Thebais
Statius, P. Papinius (Publius Papinius)Theb 10 · perseus-lat2More by Statius, P. Papinius (Publius Papinius)
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/statius-p-papinius-publius-papinius" aria-label="More works by Statius, P. Papinius (Publius Papinius)">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
10.1
Obruit Hesperia Phoebum nox umida porta,
10.2
imperiis properata Iovis; nec castra Pelasgum
10.3
aut Tyrias miseratus opes, sed triste, tot extra
10.4
agmina et immeritas ferro decrescere gentes,
10.5
panditur immenso deformis sanguine campus:
10.6
illic arma et equos, ibant quibus ante superbi,
10.7
funeraque orba rogis neglectaque membra relinquunt.
10.8
tunc inhonora cohors laceris insignibus aegras
10.9
secernunt acies, portaeque, ineuntibus arma
10.10
angustae populis, latae cepere reversos.
10.11
par utrimque dolor; sed dant solacia Thebis
10.12
quattuor errantes Danaum sine praeside turmae:
10.13
ceu mare per tumidum viduae moderantibus alni,
10.14
quas deus et casus tempestatesque gubernant.
10.15
inde animus Tyriis non iam sua castra, sed ultro
10.16
hostilem servare fugam, ne forte Mycenas
10.17
contenti rediisse petant: dat tessera signum
10.18
excubiis, positaeque vices; dux noctis opertae
10.19
sorte Meges ultroque Lycus, iamque ordine iusso
10.20
arma, dapes ignemque ferunt; rex firmat euntes:
10.21
‘ victores Danaum — nec enim lux crastina longe,
10.22
nec quae pro timidis intercessere tenebrae
10.23
semper erunt — augete animos et digna secundis
10.24
pectora ferte deis. iacet omnis gloria Lernae
10.25
praecipuaeque manus: subiit ultricia Tydeus
10.26
Tartara, Mors subitam nigri stupet auguris umbram,
10.27
Ismenos raptis tumet Hippomedontis opimis,
10.28
Arcada belligeris pudet adnumerare tropaeis.
10.29
in manibus merces, nusquam capita ardua belli
10.30
monstrataeque ducum septena per agmina cristae;
10.31
scilicet Adrasti senium fraterque iuventa
10.32
peior et insanis Capaneus metuendus in armis.
10.33
ite age et obsessis vigilem circumdate flammam!
10.34
nulli ex hoste metus: praedam adservatis opesque
10.35
iam vestras.’ sic ille truces hortatibus implet
10.36
Labdacidas, iuvat exhaustos iterare labores:
10.37
sicut erant — pulvis sudorque cruorque per artus
10.38
mixtus adhuc — vertere gradum; vix obvia passi
10.39
conloquia, amplexus etiam dextrasque suorum
10.40
excussere umeris, tum frontem aversaque terga
10.41
partiti laterumque sinus, vallum undique cingunt
10.42
ignibus infestis, rabidi sic agmine multo
10.43
sub noctem coiere lupi, quos omnibus agris
10.44
nil non ausa fames longo tenuavit hiatu:
10.45
iam stabula ipsa premunt, torquet spes inrita fauces,
10.46
balatusque tremens pinguesque ab ovilibus aurae 3;
10.47
quod superest, duris adfrangunt postibus ungues,
10.48
pectoraque et siccos minuunt in limine dentes.
10.49
At procul Argolici supplex in margine templi
10.50
coetus et ad patrias fusae Pelopeides aras
10.51
sceptrifcrae Iunonis opem reditumque suorum
10.52
exposcunt, pictasque fores et frigida voltu
10.53
saxa terunt parvosque docent procumbere natos,
10.54
condiderant iam vota diem; nox addita curas
10.55
iungit, et ingestis vigilant altaria flammis.
10.56
peplum etiam dono, cuius mirabile textum
10.57
nulla manu sterilis nec dissociata marito
10.58
versarat, calathis castae velamina divae
10.59
haud spernenda ferunt, variis ubi plurima floret
10.60
purpura picta modis mixtoque incenditur auro.
10.61
ipsa illic magni thalamo desponsa Tonantis,
10.62
expers conubii et timide positura sororem,
10.63
lumine demisso pueri Iovis oscula libat
10.64
simplex et nondum furtis offensa mariti,
10.65
hoc tunc Argolicae sanctum velamine matres
10.66
induerant ebur, et lacrimis questuque rogabant:
10.67
‘aspice sacrilegas Cadmeae paelicis arces,
10.68
siderei regina poli, tumulumque rebellem
10.69
disice et in Thebas aliud — potes — excute fulmen.’
10.70
quid faciat? scit Fata suis contraria Grais
10.71
aversumque Iovem, sed nec periisse precatus
10.72
tantaque dona velit; tempus tamen obvia magni
10.73
fors dedit auxilii, videt alto ex aethere elusa
10.74
moenia et insomni vallum statione teneri:
10.75
horruit irarum stimulis motaque verendum
10.76
turbavit diadema coma: non saevius arsit
10.77
Herculeae cum matris onus geminosque Tonantis
10.78
secubitus vacuis indignaretur in astris.
10.79
ergo intempesta somni dulcedine captos
10.80
destinat Aonios leto praebere, suamque
10.81
orbibus accingi solitis iubet Irin et omne
10.82
mandat opus. paret iussis dea clara polumque
10.83
linquit et in terras longo suspenditur arcu.
10.84
Stat super occiduae nebulosa cubilia noctis
10.85
Aethiopasque alios, nulli penetrabilis astro,
10.86
lucus iners, subterque cavis grave rupibus antrum
10.87
it vacuum in montem, qua desidis atria Somni
10.88
securumque larem segnis Natura locavit,
10.89
limen opaca Quies et pigra Oblivio servant
10.90
et numquam vigili torpens Ignavia voltu.
10.91
Otia vestibulo pressisque Silentia pinnis
10.92
muta sedent abiguntque truces a culmine ventos
10.93
et ramos errare vetant et murmura demunt
10.94
alitibus, non hic pelagi, licet omnia clament
10.95
litora, non ullus caeli fragor; ipse profundis
10.96
vallibus effugiens speluncae proximus amnis
10.97
saxa inter scopulosque tacet 1: nigrantia circum
10.98
armenta, omne solo recubat pecus, et nova marcent
10.99
germina, terrarumque inclinat spiritus herbas,
10.100
mille intus simulacra dei caelaverat ardens
10.101
Mulciber: hic haeret lateri redimita voluptas,
10.102
hic comes in requiem vergens Labor, est ubi Baccho,
10.103
est ubi Martigenae socium pulvinar Amori
10.104
obtinet, interius tecti in penetralibus altis
10.105
et cum Morte iacet, nullique ea tristis imago
10.106
cernitur, hae species, ipse autem umentia subter
10.107
antra soporifero stipatos flore tapetas
10.108
incubat; exhalant vestes et corpore pigro
10.109
strata calent, supraque torum niger efflat anhelo
10.110
ore vapor; manus haec fusos a tempore laevo
10.111
sustentat crinis, haec cornu oblita remisit,
10.112
adsunt innumero circum vaga Somnia vultu,
10.113
vera simul falsis permixtaque tristia blandis,
10.114
noctis opaca cohors, trabibusque aut postibus haerent,
10.115
aut tellure iacent, tenuis, qua circuit aulam,
10.116
invalidusque nitor, primosque hortantia somnos
10.117
languida succiduis exspirant lumina flammis.
