Thebais
Statius, P. Papinius (Publius Papinius)Theb 12 · perseus-lat2More by Statius, P. Papinius (Publius Papinius)
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/statius-p-papinius-publius-papinius" aria-label="More works by Statius, P. Papinius (Publius Papinius)">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
12.1
Nondum cuncta polo vigil inclinaverat astra
12.2
ortus et instantem cornu tenuiore videbat
12.3
Luna diem, trepidas ubi iam Tithonia nubes
12.4
discutit ac reduci magnum parat aethera Phoebo:
12.5
agmina iam raris Dircaea penatibus errant,
12.6
noctis questa moras; quamvis tunc otia tandem
12.7
et primus post bella sopor, tamen aegra quietem
12.8
pax fugat et saevi meminit victoria belli,
12.9
vix primo proferre gradum et munimina valli
12.10
solvere, vix totas reserare audacia portas;
12.11
stant veteres ante ora metus campique vacantis
12.12
horror: ut adsiduo iactatis aequore tellus
12.13
prima labat, sic attoniti nil comminus ire
12.14
mirantur fusasque putant adsurgere turmas,
12.15
sic ubi perspicuae scandentem limina turris
12.16
Idaliae volucres fulvum aspexere draconem,
12.17
intus agunt natos et feta cubilia vallant
12.18
unguibus imbellesque citant ad proelia pinnas;
12.19
mox ruerit licet ille retro, tamen aera nudum
12.20
candida turba timet, tandemque ingressa volatus
12.21
horret et a mediis etiamnum respicit astris.
12.22
Itur in exsanguem populum bellique iacentis
12.23
relliquias, quacumque dolor luctusque cruenti
12.24
exegere duces; hi tela, hi corpora, at illi
12.25
caesorum tantum ora vident alienaque iuxta
12.26
pectora; pars currus deflent viduisque loquuntur,
12.27
hoc solum quia restat, equis; pars oscula Agunt
12.28
vulneribus magnis et de virtute queruntur.,
12.29
frigida digeritur strages: patuere recisae
12.30
cum capulis hastisque manus mediisque sagittae
12.31
luminibus stantes; multis vestigia caedis
12.32
nulla, ruunt planctu pendente et ubique parato,
12.33
at circum informes truncos miserabile surgit
12.34
certamen, qui iusta ferant, qui funera ducant.
12.35
saepe etiam hostiles — lusit Fortuna parumper —
12.36
decepti flevere viros; nec certa facultas
12.37
noscere, quem miseri vitent calcentve cruorem,
12.38
at quibus est inlaesa domus vacuique doloris,
12.39
aut deserta vagi Danaum tentoria lustrant
12.40
immittuntque faces, aut — quae post bella facultas 3 —
12.41
quaerunt, dispersus iaceat quo pulvere Tydeus,
12.42
an rapti pateat specus auguris, aut ubi divum
12.43
hostis, an aetheriae vivant per membra favillae.
12.44
iam lacrimis exempta dies, nec serus abegit
12.45
vesper: amant miseri lamenta malisque fruuntur.
12.46
nec subiere domos, sed circum funera pernox
12.47
turba sedet, vicibusque datis alterna gementes
12.48
igne feras planctuque fugant; nec dulcibus astris
12.49
victa, nec adsiduo coierunt lumina fletu,
12.50
tertius Aurorae pugnabat Lucifer, et iam
12.51
montibus orbatis, lucorum gloria, magnae
12.52
Teumesi venere trabes et amica Cithaeron
12.53
silva rogis; ardent excisae viscera gentis
12.54
molibus exstructis: supremo munere gaudent
12.55
Ogygii manes; queritur miserabile Graium
12.56
nuda cohors vetitumque gemens circumvolat ignem,
12.57
accipit et saevi manes Eteoclis iniquos
12.58
haudquaquam regalis honos, Argivus haberi
12.59
frater iussus adhuc atque exsul pellitur umbra.
12.60
At non plebeio fumare Menoecea busto
12.61
rex genitor Thebaeque sinunt, nec robora vilem
12.62
struxerunt de more rogum; sed bellicus agger
12.63
curribus et clipeis Graiorumque omnibus armis
12.64
sternitur; hostiles super ipse, ut victor, acervos,
12.65
pacifera lauro crinem vittisque decorus
12.66
accubat: haud aliter, quam cum poscentibus astris
12.67
laetus in accensa iacuit Tirynthius Oeta.
12.68
spirantes super inferias captiva Pelasgum
12.69
corpora frenatosque pater, solacia forti
12.70
bellorum, mactabat equos; his arduus ignis
12.71
palpitat, et gemitus tandem erupere paterni:
12.72
‘o nisi magnanimae nimius te laudis inisset
12.73
ardor, Echionios mecum venerande penates
12.74
atque ultra recture puer, venientia qui nunc
12.75
gaudia et ingratum regni mihi munus acerbas!
12.76
tu superum convexa licet coetusque perenni
12.77
— credo equidem — virtute colas, mihi flebile semper
12.78
numen eris: ponant aras excelsaque Thebae
12.79
templa dicent; uni fas sit lugere parenti,
12.80
et nunc heu quae digna tibi sollemnia quasve
12.81
largiar exsequias? nec si fatale potestas
12.82
Argos et impulsas cineri miscere Mycenas,
12.83
meque super, cui vita — nefas! — et sanguine nati
12.84
partus honos, eademne dies, eadem impia bella
12.85
te, puer, et diros misere in Tartara fratres?
12.86
et nunc Oedipodi par est fortuna doloris
12.87
ac mihi? quam similes gemimus, bone Iuppiter, umbras!
12.88
accipe, nate, tui nova libamenta triumphi,
12.89
accipe et hoc regimen dextrae frontisque superbae
12.90
vincula, quae patri minimum laetanda dedisti.
12.91
regem te, regem tristes Eteocleos umbrae
12.92
aspiciant.’ simul haec dicens crinemque manumque
12.93
destruit, accensaque iterat violentius ira:
12.94
‘ saevum agedum immitemque vocent, si funera Lernae
12.95
tecum ardere veto; longos utinam addere sensus
12.96
corporibus caeloque animas Ereboque nocentes
12.97
pellere fas, ipsumque feras, ipsum unca volucrum
12.98
ora sequi atque artus regum monstrare nefandos!
12.99
ei mihi, quod positos humus alma diesque resolvet.
