remos.
1.27
nec mora, et undosis turba comitante sororum
1.28
prosiluit thalamis: fervent coeuntia Phrixi
1.29
litora et angustum dominas non explicat aequor.
1.30
Illa ubi discusso primum subit aera ponto:
1.31
me petit haec, mihi classis, ait, ‘funesta minatur,
1.32
agnosco monitus et Protea vera locutum,
1.33
ecce novam Priamo facibus de puppe levatis
1.34
fert Bellona nurum: video iam mille carinis
1.35
Ionium Aegaeumque premi; nec sufficit, omnis
1.36
quod plaga Graiugenum tumidis coniurat Atridis:
1.37
iam pelago terrisque meus quaeretur Achilles,
1.38
et volet ipse sequi, quid enim cunabula parvo
1.39
Pelion et torvi commisimus antra magistri?
1.40
illic, ni fallor, Lapitharum proelia luditilla ubi ω: illa P.
1.41
improbus et patria iam se metitur in hasta,
1.42
o dolor, o seri materno in corde timores!
1.43
non potui infelix, cum primum gurgite nostro
1.44
Rhoeteae cecidere trabes, attollere magnum
1.45
aequor et incesti praedonis vela profunda
1.46
tempestate sequi cunctasque inferre sorores?
1.47
nunc quoque — sed tardum, iam plena iniuria raptae,
1.48
ibo tamen pelagique deos dextramque secundi,
1.49
quod superest, complexa Iovis per Tethyos annos
1.50
grandaevumque patrem supplex miseranda rogabo
1.51
unam hiemem.’ dixit magnumque in tempore regem
1.52
aspicit. Oceano veniebat ab hospite, mensis
1.53
laetus et aequoreo diffusus nectare vultus —
1.54
unde hiemes ventique silent cantuque, quieto
1.55
armigeri Tritones eunt scopulosaque cete
1.56
Tyrrhenique greges circumque intraque rotantur
1.57
rege salutato; placidis ipse arduus undis
1.58
eminet et triplici telo iubet ire iugales,
1.59
illi spumiferos glomerant a pectore cursus,
1.60
pone natant delentque pedum vestigia cauda—
1.61
cum Thetis: ‘o magni genitor rectorque profundi,
1.62
aspicis in quales miserum patefeceris usus
1.63
aequor? eunt tutis terrarum crimina velis,
1.64
ex quo iura freti maiestatemque repostam
1.65
rupit Iasonia puppis Pagasaea rapina.
1.66
en aliud furto scelus et spolia hospita portans
1.67
navigat iniustae temerarius arbiter Idae,
1.68
eheu quos gemitus terris caeloque daturus,
1.69
quos mihi! sic Phrygiae pensamus gaudia palmae,
1.70
hi veneris mores, hoc gratae munus alumnae?
1.71
has saltem — num semideos nostrumque reportant
1.72
Thesea? — si quis adhuc undis honor, obrue puppes,
1.73
aut permitte fretum! nulla inclementia: fas sit
1.74
pro nato timuisse mihi. da pellere luctus,
1.75
nec tibi de tantis placeat me fluctibus unum
1.76
litus et Iliaci scopulos habitare sepulcri.’
1.77
Orabat laniata genas et pectore nudo
1.78
caeruleis obstabat equis, sed rector aquarum
1.79
invitat curru dictisque ita mulcet amicis:
1.80
‘ne pete Dardaniam frustra, Theti, mergere classem:
1.81
fata vetant, ratus ordo deis miscere cruentas
1.82
Europamque Asiamque manus, consultaque belli
1.83
Iuppiter et tristes edixit caedibus annos,
1.84
quem tu illic natum Sigeo in pulvere, quanta
1.85
aspicies victrix Phrygiarum funera matrum,
1.86
cum tuus Aeacides tepido modo sanguine Teucros
1.87
undabit campos, modo crassa exire vetabit
1.88
flumina et Hectoreo tardabit funere currus
1.89
impelletque manu nostros, opera inrita, muros!
1.90
Pelea iam desiste queri thalamosque minores:
1.91
credens peperisse Iovi; nec inulta dolebis
1.92
cognatisque utere fretis: dabo tollere fluctus,
1.93
cum reduces Danai nocturnaque signa Caphereus
1.94
exseret et dirum pariter quaeremus Ulixen.’
1.95
Dixerat, illa gravi vultum demissa repulsa,
1.96
quae iam excire fretum et ratibus bellare parabat
1.97
Iliacis, alios animo commenta paratus,
1.98
tristis ad Haemonias detorquet brachia terras,
1.99
ter conata manu, liquidum ter gressibus aequor
1.100
reppulit et niveas feriunt vada Thessala plantas.
1.101
laetantur montes et conubialia pandunt
1.102
antra sinus lateque deae Sperchios abundat
1.103
obvius et dulci vestigia circuit unda.
1.104
illa nihil gavisa locis, sed coepta fatigat
1.105
pectore consilia et sollers pietate magistra
1.106
longaevum Chirona petit, domus ardua montem
1.107
perforat et longo suspendit Pelion arcu;
1.108
pars exhausta manu, partem sua ruperat aetas,
1.109
signa tamen divumque tori et quem quisque sacravit
1.110
accubitu genioque locum monstrantur: at intra
1.111
Centauri stabula alta patent, non aequa nefandis
1.112
fratribus, hic hominum nullos experta cruores
1.113
spicula nec truncae bellis genialibus orni
1.114
aut consanguineos fracti crateres in hostes,
1.115
sed pharetrae insontes et inania terga ferarum.
1.116
haec quoque dum viridis; nam tunc labor unus inermi
1.117
nosse salutiferas dubiis animantibus herbas,
1.118
aut monstrare lyra veteres heroas alumno.
1.119
Et tunc venatu rediturum in limine primo
1.120
opperiens properatque dapes largoque serenat
1.121
igne domum: cum visa procul de litore surgens
1.122
Nereis; erumpit silvis — dant gaudia vires —
1.123
notaque desueto crepuit senis ungula campo,
1.124
tunc blandus dextra atque imos demissus in armos
1.125
pauperibus tectis inducit et admonet antri.
1.126
Iamdudum tacito lustrat Thetis omnia visu
1.127
nec perpessa moras: ‘ubinam mea pignora, Chiron,
1.128
dic,’ ait, ‘aut cur ulla puer iam tempora ducit
1.129
te sine? non merito trepidus sopor atraque matri
1.130
signa deum et magnos utinam mentita timores?
1.131
namque modo infensos utero mihi contuor enses,
1.132
nunc planctu livere manus, modo in ubera saevas
1.133
ire feras; saepe ipsa — nefas! — sub inania natum
1.134
Tartara et ad Stygios iterum fero mergere fontes,
1.135
hos abolere metus magici iubet ordine sacri
1.136
Carpathius vates puerumque sub axe peracto
1.137
secretis lustrare fretis, ubi litora summa
1.138
Oceani et genitor tepet inlabentibus astris
1.139
Pontus, ibi ignotis horrenda piacula divis
1.140
donaque — sed longum cuncta enumerare vetorque;
1.141
trade magis!’ sic ficta parens: neque enim ille dedisset,
1.142
si molles habitus et tegmina foeda fateri
1.143
ausa seni. tunc ipse refert: ‘duc, optima, quaeso,
1.144
duc genetrix humilique deos infringe precatu.