10.118
Huc se caeruleo libravit ab aethere virgo
10.119
discolor: effulgent silvae, tenebrosaque Tempe
10.120
adrisere deae, et zonis lucentibus icta
10.121
evigilat domus; ipse autem nec lampade clara
10.122
nec sonitu nec voce deae perculsus eodem
10.123
more iacet, donec radios Thaumantias omnis
10.124
impulit inque oculos penitus descendit inertes.
10.125
tunc sic orsa loqui nimborum fulva creatrix:
10.126
‘ Sidonios te Iuno duces, mitissime divum
10.127
Somne, iubet populumque trucis defigere Cadmi,
10.128
qui nunc eventu belli tumefactus Achaeum
10.129
pervigil adservat vallum et tua iura recusat,
10.130
da precibus tantis, rara est hoc posse facultas
10.131
placatumque Iovem dextra Iunone mereri.’
10.132
dixit, et increpitans languentia pectora dextra,
10.133
ne pereant voces, iterumque iterumque monebat,
10.134
ille deae iussis vultu, quo nutat, eodem
10.135
adnuit; excedit gravior nigrantibus antris
10.136
Iris et obtusum multo iubar excitat imbri.
10.137
Ipse quoque et volucrem gressum et ventosa citavit
10.138
tempora, et obscuri sinuatam frigore caeli
10.139
implevit chlamydem, tacitoque per aethera cursu
10.140
fertur et Aoniis longe gravis imminet arvis.
10.141
illius aura solo volucres pecudesque ferasque
10.142
explicat, et penitus, quemcumque supervolat orbem,
10.143
languida de scopulis sidunt freta, pignus haerent
10.144
nubila, demittunt extrema cacumina silvae,
10.145
pluraque laxato ceciderunt sidera caelo.
10.146
primus adesse deum subita caligine sensit
10.147
campus, et innumerae voces fremitusque virorum
10.148
submisere sonum; cum vero umentibus alis
10.149
incubuit piceaque haud umquam densior umbra
10.150
castra subit, errare oculi resolutaque colla,
10.151
et medio adfatu verba imperfecta relinqui,
10.152
mox et fulgentes clipeos et saeva remittunt
10.153
pila manu, lassique cadunt in pectora voltus,
10.154
et iam cuncta silent: ipsi iam stare recusant
10.155
cornipedes, ipsos subitus cinis abstulit ignes.
10.156
At non et trepidis eadem sopor otia Grais
10.157
suadet, et adiunctis arcet sua nubila castris
10.158
noctivagi vis blanda dei: stant undique in armis
10.159
foedam indignantes noctem vigilesque superbos,
10.160
ecce repens superis animum lymphantibus horror
10.161
Thiodamanta subit formidandoque tumultu
10.162
pandere fata iubet, sive hanc Saturnia mentem,
10.163
sive novum comitem bonus instigabat Apollo,
10.164
prosilit in medios, visu audituque tremendus
10.165
impatiensque dei, fragili quem mente receptum
10.166
non capit: exundant stimuli, nudusque per ora
10.167
stat furor, et trepidas incerto sanguine tendit
10.168
exhauritque genas — acies huc errat et illuc —
10.169
sertaque mixta comis sparsa cervice flagellat,
10.170
sic Phryga terrificis genetrix Idaea cruentum
10.171
elicit ex adytis consumptaque bracchia ferro
10.172
scire vetat; quatit ille sacras in pectora pinus
10.173
sanguineosque rotat crines et vulnera cursu
10.174
exanimat: pavet omnis ager respersaque cultrix
10.175
arbor, et attoniti currum erexere leones.
10.176
ventum ad consilii penetrale domumque verendam
10.177
signorum, magnis ubi dudum cladibus aeger,
10.178
rerum extrema movens, frustra consultat Adrastus.
10.179
stant circum subiti proceres, ut quisque perempto
10.180
proximus, et magnis loca desolata tuentur
10.181
regibus haud laeti seque huc crevisse dolentes,
10.182
non secus amisso medium cum praeside puppis
10.183
fregit iter, subit ad vidui moderamina clavi
10.184
aut laterum custos, aut quem penes obvia ponto
10.185
prora fuit: stupet ipsa ratis tardeque sequuntur
10.186
arma, nec accedit domino tutela minori.
10.187
ergo alacer trepidos sic erigit augur Achivos:
10.188
‘magna deum mandata, duces, monitusque verendos
10.189
advehimus, non hae nostro de pectore voces:
10.190
ille canit, cui me famulari et sumere vittas
10.191
vestra fides, ipso non discordante, subegit.
10.192
nox fecunda operum pulchraeque accommoda fraudi
10.193
panditur augurio divom; vocat obvia virtus,
10.194
et poscit Fortuna manus, stupet obruta somno
10.195
Aonidum legio: tempus nunc funera regum
10.196
ulcisci miserumque diem; rapite arma morasque
10.197
frangite portarum: sociis hoc subdere flammas,
10.198
hoc tumulare suos. equidem haec et Marte diurno
10.199
dum res infractae pulsique in terga redimus —
10.200
per tripodas iuro et rapti nova fata magistri —
10.201
vidi, et me volucres circum plausere secundae.
10.202
sed nunc certa fides, modo me sub nocte silenti
10.203
ipse, ipse adsurgens iterum tellure soluta,
10.204
qualis erat — solos infecerat umbra iugales — ,
10.205
Amphiaraus adit: non vanae monstra quietis,
10.206
nec somno comperta loquor, 'tune' inquit, 'inertes Inachidas —
10.207
redde haec Parnassia serta meosque
10.208
redde deos — tantam patiere amittere noctem,
10.209
degener? haec egomet caeli secreta vagosque
10.210
edocui lapsus? vade heia, ulciscere ferro
10.211
nos saltem! ' dixit, meque haec ad limina visus
10.212
cuspide sublata totoque impellere curru.
10.213
quare agite, utendum superis; non comminus hostes
10.214
sternendi: bellum iacet, et saevire potestas,
10.215
ecqui aderunt, quos ingenti se adtollere fama
10.216
non pigeat, dum fata sinunt? iterum ecce benignae
10.217
noctis aves; sequor, et comitum licet agmina cessent,
10.218
solus eo! atque adeo venit ille et quassat habenas.’
10.219
Talia vociferans noctem exturbabat, euntque
10.220
non secus accensi proceres, quam si omnibus idem
10.221
corde deus: flagrant comitari et iungere casus,
10.222
ter denos numero, turmarum robora, iussus
10.223
ipse legit; circa fremit indignata iuventus
10.224
cetera, cur maneant castris ignavaque servent
10.225
otia: pars sublime genus, pars facta suorum,
10.226
pars sua, sortem alii clamant, sortem undique poscunt,
10.227
gaudet in adversis animoque adsurgit Adrastus.
10.228
vertice sic Pholoes volucrum nutritor equorum,
10.229
cum fetura gregem pecoroso vere novavit,
10.230
laetatur cernens hos montis in ardua niti,
10.231
hos innare vadis, certare parentibus illos;
10.232
tunc vacuo sub corde movet, qui molle domandi
10.233
ferre iugum, qui terga boni, quis in arma tubasque
10.234
natus, ad Eleas melior quis surgere palmas:
10.235
talis erat turmae ductor longaevus Achivae.