12.100
quare iterum repetens iterumque edico: suprema
12.101
ne quis ope et flammis ausit iuvisse Pelasgos;
12.102
aut nece facta luet numeroque explebit adempta
12.103
corpora; per superos magnumque Menoecea iuro.’
12.104
dixit, et abreptum comites in tecta ferebant.
12.105
Flebilis interea vacuis comitatus ab Argis —
12.106
fama trahit miseras — orbae viduaeque ruebant
12.107
Inachides ceu capta manus; sua volnera cuique,
12.108
par habitus cunctis, deiecti in pectora crines
12.109
accinctique sinus; manant lacera ora cruentis
12.110
unguibus, et molles planctu crevere lacerti.
12.111
prima per attonitas nigrae regina catervae,
12.112
tristibus inlabens familiis iterumque resurgens,
12.113
quaerit inops Argia vias; non regia cordi,
12.114
non pater: una fides, unum Polynicis amati
12.115
nomen in ore sedet; Dircen infaustaque Cadmi
12.116
moenia posthabitis velit incoluisse Mycenis.
12.117
proxima Lernaeo Calydonidas agmine mixtas
12.118
Tydeos exsequiis trahit haud cessura sorori
12.119
Deipyle; scelus illa quidem morsusque profanos
12.120
audierat miseranda viri, sed cuncta iacenti
12.121
infelix ignoscit amor. post aspera visu,
12.122
ac deflenda tamen, digno plangore Nealce
12.123
Hippomedonta ciens, vatis mox impia coniunx
12.124
heu vacuos positura rogos. postrema gementum
12.125
agmina Maenaliae ducit comes orba Dianae,
12.126
et gravis Euadne: dolet haec queriturque labores
12.127
audacis pueri, magni memor illa mariti
12.128
it torvum lacrimans summisque irascitur astris.
12.129
illas et lucis Hecate speculata Lycaeis
12.130
prosequitur gemitu, duplexque ad litus euntes
12.131
planxit ab Isthmiaco genetrix Thebana sepulcro,
12.132
noctivagumque gregem, quamvis sibi luget, Eleusin
12.133
flevit et arcanos errantibus extulit ignes,
12.134
ipsa per aversos ducit Saturnia calles
12.135
occultatque vias, ne plebs congressa suorum
12.136
ire vetet pereatque ingentis gloria coepti,
12.137
nec non functa ducum refovendi corpora curam
12.138
Iris habet, putresque arcanis roribus artus
12.139
ambrosiaeque rigat sucis, ut longius obstent
12.140
exspectentque rogum et flammas non ante fatiscant.
12.141
Squalidus ecce genas et inani vulnere pallens
12.142
Ornytus — hic socio desertus ab agmine, tardat
12.143
plaga recens — timido secreta per avia furto
12.144
debile carpit iter fractaeque innititur hastae,
12.145
isque ubi mota novo stupuit loca sola tumultu
12.146
femineumque gregem, quae iam super agmina Lernae
12.147
sola videt, non ille viam causasve requirit,
12.148
quippe patent, maesto sed sic prior occupat ore:
12.149
‘quo, miserae, quo fertis iter? funusne peremptis
12.150
speratis cineremque viris? stat pervigil illic
12.151
umbrarum custos inhumataque corpora regi
12.152
adnumerat. nusquam lacrimae, procul usque fugati
12.153
accessus hominum: solis avibusque ferisque
12.154
ire licet, vestrisne Creon dabit aequus honorem
12.155
luctibus? immitis citius Busiridos aras
12.156
Odrysiique famem stabuli Siculosque licebit
12.157
exorare deos; rapiet fortasse precantes,
12.158
si mens nota mihi, nec coniugialia supra
12.159
funera, sed caris longe mactabit ab umbris.
12.160
quin fugitis, dum tuta via est, Lernamque reversae
12.161
nomina, quod superest, vacuis datis orba sepulcris
12.162
absentesque animas ad inania busta vocatis?
12.163
aut vos Cecropiam — prope namque et Thesea fama est
12.164
Thermodontiaco laetum remeare triumpho —
12.165
imploratis opem? bello cogendus et armis
12.166
in mores hominemque Creon.’ sic fatus, at illis
12.167
horruerunt lacrimae, stupuitque immanis eundi
12.168
impetus, atque uno voltus pallore gelati.
12.169
non secus adflavit molles si quando iuvencas
12.170
tigridis Hyrcanae ieiunum murmur, et ipse
12.171
auditu turbatus ager, timor omnibus ingens,
12.172
quae placeat, quos illa fames escendat in armos.
12.173
Continuo discors vario sententia motu
12.174
scinditur: his Thebas tumidumque ambire Creonta,
12.175
his placet Actaeae si quid clementia gentis
12.176
adnuat; extremum curarum ac turpe reverti,
12.177
hic non femineae subitum virtutis amorem
12.178
colligit Argia, sexuque immane relicto
12.179
tractat opus: placet — egregii spes dura pericli! —
12.180
comminus infandi leges accedere regni,
12.181
quo Rhodopes non ulla nurus nec alumna nivosi
12.182
Phasidis innuptis vallata cohortibus iret.
12.183
tunc movet arte dolum, quo semet ab agmine fido
12.184
degreget, immitesque deos regemque cruentum
12.185
contemptrix animae et magno temeraria luctu
12.186
provocet; hortantur pietas ignesque pudici.
12.187
ipse etiam ante oculos omni manifestus in actu,
12.188
nunc hospes miserae, primas nunc sponsus ad aras,
12.189
nunc mitis coniunx, nunc iam sub casside torva
12.190
maestus in amplexu multumque a limine summo
12.191
respiciens: sed nulla animo versatur imago
12.192
crebrior, Aonii quam quae de sanguine campi
12.193
nuda venit poscitque rogos. his anxia mentem
12.194
aegrescit furiis et. qui castissimus ardor,
12.195
funus amat: tunc ad comites conversa Pelasgas:
12.196
vos, ait, ‘Actaeas acies Marathoniaque arma
12.197
dicite, adspiretque pio Fortuna labori:
12.198
me sinite Ogygias, tantae quae sola ruinae
12.199
causa fui, penetrare domos et fulmina regni
12.200
prima pati; nec surda ferae pulsabimus urbis
12.201
limina: sunt illic soceri mihi suntque sorores
12.202
coniugis, et Thebas haud ignoranda subibo.
