Silvae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/statius-p-papinius-publius-papinius" aria-label="More works by Statius, P. Papinius (Publius Papinius)">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
3.1.1
Intermissa tibi renovat, Tirynthie, sacra
3.1.2
Pollius et causas designat desidis anni,
3.1.3
quod coleris maiore tholo, nec litora pauper
3.1.4
nuda tenes tectumque vagis habitabile nautis,
3.1.5
sed nitidos postes Graisque effulta metallis
3.1.6
culmina, ceu taedis iterum lustratus honesti
3.1.7
ignis ab Oetaea conscendens aethera flamma,
3.1.8
vix oculis animoque fides, tune ille reclusi
3.1.9
liminis et parvae custos inglorius arae?
3.1.10
unde haec aula recens fulgorque inopinus agresti
3.1.11
Alcidae? sunt fata deum, sunt fata locorum!
3.1.12
o velox pietas! steriles hic nuper harenas,
3.1.13
adsparsum pelago montis latus hirtaque dumis
3.1.14
saxa nec ulla pati faciles vestigia terras
3.1.15
cernere erat. quaenam subito fortuna rigentes
3.1.16
ditavit scopulos? Tyrione haec moenia plectro
3.1.17
an Getica venere lyra? stupet ipse labores
3.1.18
annus, et angusti bisseno limite menses
3.1.19
longaevum mirantur opus. deus attulit arces
3.1.20
erexitque suas atque obluctantia saxa
3.1.21
summovit nitens et magno pectore montem
3.1.22
reppulit: immitem credas iussisse novercam.
3.1.23
Ergo age. seu patrios liber iam legibus Argos
3.1.24
incolis et mersum tumulis Eurysthea calcas,
3.1.25
sive tui solium Iovis et virtute parata
3.1.26
astra tenes, haustumque tibi succincta beati
3.1.27
nectaris excluso melior Phryge porrigit Hebe:
3.1.28
huc ades et genium templis nascentibus infer,
3.1.29
non te Lenia nocens nec pauperis arva Molorchi
3.1.30
nec formidatus Nemees ager antraque poscunt
3.1.31
Thracia nec Pharii polluta altaria regis,
3.1.32
sed felix simplexque domus fraudumque malarum
3.1.33
inscia et hospitibus superis dignissima sedes,
3.1.34
pone truces arcus agmenque immite pharetrae
3.1.35
et regum multo perfusum sanguine robur,
3.1.36
instratumque umeris dimitte ingentibus hostem:
3.1.37
hic tibi Sidonio celsum pulvinar acantho
3.1.38
texitur et signis crescit torus asper eburnis.
3.1.39
pacatus mitisque veni nec turbidus ira
3.1.40
nec famulare timens, sed quem te Maenalis Auge
3.1.41
confectum thiasis et multo fratre madentem
3.1.42
detinuit qualemque vagae post crimina noctis
3.1.43
Thespius obstupuit, totiens socer, hic tibi festa
3.1.44
gymnas, et insontes iuvenum sine caestibus irae
3.1.45
annua veloci peragunt certamina lustro.
3.1.46
hic templis inscriptus avo gaudente sacerdos
3.1.47
parvus adhuc similisque tui. cum prima
3.1.48
novercae monstra manu premeres atque exanimata doleres.
3.1.49
Sed quaenam subiti, veneranda, exordia templi,
3.1.50
dic age, Calliope; socius tibi grande sonabit
3.1.51
Alcides tensoque modos mutabitur arcu.
3.1.52
Tempus erat. caeli cum torrentissimus axis
3.1.53
incumbit terris ictusque Hyperione multo
3.1.54
acer anhelantes incendit Sirius agros,
3.1.55
iamque dies aderat, profugis cum regibus aptum
3.1.56
fumat Aricinum Triviae nemus et face multa
3.1.57
conscius Hippolyti splendet lacus; ipsa coronat
3.1.58
emeritos Diana canes et spicula terget
3.1.59
et tutas sinit ire feras, omnisque pudicis
3.1.60
Itala terra focis Hecateidas excedit idus.
3.1.61
ast ego, Dardaniae quamvis sub collibus Albae
3.1.62
rus proprium magnique ducis mihi munere currens
3.1.63
unda domi curas mulcere aestusque levare
3.1.64
sufficerent, notas Sirenum nomine rupes
3.1.65
facundique larem Polli non hospes habebam,
3.1.66
assidue moresque viri pacemque novosque
3.1.67
Pieridum flores intactaque carmina discens.
3.1.68
forte diem Triviae dum litore ducimus udo
3.1.69
angustasque fores adsuetaque tecta gravati
3.1.70
frondibus et patula defendimus arbore soles,
3.1.71
delituit caelum et subitis lux candida cessit
3.1.72
nubibus ac tenuis graviore favonius austro
3.1.73
immaduit; qualem Libyae Saturnia nimbum
3.1.74
attulit, Iliaco dum dives Elissa marito
3.1.75
donatur testesque ululant per devia nymphae.
3.1.76
diffugimus. festasque dapes redimitaque vina
3.1.77
abripiunt famuli: nec quo convivia migrent,
3.1.78
quamvis innumerae gaudentia rura superne
3.1.79
insedere domus et multo culmine dives
3.1.80
mons nitet: instantes sed proxima quaerere nimbi
3.1.81
suadebant laesique fides reditura sereni.
3.1.82
stabat dicta sacri tenuis casa nomine templi
3.1.83
et magnum Alciden humili lare parva premebat,
3.1.84
fluctivagos nautas scrutatoresque profundi
3.1.85
vix operire capax, huc omnis turba coimus,
3.1.86
huc epulae ditesque tori coetusque ministrum
3.1.87
stipantur nitidaeque cohors gratissima Pollae.
3.1.88
non cepere fores, angustaque deficit aedes.
3.1.89
erubuit risitque deus dilectaque Polli
3.1.90
corda subit blandisque virum complectitur ulnis.
