Thebais
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/statius-p-papinius-publius-papinius" aria-label="More works by Statius, P. Papinius (Publius Papinius)">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
1.1
Fraternas acies alternaque regna profanis
1.2
decertata odiis sontesque evolvere Thebas,
1.3
Pierius menti calor incidit, unde iubetis
1.4
ire, deae? gentisne canam primordia dirae,
1.5
Sidonios raptus et inexorabile pactum
1.6
legis Agenoreae scrutantemque aequora Cadmum?
1.7
longa retro series, trepidum si Martis operti
1.8
agricolam infandis condentem proelia sulcis
1.9
expediam penitusque sequar, quo carmine muris
1.10
iusserit Amphion Tyrios accedere montes,
1.11
unde graves irae cognata in moenia Baccho,
1.12
quod saevae Iunonis opus, cui sumpserit arcus
1.13
infelix Athamas, cur non expaverit ingens
1.14
Ionium socio casura Palaemone mater,
1.15
atque adeo iam nunc gemitus et prospera Cadmi
1.16
praeteriisse sinam: limes mihi carminis esto
1.17
Oedipodae confusa domus, quando Itala nondum
1.18
signa nec Arctoos ausim spirare triumphos
1.19
bisque iugo Rhenum, bis adactum legibus Histrum
1.20
et coniurato deiectos vertice Dacos
1.21
aut defensa prius vix pubescentibus annis
1.22
bella Iovis teque, o Latiae decus addite famae,
1.23
quem nova mature subeuntem exorsa parentis
1.24
aeternum sibi Roma cupit, licet artior omnis
1.25
limes agat stellas et te plaga lucida caeli,
1.26
Pleiadum Boreaeque et hiulci fulminis expers,
1.27
sollicitet, licet ignipedum frenator equorum
1.28
ipse tuis alte radiantem crinibus arcum
1.29
imprimat aut magni cedat tibi Iuppiter aequa
1.30
parte poli, maneas hominum contentus habenis,
1.31
undarum terraeque potens, et sidera dones.
1.32
tempus erit, cum Pierio tua fortior oestro
1.33
facta canam: nunc tendo chelyn satis arma referre
1.34
Aonia et geminis sceptrum exitiale tyrannis
1.35
nec furiis post fata modum flammasque rebelles
1.36
seditione rogi tumulisque carentia regum
1.37
funera et egestas alternis mortibus urbes,
1.38
caerula cum rubuit Lernaeo sanguine Dirce
1.39
et Thetis arentes adsuetum stringere ripas
1.40
horruit ingenti venientem Ismenon acervo.
1.41
quem prius heroum, Clio, dabis? immodicum irae
1.42
Tydea? laurigeri subitos an vatis hiatus?
1.43
urget et hostilem propellens caedibus amnem
1.44
turbidus Hippomedon, plorandaque bella protervi
1.45
Arcados atque alio Capaneus horrore canendus.
1.46
Impia iam merita scrutatus lumina dextra
1.47
merserat aeterna damnatum nocte pudorem
1.48
Oedipodes longaque animam sub morte tenebat,
1.49
illum indulgentem tenebris imaeque recessu
1.50
sedis inaspectos caelo radiisque penates
1.51
servantem tamen adsiduis circumvolat alis
1.52
saeva dies animi, scelerumque in pectore Dirae,
1.53
tunc vacuos orbes, crudum ac miserabile vitae
1.54
supplicium, ostentat caelo manibusque cruentis
1.55
pulsat inane solum saevaque ita voce precatur:
1.56
‘di, sontes animas angustaque Tartara poenis
1.57
qui regitis, tuque umbrifero Styx livida fundo,
1.58
quam video, multumque mihi consueta vocari
1.59
adnue. Tisiphone, perversaque vota secunda:
1.60
si bene quid merui, si me de matre cadentem
1.61
fovisti gremio et traiectum vulnere plantas
1.62
firmasti, si stagna peti Cirrhaea bicorni
1.63
interfusa iugo, possem cum degere falso
1.64
contentus Polybo, trifidaeque in Phocidos arto
1.65
longaevum implicui regem secuique frementis
1.66
ora senis, dum quaero patrem, si Sphingos iniquae
1.67
callidus ambages te praemonstrante resolvi,
1.68
si dulces furias et lamentabile matris
1.69
conubium gavisus ini noctemque nefandam
1.70
saepe tuli natosque tibi, seis ipsa, paravi,
1.71
mox avidus poenae digitis eaedentibus ultro
1.72
incubui miseraque oculos in matre reliqui:
1.73
exaudi, si digna precor quaeque ipsa furenti
1.74
subiceres. orbum visu regnisque carentem
1.75
non regere aut dictis maerentem flectere adorti,
1.76
quos genui quocumque toro; quin ecce superbi
1.77
—pro dolor!—et nostro iamdudum in funere reges
1.78
insultant tenebris gemitusque odere paternos,
1.79
hisne etiam funestus ego? et videt ista deorum
1.80
ignavus genitor? tu saltem debita vindex
1.81
huc ades et totos in poenam ordire nepotes.