12.203
ne tantum revocate gradus: illo impetus ingens
12.204
auguriumque animi.’ nec plura, unumque Menoeten —
12.205
olim hic virginei custos monitorque pudoris —
12.206
eligit et, quamquam rudis atque ignara locorum,
12.207
praecipites gressus, qua venerat Ornytus, aufert.
12.208
atque ubi visa procul socias liquisse malorum,
12.209
‘anne,’ ait, ‘hostiles ego te tabente per agros
12.210
— heu dolor! — exspectem, quaenam sententia lenti
12.211
Theseos? an bello proceres, an dexter haruspex
12.212
adnuat? interea funus decrescit. et uncis
12.213
alitibus non hos potius supponimus artus?
12.214
et nunc me duram, si quis tibi sensus ad umbras,
12.215
me tardam Stygiis quereris, fidissime, divis.
12.216
heu si nudus adhuc, heu si iam forte sepultus:
12.217
nostrum utrumque nefas; adeo vis nulla dolenti,
12.218
Mors nusquam saevusve Creon? hortaris euntem,
12.219
Ornyte!’ sic dicens magno Megareia praeceps
12.220
arva rapit passu, demonstrat proxima quisque
12.221
obvius horrescitque habitus miseramque veretur.
12.222
vadit atrox visu, nil corde nec aure pavescens,
12.223
et nimiis confisa malis propiorque timeri:
12.224
nocte velut Phrygia cum lamentata resultant
12.225
Dindyma, pinigeri rapitur Simoentis ad amnem
12.226
dux vesana chori, cuius dea sanguine lecto
12.227
ipsa dedit ferrum et vittata fronde notavit.
12.228
Iam pater Hesperio flagrantem gurgite currum
12.229
abdiderat Titan, aliis rediturus ab undis,
12.230
cum tamen illa gravem luctu fallente laborem
12.231
nescit abisse diem: nec caligantibus arvis
12.232
ferretur, nec frangit iter per et invia saxa
12.233
lapsurasque trabes nemorumque arcana, sereno
12.234
nigra die, caecisque incisa novalia fossis,
12.235
per fluvios secura vadi somnosque ferarum
12.236
praeter et horrendas infesta cubilia monstris,
12.237
tantum animi luctusque valent! pudet ire Menoeten
12.238
tardius, invalidaeque gradum miratur alumnae,
12.239
quas non illa domos pecudumque hominumque molesto
12.240
pulsavit gemitu! quotiens amissus eunti
12.241
limes, et errantem comitis solacia flammae
12.242
destituunt gelidaequa facem vicere tenebrae!
12.243
iamque supinantur fessis lateque fatiscunt
12.244
Penthei devexa iugi, cum pectore anhelo
12.245
iam prope deficiens sic incipit orsa Menoetes:
12.246
‘haud procul, exacti si spes non blanda laboris,
12.247
Ogygias, Argia, domos et egena sepulcri
12.248
busta iacere reor; grave comminus aestuat aer
12.249
sordidus, et magnae redeunt per inane volucres,
12.250
haec illa est crudelis humus, nec moenia longe.
12.251
cernis, ut ingentes murorum porrigat umbras
12.252
campus, et e speculis moriens intermicet ignis?
12.253
moenia sunt iuxta; modo nox magis ipsa tacebat,
12.254
solaque nigrantes laxabant astra tenebras.’
12.255
horruit Argia, dextramque ad moenia tendens:
12.256
‘urbs optata prius, nunc tecta hostilia Thebae,
12.257
et tamen, inlaesas si reddis coniugis umbras,
12.258
sic quoque dulce solum, cernis, quo praedita cultu,
12.259
qua stipata manu, iuxta tua limina primum
12.260
Oedipodis magni venio nurus? improba non sunt
12.261
vota: rogos hospes planctumque et funera posco,
12.262
illum, oro, extorrem regni belloque fugatum,
12.263
illum, quem solio non es dignata paterno,
12.264
redde mihi! tuque, oro, veni, si manibus ulla
12.265
effigies errantque animae post membra solutae,
12.266
tu mihi pande vias, tuaque ipse ad funera deduc,
12.267
si merui!’ dixit, tectumque adgressa propinquae
12.268
pastorale casae reficit spiramina fessi
12.269
ignis, et horrendos inrumpit turbida campos,
12.270
qualis ab Aetnaeis accensa lampade saxis
12.271
orba Ceres magnae variabat imagine flammae
12.272
Ausonium Siculumque latus, vestigia nigri
12.273
raptoris vastosque legens in pulvere sulcos;
12.274
illius insanis ululatibus ipse remugit
12.275
Enceladus ruptoque vias inluminat igni:
12.276
Persephonen amnes silvae freta nubila clamant,
12.277
Persephonen tantum Stygii tacet aula mariti.
12.278
Admonet adtonitam fidus meminisse Creontis
12.279
altor et occulto submittere lampada furto,
12.280
regina Argolicas modo formidata per urbes,
12.281
votum immane procis spesque augustissima gentis,
12.282
nocte sub infesta, nullo duce et hoste propinquo,
12.283
sola per offensus armorum et lubrica tabo
12.284
gramina, non tenebras, non circumfusa tremiscens
12.285
concilia umbrarum atque animas sua membra gementes
12.286
saepe gradu caeco ferrum calcataque tela
12.287
dissimulat, solusque labor vitasse iacentes,
12.288
dum funus putat omne suum, visuque sagaci
12.289
rimatur positos et corpora prona supinat
12.290
incumbens, queriturque parum lucentibus astris.
12.291
Forte soporiferas caeli secreta per umbras
12.292
Iuno, sinu magni semet furata mariti,
12.293
Theseos ad muros, ut Pallada flecteret, ibat,
12.294
supplicibusque piis faciles aperiret Athenas,
12.295
atque ubi per campos errore fatiscere vano
12.296
immeritam Argian supero respexit ab axe,
12.297
indoluit visu, et lunaribus obvia bigis
12.298
advertit vultum placidaque ita voce locuta est:
12.299
‘da mihi poscenti munus breve, Cynthia, si quis
12.300
est Iunonis honos 2; certe Iovis improba iussu
12.301
ter noctem Herculeam — veteres sed mitto querellas:
12.302
en locus officio, cultrix placitissima nostri
12.303
Inachis Argia cernis qua nocte vagetur
12.304
nec reperire virum densis queat aegra tenebris?