3.1.91
‘tune," inquit. " largitor opum, qui mente profusa
3.1.92
tecta Dicarchei pariter iuvenemque replesti
3.1.93
Parthenopen? nostro qui tot fastigia monti,
3.1.94
tot virides lucos, tot saxa imitantia vultus
3.1.95
aeraque, tot scripto viventes lumine ceras
3.1.96
fixisti? quid enim ista domus, quid terra, priusquam
3.1.97
te gauderet, erat? longo tu tramite nudos
3.1.98
texisti scopulos, fueratque ubi semita tantum,
3.1.99
nunc tibi distinctis stat porticus alta columnis,
3.1.100
ne sorderet iter. curvi tu litoris ora
3.1.101
clausisti calidas gemina testudine nymphas.
3.1.102
vix opera enumerem; mihi pauper et indigus uni
3.1.103
Pollius: et tales hilaris tamen intro penates
3.1.104
et litus, quod pandis, amo. sed proxima sedem
3.1.105
despicit ei tacite ridet mea limina Iuno.
3.1.106
da templum dignasque tuis conatibus aras.
3.1.107
quas puppes velis nolint transire secundis,
3.1.108
quo pater aetherius mensisque accita deorum
3.1.109
turba et ab excelso veniat soror hospita templo.
3.1.110
nec te, quod solidus contra riget umbo maligni
3.1.111
montis et immenso non umquam exesus ab aevo,
3.1.112
terreat: ipse adero et conamina tanta iuvabo
3.1.113
asperaque invitae perfringam viscera terrae.
3.1.114
incipe et Herculeis fidens hortatibus aude.
3.1.115
non Amphioniae steterint velocius arces
3.1.116
Pergameusve labor.’ dixit mentemque reliquit.
3.1.117
Nec mora. eum scripta formatur imagine tela.
3.1.118
innumerae coiere manus: his caedere silvas
3.1.119
et levare trabes, illis immergere curae
3.1.120
fundamenta solo. coquitur pars umida terrae
3.1.121
protectura hiemes atque exclusura pruinas,
3.1.122
indomitusque silex curva fornace liquescit.
3.1.123
praecipuus sed enim labor est exscindere dextra
3.1.124
oppositas rupes et saxa negantia ferro,
3.1.125
hic pater ipse loci positis Tirynthius armis
3.1.126
insudat validaque solum deforme bipenni,
3.1.127
cum grave nocturna caelum subtexitur umbra,
3.1.128
ipse fodit, ditesque Caprae viridesque resultant
3.1.129
Taurubulae, et terris ingens redit aequoris echo,
3.1.130
non tam grande sonat motis incudibus Aetne,
3.1.131
cum Brontes Steropesque ferit, nec maior ab antris
3.1.132
Lemniacis fragor est. ubi flammeus aegida cadat
3.1.133
Mulciber et castis exornat Pallada donis,
3.1.134
decrescunt scopuli, et rosea sub luce reversi
3.1.135
artifices mirantur opus. vix annus anhelat
3.1.136
alter, et ingenti dives Tirynthius arce
3.1.137
despectat fluctus et iunctae tecta novercae
3.1.138
provocat et dignis invitat Pallada templis,
3.1.139
iam placidae dant signa tubae, iam fortibus ardens
3.1.140
fumat harena sacris, hos nec Pisaeus honores
3.1.141
Iuppiter aut Cirrhae pater aspernetur opacae,
3.1.142
nil his triste locis; cedat lacrimabilis Isthmos,
3.1.143
cedat atrox Nemec: litat hic felicior infans.
3.1.144
ipsae pumiceis virides Nereides antris
3.1.145
exsiliunt ultro: scopulis umentibus haerent
3.1.146
nec pudet occulte nudas spectare palaestras.
3.1.147
spectat et Ieario nemorosus palmite Gaurus
3.1.148
silvaque, quae fixam pelago Nesida coronat,
3.1.149
et placidus Limon omenque Euploea carinis
3.1.150
et Lucrina Venus, Phrygioque e vertice Graias
3.1.151
addisces, Misene, tubas, ridetque benigna
3.1.152
Parthenope gentile sacrum nudosque virorum
3.1.153
certatus et parva suae simulacra coronae.
3.1.154
Quin age et ipse libens proprii certaminis actus
3.1.155
invicta dignare manu; seu nubila disco
3.1.156
findere seu volucres zephyros praecedere telo
3.1.157
seu tibi dulce manu Libycas nodare palaestras,
3.1.158
indulge sacris, et, si tibi poma supersunt
3.1.159
Hesperidum, gremio venerabilis ingere Pollae;
3.1.160
nam capit et tantum non degenerabit honorem.
3.1.161
quod si dulce decus viridesque resumeret annos,
3.1.162
—da veniam, Alcide—fors huic et pensa tulisses.
3.1.163
Haec ego nascentes laetus bacchatus ad aras
3.1.164
libamenta tuli. nunc ipse in limine—cerno
3.1.165
solventem voces et talia dicta ferentem:
3.1.166
‘macte animis opibusque meos imitate labores,
3.1.167
qui rigidas rupes infecundaeque pudenda
3.1.168
naturae deserta domas et vertis in usum
3.1.169
lustra habitata feris foedeque latentia profers
3.1.170
numina, quae tibi nunc meritorum praemia solvam?
3.1.171
quas referam grates? Parcarum fila tenebo
3.1.172
extendamque colus—duram seio vincere Mortem—,
3.1.173
avertam luctus et tristia damna vetabo
3.1.174
teque nihil laesum viridi renovabo senecta
3.1.175
concedamque diu iuvenes spectare nepotes,
3.1.176
donec et hic sponsae maturus et illa marito,
3.1.177
rursus et ex illis soboles nova grexque protervus
3.1.178
nunc umeris inreptet avi. nunc agmine blando
3.1.179
certatim placidae concurrat ad oscula Pollae.
3.1.180
nam templis numquam statuetur terminus aevi.
3.1.181
dum me flammigeri portabit machina caeli,
3.1.182
nec mihi plus Nemee priscumque habitabitur Argos
3.1.183
nec Tiburna domus solisque cubilia Gades.’
3.1.184
sic ait; et tangens surgentem altaribus ignem
3.1.185
populeaque movens albentia tempora silva
3.1.186
et Styga et aetherii iuravit fulmina patris.