10.236
nec deest inceptis 2: ‘unde haec tam sera repente
10.237
numina? qui fractos superi rediistis ad Argos?
10.238
estne hic infelix virtus? gentique superstes
10.239
sanguis, et in miseris animorum semina durant?
10.240
laudo equidem, egregii iuvenes, pulchraque meorum
10.241
seditione fruor; sed fraudem et operta paramus
10.242
proelia, celandi motus: numquam apta latenti
10.243
turba dolo. servate animos, venit ultor in hostes
10.244
ecce dies; tunc arma palam, tunc ibimus omnes.’
10.245
his tandem virtus iuvenum frenata quievit:
10.246
non aliter moto quam si pater Aeolus antro
10.247
portam iterum saxo premat imperiosus et omne
10.248
claudat iter, iamiam sperantibus aequora ventis.
10.249
Insuper Herculeum sibi iungit Agyllea vates
10.250
Actoraque: hic aptus suadere, hic robore iactat
10.251
non cessisse patri; comites tribus ordine deni,
10.252
horrendum Aoniis et contra stantibus agmen,
10.253
ipse novi gradiens furta ad Mavortia belli
10.254
ponit adoratas, Phoebea insignia, frondes,
10.255
longaevique ducis gremio commendat honorem
10.256
frontis, et oblatam Polynicis munere grato
10.257
loricam galeamque subit, ferus Actora magno
10.258
ense gravat Capaneus, ipse haud dignatus in hostem
10.259
ire dolo superosque sequi, permutat Agylleus
10.260
arma trucis Nomii: quid enim fallentibus umbris
10.261
arcus et Herculeae iuvissent bella sagittae?
10.262
Inde per abruptas castrorum ex aggere pinnas,
10.263
ne gravis exclamet portae mugitus aenae,
10.264
praecipitant saltu; nec longum, et protinus ingens
10.265
praeda solo ceu iam exanimes multoque peracti
10.266
ense iacent.’ ite, o socii, quacumque voluptas
10.267
caedis inexhaustae, superisque faventibus, oro,
10.268
sufficite!’ hortatur clara iam voce sacerdos,
10.269
‘cernitis expositas turpi marcore cohortes?
10.270
pro pudor! Argolicas hine ausi obsidere portas,
10.271
hi servare viros?’ sic fatus, et exuit ensem
10.272
fulmineum rapidaque manu morientia transit
10.273
agmina, quis numeret caedes, aut nomine turbam
10.274
exanimem signare queat? subit ordine nullo
10.275
tergaque pectoraque et galeis inclusa relinquit
10.276
murmura permiscetque vagos in sanguine manes:
10.277
hunc temere explicitum stratis, hunc sero remissis
10.278
gressibus inlapsum clipeo et male tela tenentem,
10.279
coetibus hos mediis vina inter et arma iacentes,
10.280
adclines clipeis alios, ut quemque ligatum
10.281
infelix tellure sopor supremaque nubes
10.282
obruerat. nec numen abest, armataque Iuno
10.283
lunarem quatiens exserta lampada dextra
10.284
pandit iter firmatque animos et corpora monstrat,
10.285
sentit adesse deam, tacitus sed gaudia celat
10.286
Thiodamas; iam tarda manus, iam debile ferrum
10.287
et caligantes nimiis successibus irae.
10.288
Caspia non aliter magnorum in strage iuvencum
10.289
tigris, ubi immenso rabies placata cruore
10.290
lassavitque genas et crasso sordida tabo
10.291
confudit maculas, spectat sua facta doletque
10.292
defecisse famem: victus sic augur inerrat
10.293
caedibus Aoniis; optet nunc bracchia centum
10.294
centenasque in bella manus; iam taedet inanes
10.295
exhaurire minas, hostemque adsurgere mallet.
10.296
Parte alia segnes magno satus Hercule vastat
10.297
Sidonios Actorque alia, sua quemque cruento
10.298
limite turba subit: stagnant nigrantia tabo
10.299
gramina, sanguineis nutant tentoria rivis;
10.300
fumat humus, somnique et mortis anhelitus una
10.301
volvitur; haud quisquam visus aut ora iacentum
10.302
erexit: tali miseris deus aliger umbra
10.303
incubat et tantum morientia lumina solvit.
10.304
traxerat insomnis cithara ludoque suprema
10.305
sidera iam nullos visurus Ialmenus ortus,
10.306
Sidonium paeana canens; huic languida cervix
10.307
in laevum cogente deo mediaque iacebant
10.308
colla replicta lyra: ferrum per pectus Agylleus
10.309
exigit aptatamque cava testudine dextram
10.310
percutit et digitos inter sua fila trementes.
10.311
proturbat mensas dirus liquor: undique manant
10.312
sanguine permixti latices et Bacchus in altos
10.313
crateras paterasque redit, ferus occupat Actor
10.314
implicitum fratri Thamyrin, Tagus haurit Echetli
10.315
terga coronati, Danaus caput amputat Hebri:
10.316
nescius heu rapitur fatis, hilarisque sub umbras
10.317
vita fugit mortisque ferae lucrata dolores.
10.318
stratus humo gelida subter iuga fida rotasque
10.319
Calpetus Aonios gramen gentile metentes
10.320
proflatu terrebat equos: madida ora redundant
10.321
accensusque mero sopor aestuat; ecce iacentis
10.322
Inachius vates iugulum fodit, expulit ingens
10.323
vina cruor fractumque perit in sanguine murmur.
10.324
fors illi praesaga quies, nigrasque gravatus
10.325
per somnum Thebas et Thiodamanta videbat.
10.326
Quarta soporiferae superabant tempora nocti,
10.327
cum vacuae nubes et honor non omnibus astris,
10.328
adflatusque fugit curru maiore Bootes,
10.329
iamque ipsum defecit opus, cum providus Actor
10.330
Thiodamanta vocat: ‘satis haec inopina Pelasgis
10.331
gaudia: vix ullos tanto reor agmine saevam
10.332
effugisse necem, ni quos deformis in alto
10.333
sanguine degeneres occultat vita; secundis
10.334
pone modum: sunt et diris sua numina Thebis.
10.335
forsitan et nobis modo quae favere, recedunt.’
10.336
paruit, et madidas tollens ad sidera palmas:
10.337
‘Phoebe, tibi exuvias monstratae praemia noctis
10.338
nondum ablutus aquis — tibi enim haec ego sacra litavi —
10.339
trado ferus miles tripodum fidusque sacerdos,
10.340
si non dedecui tua iussa tulique prementem,
10.341
saepe veni, saepe hanc dignare inrumpere mentem,
10.342
nunc tibi crudus honos, trunca arma cruorque virorum:
10.343
at patrias si quando domos optataque, Paean,
10.344
templa, Lycie, dabis, tot ditia dona sacratis
10.345
postibus et totidem voti memor exige tauros.’
10.346
dixerat, et laetis socios revocabat ab armis.