12.305
et tibi nimbosum languet iubar: exsere quaeso
12.306
cornua, et adsueto propior premat orbita terras,
12.307
hunc quoque, qui curru madidas tibi pronus habenas
12.308
ducit, in Aonios vigiles demitte Soporem.’
12.309
vix ea, cum scissis magnum dea nubibus orbem
12.310
protulit; expavere umbrae, fulgorque recisus
12.311
sideribus; vix ipsa tulit Saturnia flammas.
12.312
Primum per campos infuso lumine pallam
12.313
coniugis ipsa suos noscit miseranda labores,
12.314
quamquam texta latent suffusaque sanguine maeret
12.315
purpura; dumque deos vocat et de funere caro
12.316
hoc superesse putat, videt ipsum in pulvere paene
12.317
calcatum. fugere animus visusque sonusque,
12.318
inclusitque dolor lacrimas; tum corpore toto
12.319
sternitur in voltus animamque per oscula quaerit
12.320
absentem, pressumque comis ac veste cruorem
12.321
servatura legit, mox tandem voce reversa:
12.322
‘hunc ego te, coniunx, ad debita regna profectum
12.323
ductorem belli generumque potentis Adrasti
12.324
aspicio, talisque tuis occurro triumphis?
12.325
huc adtolle genas defectaque lumina: venit
12.326
ad Thebas Argia tuas; age, moenibus indue
12.327
et patrios ostende lares et mutua redde
12.328
hospitia, heu quid ago? proiectus caespite nudo
12.329
hoc patriae telluris habes, quae iurgia? certe
12.330
imperium non frater habet, nullasne tuorum
12.331
movisti lacrimas? ubi mater, ubi inclyta fama
12.332
Antigone? mihi nempe iaces, mihi victus es uni
12.333
! dicebam: quo tendis iter? quid sceptra negata
12.334
poscis? habes Argos, soceri regnabis in aula;
12.335
hic tibi longus honos, hic indivisa potestas.
12.336
quid queror? ipsa dedi bellum maestumque rogavi
12.337
ipsa patrem, ut talem nunc te complexa tenerem,
12.338
sed bene habet, superi, gratum est, Fortuna; peracta
12.339
spes longinqua viae: totos invenimus artus,
12.340
ei mihi, sed quanto descendit vulnus hiatu!
12.341
hoc frater? qua parte, precor, iacet ille nefandus
12.342
praedator? vincam volucres — sit adire potestas —
12.343
excludamque feras; an habet funestus et ignes?
12.344
sed nec te flammis inopem tua terra videbit:
12.345
ardebis lacrimasque feres, quas ferre negatum
12.346
regibus, aeternumque tuo famulata sepulcro
12.347
durabit deserta fides, festisque dolorum
12.348
natus erit, parvoque torum Polynice fovebo.’
12.349
Ecce alios gemitus aliamque ad busta ferebat
12.350
Antigone miseranda facem, vix nacta petitos
12.351
moenibus egressus; illam nam tempore in omni
12.352
adtendunt vigiles et rex iubet ipse teneri,
12.353
contractaeque vices et crebrior excubat ignis,
12.354
ergo deis fratrique moras excusat et amens,
12.355
ut paulum immisso cessit statio horrida somno,
12.356
erumpit muris: fremitu quo territat agros
12.357
virginis ira leae, rabies cui libera tandem
12.358
et primus sine matre furor, nec longa morata est,
12.359
quippe trucem campum et, positus quo pulvere frater,
12.360
noverat: atque illam contra videt ire Menoetes,
12.361
cui vacat, et carae gemitus compescit alumnae,
12.362
cum tamen erectas extremus virginis aures
12.363
accessit sonus, utque atra sub veste comisque
12.364
squalentem et crasso foedatam sanguine vultus
12.365
astrorum radiis et utraque a lampade vidit:
12.366
cuius, ait, ‘manes, aut quae temeraria quaeris
12.367
nocte mea?’ nihil illa diu, sed in ora mariti
12.368
deicit inque suos pariter velamina vultus,
12.369
capta metu subito paulumque oblita doloris,
12.370
hoc magis increpitans suspecta silentia perstat
12.371
Antigone, comitemque premens ipsamque; sed ambo
12.372
deficiunt fixique silent, tandem ora retexit
12.373
Argia, corpusque tamen complexa profatur:
12.374
‘si quid in hoc veteri bellorum sanguine mecum
12.375
quaesitura venis, si tu quoque dura Creontis
12.376
iussa times, possum tibi me confisa fateri,
12.377
si misera es — certe lacrimas lamentaque cerno — ,
12.378
iunge, age, iunge fidem: proles ego regia Adrasti —
12.379
ei mihi! num quis adest? — cari Polynicis ad ignes,
12.380
etsi regna vetant — .’ stupuit Cadmeia virgo
12.381
intremuitque simul, dicentemque occupat ultro:
12.382
‘mene igitur sociam — pro fors ignara! — malorum,
12.383
mene times? mea membra tenes, mea funera plangis.
12.384
cedo, tene, pudet heu! pietas ignava sororis!
12.385
haec prior — !’ hic pariter lapsae iunctoque per ipsum
12.386
amplexu miscent avidae lacrimasque comasque,
12.387
partitaeque artus redeunt alterna gementes
12.388
ad vultum et cara vicibus cervice fruuntur.
12.389
dumque modo haec fratrem memorat, nunc illa maritum,
12.390
mutuaque exorsae Thebas Argosque renarrant,
12.391
longius Argia miseros reminiscitur actus:
12.392
‘per tibi furtivi sacrum commune doloris,
12.393
per socios manes et conscia sidera iuro:
12.394
non hic amissos, quamquam vagus exsul, honores,
12.395
non gentile solum, carae non pectora matris,
12.396
te cupiit unam noctesque diesque locutus
12.397
Antigonen; ego cura minor facilisque relinqui.
12.398
tu tamen ex celsa sublimem forsitan arce
12.399
ante nefas Grais dantem vexilla maniplis
12.400
vidisti, teque ille acie respexit ab ipsa
12.401
ense salutatam et nutantis vertice coni:
12.402
nos procul, extremas sed quis deus egit in iras?
12.403
nil vestrae valuere preces? tibine iste negavit
12.404
oranti?’ causas ac tristia reddere fata
12.405
coeperat Antigone; fidus comes admonet ambas:
12.406
‘heia agite inceptum potius! iam sidera pallent
12.407
vicino turbata die, perferte laborem,
12.408
tempus erit lacrimis, accenso flebitis igne.’