3.2.1
Di, quibus audaces amor est servare carinas
3.2.2
saevaque ventosi mulcere pericula ponti,
3.2.3
sternite molle fretum placidumque advertite votis
3.2.4
concilium, et lenis non obstrepat unda precanti:
3.2.5
‘grande tuo rarumque damus, Neptune, profundo
3.2.6
depositum, iuvenis dubio committitur alto
3.2.7
Maecius atque animae partem super aequora nostrae
3.2.8
maiorem transferre parat, proferte benigna
3.2.9
sidera et antemnae gemino considite cornu,
3.2.10
Oebalii fratres; vobis pontusque polusque
3.2.11
luceat: Iliacae longe nimbosa sororis
3.2.12
astra fugate, precor, totoque excludite caelo,
3.2.13
vos quoque caeruleum ponti. Nereides, agmen,
3.2.14
quis honor et regni cessit fortuna secundi
3.2.15
—dicere quae magni fas sit mihi sidera ponti—,
3.2.16
surgite de vitreis spumosae Doridos antris
3.2.17
Baianosque sinus et feta tepentibus undis
3.2.18
litora tranquillo certatim ambite natatu.
3.2.19
quaerentes ubi celsa ratis, quam scandere gaudet
3.2.20
nobilis Ausoniae Celer armipotentis alumnus.
3.2.21
nec quaerenda diu: modo nam trans aequora terris
3.2.22
prima Dicarcheis Pharium gravis intulit annum,
3.2.23
prima salutavit Capreas et margine dextro
3.2.24
sparsit Tyrrhenae Mareotica vina Minervae,
3.2.25
huius utrumque latus molli praecingite gyro,
3.2.26
partitaeque vices vos stuppea tendite mali
3.2.27
vincula, vos summis adnectite sipara velis,
3.2.28
vos zephyris aperite sinus; pars transtra reponat,
3.2.29
pars demittat aquis curvae moderamina puppis;
3.2.30
sint quibus exploret plumbo gravis alta molybdus,
3.2.31
quaeque secuturam religent post terga phaselon
3.2.32
uncaque summersae penitus retinacula vellant;
3.2.33
temperet haec aestus pelagusque inclinet ad ortus:
3.2.34
officio careat glaucarum nulla sororum,
3.2.35
hinc multo Proteus geminoque hinc corpore Triton
3.2.36
praenatet, et subitis qui perdidit inguina monstris
3.2.37
Glaucus adhuc patriis quotiens adlabitur oris
3.2.38
litoream blanda feriens Anthedona cauda,
3.2.39
tu tamen ante omnes, diva cum matre Palaemon,
3.2.40
annue, si vestras amor est mihi pandere Thebas,
3.2.41
nec cano degeneri Phoebeum Amphiona plectro.
3.2.42
et pater, Aeolio frangit qui carcere ventos,
3.2.43
cui varii flatus omnisque per aequora mundi
3.2.44
spiritus atque hiemes nimbosaque nubila parent,
3.2.45
artius obiecto Borean Eurumque Notumque
3.2.46
monte premat: soli Zephyro sit copia caeli,
3.2.47
solus agat puppes summasque supernatet undas
3.2.48
assiduus pelago; donec tua turbine nullo
3.2.49
laeta Paraetoniis adsignet carbasa ripis.’
3.2.50
Audimur. vocat ipse ratem nautasque morantes
3.2.51
increpat, ecce meum timido iam frigore pectus
3.2.52
labitur et nequeo, quamvis monet ominis horror,
3.2.53
claudere suspensos oculorum in margine fletus,
3.2.54
iamque ratem terris divisit fune soluto
3.2.55
navita et angustum deiecit in aequora pontem.
3.2.56
saevus et e puppi longo clamore magister
3.2.57
dissipat amplexus atque oscula fida revellit,
3.2.58
nec longum cara licet in cervice morari,
3.2.59
attamen in terras e plebe novissimus omni
3.2.60
ibo nec egrediar nisi iam cedente carina.
3.2.61
Quis rude et abscissum miseris animantibus aequor
3.2.62
fecit iter solidaeque pios telluris alumnos
3.2.63
expulit in fluctus pelagoque immisit hianti
3.2.64
audax ingenii? nec enim temeraria virtus
3.2.65
illa magis, summae gelidum quae Pelion Ossae
3.2.66
iunxit anhelantemque iugis bis pressit Olympum.
3.2.67
usque adeone parum lentas transire paludes
3.2.68
stagnaque et angustos summittere pontibus amnes?
3.2.69
imus in abruptum gentilesque undique terras
3.2.70
fugimus exigua clausi trabe et aere nudo.
3.2.71
inde furor ventis indignataeque procellae
3.2.72
et caeli fremitus et fulmina plura Tonanti.
3.2.73
ante rates pigro torpebant aequora somno,
3.2.74
nec spumare Thetis nec spargere nubila fluctus
3.2.75
audebant, visis tumuerunt puppibus undae,
3.2.76
inque hominem surrexit hiems, tune nubila Plias
3.2.77
Oleniumque pecus, solito tune peior Orion,
3.2.78
iusta queror; fugit ecce vagas ratis acta per undas
3.2.79
paulatim minor et longe servantia vincit
3.2.80
lumina tot gracili ligno complexa timores.
3.2.81
quaeque super reliquos te, nostri pignus amoris,
3.2.82
portatura, Celer, quo nunc ego pectore somnos
3.2.83
quove queam perferre dies? quis cuncta paventi
3.2.84
nuntius, an facili te praetermiserit unda
3.2.85
Lucani rabida ora maris, num torta Charybdis
3.2.86
fluctuet aut Siculi populatrix virgo profundi,
3.2.87
quos tibi currenti praeceps gerat Hadria mores,
3.2.88
quae pax Carpathio, quali te subvehat aura
3.2.89
Doris Agenorei furtis blandita iuvenci?
3.2.90
sed merui questus, quid enim te castra petente
3.2.91
non vel ad ignotos ibam comes impiger Indos
3.2.92
Cimmeriumque chaos? starent prope bellica regis
3.2.93
signa mei, seu tela manu seu frena teneres,
3.2.94
armatis seu iura dares; operumque tuorum
3.2.95
etsi non socius, certe mirator adessem.
3.2.96
si quondam magno Phoenix reverendus Achilli
3.2.97
litus ad Iliacum Thymbraeaque Pergama venit
3.2.98
imbellis tumidoque nihil iuratus Atridae,
3.2.99
cur nobis ignavus amor: sed pectore fido
3.2.100
numquam abero longisque sequar tua carbasa votis.