10.347
venerat hos inter fato Calydonius Hopleus
10.348
Maenaliusque Dymas, dilecti regibus ambo,
10.349
regum ambo comites, quorum post funera maesti
10.350
vitam indignantur. prior Arcada concitat Hopleus:
10.351
‘nullane post manes regis tibi cura perempti,
10.352
clare Dyma, teneant quem iam fortasse volucres
10.353
Thebanique canes? patriae quid deinde feretis,
10.354
Arcades? en reduces contra venit aspera mater:
10.355
funus ubi? at nostro semper sub pectore Tydeus
10.356
saevit inops tumuli, quamvis patientior artus
10.357
ille nec abruptis adeo lacrimabilis annis,
10.358
ire tamen saevumque libet nullo ordine passim
10.359
scrutari campum, mediasve inrumpere Thebas,’
10.360
excipit orsa Dymas; ‘per ego haec vaga sidera iuro,
10.361
per ducis errantes instar mihi numinis umbras,
10.362
idem animus misero; comitem circumspicit olim
10.363
mens humilis luctu, sed nunc prior ibo’ — viamque
10.364
incohat et maesto conversus ad aethera voltu
10.365
sic ait: ‘arcanae moderatrix Cynthia noctis,
10.366
si te tergeminis perhibent variare figuris
10.367
numen et in silvas alio descendere voltu,
10.368
ille comes nuper nemorumque insignis alumnus,
10.369
ille tuus, Diana, puer — nunc respice saltem
10.370
— quaeritur,’ incendit pronis dea cornibus almum
10.371
sidus et admoto monstravit funera curru.
10.372
apparent campi Thebaeque altusque Cithaeron:
10.373
sic ubi nocturnum tonitru malus aethera frangit
10.374
Iuppiter, absiliunt nubes et fulgure claro
10.375
astra patent, subitusque oculis ostenditur orbis.
10.376
accepit radios et eadem percitus Hopleus
10.377
Tydea luce videt; longe dant signa per umbras
10.378
mutua laetantes, et amicum pondus uterque,
10.379
ceu reduces vitae saevaque a morte remissos,
10.380
subiecta cervice levant; nec verba, nec ausi
10.381
flere diu: prope saeva dies iudexque minatur
10.382
ortus, eunt taciti per maesta silentia magnis
10.383
passibus exhaustasque dolent pallere tenebras.
10.384
Invida fata piis et fors ingentibus ausis
10.385
rara comes, iam castra vident animisque propinquant,
10.386
et decrescit onus, subiti cum pulveris umbra
10.387
et sonus a tergo, monitu ducis acer agebat
10.388
Amphion equites, noctem vigilataque castra
10.389
explorare datus, primusque per avia campi
10.390
usque procul — necdum totas lux solverat umbras —
10.391
nescio quid visu dubium incensumque moveri
10.392
corporaque ire videt; subitus mox fraude reperta
10.393
exclamat: cohibete gradum quicumque! sed hostes
10.394
esse patet: miseri pergunt anteire timentque
10.395
non sibi; tunc mortem trepidis minitatur et hastam
10.396
expulit, ac vanos alte levat eminus ictus,
10.397
adfectans errare manum, stetit illa Dymantis
10.398
ante oculos, qui forte prior gressumque repressit.
10.399
at non magnanimus curavit perdere iactus
10.400
Aepytus, et fixo transverberat Hoplea tergo
10.401
pendentisque etiam perstrinxit Tydeos armos,
10.402
labitur egregii nondum ducis immemor Hopleus,
10.403
exspiratque tenens — felix, si corpus ademptum
10.404
neseiat — et saevas talis descendit ad umbras.
10.405
viderat hoc retro conversus et agmina sentit
10.406
iuncta Dymas, dubius precibusne subiret an armis
10.407
instantes; arma ira dabat, fortuna precari,
10.408
non audere iubet: neutri fiducia coepto,
10.409
distulit ira preces; ponit miserabile corpus
10.410
ante pedes, tergoque graves, quas forte ferebat,
10.411
tigridis exuvias, in laevam torquet et obstat
10.412
exsertum obiectans mucronem, inque omnia tela
10.413
versus et ad caedem iuxta mortemque paratus:
10.414
ut lea, quam saevo fetam pressere cubili
10.415
venantes Numidae, natos erecta superstat
10.416
mente sed incerta, torvum ac miserabile frendens;
10.417
illa quidem turbare globos et frangere morsu
10.418
tela queat, sed prolis amor crudelia vincit
10.419
pectora, et a media catulos circumspicit ira.
10.420
et iam laeva viro, quamvis saevire vetaret
10.421
Amphion, erepta manus, puerique trahuntur
10.422
ora supina comis, serus tunc denique supplex
10.423
demisso mucrone rogat: ‘moderatius, oro,
10.424
ducite, fulminei per vos cunabula Bacchi
10.425
Inoamque fugam vestrique Palaemonis annos!
10.426
si cui forte domi natorum gaudia, si quis
10.427
hic pater, angusti puero date pulveris haustus
10.428
exiguamque facem! rogat, en rogat ipse tacentis
10.429
voltus: ego infandas potior satiare volucres,
10.430
me praebete feris, ego bella audere coegi.’
10.431
immo ait Amphion, ‘regem si tanta cupido
10.432
condere, quae timidis belli mens, ede, Pelasgis,
10.433
quid fracti exsanguesque parent; cuncta ocius effer,
10.434
et vita tumuloque ducis donatus abito.’
10.435
horruit et toto praecordia protinus Arcas
10.436
implevit capulo. summumne hoc cladibus inquit,
10.437
‘deerat, ut adflictos turparem ego proditor Argos?
10.438
nil emimus tanti, nec sic velit ipse cremari.’
10.439
sic ait. et magno proscissum volnere pectus
10.440
iniecit puero, supremaque murmura volvens:
10.441
‘ hoc tamen interea mecum potiare sepulcro.’
10.442
tales optatis regum in complexibus ambo,
10.443
par insigne animis, Aetolus et inclytus Arcas,
10.444
egregias efflant animas letoque fruuntur.
10.445
vos quoque sacrati, quamvis mea carmina surgant
10.446
inferiore lyra, memores superabitis annos.
10.447
forsitan et comites non aspernabitur umbras
10.448
Euryalus Phrygiique admittet gloria Nisi.
10.449
At ferus Amphion, regi qui facta reportent
10.450
edoceantque dolum captivaque corpora reddant,
10.451
mittit ovans; clusis ipse insultare Pelasgis
10.452
tendit et abscisos sociorum ostendere voltus,
10.453
interea reducem murorum e culmine Grai
10.454
Thiodamanta vident nec iam erumpentia celant
10.455
gaudia, ut exsertos enses et caede recenti
10.456
arma rubere notant, novus adsilit aethera magnum
10.457
clamor, et e summo pendent cupida agmina vallo
10.458
noscere quisque suos. volucrum sic turba recentum,
10.459
cum reducem longo prospexit in aere matrem,
10.460
ire cupit contra summique e margine nidi
10.461
exstat hians, iamiamque cadat, ni pectore toto
10.462
obstet aperta parens et amantibus increpet alis.