12.409
Haud procul Ismeni monstrabant murmura ripas,
12.410
qua turbatus adhuc et sanguine decolor ibat.
12.411
huc laceros artus socio conamine portant
12.412
invalidae, iungitque comes non fortior ulnas.
12.413
sic Hyperionium tepido Phaethonta sorores
12.414
fumantem lavere Pado; vixdum ille sepulcro
12.415
conditus, et flentes stabant ad flumina silvae.
12.416
ut sanies purgata vado membrisque reversus
12.417
mortis honos, ignem miserae post ultima quaerunt
12.418
oscula; sed gelidae circum exanimesque favillae
12.419
putribus in foveis, atque omnia busta quiescunt.
12.420
stabat adhuc seu forte rogus, seu numine divum,
12.421
cui torrere datum saevos Eteocleos artus,
12.422
sive locum monstris iterum Fortuna parabat,
12.423
seu dissensuros servaverat Eumenis ignes,
12.424
hic tenuem nigris etiamnum advivere lucem
12.425
roboribus pariter cupidae videre, simulque
12.426
flebile gavisae; nec adhuc, quae busta, repertum,
12.427
sed placidus quemcumque rogant mitisque supremi
12.428
admittat cineris consortem et misceat umbras.
12.429
Ecce iterum fratres: primos ut contigit artus
12.430
ignis edax, tremuere rogi et novus advena busto
12.431
pellitur; exundant diviso vertice flammae
12.432
alternosque apices abrupta luce coruscant.
12.433
pallidus Eumenidum veluti commiserit ignes
12.434
Orcus, uterque minax globus et conatur uterque
12.435
longius; ipsae etiam commoto pondere paulum
12.436
secessere trabes, conclamat territa virgo:
12.437
‘occidimus, functasque manu stimulavimus iras.
12.438
frater erat: quis enim accessus ferus hospitis umbrae
12.439
pelleret? en clipei fragmen semiustaque nosco
12.440
cingula, frater erat! cernisne, ut flamma recedat
12.441
concurratque tamen? vivunt odia improba, vivunt,
12.442
nil actum bello; miseri, sic, dum arma movetis,
12.443
vicit nempe Creon! nusquam iam regna, quis ardor?
12.444
cui furitis? sedate minas; tuque exsul ubique
12.445
semper inops aequi, iam cede: hoc nupta precatur,
12.446
hoc soror, aut saevos mediae veniemus in ignes.’
12.447
Vix ea, cum subitus campos tremor altaque tecta
12.448
impulit adiuvitque rogi discordis hiatus,
12.449
et vigilum turbata quies, quibus ipse malorum
12.450
Angebat simulacra sopor: ruit dicet, omnem
12.451
prospectum lustrans armata indagine miles,
12.452
illos instantes senior timet unus; at ipsae
12.453
ante rogum saevique palam sprevisse Creontis
12.454
imperia et furtum claro plangore fatentur
12.455
securae, quippe omne vident duxisse cadaver.
12.456
ambitur saeva de morte animosaque leti
12.457
spes furit: haec fratris rapuisse, haec coniugis artus
12.458
contendunt vicibusque probant: ego corpus, ego ignes,
12.459
me pietas, me duxit amor. deposcere saeva
12.460
supplicia et dextras iuvat insertare catenis.
12.461
nusquam illa alternis modo quae reverentia verbis,
12.462
iram odiumque putes; tantus discordat utrimque
12.463
clamor, et ad regem, qui deprendere, trahuntur.
12.464
At procul Actaeis dextra iam Pallade muris
12.465
Iuno Phoroneas inducit praevia matres
12.466
attonitas, non ipsa minus, coetumque gementem
12.467
conciliat populis et Actibus addit honorem.
12.468
ipsa manu ramosque oleae vittasque precantes
12.469
tradit, et obtenta submittere lumina palla
12.470
et praeferre docet vacuas sine manibus urnas.
12.471
omnis Erechtheis effusa penatibus aetas
12.472
tecta viasque replent: unde hoc examen et una
12.473
tot miserae? necdum causas novere malorum,
12.474
iamque gemunt. dea conciliis se miscet utrisque
12.475
cuncta docens, qua gente satae, quae funera plangant
12.476
quidve petant; variis nec non adfatibus ipsae
12.477
Ogygias leges immansuetumque Creonta
12.478
multum et ubique fremunt. Geticae non plura queruntur
12.479
hospitibus tectis trunco sermone volucres,
12.480
cum duplices thalamos et iniquum Terea clamant.
12.481
Urbe fuit media nulli concessa potentum
12.482
ara deum; mitis posuit Clementia sedem,
12.483
et miseri fecere sacram; sine supplice numquam
12.484
illa novo, nulla damnavit vota repulsa,
12.485
auditi quicumque rogant, noctesque diesque
12.486
ire datum et solis numen placare querellis,
12.487
parca superstitio: non turea flamma, nec altus
12.488
accipitur sanguis: lacrimis altaria sudant,
12.489
maestarumque super libamina secta comarum
12.490
pendent et vestes mutata sorte relictae.
12.491
mite nemus circa, cultuque insigne verendo
12.492
vittatae laurus et supplicis arbor olivae.
12.493
nulla autem effigies, nulli commissa metallo
12.494
forma dei, mentes habitare et pectora gaudet,
12.495
semper habet trepidos, semper locus horret egenis
12.496
coetibus, ignotae tantum felicibus arae.
12.497
fama est, defensos acie post busta paterni
12.498
numinis Herculeos sedem fundasse nepotes,
12.499
fama minor factis: ipsos nam credere dignum
12.500
caelicolas, tellus quibus hospita semper Athenae,
12.501
ceu leges hominemque novum ritusque sacrorum
12.502
seminaque in vacuas hinc descendentia terras,
12.503
sic sacrasse loco commune animantibus aegris
12.504
confugium, unde procul starent iraeque minaeque
12.505
regnaque, et a iustis Fortuna recederet aris.
12.506
iam tunc innumerae norant altaria gentes:
12.507
huc victi bellis patriaque a sede fugati,
12.508
regnorumque inopes scelerumque errore nocentes
12.509
conveniunt pacemque rogant; mox hospita sedes
12.510
vicit et Oedipodae Furias et funus Olynthi
12.511
texit et a misero matrem submovit Oreste.