3.2.101
Isi, Phoroneis olim stabulata sub antris,
3.2.102
nunc regina Phari numenque orientis anheli,
3.2.103
excipe multisono puppem Mareotida sistro,
3.2.104
ac iuvenem egregium, Latius cui ductor Eoa
3.2.105
signa Palaestinasque dedit frenare cohortes,
3.2.106
ipsa manu placida per limina festa sacrosque
3.2.107
duc portus urbesque tuas. te praeside noscat,
3.2.108
unde paludosi fecunda licentia Nili,
3.2.109
cur vada desidant et ripa coerceat undas
3.2.110
Cecropio stagnata luto, cur invida Memphis,
3.2.111
curve Therapnaei lasciviat ora Canopi,
3.2.112
cur servet Pharias Lethaeus ianitor aras,
3.2.113
vilia cur magnos aequent animalia divos;
3.2.114
quae sibi praesternat vivax altaria Phoenix,
3.2.115
quos dignetur agros aut quo se gurgite Nili
3.2.116
mergat adoratus trepidis pastoribus Apis.
3.2.117
duc et ad Emathios manes, ubi belliger urbis
3.2.118
conditor Hyblaeo perfusus nectare durat,
3.2.119
anguiferamque domum, blando qua mersa veneno
3.2.120
Actias Ausonias fugit Cleopatra catenas.
3.2.121
usque et in Assyrias sedes mandataque castra
3.2.122
prosequere et Marti iuvenem, dea, trade Latino,
3.2.123
nec novus hospes erit: puer his sudavit in arvis
3.2.124
notus adhuc tantum maioris lumine clavi,
3.2.125
iam tamen et turmas facili praevertere gyro
3.2.126
fortis et Eoas iaculo damnare sagittas.
3.2.127
Ergo erit illa dies, qua te maiora daturus
3.2.128
Caesar ab emerito iubeat discedere bello,
3.2.129
at nos hoc iterum stantes in litore vastos
3.2.130
cernemus fluctus aliasque rogabimus auras.
3.2.131
o tum quantus ego aut quanta votiva movebo
3.2.132
plectra lyra! cum me magna cervice ligatum
3.2.133
attolles umeris atque in mea pectora primum
3.2.134
incumbes c puppe novus servataque reddes
3.2.135
colloquia inque vicem medios narrabimus annos,
3.2.136
tu rapidum Euphraten et regia Bactra sacrasque
3.2.137
antiquae Babylonis opes et Zeugma, Latinae
3.2.138
pacis iter, quam dulce nemus florentis Idymes,
3.2.139
quo pretiosa Tyros rubeat, quo purpura suco
3.2.140
Sidoniis iterata cadis, ubi germine primum
3.2.141
candida felices sudent opobalsama virgae:
3.2.142
ast ego, devictis dederim quae busta Pelasgis
3.2.143
quaeve laboratas claudat mihi pagina Thebas.
3.3.1
Summa deum, Pietas, cuius gratissima caelo
3.3.2
rara profanatas inspectant numina terras,
3.3.3
huc vittata comam niveoque insignis amictu,
3.3.4
qualis adhuc praesens nullaque expulsa nocentum
3.3.5
fraude rudes populos atque aurea regna colebas,
3.3.6
mitibus exsequiis ades et lugentis Etrusci
3.3.7
cerne pios fletus laudataque lumina terge.
3.3.8
nam quis inexpleto rumpentem pectora questu
3.3.9
complexumque rogos incumbentemque favillis
3.3.10
aspiciens non aut primaevae funera plangi
3.3.11
coniugis aut nati modo pubescentia credat
3.3.12
ora rapi flammis? pater est, qui fletur. adeste
3.3.13
dique hominesque sacris, procul hinc, procul ite nocentes,
3.3.14
si cui corde nefas tacitum fessique senectus
3.3.15
longa patris, si quis pulsatae conscius umquam
3.3.16
matris et inferna rigidum timet Aeacon urna:
3.3.17
insontes castosque voco. tenet ecce seniles
3.3.18
leniter implicitos vultus sanctamque parentis
3.3.19
canitiem spargit lacrimis animaeque supremum
3.3.20
frigus amat; celeres genitoris filius annos
3.3.21
—mira fides!—nigrasque putat properasse sorores,
3.3.22
exsultent placidi Lethaea ad flumina manes,
3.3.23
Elysiae gaudete domus; date serta per aras
3.3.24
festaque pallentes hilarent altaria lucos,
3.3.25
felix, haec, nimium felix plorataque nato
3.3.26
umbra venit, longe Furiarum sibila, longe
3.3.27
tergeminus custos, penitus via longa patescat
3.3.28
manibus egregiis, eat horrendumque silentis
3.3.29
accedat domini solium gratesque supremas
3.3.30
perferat et totidem iuveni roget anxius annos.
3.3.31
Macte pio gemitu! dabimus solacia dignis
3.3.32
luctibus Aoniasque tuo sacrabimus ultro
3.3.33
inferias, Etrusce, seni! tu largus Eoa
3.3.34
germina, tu messes Cilicumque Arabumque superbas
3.3.35
merge rogis; ferat ignis opes heredis et alto
3.3.36
aggere missuri nitido pia nubila caelo
3.3.37
stipentur cineres: nos non arsura feremus
3.3.38
munera, venturosque tuus durabit in annos
3.3.39
me monstrante dolor, neque enim mihi flere parentem
3.3.40
ignotum, similis gemui proiectus ad ignem.
3.3.41
ille mihi tua damna dies compescere cantu
3.3.42
suadet: et ipse tuli quos nunc tibi confero questus.
3.3.43
Non tibi clara quidem, senior placidissime, gentis
3.3.44
linea nec proavis demissum stemma, sed ingens
3.3.45
supplevit fortuna genus culpamque parentum
3.3.46
occuluit. nec enim dominos de plebe tulisti,
3.3.47
sed quibus occasus pariter famulantur et ortus,
3.3.48
nec pudor iste tibi: quid enim terrisque poloque
3.3.49
parendi sine lege manet? vice cuncta reguntur
3.3.50
alternisque premunt, propriis sub regibus omnis
3.3.51
terra; premit felix regum diademata Roma;
3.3.52
hanc ducibus frenare datum; mox crescit in illos
3.3.53
imperium superis, sed habent et numina legem:
3.3.54
servit et astrorum velox chorus et vaga servit
3.3.55
luna nec iniussae totiens redit orbita lueis,
3.3.56
et—modo si fas est aequare iacentia summis—
3.3.57
pertulit et saevi Tirynthius horrida regis
3.3.58
pacta, nec erubuit famulantis fistula Phoebi.