10.463
dumque opus arcanum et taciti compendia Martis
10.464
enumerant laetisque suos complexibus implent
10.465
Hopleaque exquirunt tardumque Dymanta queruntur:
10.466
ecce et Dircaeae iuxta dux concitus alae
10.467
venerat Amphion; non longum caede recenti
10.468
laetatus videt innumeris fervere catervis
10.469
tellurem atque una gentem exspirare ruina,
10.470
qui tremor elicita caeli de lampade tactis,
10.471
hic fixit iuvenem, pariterque horrore sub uno
10.472
vox, acies sanguisque perit, gemitusque parantem
10.473
ipse ultro convertit equus; fugit ala retorto
10.474
pulvere, nondum illi Thebarum claustra subibant,
10.475
et iam Argiva cohors nocturno freta triumpho
10.476
prosilit in campos; per et arma et membra iacentum
10.477
taetraque congerie sola semianimumque cruorem
10.478
cornipedes ipsique ruunt: gravis exterit artus
10.479
ungula, sanguineus lavat imber et impedit axes.
10.480
dulce viris hac ire via, ceu tecta superbi
10.481
Sidonia atque ipsas calcent in sanguine Thebas.
10.482
hortatur Capaneus: ‘satis occultata, Pelasgi,
10.483
delituit virtus: nunc, nunc mihi vincere pulchrum
10.484
teste die; mecum clamore et pulvere aperto
10.485
ite palam, iuvenes: sunt et mihi provida dextrae
10.486
omina et horrendi stricto mucrone furores.’
10.487
sic ait; ardentes alacer succendit Adrastus
10.488
Argolicusque gener, sequitur iam tristior augur,
10.489
iamque premunt muros — et adhuc nova funera narrat
10.490
Amphion — miseramque intrarant protinus urbem,
10.491
ni Megareus specula citus exclamasset ab alta:
10.492
claude, vigil,subeunt hostes,claude undique portas!
10.493
Est ubi dat vires nimius timor: ocius omnis
10.494
porta coit; solas dum tardius artat Echion
10.495
Ogygias, audax animis Spartana iuventus
10.496
inrupit, caesique ruunt in limine primo
10.497
incola Taygeti Panopeus rigidique natator
10.498
Oebalus Eurotae; tuque, o spectate palaestris
10.499
omnibus et nuper Nemeaeo in pulvere felix,
10.500
Alcidama, primis quem caestibus ipse ligarat
10.501
Tyndarides, nitidi moriens convexa magistri
10.502
respicis: averso pariter deus occidit astro,
10.503
te nemus Oebalium, te lubrica ripa Lacaenae
10.504
virginis et falso gurges cantatus olori
10.505
flebit, Amyclaeis Triviae lugebere Nymphis,
10.506
et quae te leges praeceptaque fortia belli
10.507
erudiit genetrix, nimium didicisse queretur.
10.508
talis Echionio Mavors in limine saevit.
10.509
Tandem umeris obnixus Acron et pectore toto
10.510
pronus Ialmenides aeratae robora portae
10.511
torserunt: quanta pariter cervice gementes
10.512
profringunt inarata diu Pangaea iuvenci.
10.513
par operis iactura lucro, quippe hoste retento
10.514
exclusere suos; cadit intra moenia Graius
10.515
Ormenus, et pronas tendentis Amyntoris ulnas
10.516
fundentisque preces penitus cervice remissa
10.517
verba solo voltusque cadunt, colloque decorus
10.518
torques in hostiles cecidit per vulnus harenas.
10.519
solvitur interea vallum, primaeque recusant
10.520
stare morae; iam se peditum iunxere catervae
10.521
moenibus: at patulas saltu transmittere fossas
10.522
horror equis, haerent trepidi atque immane paventes
10.523
abruptum mirantur agi 2; nunc impetus ire
10.524
margine ab extremo, nunc sponte in frena recedunt.
10.525
hi praefixa solo vellunt munimina, at illi
10.526
portarum obiectus minuunt et ferrea sudant
10.527
claustra remoliri, trabibusque atque aere sonoro
10.528
pellunt saxa loco; pars ad fastigia missas
10.529
exsultant haesisse faces, pars ima lacessunt
10.530
scrutanturque cavas caeca testudine turres.
10.531
At Tyrii, quae sola salus, caput omne coronant
10.532
murorum, nigrasque sudes et lucida ferro
10.533
spicula et arsuras caeli per inania glandes
10.534
saxaque in adversos ipsis avolsa rotabant
10.535
moenibus: exundant saevo fastigia nimbo,
10.536
armataeque vomunt stridentia tela fenestrae,
10.537
qualiter aut Malean aut alta Ceraunia supra
10.538
cessantes in nube sedent nigrisque locantur
10.539
collibus et subitae saliunt in vela procellae:
10.540
talis Agenoreis Argivom exercitus armis
10.541
obruitur; non ora virum, non pectora flectit
10.542
imber atrox, rectosque tenent in moenia voltus
10.543
immemores leti et tantum sua tela videntes.
10.544
Anthea falcato lustrantem moenia curru
10.545
desuper Ogygiae pepulit gravis impetus hastae;
10.546
lora excussa manu, retroque in terga volutus
10.547
semianimos artus ocreis retinentibus haeret;
10.548
mirandum visu belli scelus: arma trahuntur,
10.549
fumantesque rotae tellurem et tertius hastae
10.550
sulcus arat; longo sequitur vaga pulvere cervix,
10.551
et resupinarum patet orbita lata comarum.
10.552
At tuba luctificis pulsat clangoribus urbem
10.553
obsaeptasque fores sonitu perfringit amaro,
10.554
divisere aditus, omnique in limine saevus
10.555
signifer, ante omnes sua damna et gaudia portans,
10.556
dira intus facies, vix Mavors ipse videndo
10.557
gaudeat; insanis lymphatam horroribus urbem
10.558
scindunt dissensu vario Luctusque Furorque
10.559
et Pavor et caecis Fuga circumfusa tenebris,
10.560
bellum intrasse putes: fervent discursibus arces,
10.561
miscentur clamore viae, ferrum undique et ignes
10.562
mente vident, saevas mente accepere catenas,
10.563
consumpsit ventura timor: iam tecta replerunt
10.564
templaque et ingratae vallantur planctibus arae.
10.565
una omnes eademque subit formido per annos:
10.566
poscunt fata senes, ardet palletque iuventus,
10.567
atria femineis trepidant ululata querellis,
10.568
flent pueri et flendi nequeunt cognoscere causas
10.569
attoniti et tantum matrum lamenta trementes,
10.570
illas cogit amor, nec habent extrema pudorem:
10.571
ipsae tela viris, ipsae iram animosque ministrant,
10.572
hortanturque unaque ruunt, nec avita gementes
10.573
limina nec parvos cessant ostendere natos:
10.574
sic ubi pumiceo pastor rapturus ab antro
10.575
armatas erexit apes, fremit aspera nubes,
10.576
inque vicem sese stridore hortantur et omnes
10.577
hostis in ora volant, mox deficientibus alis
10.578
amplexae flavamque domum captivaque plangunt
10.579
mella laboratasque premunt ad pectora ceras.
10.580
Nee non ancipitis pugnat sententia volgi
10.581
discordesque serit motus: hi reddere fratrem 1 —
10.582
nec mussant, sed voce palam claroque tumultu — ,
10.583
reddere regna iubent; periit reverentia regis
10.584
sollicitis: ‘veniat pactumque hic computet annum,
10.585
Cadmeosque lares exsul patriasque salutet
10.586
infelix tenebras; cur autem ego sanguine fraudes
10.587
et periura luam regalis crimina noxae?’