12.512
huc volgo monstrante locum manus anxia Lernae
12.513
deveniunt, cedunt miserorum turba priorum,
12.514
vix ibi, sedatis requierunt pectora curis:
12.515
ceu patrio super alta grues Aquilone fugatae
12.516
cum videre Pharon; tunc aethera latius implent,
12.517
tunc hilari clangore sonant; iuvat orbe sereno
12.518
contempsisse nives et frigora solvere Nilo.
12.519
Iamque domos patrias Scythicae post aspera gentis
12.520
proelia laurigero subeuntem Thesea curru
12.521
laetifici plausus missusque ad sidera vulgi
12.522
clamor et emeritis hilaris tuba nuntiat armis,
12.523
ante ducem spolia et, duri Mavortis imago,
12.524
virginei currus cumulataque fercula cristis
12.525
et tristes ducuntur equi truncaeque bipennes,
12.526
quis nemora et solidam Maeotida caedere suetae,
12.527
corytique leves portantur et ignea gemmis
12.528
cingula et informes dominarum sanguine peltae.
12.529
ipsae autem nondum trepidae sexumve fatentur,
12.530
nec vulgare gemunt aspernanturque precari,
12.531
et tantum innuptae quaerunt delubra Minervae,
12.532
primus amor niveis victorem cernere vectum
12.533
quadriiugis; nec non populos in semet agebat
12.534
Hippolyte, iam blanda genas patiensque mariti
12.535
foederis, hanc patriae ritus fregisse severos
12.536
Atthides oblique secum mirantur operto
12.537
murmure, quod nitidi crines, quod pectora palla
12.538
tota latent, magnis quod barbara semet Athenis
12.539
misceat atque hosti veniat paritura marito.
12.540
Paulum et ab insessis maestae Pelopeides aris
12.541
promovere gradum seriemque et dona triumphi
12.542
mirantur, victique animo rediere mariti,
12.543
atque ubi tardavit currus et ab axe superbo
12.544
explorat causas victor poscitque benigna
12.545
aure preces, ausa ante alias Capaneia coniunx:
12.546
‘belliger Aegide, subitae cui maxima laudis
12.547
semina de nostris aperit Fortuna ruinis,
12.548
non externa genus, dirae nec conscia noxae
12.549
turba sumus: domus Argos erat regesque mariti,
12.550
non utinam et fortes! quid enim septena movere
12.551
castra et Agenoreos opus emendare penates?
12.552
nec querimur caesos: haec bellica iura vicesque
12.553
armorum; sed non Siculis exorta sub antris
12.554
monstra nec Ossaei bello cecidere bimembres.
12.555
mitto genus clarosque patres: hominum, inclyte Theseu,
12.556
sanguis erant, homines, eademque in sidera, eosdem
12.557
sortitus animarum alimentaque vestra creati,
12.558
quos vetat igne Creon Stygiaeque a limine portae,
12.559
ceu sator Eumenidum aut Lethaei portitor amnis,
12.560
submovet ac dubio caelique Erebique sub axe
12.561
detinet, heu princeps Natura! ubi numina, ubi illest
12.562
fulminis iniusti iaculator? ubi estis, Athenae?
12.563
septima iam surgens trepidis Aurora iacentes
12.564
aversatur equis; radios declinat et horret
12.565
stelligeri iubar omne poli; iam comminus ipsae
12.566
pabula dira ferae campumque odere volucres
12.567
spirantem tabo et caelum ventosque gravantem.
12.568
quantum etenim superesse rear? nuda ossa putremque
12.569
verrere permittat saniem, properate, verendi
12.570
Cecropidae; vos ista decet vindicta, priusquam
12.571
Emathii Thracesque dolent, quaeque exstat ubique
12.572
gens arsura rogis manesque habitura supremos,
12.573
nam quis erit saevire modus? bellavimus, esto;
12.574
sed cecidere odia et tristes mors obruit iras.
12.575
tu quoque, ut egregios fama cognovimus actus,
12.576
non trucibus monstris Sinin infandumque dedisti
12.577
Cercyona, et saevum velles Scirona crematum.
12.578
credo et Amazoniis Tanain fumasse sepulcris,
12.579
unde haec arma refers,sed et hunc dignare triumphum,
12.580
da terris unum caeloque Ereboque laborem,
12.581
si patrium Marathona metu, si tecta levasti
12.582
Cressia, nec fudit vanos anus hospita fletus,
12.583
sic tibi non ullae socia sine Pallade pugnae,
12.584
nec sacer invideat paribus Tirynthius actis,
12.585
semper et in curru, semper te mater ovantem
12.586
cernat, et invictae nil tale precentur Athenae.’
12.587
Dixerat; excipiunt cunctae tenduntque precantes
12.588
cum clamore manus; rubuit Neptunius heros
12.589
permotus lacrimis; iusta mox concitus ira
12.590
exclamat: ‘quaenam ista novos induxit Erinys
12.591
regnorum mores? non haec ego pectora liqui
12.592
Graiorum abscedens, Scythiam Pontumque nivalem
12.593
cum peterem; novus unde furor? victumne putasti
12.594
Thesea, dire Creon? adsum, nec sanguine fessum
12.595
crede; sitit meritos etiamnum haec hasta cruores.
12.596
nulla mora est; verte hunc adeo, fidissime Phegeu,
12.597
cornipedem, et Tyrias invectus protinus arces
12.598
aut Danais edice rogos aut proelia Thebis.’
12.599
sic ait oblitus bellique viaeque laborum,
12.600
hortaturque suos viresque instaurat anhelas:
12.601
ut modo conubiis taurus saltuque recepto
12.602
cum posuit pugnas, alio si forte remugit
12.603
bellatore nemus, quamquam ora et colla cruento
12.604
imbre madent,novus arma parat campumque lacessens
12.605
dissimulat gemitus et vulnera pulvere celat.
12.606
ipsa metus Libycos servatricemque Medusam
12.607
pectoris incussa movit Tritonia parma,
12.608
protinus erecti toto simul agmine Thebas
12.609
respexere angues; necdum Atticus ire parabat
12.610
miles, et infelix expavit classica Dirce.
12.611
Continuo in pugnas haud solum accensa iuventus,
12.612
qui modo Caucasei comites rediere triumphi:
12.613
omnis ad arma rudes ager exstimulavit alumnos.