1.145
nam superant tua vota modum placandaque multum
1.146
invidia est. non addo metum, sed vera fatebor:
1.147
nescio quid magnum — nec me patria omina fallunt —
1.148
vis festina parat tenuesque supervenit annos,
1.149
olim et ferre minas avideque audire solebat
1.150
imperia et nostris procul haud discedere ab antris:
1.151
nunc illum non Ossa capit, non Pelion ingens
1.152
Thessaliaeve nives. ipsi mihi saepe queruntur
1.153
Centauri raptasque domos abstractaque coram
1.154
armenta et semet campis fluviisque fugari:
1.155
insidiasque et bella parant tumideque minantur.
1.156
olim equidem Argoos pinus cum Thessala reges
1.157
hac veheret, iuvenem Alciden et Thesea vidi —
1.158
sed taceo.’ figit gelidus Nereida pallor:
1.159
ille aderat multo sudore et pulvere maior,
1.160
et tamen arma inter festinatosque labores
1.161
dulcis adhuc visu: niveo natat ignis in ore
1.162
purpureus fulvoque nitet coma gratior auro.
1.163
necdum prima nova lanugine vertitur aetas,
1.164
tranquillaeque faces oculis et plurima vultu
1.165
mater inest: qualis Lycia venator Apollo
1.166
cum redit et saevis permutat plectra pharetris.
1.167
forte et laetus adest — o quantum gaudia formae
1.168
adiciunt! — : fetam Pholoes sub rupe leaenam
1.169
perculerat ferro vacuisque reliquerat antris
1.170
ipsam, sed catulos adportat et incitat ungues.
1.171
quos tamen, ut fido genetrix in limine visa est,
1.172
abicit exceptamque avidis circumligat ulnis,
1.173
iam gravis amplexu iamque aequus vertice matri.
1.174
insequitur magno iam tunc conexus amore
1.175
Patroclus tantisque extenditur aemulus actis,
1.176
par studiis aevique modis, sed robore longe,
1.177
et tamen aequali visurus Pergama fato.
1.178
Protinus ille subit rapido quae proxima saltu
1.179
flumina fumantesque genas crinemque novatur
1.180
fontibus: Eurotae qualis vada Castor anhelo
1.181
intrat equo fessumque sui iubar excitat astri.
1.182
miratur comitque senex, nunc pectora mulcens,
1.183
nunc fortes umeros: angunt sua gaudia matrem,
1.184
tunc libare dapes Baccheaque munera Chiron
1.185
orat et attonitae varia oblectamina nectens
1.186
elicit extremo chelyn et solantia curas
1.187
fila movet leviterque expertas pollice chordas
1.188
dat puero, canit ille libens immania laudum
1.189
semina: quot tumidae superant iussa novercae .
1.190
Amphitryoniades, crudum quo Bebryca caestu
1.191
obruent Pollux, quanto circumdata nexu
1.192
ruperit Aegides Minoia bracchia tauri,
1.193
maternos in fine toros superisque gravatum
1.194
Pelion: hic victo risit Thetis anxia vultu,
1.195
nox trahit in somnos, saxo conlabitur ingens
1.196
Centaurus blandusque umeris se innectit Achilles,
1.197
quamquam ibi fida parens, adsuetaque pectora mavult.
1.198
At Thetis undisonis per noctem in rupibus astans,
1.199
quae nato secreta velit, quibus abdere terris
1.200
destinet, huc illuc divisa mente volutat.
1.201
proxima, sed studiis multum Mavortia Thrace;
1.202
nee Macetum gens dura placet laudumque daturi
1.203
Cecropidae stimulos, nimium opportuna carinis
1.204
Sestos Abydenique sinus: placet ire per altas
1.205
Cycladas. hic spretae Myconosque humilisque Seriphos
1.206
et Lemnos non aequa viris atque hospita Delos
1.207
gentibus, imbelli nuper Lycomedis ab aula
1.208
virgineos coetus et litora persona ludo
1.209
audierat, duros laxantem Aegaeona nexus
1.210
missa sequi centumque dei numerare catenas.
1.211
haec placet, haec timidae tellus tutissima matri.
1.212
qualis vicino volucris iam sedula partu
1.213
iamque timens, qua fronde domum suspendat inanem,
1.214
providet hic ventos, hic anxia cogitat angues,
1.215
hic homines: tandem dubiae placet umbra, novisque
1.216
vix stetit in ramis et protinus arbor amatur.
1.217
Altera consilio superest tristemque fatigat
1.218
cura deam, natum ipsa sinu complexa per undas
1.219
an magno Tritone ferat, ventosne volucres
1.220
advocet an pelago solitam Thaumantida pasci.
1.221
elicit inde fretis et murice frenat acuto
1.222
delphinas biiugos, quos illi maxima Tethys
1.223
gurgite Atlanteo pelagi sub valle sonora
1.224
nutrierat; — nullis vada per Neptunia glaucae
1.225
tantus honos formae nandique potentia nec plus
1.226
pectoris humani — iubet hos subsistere pleno
1.227
litore, ne nudae noceant contagia terrae.
1.228
ipsa dehinc toto resolutum pectore Achillen,
1.229
qui pueris sopor, Haemonii de rupibus antri
1.230
ad placidas deportat aquas et iussa tacere
1.231
litora: monstrat iter totoque effulgurat orbe
1.232
Cynthia, prosequitur divam celeresque recursus
1.233
securus pelagi Chiron rogat udaque celat
1.234
lumina et abreptos subito iamiamque latentes
1.235
erecto prospectat equo, qua cana parumper
1.236
spumant signa fugae et liquido perit orbita ponto.
1.237
illum non alias rediturum ad Thessala Tempe
1.238
iam tristis Pholoe, iam nubilus ingemit Othrys
1.239
et tenuior Spercheos aquis speluncaque docti
1.240
muta senis; quaerunt puerilia carmina Fauni
1.241
et sperata diu plorant conubia Nymphae.
1.242
Iam premit astra dies humilique ex aequore Titan
1.243
rorantes evolvit equos et ab aethere magno
1.244
sublatum curru pelagus cadit, at vada mater
1.245
Scyria iamdudum fluctus emensa tenebat,
1.246
exierantque iugo fessi delphines erili:
1.247
cum pueri tremefacta quies oculique patentes
1.248
infusum sensere diem. stupet aere primo,
1.249
quae loca, qui fluctus, ubi Pelion? omnia versa
1.250
atque ignota videt dubitatque agnoscere matrem.
1.251
occupat illa manu blandeque adfata paventem:
1.252
‘si mihi, care puer, thalamos sors aequa tulisset,
1.253
quos dabat, aetheriis ego te complexa tenerem
1.254
sidus grande plagis, magnique puerpera caeli
1.255
nil humilis Parcas terrenaque fata vererer.