10.588
inde alii: sera ista fides, iam vincere mavult.
10.589
Tiresian alii lacrimis et supplice coetu
10.590
orant, quodque unum rebus solamen in artis,
10.591
nosse futura rogant, tenet ille inclusa premitque
10.592
fata deum: ‘quiane ante duci bene credita nostro
10.593
consilia et monitus, cum perfida bella vetarem?
10.594
te tamen, infelix,’ inquit, ‘perituraque Thebe,
10.595
si taceam, nequeo miser exaudire cadentem
10.596
Argolicumque oculis haurire vacantibus ignem,
10.597
vincamur, Pietas; pone heia altaria, virgo,
10.598
quaeramus superos.’ facit illa, acieque sagaci
10.599
sanguineos flammarum apices geminumque per aras
10.600
ignem et clara tamen mediae fastigia lucis
10.601
orta docet; tunc in speciem serpentis inanem
10.602
ancipiti gyro volvi frangique ruborem
10.603
demonstrat dubio, patriasque inluminat umbras,
10.604
ille coronatos iamdudum amplectitur ignes,
10.605
fatidicum sorbens vultu flagrante vaporem.
10.606
stant tristes horrore comae, vittasque prementes
10.607
caesaries insana levat: diducta putares
10.608
lumina consumptumque genis rediisse nitorem.
10.609
tandem exundanti permisit verba furori:
10.610
‘audite, o sontes, extrema litamina divum,
10.611
Labdacidae: venit alma salus, sed limite duro.
10.612
Martius inferias et saeva efflagitat anguis
10.613
sacra: cadat generis quicumque novissimus exstat
10.614
viperei, datur hoc tantum victoria pacto.
10.615
felix, qui tanta lucem mercede relinquet.’
10.616
Stabat fatidici prope saeva altaria vatis
10.617
maestus, adhuc patriae et tantum communia lugens
10.618
fata, Creon: grandem subiti cum fulminis ictum,
10.619
non secus ac torta traiectus cuspide pectus,
10.620
accipit exanimis sentitque Menoecea posci.
10.621
monstrat enim suadetque timor; stupet anxius alto
10.622
corda metu glaciante pater: Trinacria qualis
10.623
ora repercussum Libyco mare sumit ab aestu,
10.624
mox plenum Phoebo vatem et celerare iubentem
10.625
nunc humilis genua amplectens, nunc ora canentis
10.626
nequiquam reticere rogat; iam fama sacratam
10.627
vocem amplexa volat, clamavitque oracula Thebae.
10.628
Nunc, age, quis stimulos et pulchrae gaudia mortis
10.629
addiderit iuveni — neque enim haec absentibus umquam
10.630
mens homini transmissa deis — memor incipe Clio,
10.631
saecula te quoniam penes et digesta vetustas.
10.632
Diva Iovis solio iuxta comes, unde per orbem
10.633
rara dari terrisque solet contingere, virtus,
10.634
seu pater omnipotens tribuit, sive ipsa capacis
10.635
elegit penetrare viros, caelestibus ut tunc
10.636
desiluit gavisa plagis! dant clara meanti
10.637
astra locum quosque ipsa polis adfixerat ignes.
10.638
iamque premit terras, nec vultus ab aethere longe;
10.639
sed placuit mutare genas, fit provida Manto,
10.640
responsis ut plena fides, et fraude priores
10.641
exuitur voltus, abiit horrorque vigorque
10.642
ex oculis, paulum decoris permansit honosque
10.643
mollior, et posito vatum gestamina ferro
10.644
subdita; descendunt vestes, torvisque ligatur
10.645
vitta comis — nam laurus erat — tamen aspera produnt
10.646
ora deam nimiique gradus, sic Lydia coniunx
10.647
Amphitryoniaden exutum horrentia terga
10.648
perdere Sidonios umeris ridebat amictus
10.649
et turbare colus et tympana rumpere dextra.
10.650
Sed neque te indecorem sacris dignumque iuberi
10.651
talia Dircaea stantem pro turre, Menoeceu,
10.652
invenit; immensae reserato limine portae
10.653
sternebas Danaos, pariter Mavortius Haemon.
10.654
sed consanguinei quamvis atque omnia fratres,
10.655
tu prior: exanimes circum cumulantur acervi;
10.656
omne sedet telum, nulli sine caedibus ictus —
10.657
necdum aderat virtus — non mens, non dextra quiescit,
10.658
non avida arma vacant, ipsa insanire videtur
10.659
Sphinx galeae custos, visoque animata cruore
10.660
emicat effigies et sparsa orichalca renident:
10.661
cum dea pugnantis capulum dextramque repressit:
10.662
‘magnanime o iuvenis, quo non agnoverit ullum
10.663
certius armifero Cadmi de semine Mavors,
10.664
linque humiles pugnas, non haec tibi debita virtus:
10.665
astra vocant, caeloque animam, plus concipe, mittes,
10.666
iamdudum hoc hilares genitor baechatur ad aras,
10.667
hoc ignes fibraeque volunt, hoc urget Apollo:
10.668
terrigenam cuncto patriae pro sanguine poscunt,
10.669
fama canit monitus, gaudet Cadmeia plebes
10.670
certa tui 1; rape mente deos, rape nobile fatum.
10.671
i, precor, adcelera, ne proximus occupet Haemon.’
10.672
sic ait, et magna cunctantis pectora dextra
10.673
permulsit tacite seseque in corde reliquit,
10.674
fulminis haud citius radiis adflata cupressus
10.675
combibit infestas et stirpe et vertice flammas,
10.676
quam iuvenis multo possessus numine pectus
10.677
erexit sensus letique invasit amorem,
10.678
ut vero aversae gressumque habitumque notavit
10.679
et subitam a terris in nubila crescere Manto,
10.680
obstipuit. ‘sequimur, divum quaecumque vocasti,
10.681
nec tarde paremus,’ ait; iamiamque recedens
10.682
instantem vallo Pylium tamen Agrea fixit,
10.683
armigeri fessum excipiunt; tum vulgus euntem
10.684
auctorem pacis servatoremque deumque
10.685
conclamat gaudens atque ignibus implet honestis,
10.686
iamque iter ad muros cursu festinus anhelo
10.687
obtinet et miseros gaudet vitasse parentes,
10.688
eum genitor — steteruntque ambo et vox haesit utrique,
10.689
deiectaeque genae, tandem pater ante profatus:
10.690
‘quis novus inceptis rapuit te casus ab armis?
10.691
quae bello graviora paras? dic, nate, precanti,
10.692
cur tibi torva acies? cur hic truculentus in ore
10.693
pallor, et ad patrios non stant tua lumina voltus?
10.694
audisti responsa, palam est. per ego oro tuosque,
10.695
nate, meosque annos miseraeque per ubera matris,
10.696
ne vati, ne crede, puer! superine profanum
10.697
dignantur stimulare senem, cui vultus inanis
10.698
exstinctique orbes et poena simillima diro
10.699
Oedipodae? quid si insidiis et fraude dolosa
10.700
rex agit, extrema est cui nostra in sorte timori
10.701
nobilitas tuaque ante duces notissima virtus?
10.702
illius haec forsan, remur quae verba deorum;
10.703
ille monet! ne frena animo permitte calenti,
10.704
da spatium tenuemque moram, male cuncta ministrat
10.705
impetus; hoc, oro, munus concede parenti.