3.3.59
Sed neque barbaricis Latio transmissus ab oris:
3.3.60
Smyrna tibi gentile solum portusque verendo
3.3.61
fonte Meles Hermique vadum, quo Lydius intrat
3.3.62
Bacchus et aurato reficit sua cornua limo.
3.3.63
laeta dehinc series variisque ex ordine curis
3.3.64
auctus honos; semperque gradi prope numina, semper
3.3.65
Caesareum coluisse latus sacrisque deorum
3.3.66
arcanis haerere datum. Tibereia primum
3.3.67
aula tibi vixdum ora nova imitante iuventa
3.3.68
panditur—hic annis multa super indole victis
3.3.69
libertas oblata venit—nec proximus heres,
3.3.70
immitis quamquam et Furiis agitatus, abegit.
3.3.71
huic et in Arctoas tenuis comes usque pruinas
3.3.72
terribilem adfatu passus visuque tyrannum
3.3.73
immanemque suis, ut qui metuenda ferarum
3.3.74
corda domant mersasque iubent iam sanguine tacto
3.3.75
reddere ab ore manus et nulla vivere praeda.
3.3.76
praecipuos sed enim merito surrexit in actus
3.3.77
nondum stelligerum senior dimissus in axem
3.3.78
Claudius et longo transmittit habere nepoti.
3.3.79
quis superos metuens pariter tot templa, tot aras
3.3.80
promeruisse datur? summi Iovis aliger Areas
3.3.81
nuntius; imbrifera potitur Thaumantide Iuno;
3.3.82
stat celer obsequio iussa ad Neptunia Triton:
3.3.83
tu totiens mutata ducum iuga rite tulisti
3.3.84
integer, inque omni felix tua cumba profundo.
3.3.85
Iamque piam lux alta domum praecelsaque toto
3.3.86
intravit Fortuna gradu; iam creditur uni
3.3.87
sanctarum digestus opum partaeque per omnis
3.3.88
divitiae populos magnique impendia mundi,
3.3.89
quicquid ab auriferis eiectat Hiberia fossis,
3.3.90
Dalmatico quod monte nitet, quod messibus Afris
3.3.91
verritur, aestiferi quicquid terit area Nili,
3.3.92
quodque legit mersus pelagi scrutator Eoi,
3.3.93
et Lacedaemonii pecuaria culta Galaesi
3.3.94
perspicuaeque nives Massylaque robora et Indi
3.3.95
dentis honos: uni parent commissa ministro,
3.3.96
quae Boreas quaeque Eurus atrox, quae nubilus Auster
3.3.97
invehit: hibernos citius numeraveris imbres
3.3.98
silvarumque comas, vigil idem animique sagacis
3.3.99
et citus evolvit quantum Romana sub omni
3.3.100
pila die quantumque tribus, quid templa, quid alti
3.3.101
undarum cursus, quid propugnacula poseant
3.3.102
aequoris aut longe series porrecta viarum;
3.3.103
quod domini celsis niteat laquearibus aurum,
3.3.104
quae divum in vultus igni formanda liquescat
3.3.105
massa, quid Ausoniae scriptum crepet igne Monetae,
3.3.106
hinc tibi rara quies animoque exclusa voluptas,
3.3.107
exiguaeque dapes et numquam laesa profundo
3.3.108
cura mero; sed iura tamen genialia cordi
3.3.109
et mentem vincire toris ac iungere festa
3.3.110
conubia et fidos domino genuisse clientes.
3.3.111
Quis sublime genus formamque insignis Etruscae
3.3.112
nesciat? haud quamquam proprio mihi cognita visu,
3.3.113
sed decus eximium famae par reddit imago,
3.3.114
vultibus et similis natorum gratia monstrat,
3.3.115
nec vulgare genus; fasces summamque curulem
3.3.116
frater et Ausonios enses mandataque fidus
3.3.117
signa tulit, cum prima truces amentia Dacos
3.3.118
impulit et magno gens est damnata triumpho,
3.3.119
sic quicquid patrio cessatum a sanguine, mater
3.3.120
reddidit, obscurumque latus clarescere vidit
3.3.121
conubio gavisa domus, nec pignora longe;
3.3.122
quippe bis ad partus venit Lucina manuque
3.3.123
ipsa levi gravidos tetigit fecunda labores,
3.3.124
felix a! si longa dies, si cernere vultus
3.3.125
natorum viridesque genas tibi iusta dedissent
3.3.126
stamina! sed media cecidere abrupta iuventa
3.3.127
gaudia, florentesque manu scidit Atropos annos;
3.3.128
qualia pallentes declinant lilia culmos
3.3.129
pubentesque rosae primos moriuntur ad austros,
3.3.130
aut ubi venia novis exspirat purpura pratis.
3.3.131
illa sagittiferi circum volitastis, Amores,
3.3.132
funera maternoque rogos unxistis amomo;
3.3.133
nec modus aut pennis laceris aut crinibus ignem
3.3.134
spargere, collectaeque pyram struxere pharetrae.
3.3.135
quas tunc inferias aut quae lamenta dedisses
3.3.136
maternis, Etrusce, rogis, qui funera patris
3.3.137
haud matura putas atque hos pius ingeniis annos!
3.3.138
Illum et qui nutu superas nunc temperat arces,
3.3.139
progeniem claram terris partitus et astris,
3.3.140
laetus Idumaei donavit honore triumphi
3.3.141
dignatusque loco victricis et ordine pompae
3.3.142
non vetuit, tenuesque nihil minuere parentes,
3.3.143
atque idem in cuneos populo deduxit equestres
3.3.144
mutavitque genus laevaeque ignobile ferrum
3.3.145
exuit et celso natorum aequavit honorem.
3.3.146
dextra bis octonis fluxerunt saecula lustris,
3.3.147
atque aevi sine nube tenor, quam dives in usus
3.3.148
natorum totoque volens excedere censu,
3.3.149
testis adhuc largi nitor inde adsuetus Etrusci,
3.3.150
cui tua non humilis dedit indulgentia mores.