1.256
nunc impar tibi, nate, genus, praeclusaque leti
1.257
tantum a matre via est; quin et metuenda propinquant
1.258
tempora et extremis admota pericula metis,
1.259
cedamus, paulumque animos submitte viriles
1.260
atque habitus dignare meos, si Lydia dura
1.261
pensa manu mollesque tulit Tirynthius hastas,
1.262
si decet aurata Bacchum vestigia palla
1.263
verrere, virgineos si Iuppiter induit artus,
1.264
nec magnum ambigui fregerunt Caenea sexus:
1.265
hac sine, quaeso, minas nubemque exire malignam,
1.266
mox iterum campos, iterum Centaurica reddam
1.267
lustra tibi: per ego hoc decus et ventura iuventae
1.268
gaudia, si terras humilemque experta maritum
1.269
te propter, si progenitum Stygos amne severo
1.270
armavi — totumque utinam! — , cape tuta parumper
1.271
tegmina nil nocitura animo, cur ora reducis
1.272
quidve parant oculi? pudet hoc mitescere cultu?
1.273
per te, care puer, cognata per aequora iuro,
1.274
nesciet hoc Chiron,’ sic horrida pectora tractat
1.275
nequiquam mulcens; obstat genitorque roganti
1.276
nutritorque ingens et cruda exordia magnae
1.277
indolis, effrenae tumidum velut igne iuventae
1.278
si quis equum primis submittere temptet habenis:
1.279
ille diu campis fluviisque et honore superbo
1.280
gavisus non colla iugo, non aspera praebet
1.281
ora lupis dominique fremit captivus inire
1.282
imperia atque alios miratur discere cursus.
1.283
Quis deus attonitae fraudes astumque parenti
1.284
contulit? indocilem quae mens detraxit Achillem?
1.285
Palladi litoreae celebrabat Scyros honorum
1.286
forte diem. placidoque satae Lycomede sorores
1.287
luce sacra patriis, quae rara licentia, muris
1.288
exierant dare veris opes divaeque severas
1.289
fronde ligare comas et spargere floribus hastam,
1.290
omnibus eximium formae decus, omnibus idem
1.291
cultus et expleto teneri iam fine pudoris
1.292
virginitas matura toris annique tumentes,
1.293
sed quantum virides pelagi venus addita Nymphas
1.294
obruit, aut umeris quantum Diana relinquit
1.295
Naidas, effulget tantum regina decori
1.296
Deidamia chori pulchrisque sororibus obstat,
1.297
illius et roseo flammatur purpura vultu
1.298
et gemmis lux maior inest et blandius aurum:
1.299
atque ipsi par forma deae est, si pectoris angues
1.300
ponat et exempta pacetur casside vultus.
1.301
hanc ubi ducentem longe socia agmina vidit,
1.302
trux puer et nullo temeratus pectora motu
1.303
deriguit forisque novum bibit ossibus ignem,
1.304
nec latet haustus amor, sed fax vibrata medullis
1.305
in vultus atque ora redit lucemque genarum
1.306
tingit et impulsum tenui sudore pererrat.
1.307
lactea Massagetae veluti cum pocula fuscant
1.308
sanguine puniceo vel ebur corrumpitur ostro:
1.309
sic variis manifesta notis — palletque rubetque —
1.310
flamma repens, eat atque ultro ferus hospita sacra
1.311
dissiciat turbae securus et immemor aevi,
1.312
ni pudor et iunctae teneat reverentia matris.
1.313
ut pater armenti quondam ductorque futurus,
1.314
cui nondum toto peraguntur cornua gyro,
1.315
cum sociam pastus niveo candore iuvencam
1.316
aspicit, ardescunt animi primusque per ora
1.317
spumat amor, spectant hilares obstantque magistri.
1.318
Occupat arrepto iam conscia tempore mater:
1.319
hasne inter simulare choros et bracchia ludo
1.320
‘nectere, nate, grave est? gelida quid tale sub Ossa
1.321
Peliacisque iugis? o si mihi iungere curas
1.322
atque alium portare sinu contingat Achillen!’
1.323
mulcetur laetumque rubet visusque protervos
1.324
obliquat vestesque manu leviore repellit.
1.325
aspicit ambiguum genetrix cogique volentem
1.326
iniecitque sinus; tum colla rigentia mollit
1.327
submittitque graves umeros et fortia laxat
1.328
bracchia et impexos certo domat ordine crines
1.329
ac sua dilecta cervice monilia transfert;
1.330
et picturato cohibens vestigia limbo
1.331
incessum motumque docet fandique pudorem,
1.332
qualiter artifici victurae pollice cerae
1.333
accipiunt formas ignemque manumque sequuntur:
1.334
talis erat divae natum mutantis imago,
1.335
nec luctata diu; superest nam plurimus illi cogique Heinsius: cogitque Pω.
1.336
invita virtute decor, fallitque tuentes
1.337
ambiguus tenuique latens discrimine sexus.
1.338
Procedunt, iterumque monens iterumque fatigans
1.339
blanda Thetis: ‘sic ergo gradum, sic ora manusque,
1.340
nate, feres comitesque modis imitabere fictis,
1.341
nete suspectum molli non misceat aulae
1.342
rector et incepti pereant mendacia furti.’
1.343
dicit et admoto non distat comere tactu,
1.344
sic ubi virgineis Hecate lassata Therapnis
1.345
ad patrem fratremque redit, comes haeret eunti
1.346
mater et ipsa umeros exsertaque bracchia velat;
1.347
ipsa arcum pharetrasque locat vestemque latentem
1.348
deducit sparsosque tumet componere crines.
1.349
Protinus adgreditur regem atque ibi testibus aris
1.350
hanc tibi, ait, ‘nostri germanam, rector, Achillis—
1.351
nonne vides, ut torva genas aequandaque fratri? —
1.352
tradimus: arma umeris arcumque animosa petebat
1.353
ferre et Amazonio conubia pellere ritu.
1.354
sed mihi curarum satis est pro stirpe virili:
1.355
haec calathos et sacra ferat, tu frange regendo
1.356
indocilem sexuque tene, dum nubilis aetas
1.357
solvendusque pudor; neve exercere protervas
1.358
gymnadas aut lustris nemorum concede vagari,
1.359
intus ale et similes inter seclude puellas;
1.360
litore praecipue portuque arcere memento.protervas ω: catervas P.
1.361
vidisti modo vela Phrygum: iam mutua iura
1.362
fallere transmissae pelago didicere carinae.’
1.363
Accedit dictis pater ingenioque parentis
1.364
occultum Aeaciden — quis divum fraudibus obstet? —
1.365
accipit; ultro etiam veneratur supplice dextra
1.366
et grates electus agit: nec turba piarum
1.367
Scyriadum cessat nimio defigere visu
1.368
virginis ora novae, quantum cervice comisque
1.369
emineat quantumque umeros ac pectora fundat,
1.370
dehinc sociare choros castisque accedere sacris
1.371
hortantur, ceduntque loco et contingere gaudent,
1.372
qualiter Idaliae volucres, ubi mollia frangunt
1.373
nubila, iam longum caeloque domoque gregatae,
1.374
si iunxit pinnas diversoque hospita tractu
1.375
venit avis, cunctae primum mirantur et horrent:
1.376
mox propius propiusque volant, atque aere in ipso
1.377
paulatim fecere suam plausuque secundo
1.378
circueunt hilares et ad alta cubilia ducunt.