1.82
indue quod madidum tabo diadema cruentis
1.83
unguibus abripui, votisque instincta paternis
1.84
i media in fratres, generis consortia ferro
1.85
dissiliant. da, Tartarei regina barathri,
1.86
quod cupiam vidisse nefas, nec tarda sequetur
1.87
mens iuvenum; modo digna veni, mea pignora nosces.’
1.88
Talia dicenti crudelis diva severos
1.89
advertit vultus, inamoenum forte sedebat
1.90
Coeyton iuxta, resolutaque vertice crines
1.91
lambere sulpureas permiserat anguibus undas,
1.92
ilicet igne Iovis lapsisque citatior astris
1.93
tristibus exsiluit ripis: discedit inane
1.94
vulgus et occursus dominae pavet; illa per umbras
1.95
et caligantes animarum examine campos
1.96
Taenariae limen petit inremeabile portae,
1.97
sensit adesse Dies, piceo Nox obvia nimbo
1.98
lucentes turbavit equos; procul arduus Atlas
1.99
horruit et dubia caelum cervice remisit,
1.100
arripit extemplo M alea e de valle resurgens
1.101
notum iter ad Thebas: neque enim velocior ullas
1.102
itque reditque vias cognatave Tartara mavult,
1.103
centum illi stantes umbrabant ora cerastae,
1.104
turba minax diri capitis; sedet intus abaetis
1.105
ferrea lux oculis, qualis per nubila Phoebes
1.106
Atracia rubet arte labor; suffusa veneno
1.107
tenditur ac sanie gliscit cutis; igneus atro
1.108
ore vapor, quo longa sitis morbique famesque
1.109
et populis mors una venit; riget horrida tergo
1.110
palla, et caerulei redeunt in pectora nodi:
1.111
Atropos hos atque ipsa novat Proserpina cultus,
1.112
tunc geminas quatit ira manus: haec igne rogali
1.113
fulgurat, haec vivo manus aera verberat hydro.
1.114
Ut stetit, abrupta qua plurimus arce Cithaeron
1.115
occurrit caelo, fera sibila crine virenti
1.116
congeminat. signum terris, unde omnis Achaei
1.117
ora maris late Pelopeaque regna resultant,
1.118
audiit et medius caeli Parnassos et asper
1.119
Eurotas, dubiamque iugo fragor impulit Oeten
1.120
in latus, et geminis vix fluctibus obstitit Isthmos.
1.121
ipsa suum genetrix curvo delphine vagantem
1.122
abripuit frenis gremioque Palaemona pressit.
1.123
Atque ea Cadmeo praeceps ubi culmine primum
1.124
constitit adsuetaque infecit nube penates,
1.125
protinus adtoniti fratrum sub pectore motus,
1.126
gentilesque animos subiit furor aegraque laetis
1.127
invidia atque parens odii metus, inde regendi
1.128
saevus amor, ruptaeque vices iurisque secundi
1.129
ambitus impatiens, et summo dulcius unum
1.130
stare loco. sociisque comes discordia regnis.