3.3.151
hunc siquidem amplexu semper revocante tenebas
3.3.152
blandus et imperio numquam pater; huius honori
3.3.153
pronior ipse etiam gaudebat cedere frater.
3.3.154
Quas tibi devoti iuvenes pro patre renato,
3.3.155
summe ducum, grates, aut quae pia vota rependunt!
3.3.156
tu—seu tarda situ rebusque exhausta senectus
3.3.157
erravit seu blanda diu Fortuna regressum
3.3.158
maluit—attonitum et venturi fulminis ictus
3.3.159
horrentem tonitru tantum lenique procella
3.3.160
contentus monuisse senem; cumque horrida supra
3.3.161
aequora curarum socius procul Itala rura
3.3.162
linqueret, hic molles Campani litoris oras
3.3.163
et Diomedeas concedere iussus in arces
3.3.164
atque hospes, non exsul, erat. nec longa moratus
3.3.165
Romuleum reseras iterum, Germanice, limen
3.3.166
maerentemque foves inclinatosque penates
3.3.167
erigis. haud mirum, ductor placidissime, quando
3.3.168
haec est quae victis parcentia foedera Cattis
3.3.169
quaeque suum Dacis donat clementia montem,
3.3.170
quae modo Marcomanos post horrida bella vagosque
3.3.171
Sauromatas Latio non est dignata triumpho.
3.3.172
Iamque in fine dies et inexorabile pensum
3.3.173
deficit, hic maesti pietas me poscit Etrusci,
3.3.174
qualia nec Siculae moderantur carmina rupes
3.3.175
nec fati iam certus olor saevique marita
3.3.176
Tereos. heu quantis lassantem brachia vidi
3.3.177
planctibus et prono fusum super oscula vultu!
3.3.178
vix famuli comitesque tenent, vix arduus ignis
3.3.179
summovet. haud aliter gemuit per Sunia Theseus
3.3.180
litora, qui falsis deceperat Aegea velis.
3.3.181
tunc immane gemens foedatusque ora tepentes
3.3.182
adfatur cineres: ‘cur nos, fidissime, linquis
3.3.183
Fortuna redeunte, pater? modo numina magni
3.3.184
praesidis atque breves superum placavimus iras,
3.3.185
nec frueris tantique orbatus muneris usu
3.3.186
ad manes, ingrate, fugis, nec flectere Parcas
3.3.187
ut placare malae datur aspera numina Lethes?
3.3.188
felix, cui magna patrem cervice vehenti
3.3.189
sacra Mycenaeae patuit reverentia flammae!
3.3.190
quique tener saevis genitorem Scipio Poenis
3.3.191
abstulit et Lydi pietas temeraria Lausi.
3.3.192
ergo et Thessalici coniunx pensare mariti
3.3.193
funus et immitem potuit Styga vincere supplex
3.3.194
Thracius? hoc quanto melius pro patre liceret!
3.3.195
non totus rapiere tamen, nec funera mittam
3.3.196
longius; hic manes, hic intra tecta tenebo:
3.3.197
tu custos dominusque laris, tibi cuncta tuorum
3.3.198
parebunt; ego rite minor semperque secundus
3.3.199
assiduas libabo dapes et pocula sacris
3.3.200
manibus effigiesque colam; te lucida saxa,
3.3.201
te similem doctae referet mihi linea cerae,
3.3.202
nunc ebur et fulvum vultus mutabitur aurum,
3.3.203
inde viam morum longaeque examina vitae
3.3.204
adfatusque pios monituraque somnia poscam.’
3.3.205
Talia dicentem genitor dulcedine laeta
3.3.206
audit et immites lente descendit ad umbras
3.3.207
verbaque dilectae fert narraturus Etruscae.
3.3.208
Salve supremum, senior mitissime patrum,
3.3.209
supremumque vale, qui numquam sospite nato
3.3.210
triste chaos maestique situs patiere sepulcri.
3.3.211
semper odoratis spirabunt floribus arae,
3.3.212
semper et Assyrios felix bibet urna liquores
3.3.213
et lacrimas, qui maior honos, hic sacra litabit
3.3.214
manibus eque tua tumulum tellure levabit,
3.3.215
nostra quoque exemplo meritus tibi carmina sancit
3.3.216
hoc etiam gaudens cinerem donasse sepulcro.
3.4.1
Ite, comae, facilemque precor transcurrite pontum,
3.4.2
ite coronato recubantes molliter auro;
3.4.3
ite, dabit cursus mitis Cytherea secundos
3.4.4
placabitque notos, fors et de puppe timenda
3.4.5
transferet inque sua ducet super aequora concha.
3.4.6
accipe laudatos, iuvenis Phoebeie, crines,
3.4.7
quos tibi Caesarem donat puer, accipe laetus
3.4.8
intonsoque ostende patri, sine dulce nitentes
3.4.9
comparet atque diu fratris putet esse Lyaei.
3.4.10
forsan et ipse comae numquam labentis honorem
3.4.11
praemetet atque alio clusum tibi ponet in auro.
3.4.12
Pergame, pinifera multum felicior Ida!
3.4.13
illa licet sacrae placeat sibi nube rapinae
3.4.14
—nempe dedit superis illum, quem turbida semper
3.4.15
Iuno videt refugitque manum nectarque recusat—,
3.4.16
at tu grata deis pulchroque insignis alumno
3.4.17
misisti Latio, placida quem fronte ministrum
3.4.18
Iuppiter Ausonius pariter Romanaque Iuno
3.4.19
aspiciunt et uterque probant, nec tanta potenti
3.4.20
terrarum domino divum sine mente voluptas.
3.4.21
Dicitur Idalios Erycis de vertice lucos
3.4.22
dum petit et molles agitat Venus aurea cygnos,
3.4.23
Pergameas intrasse domos, ubi maximus aegris
3.4.24
auxiliator adest et festinantia sistens
3.4.25
fata salutifero mitis deus incubat angui.
3.4.26
hic puerum egregiae praeclarum sidere formae
3.4.27
ipsius ante dei ludentem conspicit aras.