1.379
Digreditur multum cunctata in limine mater,
1.380
dum repetit monitus arcanaque murmura figit
1.381
auribus et tacito dat verba novissima vultu,
1.382
tunc excepta freto longe cervice reflexa
1.383
abnatat et blandis adfatur litora votis:
1.384
‘cara mihi tellus, magnae cui pignora curae
1.385
depositumque ingens timido commisimus astu,
1.386
sis felix taceasque, precor, quo more tacebat
1.387
Creta Rheae: te longus honos aeternaque cingent
1.388
templa nec instabili fama superabere Delo;
1.389
et ventis et sacra fretis interque vadosas
1.390
Cycladas, Aegaeae frangunt ubi saxa procellae,
1.391
Nereidum tranquilla domus iurandaque nautis
1.392
insula, ne solum Danaas admitte carinas,
1.393
ne, precor! hic thiasi tantum et nihil utile bellis, —
1.394
hoc famam narrare doce — dumque arma parantur
1.395
Dorica et alternum Mavors interfurit orbem,—
1.396
cedo equidem — sit virgo pii Lycomedis Achilles.’
1.397
Interea meritos ultrix Europa dolores
1.398
dulcibus armorum furiis et supplice regum
1.399
conquestu flammata movet; quippe ambit Atrides
1.400
ille magis, cui nupta domi, facinusque relatu
1.401
asperat Iliacum: captam sine Marte, sine armis
1.402
progeniem caeli Spartaeque potentis alumnam,
1.403
iura fidem superos una calcata rapina,
1.404
hoc foedus Phrygium, haec geminae commercia terrae?
1.405
quid maneat populos, ubi tanta iniuria primos
1.406
degrassata duces? — coeunt gens omnis et aetas:
1.407
nec tantum exciti, bimari quos Isthmia vallo
1.408
claustra nec undisonae quos circuit umbo Maleae,
1.409
sed procul admotas Phrixi qua semita iungi
1.410
Europamque Asiamque vetat; quasque ordine gentes
1.411
litore Abydeno maris alligat unda superni.
1.412
fervet amor belli concussasque erigit urbes,
1.413
aera domat Temese, quatitur navalibus ora
1.414
Eubois, innumera resonant incude Mycenae,
1.415
Pisa novat currus, Nemee dat terga ferarum,
1.416
Cirrha sagittiferas certat stipare pharetras,
1.417
Lerna graves clipeos caesis vestire iuvencis.
1.418
dat bello pedites Aetolus et asper Acarnan,
1.419
Argos agit turmas, vacuantur pascua ditis
1.420
Arcadiae, frenat celeres Epiros alumnos,
1.421
Phocis et Aoniae iaculis rarescitis umbrae,
1.422
murorum tormenta Pylos Messenaque tendunt,
1.423
nulla immunis humus; velluntur postibus altis
1.424
arma olim dimissa patrum, flammisque liquescunt
1.425
dona deum: ereptum superis Mars efferat aurum.
1.426
nusquam umbrae veteres: minor Othrys et ardua sidunt
1.427
Taygeta, exuti viderunt aera montes,
1.428
iam natat omne nemus: caeduntur robora classi,
1.429
silva minor remis, ferrum lassatur in usus
1.430
innumeros, quod rostra liget, quod muniat arma,
1.431
belligeros quod frenet equos, quod mille catenis
1.432
squalentes nectat tunicas, quod sanguine fumet
1.433
vulneraque alta bibat, quod conspirante veneno
1.434
impellat mortes; tenuant umentia saxa
1.435
attritu et pigris addunt mucronibus iras.
1.436
nec modus aut arcus lentare aut fundere glandes
1.437
aut torrere sudes galeasque attollere conis.
1.438
hos inter motus pigram gemit una quietem
1.439
Thessalia et geminis incusat fata querellis,
1.440
quod senior Peleus nec adhuc maturus Achilles.
1.441
Iam Pelopis terras Graiumque exhauserat orbem
1.442
praecipitans in transtra viros insanus equosque
1.443
Bellipotens. fervent portus et operta carinis
1.444
stagna suasque hiemes classis promota suosque
1.445
attollit fluctus; ipsum iam puppibus aequor
1.446
deficit et totos consumunt carbasa ventos.
1.447
Prima ratis Danaas Hecateia congregat Aulis,
1.448
rupibus expositis longique crepidine dorsi
1.449
Euboicum scandens Aulis mare, litora multum
1.450
montivagae dilecta deae, iuxtaque Caphereus
1.451
latratum pelago tollens caput, ille Pelasgas
1.452
ut vidit tranare rates, ter monte ter undis
1.453
intonuit saevaeque dedit praesagia noctis,
1.454
coetus ibi armorum Troiae fatalis, ibi ingens
1.455
iuratur bellum, donec sol annuus omnes
1.456
conficeret metas, tunc primum Graecia vires
1.457
contemplata suas; tunc sparsa ac dissona moles
1.458
in corpus vultumque coit et rege sub uno
1.459
disposita est. sic curva feras indago latentes
1.460
claudit et admotis paulatim cassibus artat.
1.461
illae ignem sonitumque pavent diffusaque linquunt
1.462
avia miranturque suum decrescere montem,
1.463
donec in angustam ceciderunt undique vallem;
1.464
inque vicem stupuere greges socioque timore
1.465
mansuescunt: simul hirtus aper, simul ursa lupusque
1.466
cogitur et captos contempsit cerva leones
1.467
Sed quamquam et gemini pariter sua bella capessant
1.468
Atridae famamque avida virtute paternam
1.469
Tydides Sthenelnsque premat, nec cogitet annos
1.470
Antilochos septemque Aiax umbone coruscet
1.471
armenti reges atque aequum moenibus orbem,
1.472
consiliisque armisque vigil contendat Ulixes:
1.473
omnis in absentem belli manus ardet Achillem,
1.474
nomen Achillis amant, et in Hectora solus Achilles
1.475
poscitur, illum unum Teucris Priamoque loquuntur
1.476
fatalem, quis enim Haemoniis sub vallibus alter
1.477
creverit effossa reptans nive? cuius adortus
1.478
cruda rudimenta et teneros formaverit annos
1.479
Centaurus? patrii propior cui linea caeli,
1.480
quemve alium Stygios tulerit secreta per amnes
1.481
Nereis et pulchros ferro praestruxerit artus?
1.482
haec Graiae castris iterant traduntque cohortes,
1.483
cedit turba ducum vincique haud maesta fatetur.
1.484
sic cum pallentes Phlegraea in castra coirent
1.485
caelicolae iamque Odrysiam Gradivus in hastam
1.486
surgeret et Libycos Tritonia tolleret angues
1.487
ingentemque manu curvaret Delius arcum,
1.488
stabat anhela metu solum Natura Tonantem
1.489
respiciens — quando ille hiemes tonitrusque vocaret
1.490
nubibus, igniferam quot fulmina posceret Aetnen?
1.491
Atque ibi dum mixta vallati plebe suorum
1.492
et maris et belli consultant tempora reges,
1.493
increpitans magno vatem Calchanta tumultu
1.494
Protesilaus ait — namque huic bellare cupido
1.495
praecipua et primae iam tunc data gloria mortis — :
1.496
‘o nimium Phoebi tripodumque oblite tuorum,
1.497
Thestoride, quando ora deo possessa movebis
1.498
iustius aut quianam Parcarum occulta recludis 3?