12.614
conveniunt ultroque ducis vexilla sequuntur,
12.615
qui gelidum Braurona viri, qui rura lacessunt
12.616
Monychia et trepidis stabilem Piraeea nautis
12.617
et nondum Eoo clarum Marathona triumpho,
12.618
mittit in arma manus gentilibus hospita divis
12.619
Icarii Celeique domus viridesque Melaenae,
12.620
dives et Aegaleos nemorum Parnesque benignus
12.621
vitibus et pinguis melior Lycabessos olivae,
12.622
venit atrox Alaeus et olentis arator Hymetti,
12.623
quaeque rudes thyrsos hederis vestistis, Acharnae.
12.624
linquitur Eois longe speculabile proris
12.625
Sunion, unde vagi casurum in nomina ponti
12.626
Cressia decepit falso ratis Aegea velo.
12.627
hos Salamin populos, illos Cerealis Eleusin
12.628
horrida suspensis ad proelia misit aratris,
12.629
et quos Callirhoe noviens errantibus undis
12.630
implicat, et raptae qui conscius Orithyiae
12.631
celavit ripis Geticos Elisos amores,
12.632
ipse quoque in pugnas vacuatur collis, ubi ingens
12.633
lis superum, dubiis donec nova surgeret arbor
12.634
rupibus et longa refugum mare frangeret umbra,
12.635
isset et Arctoas Cadmea ad moenia ducens
12.636
Hippolyte turmas: retinet iam certa tumentis
12.637
spes uteri, coniunxque rogat dimittere curas
12.638
Martis et emeritas thalamo sacrare pharetras.
12.639
Hos ubi velle acies et dulci gliscere ferro
12.640
dux videt, utque piis raptim dent oscula natis
12.641
amplexusque breves, curru sic fatur ab alto:
12.642
‘terrarum leges et mundi foedera mecum
12.643
defensura cohors, dignas insumite mentes
12.644
coeptibus: hac omnem divumque hominumque favor em
12.645
Naturamque ducem coetusque silentis Averni
12.646
stare palam est; illic Poenarum exercita Thebis
12.647
agmina et anguicomae ducunt vexilla sorores,
12.648
ite alacres tantaeque, precor, confidite causae.’
12.649
dixit, et emissa praeceps iter incohat hasta:
12.650
qualis Hyperboreos ubi nubilus institit axes
12.651
Iuppiter et prima tremefecit sidera bruma,
12.652
rumpitur Aeolia et longam indignata quietem
12.653
tollit hiemps animos ventosaque sibilat Arctos;
12.654
tunc montes undaeque fremunt, tunc proelia caecis
12.655
nubibus et tonitrus insanaque fulmina gaudent.
12.656
Icta gemit tellus, virides gravis ungula campos
12.657
mutat, et innumeris peditumque equitumque catervis
12.658
exspirat protritus ager, nec pulvere crasso
12.659
armorum lux victa perit, sed in aethera longum
12.660
frangitur, et mediis ardent in nubibus hastae.
12.661
noctem adeo placidasque operi iunxere tenebras,
12.662
certamenque immane viris, quo concita tendant
12.663
agmina, quis visas proclamet ab aggere Thebas,
12.664
cuius in Ogygio stet princeps lancea muro.
12.665
at procul ingenti Neptunius agmina Theseus
12.666
angustat clipeo, propriaeque exordia laudis
12.667
centum urbes umbone gerit centenaque Cretae
12.668
moenia, seque ipsum monstrosi ambagibus antri
12.669
hispida torquentem luctantis colla iuvenci
12.670
alternasque manus circum et nodosa ligantem
12.671
bracchia et abducto vitantem cornua vultu,
12.672
terror habet populos, cum saeptus imagine torva
12.673
ingreditur pugnas: bis Thesea bisque cruentas
12.674
caede videre manus; veteres reminiscitur actus
12.675
ipse tuens sociumque gregem metuendaque quondam
12.676
limina, et absumpto pallentem Gnosida filo.
12.677
Saevus at interea ferro post terga revinctas
12.678
Antigonen viduamque Creon Adrastida leto
12.679
admovet; ambae hilares et mortis amore superbae
12.680
ensibus intentant iugulos regemque cruentum
12.681
destituunt: eum dicta ferens Theseia Phegeus
12.682
adstitit, ille quidem ramis insontis olivae
12.683
pacificus, sed bella ciet bellumque minatur,
12.684
grande fremens,nimiumque memor mandantis et ipsum
12.685
iam prope, iam medios operire cohortibus agros
12.686
ingeminans, stetit ambiguo Thebanus in aestu
12.687
curarum, nutantque minae et prior ira tepescit.
12.688
tune firmat sese, fletumque ac triste renidens:
12.689
parvane prostratis inquit, ‘documenta Mycenis
12.690
sanximus? en iterum, qui moenia nostra lacessant.
12.691
accipimus, veniant; sed ne post bella querantur:
12.692
lex eadem victis.’ dicit; sed pulvere crasso
12.693
caligare diem et Tyrios iuga perdere montes
12.694
aspicit; armari populos tamen armaque ferri
12.695
ipse iubet pallens, mediaeque in sedibus aulae
12.696
Eumenidas subitas flentemque Menoecea cernit
12.697
turbidus impositosque rogis gaudere Pelasgos.
12.698
quis fuit ille dies? tanto cum sanguine Thebis
12.699
pax inventa perit? patriis modo fixa revellunt
12.700
arma deis, clipeisque obducunt pectora fractis,
12.701
et galeas humiles et adhuc sordentia tabo
12.702
spicula: non pharetris quisquam, non ense decorus,
12.703
non spectandus equo; cessat fiducia valli,
12.704
murorum patet omne latus, munimina portae
12.705
exposcunt: prior hostis habet; fastigia desunt:
12.706
deiecit Capaneus; exsanguis et aegra iuventus
12.707
iam nec coniugibus suprema nec oscula natis
12.708
iungit, et attoniti nil optavere parentes.
12.709
Atticus interea, iubar ut clarescere ruptis
12.710
nubibus et solem primis aspexit in armis,
12.711
desilit in campum, qui subter moenia nudos
12.712
adservat manes, dirisque vaporibus aegrum
12.713
aera pulverea penitus sub casside ducens
12.714
ingemit et iustas belli flammatur in iras.