3.4.28
ac primum subita paulum decepta figura
3.4.29
natorum de plebe putat; sed non erat illi
3.4.30
arcus et ex umeris nullae fulgentibus umbrae.
3.4.31
miratur puerile decus vultumque comasque
3.4.32
aspiciens tune Ausonias ait ‘ibis ad arces,
3.4.33
neglectus Veneri? tu sordida tecta iugumque
3.4.34
servitii vulgare feres? procul absit: ego isti,
3.4.35
quem meruit, formae dominum dabo. vade age mecum,
3.4.36
vade, puer: ducam volucri per sidera curru
3.4.37
donum immane duci; nec te plebeia manebunt
3.4.38
iura: Palatino famulus deberis amori, nil ego,
3.4.39
nil, fateor, toto tam dulce sub orbe aut vidi
3.4.40
aut genui, cedet tibi Latmius ultro
3.4.41
Sangariusque puer quemque irrita fontis imago
3.4.42
et sterilis consumpsit amor. te caerula Nais
3.4.43
mallet et adprensa traxisset fortius urna.
3.4.44
tu, puer, ante omnis; solus formosior ille,
3.4.45
cui daberis.’ sic orsa leves secum ipsa per auras
3.4.46
tollit olorinaque iubet considere biga.
3.4.47
nec mora. iam Latii montes veterisque penates
3.4.48
Evandri, quos mole nova pater inclitus orbis
3.4.49
excolit et summis aequat Germanicus astris.
3.4.50
tunc propior iam cura deae, quae forma capillis
3.4.51
optima, quae vestis roseos accendere vultus
3.4.52
apta, quod in digitis, collo quod dignius aurum.
3.4.53
norat caelestis oculos ducis ipsaque taedas
3.4.54
iunxerat et plena dederat conubia dextra:
3.4.55
sic ornat crines, Tyrios sic fundit amictus,
3.4.56
dat radios ignemque suum. cessere priores
3.4.57
deliciae famulumque greges; hic pocula magno
3.4.58
prima duci murrasque graves crystallaque portat
3.4.59
candidiore manu: crescit nova gratia Baccho.
3.4.60
Care puer superis, qui praelibare verendum
3.4.61
nectar et ingentem totiens contingere dextram
3.4.62
electus, quam nosse Getae, quam tangere Persae
3.4.63
Armeniique Indique petunt! o sidere dextro
3.4.64
edite, multa tibi divum indulgentia favit!
3.4.65
olim etiam, ne prima genas lanugo nitentes
3.4.66
carperet et pulchrae fuscaret gratia formae,
3.4.67
ipse deus patriae celsam trans aequora liquit
3.4.68
Pergamon. haud ulli puerum mollire potestas
3.4.69
credita, sed tacita iuvenis Phoebeius arte
3.4.70
leniter haud ullo concussum vulnere corpus
3.4.71
de sexu transire iubet, tamen anxia curis
3.4.72
mordetur puerique timet Cytherea dolores,
3.4.73
nondum pulchra ducis clementia coeperat ortu
3.4.74
intactos servare mares; nunc frangere sexum
3.4.75
atque hominem mutare nefas, gavisaque solos
3.4.76
quos genuit natura videt, nec lege sinistra
3.4.77
ferre timent famulae natorum pondera matres.
3.4.78
Tu quoque nunc iuvenis, genitus si tardius esses,
3.4.79
umbratusque genas et adultos fortior artus,
3.4.80
non unum gaudens Phoebea ad limina munus
3.4.81
misisses; patrias nunc solus crinis ad oras
3.4.82
naviget. hunc multo Paphie saturabat amomo,
3.4.83
hunc nova tergemina pectebat Gratia dextra;
3.4.84
huic et purpurei cedet coma saucia Nisi,
3.4.85
et quam Sperchio tumidus servabat Achilles.
3.4.86
ipsi, cum primum niveam praecerpere frontem
3.4.87
decretum est umerosque manu nudare nitentes,
3.4.88
adcurrunt teneri Paphia cum matre volucres
3.4.89
expediuntque comas et Serica pectore ponunt
3.4.90
pallia, tunc iunctis crinem incidere sagittis
3.4.91
atque auro gemmisque locant, rapit ipsa cadentem
3.4.92
mater et arcanos iterat Cytherea liquores.
3.4.93
tunc puer e turba, manibus qui forte supinis
3.4.94
nobile gemmato speculum portaverat auro,
3.4.95
‘hoc quoque demus," ait; " patriis nec gratius ullum
3.4.96
munus erit templis ipsoque potentius auro.
3.4.97
tu modo fige aciem et vultus hic usque relinque.’
3.4.98
sic ait et speculum reclusit imagine rapta.
3.4.99
At puer egregius tendens ad sidera palmas,
3.4.100
‘his mihi pro donis, hominum mitissime custos,
3.4.101
si merui, longa dominum renovare iuventa
3.4.102
atque orbi servare velis! hoc sidera mecum,
3.4.103
hoc undae terraeque rogant, eat, oro, per annos
3.4.104
Iliacos Pyliosque simul, propriosque penates
3.4.105
gaudeat et secum Tarpeia senescere templa.’
3.4.106
sic ait et motas miratur Pergamos aras.
3.5.1
Quid mihi maesta dic, sociis quid noctibus, uxor,
3.5.2
anxia pervigil! ducis suspiria cura?
3.5.3
non metuo ne laesa fides aut pectore in isto
3.5.4
alter amor; nullis in te datur ire sagittis
3.5.5
—audiat infesto licet hoc Rhamnusia vultu—,non
3.5.6
datur, et si egomet patrio de litore raptus
3.5.7
quattuor emeritis per bella, per aequora lustris
3.5.8
errarem, tu mille procos intacta fugares,
3.5.9
non intersectas commenta retexere telas,
3.5.10
sed sine fraude palam, thalamosque armata negasses.
3.5.11
dic tamen, unde alta mihi fronte et nubila vultus?
3.5.12
anne quod Euboicos fessus remeare penates
3.5.13
auguror et patria senium componere terra?
3.5.14
cur hoc triste tibi? certe lascivia corde
3.5.15
nulla nec aut rapidi mulcent te proelia Circi
3.5.16
aut intrat sensus clamosi turba theatri;
3.5.17
sed probitas et opaca quies et sordida numquam gaudia.