10.706
sic tua maturis signentur tempora canis,
10.707
et sis ipse parens et ad hunc, animose, timorem
10.708
pervenias: ne perge meos orbare penates,
10.709
externi te nempe patres alienaque tangunt
10.710
pignora? si pudor est,primum miserere tuorum.
10.711
haec pietas, hic verus honos; ibi gloria tantum
10.712
ventosumque decus titulique in morte latentes,
10.713
nec timidus te flecto parens: i, proelia misce,
10.714
i Danaas acies mediosque per obvius enses;
10.715
non teneo: liceat misero tremibunda lavare
10.716
vulnera et undantem lacrimis siccare cruorem,
10.717
teque iterum saevis iterumque remittere bellis,
10.718
hoc malunt Thebae.’ sic colla manusque tenebat
10.719
implicitus; sed nee lacrimae nec verba movebant
10.720
dis votum iuvenem; quin et monstrantibus illis
10.721
fraude patrem tacita subit avertitque timorem:
10.722
‘falleris heu verosque metus, pater optime, nescis,
10.723
non me ulli monitus, nec vatum exorsa furentum
10.724
sollicitant vanisque movent: sibi callidus ista
10.725
Tiresias nataeque canat; non si ipse reclusis
10.726
comminus ex adytis in me insaniret Apollo,
10.727
sed gravis unanimi casus me fratris ad urbem
10.728
sponte refert: gemit Inachia mihi saucius Haemon
10.729
cuspide; vix illum medio de pulvere belli
10.730
inter utrasque acies, iamiamque tenentibus Argis —
10.731
sed moror; i, refove dubium turbaeve ferenti
10.732
dic, pareant leviterque vehant; ego vulnera doctum
10.733
iungere supremique fugam revocare cruoris
10.734
Aetiona petam.’ sic imperfecta locutus
10.735
effugit; illi atra mersum caligine pectus
10.736
confudit sensus; pietas incerta vagatur
10.737
discordantque metus, impellunt credere Parcae.
10.738
Turbidus interea ruptis venientia portis
10.739
agmina belligeri Capaneus agit aequore campi,
10.740
cornua nunc equitum, cuneos nunc ille pedestres,
10.741
et proculcantes moderantum funera currus;
10.742
idem altas turres saxis et turbine crebro
10.743
laxat, agit turmas idem atque in sanguine fumat,
10.744
nunc spargit torquens volucri nova vulnera plumbo,
10.745
nunc iaculum excusso rotat in sublime lacerto,
10.746
nullaque tectorum subit ad fastigia, quae non
10.747
deferat hasta virum perfusaque caede recurrat.
10.748
nee iam aut Oeniden aut Hippomedonta peremptos
10.749
aut vatem Pelopea phalanx aut Areada credunt:
10.750
quin socium coiisse animas et corpore in uno
10.751
stare omnes, ita cuncta replet, non ullius aetas,
10.752
non cultus, non forma movet; pugnantibus idem
10.753
supplicibusque furit; non quisquam obsistere contra,
10.754
non belli temptare vices: procul arma furentis
10.755
terribilesque iubas et frontem cassidis horrent.
10.756
At pius electa murorum in parte Menoeceus
10.757
iam sacer aspectu solitoque augustior ore,
10.758
ceu subito in terras supero demissus ab axe,
10.759
constitit, exempta manifestus casside nosci,
10.760
despexitque acies hominum et clamore profundo
10.761
convertit campum iussitque silentia bello.
10.762
‘armorum superi, tuque o qui funere tanto
10.763
indulges mihi, Phoebe, mori, date gaudia Thebis,
10.764
quae pepigi et toto quae sanguine prodigus emi.
10.765
ferte retro bellum captaeque impingite Lernae
10.766
relliquias turpes, confixaque terga foventes
10.767
Inachus indecores pater aversetur alumnos.
10.768
at Tyriis templa, arva, domos, conubia, natos
10.769
reddite morte mea: si vos placita hostia iuvi,
10.770
si non attonitis vatis consulta recepi
10.771
auribus et Thebis nondum credentibus hausi,
10.772
haec Amphioniis pro me persolvite tectis
10.773
ac mihi deceptum, precor, exorate parentem.’
10.774
sic ait, insignemque animam mucrone corusco
10.775
dedignantem artus pridem maestamque teneri
10.776
arripit atque uno quaesitam vulnere rumpit,
10.777
sanguine tunc spargit turres et moenia lustrat,
10.778
seque super medias acies, nondum ense remisso,
10.779
iecit et in saevos cadere est conatus Achivos.
10.780
ast illum amplexae Pietas virtusque ferebant
10.781
leniter ad terras corpus; nam spiritus olim
10.782
ante Iovem et summis apicem sibi poscit in astris.
10.783
Iamque intra muros nullo sudore receptum
10.784
gaudentes heroa ferunt: abscesserat ultro
10.785
Tantalidum venerata cohors; subit agmine longo
10.786
colla inter iuvenum, laetisque favoribus omni
10.787
concinitur vulgo Cadmum atque Amphiona supra
10.788
conditor; hi sertis, hi veris honore solutos
10.789
adcumulant artus patriaque in sede reponunt
10.790
corpus adoratum. repetunt mox bella peractis
10.791
laudibus; hic victa genitor lacrimabilis ira
10.792
congemit, et tandem matri data flere potestas:
10.793
‘lustralemne feris ego te, puer inclyte, Thebis
10.794
devotumque caput vilis ceu mater alebam?
10.795
quod molita nefas, cui tantum invisa deorum?
10.796
non ego monstrifero coitu revoluta novavi
10.797
pignora, nec nato peperi funesta nepotes,
10.798
quid refert? potitur natis Iocasta ducesque
10.799
regnantesque videt: nos saeva piacula bello
10.800
demus, ut alterni — placet hoc tibi, fulminis auctor —
10.801
Oedipodionii mutent diademata fratres!
10.802
quid superos hominesve queror? tu, saeve Menoeceu,
10.803
tu miseram ante omnes properasti exstinguere matrem,
10.804
unde hic mortis amor? quae sacra insania menti?
10.805
quosve ego conceptus aut quae male pignora fudi
10.806
tam diversa mihi? nimirum Martius anguis,
10.807
quaeque novis proavum tellus effloruit armis —
10.808
hinc animi tristes nimiusque in pectore Mavors,
10.809
et de matre nihil, sponte en ultroque peremptus
10.810
inrumpis maestas Fatis nolentibus umbras.
10.811
ast egomet Danaos Capaneaque tela verebar:
10.812
haec erat, haec metuenda manus ferrumque, quod amens
10.813
ipsa dedi. viden ut iugulo consumpserit ensem?
10.814
altius haud quisquam Danaum mucrone subisset.’
10.815
Diceret infelix etiamnum et cuncta repleret
10.816
questibus: abducunt comites famulaeque perosam
10.817
solantes thalamoque tenent, sedet eruta multo
10.818
ungue genas; non illa diem, non verba precantum
10.819
respicit aut visus flectit tellure relictos,
10.820
iam vocis, iam mentis inops, sic aspera tigris
10.821
fetibus abreptis Scythico deserta sub antro
10.822
accubat et tepidi lambit vestigia saxi;
10.823
nusquam irae, sedit rabidi feritasque famesque
10.824
oris, eunt praeter secura armenta gregesque:
10.825
aspicit illa iacens; ubi enim, quibus ubera pascat
10.826
aut quos ingenti premat exspectata rapina?