12.715
hunc saltem miseris ductor Thebanus honorem
12.716
largitus Danais, quod non super ipsa iacentum
12.717
corpora belligeras acies Martemque secundum
12.718
miscuit; aut lacera ne quid de strage nefandus
12.719
perderet, eligitur saevos potura cruores
12.720
terra rudis? iamque alternas in proelia gentes
12.721
dissimilis Bellona ciet; non clamor utrimque,
12.722
non utrimque tubae: stat debilis altera pubes
12.723
submissos enses nequiquam amentaque dextris
12.724
laxa tenens; cedunt tellure, armisque reductis
12.725
ostentant veteres etiamnum in sanguine plagas.
12.726
iam nec Cecropiis idem ductoribus ardor,
12.727
languescuntque minae et virtus secura residit:
12.728
ventorum velut ira minor, nisi silva furentes
12.729
impedit, insanique tacent sine litore fluctus.
12.730
Ut vero aequoreus quercum Marathonida Theseus
12.731
extulit, erectae cuius crudelis in hostes
12.732
umbra cadit campumque trucem lux cuspidis implet:
12.733
ceu pater Edonos Haemi de vertice Mavors
12.734
impulerit currus, rapido mortemque fugamque
12.735
axe vehens, sic exanimes in terga reducit
12.736
pallor Agenoridas; taedet fugientibus uti
12.737
Thesea, nec facilem dignatur dextra cruorem,
12.738
cetera plebeio desaevit sanguine virtus,
12.739
sic iuvat exanimis proiectaque praeda canesque
12.740
degeneresque lupos: magnos alit ira leones.
12.741
attamen Olenium Lamyrumque, hunc tela pharetra
12.742
promentem, hunc saevi tollentem pondera saxi
12.743
deicit, et triplici confisos robore gentis
12.744
Alcetidas fratres, totidem quos eminus hastis
12.745
continuat; ferrum consumpsit pectore Phyleus,
12.746
ore momordit Helops, umero transmisit Iapyx.
12.747
iamque et quadriiugo celsum petit Haemona curru,
12.748
horrendumque manu telum rotat: ille paventes
12.749
obliquavit equos; longo perlata tenore
12.750
transiit hasta duos, sitiebat vulnera nec non
12.751
tertia, sed medio cuspis temone retenta est.
12.752
Sed solum votis, solum clamore tremendo
12.753
omnibus in turmis optat vocitatque Creonta.
12.754
atque hunc diversa bellorum in fronte maniplos
12.755
hortantem dictis frustraque extrema minantem
12.756
conspicit; abscedunt comites: sed Thesea iussi
12.757
linquebant fretique deis atque ipsius armis;
12.758
ille tenet revocatque suos; utque aequa notavit
12.759
hinc atque hinc odia, extrema se colligit ira,
12.760
iam letale furens, atque audax morte futura:
12.761
non cum peltiferis, ait, ‘haec tibi pugna puellis,
12.762
virgineas ne crede manus: hic cruda virorum
12.763
proelia, nos magnum qui Tydea quique furentem
12.764
Hippomedonta neci Capaneaque misimus umbris
12.765
pectora, quae bellum praeceps amentia suasit,
12.766
improbe? nonne vides, quos ulciscare, iacentes?’
12.767
sic ait, et frustra periturum missile summo
12.768
adfixit clipeo, risit vocesque manumque
12.769
horridus Aegides, ferrataque arbore magnos
12.770
molitur iactus, nec non prius ore superbo
12.771
intonat: ‘Argolici, quibus haec datur hostia, manes,
12.772
pandite Tartareum chaos ultricesque parate
12.773
Eumenidas, venit ecce Creon!’ sic fatus, et auras
12.774
dissipat hasta tremens; tunc qua subtemine duro
12.775
multiplicem tenues iterant thoraca catenae,
12.776
incidit: emicuit per mille foramina sanguis
12.777
impius; ille oculis extremo errore solutis
12.778
labitur, adsistit Theseus gravis armaque tollens:
12.779
iamne dare exstinctis iustos, ait, ‘hostibus ignes,
12.780
iam victos operire placet? vade atra dature
12.781
supplicia extremique tamen secure sepulcri.’
12.782
Accedunt utrimque pio vexilla tumultu
12.783
permiscentque manus; medio iam foedera bello,
12.784
iamque hospes Theseus; orant succedere muris
12.785
dignarique domos, nec tecta hostilia victor
12.786
aspernatus init; gaudent matresque nurusque
12.787
Ogygiae, qualis thyrso bellante subactus
12.788
mollia laudabat iam marcidus orgia Ganges,
12.789
ecce per adversas Dircaei verticis umbras
12.790
femineus quatit astra fragor, matresque Pelasgae
12.791
decurrunt: quales Bacchea ad bella vocatae
12.792
Thyiades amentes, magnum quas poscere credas
12.793
aut fecisse nefas; gaudent lamenta novaeque
12.794
exsultant lacrimae; rapit huc, rapit impetus illuc,
12.795
Thesea magnanimum quaerant prius, anne Creonta,
12.796
anne suos: vidui ducunt ad corpora luctus.
12.797
Non ego, centena si quis mea pectora laxet
12.798
voce deus, tot busta simul vulgique ducumque,
12.799
tot pariter gemitus dignis conatibus aequem:
12.800
turbine quo sese caris impleverit audax
12.801
ignibus Euadne fulmenque in pectore magno
12.802
quaesierit; quo more iacens super oscula saevi
12.803
corporis infelix excuset Tydea coniunx;
12.804
ut saevos narret vigiles Argia sorori;
12.805
Arcada quo planctu genetrix Erymanthia clamet,
12.806
Arcada, consumpto servantem sanguine vultus,
12.807
Arcada, quem geminae pariter flevere cohortes,
12.808
vix novus ista furor veniensque implesset Apollo,
12.809
et mea iam longo meruit ratis aequore portum.
12.810
Durabisne procul dominoque legere superstes,
12.811
o mihi bissenos multum vigilata per annos
12.812
Thebai? iam certe praesens tibi Fama benignum
12.813
stravit iter coepitque novam monstrare futuris,
12.814
iam te magnanimus dignatur noscere Caesar,
12.815
Itala iam studio discit memoratque iuventus.
12.816
vive, precor; nec tu divinam Aeneida tempta,
12.817
sed longe sequere et vestigia semper adora,
12.818
mox, tibi si quis adhuc praetendit nubila livor,
12.819
occidet, et meriti post me referentur honores.