3.5.18
Quas autem comitem te rapto per undas?
3.5.19
quamquam et si gelidas irem mansurus ad Arctos
3.5.20
vel super Hesperiae vada caligantia Thyles
3.5.21
aut septemgemini caput haud penetrabile Nili,
3.5.22
hortarere vias. etenim tua—nempe benigna
3.5.23
quam mihi sorte Venus iunctam florentibus annis
3.5.24
servat et in senium—, tua, quae me vulnere primo
3.5.25
intactum thalamis et adhuc iuvenile vagantem
3.5.26
fixisti, tua frena libens docilisque recepi,
3.5.27
et semel insertas non mutaturus habenas
3.5.28
usque premo, tu me nitidis Albana ferentem
3.5.29
dona comis sancteque indutum Caesaris auro
3.5.30
visceribus complexa tuis sertisque dedisti
3.5.31
oscula anhela meis; tu, cum Capitolia nostrae
3.5.32
infitiata lyrae, saevum ingratumque dolebas
3.5.33
mecum victa Iovem; tu procurrentia primis
3.5.34
carmina nostra sonis totasque in murmure noctes
3.5.35
aure rapis vigili; longi tu sola laboris
3.5.36
conscia, cumque tuis crevit mea Thebais annis,
3.5.37
qualem te nuper Stygias prope raptus ad umbras,
3.5.38
cum iam Lethaeos audirem comminus amnes,
3.5.39
aspexi, tenuique oculos iam morte cadentes,
3.5.40
scilicet exhausti Lachesis mihi tempora fati
3.5.41
te tantum miserata dedit, superique potentes
3.5.42
invidiam timuere tuam. post ista propinquum
3.5.43
nunc iter optandosque sinus comes ire moraris?
3.5.44
heu ubi nota fides totque explorata per usus,
3.5.45
qua veteres Latias Graias heroidas aequas?
3.5.46
isset ad Iliacas—quid enim deferret amantes?—
3.5.47
Penelope gavisa domos, si passus Ulixes:
3.5.48
questa est Aegiale, questa est Meliboea relinqui,
3.5.49
et quam—quam saevi!— fecerunt maenada planctus.
3.5.50
nec minor his tu nosse Iidem vitamque maritis
3.5.51
dedere, sic certe cineres umbramque priorem
3.5.52
quaeris adhuc, sic exsequias amplexa canori
3.5.53
coniugis ingentes iterasti pectore planctus,
3.5.54
iam mea. nec pietas alia est tibi curaque natae,
3.5.55
sic et mater amas, sic numquam corde recedit
3.5.56
nata tuo, fixamque animi penetralibus imis
3.5.57
nocte dieque tenes, non sic Trachinia nidos
3.5.58
Alcyone, vernos non sic Philomela penates
3.5.59
circuit amplectens animamque in pignora transfert.
3.5.60
te nunc illa tenet, viduo quod sola cubili
3.5.61
otia iam pulchrae terit infecunda iuventae.
3.5.62
sed venient, plenis venient conubia taedis.
3.5.63
sic certe formaeque bonis animique meretur;
3.5.64
sive chelyn complexa petit seu voce paterna
3.5.65
discendum Musis sonat et mea carmina flectit,
3.5.66
candida seu molli diducit brachia motu:
3.5.67
ingenium probitas artemque modestia vincit,
3.5.68
nonne leves pueros, non te, Cytherea, pudebit
3.5.69
hoc cessare decus? nec tantum Roma iugales
3.5.70
conciliare toros festasque accendere taedas
3.5.71
fertilis: et nostra generi tellure dabuntur,
3.5.72
non adeo Vesuvinus apex et flammea diri
3.5.73
montis hiems trepidas exhausit civibus urbes:
3.5.74
stant populisque vigent, hinc auspice condita Phoebo
3.5.75
tecta Dicarchei portusque et litora mundi
3.5.76
hospita: at hinc magnae tractus imitantia Romae
3.5.77
quae Capys advectis implevit moenia Teucris,
3.5.78
nostra quoque et propriis tenuis nec rara colonis
3.5.79
Parthenope, cui mite solum trans aequora vectae
3.5.80
ipse Dionaea monstravit Apollo columba.
3.5.81
Has ego te sedes—nam nec mihi barbara Thrace
3.5.82
nec Libye natale solum—transferre laboro,
3.5.83
quas et mollis hiems et frigida temperat aestas,
3.5.84
quas imbelle fretum torpentibus adluit undis,
3.5.85
pax secura locis et desidis otia vitae
3.5.86
et numquam turbata quies somnique peracti.
3.5.87
nulla foro rabies aut strictae in iurgia leges:
3.5.88
morum iura viris solum et sine fascibus aequum,
3.5.89
quid nunc magnificas species cultusque locorum
3.5.90
templaque et innumeris spatia interstincta columnis,
3.5.91
et geminam molem nudi tectique theatri
3.5.92
et Capitolinis quinquennia proxima lustris,
3.5.93
quid laudem litus libertatemque Menandri,
3.5.94
quam Romanus honos et Graia licentia miscent?
3.5.95
nec desunt variae circa oblectamina vitae:
3.5.96
sive vaporiferas blandissima litora, Baias,
3.5.97
enthea fatidicae seu visere tecta Sibyllae
3.5.98
dulce sit Iliacoque iugum memorabile remo,
3.5.99
seu tibi Bacchei vineta madentia Gauri
3.5.100
Teleboumque domos, trepidis ubi dulcia nautis
3.5.101
lumina noctivagae tollit Pharus aemula lunae,
3.5.102
caraque non molli iuga Surrentina Lyaeo,
3.5.103
quae meus ante alios habitator Pollius auget,
3.5.104
Aenarumque lacus medicos Stabiasque renatas:
3.5.105
mille tibi nostrae referam telluris amores?
3.5.106
sed satis, hoc, coniunx, satis est dixisse: creavit
3.5.107
me tibi. me socium longos adstrinxit in annos,
3.5.108
nonne haec amborum genetrix altrixque videri
3.5.109
digna? sed ingratus qui plura adnecto tuisque
3.5.110
moribus indubito: venies, carissima coniunx.
3.5.111
praeveniesque etiam; sine me tibi ductor aquarum
3.5.112
Thybris et armiferi sordebunt tecta Quirini.