1.499
cernis ut ignotum cuncti stupeantque fremantque
1.500
Aeaciden? sordent vulgo Calydonius heros
1.501
et magno genitus Telamone Aiaxque secundus,
1.502
nos quoque: sed Mavors et Troia arrepta probabunt.
1.503
illum neglectis — pudet heu! — ductoribus omnes
1.504
belligerum ceu numen amant, dic ocius aut cur
1.505
serta comis et multus honos? quibus abditus oris
1.506
quave iubes tellure peti? nam fama nec antris
1.507
Chironis patria nec degere Peleos aula.
1.508
heia, inrumpe deos et fata latentia vexa,
1.509
laurigerosque ignes, si quando, avidissimus hauri!
1.510
arma horrenda tibi saevosque remisimus enses,
1.511
numquam has imbelles galea violabere vittas:
1.512
sed felix numeroque ducum praestantior omni,
1.513
si magnum Danais per te depfendis Achillem.”
1.514
Iamdudum trepido circumfert lumina motu
1.515
intrantemque deum primo pallore fatetur
1.516
Thestorides; mox igne genas et sanguine torquens
1.517
nec socios nec castra videt, sed caecus et absens
1.518
nunc superum magnos deprendit in aethere coetus,
1.519
nunc sagas adfatur aves, nunc dura sororum
1.520
licia, turiferas modo consulit anxius aras
1.521
flammarumque apicem rapit et caligine sacra
1.522
pascitur, exsiliunt crines rigidisque laborat
1.523
vitta comis, nec colla loco nec in ordine gressus,
1.524
tandem fessa tremens longis mugitibus ora
1.525
solvit, et oppositum vox eluctata furorem est:
1.526
‘ quo rapis ingentem magni Chironis alumnum
1.527
femineis, Nerei, dolis? huc mitte: quid aufers?
1.528
non patiar: meus iste, meus. tu diva profundi,
1.529
et me Phoebus agit. latebris quibus abdere temptas
1.530
eversorem Asiae? video per Cycladas altas
1.531
attonitam et turpi quaerentem litora furto,
1.532
occidimus: placuit Lycomedis conscia tellus,
1.533
o scelus! en fluxae veniunt in pectora vestes,
1.534
scinde, puer, scinde et timidae ne cede parenti,
1.535
ei mihi raptus abit! quaenam haec procul improba virgo?’
1.536
Hic nutante gradu stetit amissisque furoris
1.537
viribus ante ipsas tremefactus conruit aras.
1.538
tunc haerentem Ithacum Calydonius occupat heros:
1.539
‘nos vocat iste labor: neque enim comes ire recusem,
1.540
si tua cura trahat, licet ille sonantibus antris
1.541
Tethyos aversae gremioque prematur aquosi
1.542
Nereos: invenies, tu tantum providus astu
1.543
tende animum vigilem fecundumque erige pectus:
1.544
non mihi quis vatum dubiis in casibus ausit
1.545
fata videre prior.’ subicit gavisus Ulixes:
1.546
‘sic deus omnipotens firmet, sic adnuat illa
1.547
virgo paterna tibi! sed me spes lubrica tardat:
1.548
grande equidem armatum castris inducere Achillem;
1.549
sed si fata negent, quam foedum ac triste reverti!
1.550
vota tamen Danaum non intemptata relinquam
1.551
iamque adeo aut aderit mecum Peleius heros,
1.552
aut verum penitus latet et sine Apolline Calchas.’
1.553
Conclamant Danai stimulatque Agamemno volentes:
1.554
laxantur coetus resolutaque murmure laeto
1.555
agmina discedunt, quales iam nocte propinqua
1.556
e pastu referuntur aves, vel in antra reverti
1.557
melle novo gravidas mitis videt Hybla catervas,
1.558
nec mora, iam dextras Ithacesia carbasus auras poscit,
1.559
et in remis hilaris sedere iuventus.
1.560
At procul occultum falsi sub imagine sexus
1.561
Aeaciden furto iam noverat una latenti
1.562
Deidamia virum; sed opertae conscia culpae
1.563
cuncta pavet tacitasque putat sentire sorores,
1.564
namque ut virgineo stetit in grege durus Achilles
1.565
exsolvitque rudem genetrix digressa pudorem,
1.566
protinus elegit comitem, quamquam omnis in illum
1.567
turba coit, blandeque novas nil tale timenti
1.568
admovet insidias: illam sequiturque premitque
1.569
improbus, illam oculis iterumque iterumque resumit.
1.570
nunc nimius lateri non evitantis inhaeret,
1.571
nunc levibus sertis, lapsis nunc sponte canistris,
1.572
nunc thyrso parcente ferit, modo dulcia notae
1.573
fila lyrae tenuesque modos et carmina monstrat
1.574
Chironis ducitque manum digitosque sonanti
1.575
infringit citharae, nunc occupat ora canentis
1.576
et ligat amplexus et mille per oscula laudat.
1.577
illa libens discit, quo vertice Pelion, et quis
1.578
Aeacides, puerique auditum nomen et actus
1.579
adsidue stupet et praesentem cantat Achillem.
1.580
ipsa quoque et validos proferre modestius artus
1.581
et tenuare rudes attrito pollice lanas
1.582
demonstrat reficitque colos et perdita dura
1.583
pensa manu; vocisque sonum pondusque tenentis,
1.584
quodque fugit comites, nimio quod lumine sese
1.585
Agat et in verbis intempestivus anhelet,
1.586
miratur: iam iamque dolos aperire parantem
1.587
virginea levitate fugit prohibetque fateri,
1.588
sic sub matre Rhea iuvenis regnator Olympi
1.589
oscula securae dabat insidiosa sorori
1.590
frater adhuc, medii donec reverentia cessit
1.591
sanguinis et versos germana expavit amores.
1.592
Tandem detecti timidae Nereidos astus.
1.593
lucus Agenorei sublimis ad orgia Bacchi
1.594
stabat et admissum caelo nemus: huius in umbra
1.595
alternam renovare piae trieterida matres
1.596
consuerant scissumque pecus terraque revulsas
1.597
ferre trabes gratosque deo praestare furores,
1.598
lex procul ire mares: itcrat praecepta verendus
1.599
ductor, inaccessumque viris edicitur antrum,
1.600
nec satis est: stat fine dato metuenda sacerdos
1.601
exploratque aditus, ne. quis temerator oberret
1.602
agmine femineo, tacitus sibi risit Achilles,
1.603
illum virgineae ducentem signa catervae
1.604
magnaque difficili solventem bracchia motu —
1.605
et sexus pariter decet et mendacia matris —
1.606
mirantur comites, nec iam pulcherrima turbae
1.607
Deidamia suae tantumque admota superbo
1.608
vincitur Aeacide, quantum premit ipsa sorores.
1.609
ut vero e tereti demisit nebrida collo
1.610
errantesque sinus hedera collegit et alte
1.611
cinxit purpureis flaventia tempora vittis
1.612
vibravitque gravi redimitum missile dextra,
1.613
attonito stat turba metu sacrisque relictis
1.614
illum ambire libet pronosque attollere vultus.