10.827
Hactenus arma, tubae, ferrumque et vulnera: sed nunc
10.828
comminus astrigeros Capaneus tollendus in axis.
10.829
non mihi iam solito vatum de more canendum;
10.830
maior ab Aoniis poscenda amentia lucis:
10.831
mecum omnes audete deae! sive ille profunda
10.832
missus nocte furor, Capaneaque signa secutae
10.833
arma Iovem contra Stygiae rapuere sorores,
10.834
seu virtus egressa modum, seu gloria praeceps,
10.835
seu magnae data fata neci, seu laeta malorum
10.836
principia et blandae superum mortalibus irae.
10.837
Iam sordent terrena viro taedetque profundae
10.838
caedis, et exhaustis olim Graiumque suisque
10.839
missilibus lassa respexit in aethera dextra,
10.840
ardua mox torvo metitur culmina visu,
10.841
innumerosque gradus, gemina latus arbore clusos,
10.842
aerium sibi portat iter, longeque timendus
10.843
multifidam quercum flagranti lumine vibrat;
10.844
arma rubent una clipeoque incenditur ignis.
10.845
hac ait, ‘in Thebas, hac me iubet ardua virtus
10.846
ire, Menoeceo qua lubrica sanguine turris,
10.847
experiar, quid sacra iuvent, an falsus Apollo.’
10.848
dicit, et alterno captiva in moenia gressu
10.849
surgit ovans: qualis mediis in nubibus aether
10.850
vidit Aloidas, cum cresceret impia tellus
10.851
despectura deos nec adhuc immane veniret
10.852
Pelion et trepidum iam tangeret Ossa Tonantem.
10.853
Tunc vero attoniti fatorum in cardine summo,
10.854
ceu suprema lues urbi facibusque cruentis
10.855
aequatura solo turres Bellona subiret,
10.856
omnibus e tectis certatim ingentia saxa
10.857
roboraque et validas fundae Balearis habenas —
10.858
nam iaculis caeloque vagis spes unde sagittis? —
10.859
verum avidi et tormenta rotant et molibus urgent.
10.860
ille nec ingestis nec terga sequentibus umquam
10.861
detrahitur telis, vacuoque sub aere pendens '
10.862
plana velut terra certus vestigia Agat,
10.863
tendit et ingenti subit oecurrente ruina:
10.864
amnis ut incumbens longaevi robora pontis
10.865
adsiduis oppugnat aquis, iam saxa fatiscunt
10.866
emotaeque trabes; tanto violentior ille
10.867
— sentit enim — maiore salo quassatque trahitque
10.868
molem aegram, nexus donec celer alveus omnis
10.869
abscidit et cursu victor respirat aperto,
10.870
utque petita diu celsus fastigia supra
10.871
eminuit trepidamque adsurgens desuper urbem
10.872
vidit et ingenti Thebas exterruit umbra,
10.873
increpat attonitos: ‘humilesne Amphionis arces,
10.874
pro pudor! hi faciles carmenque imbelle secuti,
10.875
hi, mentita diu Thebarum fabula, muri?
10.876
et quidnam egregium prosternere moenia molli
10.877
structa lyra?’ simul insultans gressuque manuque
10.878
molibus obstantes cuneos tabulataque saevus
10.879
restruit 2: absiliunt pontes, tectique prementis
10.880
saxea frena labant, dissaeptoque aggere rursus
10.881
utitur et truncas rupes in templa domosque
10.882
praecipitat frangitque suis iam moenibus urbem.
10.883
Iamque Iovem circa studiis diversa fremebant
10.884
Argolici Tyriique dei; pater aequus utrisque
10.885
aspicit ingentes ardentum comminus iras
10.886
seque obstare videt, gemit inservante noverca
10.887
Liber et obliquo respectans lumine patrem:
10.888
‘nunc ubi saeva manus, meaque heu cunabula flammae,
10.889
fulmen, io ubi fulmen?’ ait. gemit auctor Apollo,
10.890
quas dedit ipse, domos; Lernam Thebasque rependit
10.891
maestus et intento dubitat Tirynthius arcu;
10.892
maternos plangit volucer Danaeius Argos;
10.893
fiet venus Harmoniae populos metuensque mariti
10.894
stat procul et tacita Gradivum respicit ira.
10.895
increpat Aonios audax Tritonia divos,
10.896
Iunonem tacitam furibunda silentia torquent.
10.897
non tamen haec turbant pacem Iovis: ecce quierunt
10.898
iurgia, cum mediis Capaneus auditus in astris.
10.899
nullane pro trepidis clamabat, ‘numina Thebis
10.900
statis? ubi infandae segnes telluris alumni,
10.901
Bacchus et Alcides? pudet instigare minores.
10.902
tu potius venias — quis enim concurrere nobis
10.903
dignior? en cineres Semcleaque busta tenentur — ,
10.904
nunc age, nunc totis in me conitere flammis,
10.905
Iuppiter! an pavidas tonitru turbare puellas
10.906
fortior et soceri turres exscindere Cadmi?’
10.907
Ingemuit dictis superum dolor; ipse furentem
10.908
risit et incussa sanctarum mole comarum,
10.909
‘quaenam spes hominum tumidae post proelia Phlegrae!
10.910
tune etiam feriendus?’ ait. premit undique lentum
10.911
turba deum frendens et tela ultricia poscit,
10.912
nec iam audet fatis turbata obsistere coniunx,
10.913
ipsa dato nondum caelestis regia signo
10.914
sponte tonat, coeunt ipsae sine flamine nubes
10.915
adcurruntque imbres: Stygias rupisse catenas
10.916
Iapetum aut vinctam supera ad convexa levari
10.917
Inarimen Aetnamve putes, pudet ista timere
10.918
caelicolas; sed cum in media vertigine mundi
10.919
stare virum insanasque vident deposcere pugnas,
10.920
mirantur taciti et dubio pro fulmine pallent.
10.921
coeperat Ogygiae supra fastigia turris
10.922
arcanum mugire polus caelumque tenebris
10.923
auferri: tenet ille tamen, quas non videt, arces,
10.924
fulguraque attritis quotiens micuere procellis,
10.925
his ait, ‘in Thebas, his iam decet ignibus uti,
10.926
hinc renovare faces lassamque accendere quercum.’
10.927
talia dicentem toto Iove fulmen adactum
10.928
corripuit: primae fugere in nubila cristae,
10.929
et clipei niger umbo cadit, iamque omnia lucent
10.930
membra viri. cedunt acies, et terror utrimque,
10.931
quo ruat, ardenti feriat quas corpore turmas,
10.932
intra se stridere facem galeamque comasque
10.933
sentit, et urentem thoraca repellere dextra
10.934
conatus ferri cinerem sub pectore tractat.
10.935
stat tamen, extremumque in sidera versus anhelat,
10.936
pectoraque invisis obicit fumantia muris,
10.937
ne caderet: sed membra virum terrena relinquunt,
10.938
exuiturque animus; paulum si tardius artus
10.939
cessissent, potuit fulmen sperare secundum.