1.615
talis, ubi ad Thebas vultumque animumque remisit
1.616
Euhius et patrio satiavit pectora luxu,
1.617
serta comis mitramque levat thyrsumque virentem
1.618
armat et hostiles invisit fortior Indos.
1.619
Scandebat roseo medii fastigia caeli
1.620
Luna iugo, totis ubi somnus inertior alis
1.621
defluit in terras mutumque amplectitur orbem:
1.622
consedere chori paulumque exercita pulsu
1.623
aera tacent, tenero cum solus ab agmine Achilles
1.624
haec secum: ‘quonam timidae commenta parentis
1.625
usque feres? primumque imbelli carcere perdes
1.626
florem animi? non tela licet Mavortia dextra,
1.627
non trepidas agitare feras, ubi campus et amnes
1.628
Haemonii? quaerisne meos, Sperchie, natatus
1.629
promissasque comas? an desertoris alumni
1.630
nullus honos? Stygiasque procul iam raptus ad umbras
1.631
dicor, et orbatus plangit mea funera Chiron?
1.632
tu nunc tela manu, nostros tu dirigis arcus
1.633
nutritosque mihi scandis, Patrocle, iugales:
1.634
ast ego pampineis diffundere brachia thyrsis
1.635
et tenuare colus — pudet haec taedetque fateri! —
1.636
iam scio. quin etiam dilectae virginis ignem
1.637
aequaevamque facem captus noctesque diesque
1.638
dissimulas. quonam usque premes urentia pectus
1.639
vulnera, teque marem — pudet heu! — nec amore probaris ?’
1.640
Sic ait; et densa noctis gavisus in umbra
1.641
tempestiva suis torpere silentia furtis
1.642
vi potitur votis et toto pectore veros
1.643
admovet amplexus; vidit chorus omnis ab alto
1.644
astrorum et tenerae rubuerunt cornua Lunae,
1.645
illa quidem clamore nemus montemque replevit:
1.646
sed Bacchi comites, discussa nube soporis,
1.647
signa choris indicta putant; fragor undique notus
1.648
tollitur, et thyrsos iterum vibrabat Achilles,
1.649
ante tamen dubiam verbis solatus amicis:
1.650
‘ille ego — quid trepidas? — , genitum quem caerula mater
1.651
paene Iovi silvis nivibusque immisit alendum
1.652
Thessalicis. nec ego hos cultus aut foeda subissem
1.653
tegmina, ni primo tu visa in litore: cessi
1.654
te propter, tibi pensa manu, tibi mollia gesto
1.655
tympana, quid defles magno nurus addita ponto?
1.656
quid gemis ingentes caelo paritura nepotes?
1.657
sed pater — : ante igni ferroque excisa iacebit
1.658
Scyros et in tumidas ibunt haec versa procellas
1.659
moenia, quam saevo mea tu conubia pendas
1.660
funere: non adeo parebimus omnia matri.’
1.662
Obstipuit tantis regina exterrita monstris,
1.663
quamquam olim suspecta fides, et comminus ipsum
1.664
horruit et facies multum mutata fatentis.
1.665
quid faciat? casusne suos ferat ipsa parenti
1.666
seque simul iuvenemque premat, fortassis acerbas
1.667
hausurum poenas? et adhuc in corde manebat
1.668
ille diu deceptus amor: silet aegra premitque
1.669
iam commune nefas; unam placet addere furtis
1.670
altricem sociam, precibus quae victa duorum
1.671
adnuit. illa astu tacito raptumque pudorem
1.672
surgentemque uterum atque aegrosin pondere menses
1.673
occuluit, plenis donec stata tempora metis
1.674
attulit et partus index Lucina resolvit.
1.675
Iamque per Aegaeos ibat Laertia flexus
1.676
puppis, et innumeras mutabant Cycladas aurae4:
1.677
iam Paros Olearosque latent; iam raditur alta
1.678
Lemnos et a tergo decrescit Bacchica Naxos,
1.679
ante oculos crescente Samo; iam Delos opacat
1.680
aequor: ibi e celsa libant carchesia puppi
1.681
responsique fidem et verum Calchanta precantur.
1.682
audiit Arquitenens Zephyrumque e vertice Cynthi
1.683
impulit et dubiis pleno dedit omina velo.
1.684
it pelago secura ratis: quippe alta Tonantis
1.685
iussa Thetin certas fatorum vertere leges
1.686
arcebant aegram lacrimis ac multa timentem,
1.687
quod non erueret pontum ventisque fretisque
1.688
omnibus invisum iam tunc sequeretur Ulixem.
1.689
Frangebat radios humili iam pronus Olympo
1.690
Phoebus et Oceani penetrabile litus anhelis
1.691
promittebat equis, cum se scopulosa levavit
1.692
Scyros; in hanc totos emisit puppe rudentes
1.693
dux Laertiades sociisque resumere pontum
1.694
imperat et remis Zephyros supplere cadentes.
1.695
accedunt iuxta, et magis indubitata magisque
1.696
Scyros erat placidique super Tritonia custos
1.697
litoris, egressi numen venerantur amicae
1.698
Aetolusque Ithacusque deae. tunc providus heros,
1.699
hospita ne subito terrerent moenia coetu,
1.700
puppe iubet remanere suos; ipse ardua fido
1.701
cum Diomede petit, sed iam praevenerat arcis
1.702
litoreae servator Abas ignotaque regi
1.703
ediderat, sed Graia tamen, succedere terris
1.704
carbasa, procedunt, gemini ceu foedere iuncto
1.705
hiberna sub nocte lupi: licet et sua pulset
1.706
natorumque fames, penitus rabiemque minasque
1.707
dissimulant humilesque meant, ne nuntiet hostes
1.708
cura canum et trepidos moneat vigilare magistros.
1.709
Sic segnes heroes eunt campumque patentem,
1.710
qui medius portus celsamque interiacet urbem,
1.711
alterno sermone terunt; prior occupat acer
1.712
Tydides: ‘qua nunc verum ratione paramus
1.713
scrutari? namque ambiguo sub pectore pridem
1.714
verso, quid imbelles thyrsos mercatus et aera
1.715
urbibus in mediis Baccheaque terga mitrasque
1.716
huc tuleris varioque aspersas nebridas auro.
1.717
hisne gravem Priamo Phrygibusque armabis Achillem?’
1.718
Illi subridens Ithacus paulum ore remisso:
1.719
‘haec tibi, virginea modo si Lycomedis in aula est
1.720
fraude latens, ultro confessum in proelia ducent
1.721
Peliden; tu cuncta citus de puppe memento
1.722
ferre, ubi tempus erit, clipeumque his iungere donis,
1.723
qui pulcher signis auroque asperrimus; hasta haec
1.724
sat erit: tecum lituo bonus adsit Agyrtes
1.725
occultamque tubam tacitos adportet in usus.’
1.726
Dixerat, atque ipso portarum in limine regem
1.727
cernit et ostensa pacem praefatus oliva:
1.728
‘magna, reor, pridemque tuas pervenit ad aures
1.729
fama trucis belli, regum placidissime, quod nunc
1.730
Europamque Asiamque quatit, si nomina forte
1.731
huc perlata ducum, Adit quibus ultor Atrides:
1.732
hic tibi, quem tanta meliorem stirpe creavit
1.733
magnanimus Tydeus, Ithacis ego ductor Ulixes.
1.734
causa viae — metuam quid enim tibi cuncta fateri,
1.735
cum Graius notaque fide celeberrimus unus 3 —
1.736
explorare aditus invisaque litora Troiae,
1.737
quidve parent.’ medio sermone intercipit ille:
1.738
‘adnuerit Fortuna, precor, dextrique secundent
1.739
ista dei! nunc hospitio mea tecta piumque
1.740
inlustrate larem.’ simul intra limina ducit.
1.741
nec mora, iam mensas famularis turba torosque
1.742
instruit, interea visu perlustrat Ulixes
1.743
scrutaturque domum, si qua vestigia magnae
1.744
virginis aut dubia facies suspecta figura;
1.745
porticibusque vagis errat totosque penates,
1.746
ceu miretur, adit: velut ille cubilia praedae
1.747
indubitata tenens muto legit arva Molosso
1.748
venator, videat donec sub frondibus hostem
1.749
porrectum somno positosque in caespite dentes.
1.750
Rumor in arcana iamdudum perstrepit aula,
1.751
virginibus qua fida domus, venisse Pelasgum
1.752
ductores Graiamque ratem sociosque receptos.
1.753
iure pavent aliae; sed vix nova gaudia celat
1.754
Pelides avidusque novos heroas et arma
1.755
vel talis vidisse cupit, iamque atria fervent
1.756
regali strepitu et picto discumbitur auro,
1.757
cum pater ire iubet natas comitesque pudicas
1.758
natarum, subeunt, quales Maeotide ripa,
1.759
cum Scythicas rapuere domos et capta Getarum
1.760
moenia, sepositis epulantur Amazones armis.
1.761
tum vero intentus vultus ac pectora Ulixes
1.762
perlibrat visu, sed nox inlataque fallunt
1.763
lumina et extemplo latuit mensura iacentum.
1.764
at tamen erectumque genas oculisque vagantem
1.765
nullaque virginei servantem signa pudoris
1.766
defigit comitique obliquo lumine monstrat,
1.767
quod nisi praecipitem blando complexa moneret
1.768
Deidamia sinu nudataque pectora semper
1.769
exsertasque manus umerosque in veste teneret
1.770
et prodire toris et poscere vina vetaret
1.771
saepius et fronti crinale reponeret aurum,
1.772
Argolicis ducibus iam tunc patuisset Achilles.
1.773
Ut placata fames epulis bis terque repostis,
1.774
rex prior adloquitur paterisque hortatur Achivos:
1.775
‘invideo vestris, fateor, decora inclita gentis
1.776
Argolicae, coeptis: utinam et mihi fortior aetas,
1.777
quaeque fuit, Dolopas eum Scyria litora adortos
1.778
perdomui fregique vadis, quae signa triumphi
1.779
vidistis celsa murorum in fronte, carinas!
1.780
saltem si suboles, aptum quam mittere bello —
1.782
nunc ipsi viresque meas et cara videtis
1.783
pignora: quando novos dabit haec mihi turba nepotes?’
1.784
dixerat, et sollers arrepto tempore Ulixes:
1.785
‘ haud spernenda cupis; quis enim non visere gentes
1.786
innumeras variosque duces atque agmina regum
1.787
ardeat? omne simul roburque decusque potentis
1.788
Europae meritos ultro iuravit in enses.
1.789
rura urbesque vacant, montes spoliavimus altos,
1.790
omne fretum longa velorum obtexitur umbra;After line 780 occurs only in late MSS.: possem, plena forent mihi gaudia; namque iuvarem, I could (belonging to the aposiopesis), my joy would be full; for I would help.
1.791
tradunt arma patres, rapit inrevocata iuventus,
1.792
non alias umquam tantae data copia famae
1.793
fortibus aut campo maiore exercita virtus.’
1.794
aspicit intentum vigilique haec aure trahentem,
1.795
cum paveant aliae demissaque lumina flectant,
1.796
atque iterat: ‘quisquis proavis et gente superba,
1.797
quisquis equo iaculoque potens, qui praevalet arcu,
1.798
omnis honos illic, illic ingentia certant
1.799
nomina: vix timidae matres aut agmina cessant
1.800
virginea; a! multum steriles damnatus in annos
1.801
invisusque deis, si quem haec nova gloria segnem
1.802
praeterit.’ exisset stratis, ni provida signo
1.803
Deidamia dato cunctas hortata sorores
1.804
liquisset mensas ipsum complexa, sed haeret
1.805
respiciens Ithacum coetuque novissimus exit.
1.806
ille quidem incepto paulum ex sermone remittit,
1.807
pauca tamen iungens: ‘at tu tranquillus in alta
1.808
pace mane carisque para conubia natis,
1.809
quas tibi sidereis divarum vultibus aequas
1.810
fors dedit, ut me olim tacitum reverentia tangit!
1.811
is decor et formae species permixta virili.’
1.812
occurrit genitor: ‘quid si aut Bacchea ferentes
1.813
orgia, Palladias aut circum videris aras?
1.814
et dabimus, si forte novus cunctabitur auster.’
1.815
excipiunt cupidi et tacitis spes addita votis.
1.816
cetera depositis Lycomedis regia curis
1.817
tranquilla sub pace silet, sed longa sagaci
1.818
nox Ithaco, lucemque cupit somnumque gravatur.
1.819
vixdum exorta dies et iam comitatus Agyrte
1.820
Tydides aderat praedictaque dona ferebat.
1.821
nec minus egressae thalamo Scyreides ibant
1.822
ostentare choros promissaque sacra verendis
1.823
hospitibus, nitet ante alias regina comesque
1.824
Pelides: qualis Siculae sub rupibus Aetnae
1.825
Naidas Ennaeas inter Diana feroxque
1.826
Pallas et Elysii lucebat sponsa tyranni,
1.827
iamque movent gressus thiasisque Ismenia buxus
1.828
signa dedit, quater aera Rheae, quater enthea pulsant
1.829
terga manu variosque quater legere recursus.
1.830
tunc thyrsos pariterque levant pariterque reponunt
1.831
multiplicantque gradum, modo quo Curetes in actu
1.832
quoque pii Samothraces eunt, nunc obvia versae
1.833
pectine Amazonio, modo quo citat orbe Lacaenas
1.834
Delia plaudentesque suis intorquet Amyclis.
1.835
tunc vero, tunc praecipue manifestus Achilles
1.836
nec servare vices nec bracchia iungere curat;
1.837
tunc molles gressus, tunc aspernatur amictus
1.838
plus solito rumpitque choros et plurima turbat.
1.839
sic indignantem thyrsos acceptaque matris
1.840
tympana iam tristes spectabant Penthea Thebae.
1.841
Solvuntur laudata cohors repetuntque paterna
1.842
limina, ubi in mediae iamdudum sedibus aulae
1.843
munera virgineos visus fractura locarat
1.844
Tydides, signum hospitii pretiumque laboris:
1.845
hortaturque legant, nec rex placidissimus arcet.
1.846
heu simplex nimiumque rudis, qui callida dona
1.847
Graiorumque dolos variumque ignoret Ulixem
1.848
! hic aliae, quas sexus iners naturaque ducit,
1.849
aut teretes thyrsos aut respondentia temptant
1.850
tympana, geminatis aut nectunt tempora limbis:
1.851
arma vident magnoque putant donata parenti,
1.852
at ferus Aeacides, radiantem ut comminus orbem,
1.853
caelatum pugnas — saevis et forte rubebat
1.854
bellorum maculis — adclinem conspicit hastae,
1.855
infremuit torsitque genas, et fronte relicta
1.856
surrexere comae; nusquam mandata parentis,
1.857
nusquam occultus amor, totoque in pectore Troia est.
1.858
ut leo, materno cum raptus ab ubere mores
1.859
accepit pectique iubas hominemque vereri
1.860
edidicit nullasque rapi nisi iussus in iras,
1.861
si semel adverso radiavit lumine ferrum,
1.862
eiurata fides domitorque inimicus: in illum
1.863
prima fames, timidoque pudet servisse magistro.
1.864
ut vero accessit propius luxque aemula vultum
1.865
reddidit et simili talem se vidit in auro,
1.866
horruit erubuitque simul, tunc acer Ulixes
1.867
admotus lateri summissa voce: ‘quid haeres?
1.868
scimus,’ ait, ‘tu semiferi Chironis alumnus,
1.869
tu caeli pelagique nepos, te Dorica classis,
1.870
te tua suspensis exspectat Graecia signis,
1.871
ipsaque iam dubiis nutant tibi Pergama muris,
1.872
heia, abrumpe moras: sine perfida palleat Ide,
1.873
et iuvet haec audire patrem, pudeatque dolosam
1.874
sic pro te timuisse Thetin.’ iam pectus amictu
1.875
laxabat, cum grande tuba sic iussus Agyrtes
1.876
insonuit: fugiunt disiectis undique donis
1.877
implorantque patrem commotaque proelia credunt,
1.878
illius intactae cecidere a pectore vestes,
1.879
iam clipeus breviorque manu consumitur hasta, —
1.880
mira fides! — Ithacumque umeris excedere visus
1.881
Aetolumque ducem: tantum subita arma calorque
1.882
Martius horrenda confundit luce penates,
1.883
immanisque gradu, ceu protinus Hectora poscens,
1.884
stat medius trepidante domo: Peleaque virgo
1.885
quaeritur, ast alia plangebat parte retectos
1.886
Deidamia dolos, cuius cum grandia primum
1.887
lamenta et notas accepit pectore voces,
1.888
haesit et occulto virtus infracta calore est.
1.889
demittit clipeum regisque ad lumina versus
1.890
attonitum factis inopinaque monstra paventem,
1.891
sicut erat, nudis Lycomedem adfatur in armis:
1.892
‘me tibi, care pater, — dubium dimitte pavorem! —
1.893
me dedit alma Thetis: te pridem tanta manebat
1.894
gloria; quaesitum Danais tu mittis Achillem,
1.895
gratior et magno, si fas dixisse, parente
1.896
et dulci Chirone mihi. sed corda parumper
1.897
huc adverte libens atque has bonus accipe voces:
1.898
Peleus te nato socerum et Thetis hospita iungunt,
1.899
adlegantque suos utroque a sanguine divos.
1.900
unam virgineo natarum ex agmine poscunt:
1.901
dasne? an gens humilis tibi degeneresque videmur?
1.902
non renuis; iunge ergo manus et concipe foedus
1.903
atque ignosce tuis. tacito iam cognita furto
1.904
Deidamia mihi; quid enim his obstare lacertis,
1.905
qua potuit nostras possessa repellere vires1?
1.906
me luere ista iube; pono arma et reddo Pelasgis
1.907
et maneo, quid triste fremis? quid lumina mutas?
1.908
iam socer es’ — natum ante pedes prostravit et addit:
1.909
‘ iamque avus: immitis quotiens iterabitur ensis!
1.910
turba sumus.’ tunc et Danai per sacra fidemque
1.911
hospitii blandusque precum compellit Ulixes,
1.912
ille, etsi carae comperta iniuria natae
1.913
et Thetidis mandata movent prodique videtur
1.914
depositum tam grande deae, tamen obvius ire
1.915
tot metuit fatis Argivaque bella morari;
1.916
fac velit: ipsam illic matrem sprevisset Achilles,
1.917
nec tamen abnuerit genero se iungere tali:
1.918
vincitur, areanis effert pudibunda tenebris
1.919
Deidamia gradum, veniae nec protinus amens
1.920
credit et opposito genitorem placet Achille.
1.921
Mittitur Haemoniam, magnis qui Pelea factis
1.922
impleat et classem comitesque in proelia poscat,
1.923
nec non et geminas regnator Scyrius alnos
1.924
deducit genero viresque excusat Achivis.
1.925
tunc epulis consumpta dies, tandemque retectum
1.926
foedus et intrepidos nox conscia iungit amantes.
1.927
Illius ante oculos nova bella et Xanthus et Ide
1.928
Argolicaeque rates atque ipsas cogitat undas
1.929
auroramque timet: cara cervice mariti
1.930
fusa novi lacrimas iam solvit et occupat artus.
1.931
‘aspiciamne iterum meque hoc in pectore ponam,
1.932
Aeacide? rursusque tuos dignabere partus?
1.933
an tumidus Teucrosque lares et capta reportans
1.934
Pergama virgineae noles meminisse latebrae?
1.935
quid precer, heu! timeamve prius? quidve anxia mandem,
1.936
cui vix flere vacat? modo te nox una deditque
1.937
inviditque mihi! thalamis haec tempora nostris?
1.938
hicne est liber hymen? o dulcia furta dolique,
1.939
o timor! abripitur miserae permissus Achilles,
1.940
i — neque enim tantos ausim revocare paratus. —
1.941
i cautus, nec vana Thetin timuisse memento,
1.942
i felix nosterque redi! nimis improba posco:
1.943
iam te sperabunt lacrimis planctuque decorae
1.944
Troades optabuntque tuis dare colla catenis
1.945
et patriam pensare toris aut ipsa placebit
1.946
Tyndaris, incesta nimium laudata rapina,
1.947
ast egomet primae puerilis fabula culpae
1.948
narrabor famulis aut dissimulata latebo.
1.949
quin age, duc comitem; cur non ego Martia tecum
1.950
signa feram? tu thyrsa manu Baccheaque mecum
1.951
sacra, quod infelix non credet Troia, tulisti.
1.952
attamen hunc, quem maesta mihi solacia linquis,
1.953
hunc saltem sub corde tene et concede precanti
1.954
hoc solum, pariat ne quid tibi barbara coniunx,
1.955
ne qua det indignos Thetidi captiva nepotes.’
1.956
talia dicentem non ipse immotus Achilles
1.957
solatur iuratque fidem iurataque fletu
1.958
spondet et ingentes famulas captumque reversus
1.959
Ilion et Phrygiae promittit munera gazae.
1.960
inrita ventosae rapiebant verba procellae.