1.131
sic ubi delectos per torva armenta iuvencos
1.132
agricola imposito sociare adfectat aratro,
1.133
illi indignantes, quis nondum vomere multo
1.134
ardua nodosos cervix descendit in armos,
1.135
in diversa trahunt atque aequis vincula laxant
1.136
viribus et vario confundunt limite sulcos:
1.137
haud secus indomitos praeceps discordia fratres
1.138
asperat. alterni placuit sub legibus anni
1.139
exsilio mutare ducem, sic iure maligno
1.140
fortunam transire iubent, ut sceptra tenentem
1.141
foedere praecipiti semper novus angeret heres,
1.142
haec inter fratres pietas erat, haec mora pugnae
1.143
sola nec in regem perduratura secundum,
1.144
et nondum crasso laquearia fulva metallo,
1.145
montibus aut alte Grais effulta nitebant
1.146
atria, congestos satis explicitura clientes:
1.147
non impacatis regum advigilantia somnis
1.148
pila, nec alterna ferri statione gementes
1.149
excubiae nec cura mero committere gemmas
1.150
atque aurum violare cibis: sed nuda potestas
1.151
armavit fratres, pugna est de paupere regno.
1.152
dumque uter angustae squalentia iugera Dirces
1.153
verteret aut Tyrii solio non altus ovaret
1.154
exsulis ambigitur, periit ius fasque bonumque
1.155
et vitae mortisque pudor, quo tenditis iras,
1.156
a, miseri r quid si peteretur crimine tanto
1.157
limes uterque poli, quem Sol emissus Eoo
1.158
cardine, quem portu vergens prospectat Hibero,
1.159
quasque procul terras obliquo sidere tangit
1.160
avius aut borea gelidas madidive tepentes
1.161
igne noti? non si Phrygiae Tyriaeque sub unum
1.162
convertentur opes. loca dira arcesque nefandae
1.163
suffecere odio, furiisque immanibus emptum
1.164
Oedipodae sedisse loco.
1.165
Iam sorte carebat dilatus Polynieis honos, quis tunc tibi, saeve,
1.166
quis fuit ille dies, vacua cum solus in aula
1.167
respiceres ius omne tuum cunctosque minores,
1.168
et nusquam par stare caput? iam murmura serpunt
1.169
plebis Echioniae, tacitumque a principe vulgus
1.170
dissidet, et, qui mos populis, venturus amatur.
1.171
atque aliquis, cui mens humili laesisse veneno
1.172
summa nec impositos umquam cervice volenti
1.173
ferre duces, hancne Ogygiis, ait, ‘aspera rebus
1.174
fata tulere vicem, totiens mutare timendos
1.175
alternoque iugo dubitantia subdere colla?
1.176
partiti versant populorum fata manuque
1.177
fortunam fecere levem, semperne vicissim
1.178
exsulibus servire dabor? tibi. summe deorum
1.179
terrarumque sator, sociis hanc addere mentem
1.180
sedit? an inde vetus Thebis extenditur omen,
1.181
ex quo Sidonii nequiquam blanda iuvenci
1.182
pondera Carpathio iussus sale quaerere Cadmus
1.183
exsul Hyanteos invenit regna per agros,
1.184
fraternasque acies fetae telluris hiatu
1.185
augurium seros dimisit ad usque nepotes ':
1.186
cernis, ut erectum torva sub fronte minetur
1.187
saevior adsurgens dempto consorte potestas,
1.188
quas gerit ore minas, quanto premit omnia fastu!
1.189
hicne umquam privatus erit? tamen ille precanti
1.190
mitis et adfatu bonus et patientior aequi.
1.191
quid mirum? non solus erat. nos vilis in omnis
1.192
prompta manus casus, domino cuicumque parati,
1.193
qualiter hinc gelidus Boreas, hinc nubifer Eurus
1.194
vela trahunt, nutat mediae fortuna carinae,
1.195
—heu dubio suspensa metu tolerandaque nullis
1.196
aspera sors populis!—hic imperat, ille minatur.’
1.197
At Iovis imperio rapidi super atria caeli
1.198
lectus concilio divum convenerat ordo
1.199
interiore polo. spatiis hinc omnia iuxta,
1.200
primaeque occiduaeque domus et fusa sub omni
1.201
terra atque unda die. mediis sese arduus infert
1.202
ipse deis, placido quatiens tamen omnia vultu,
1.203
stellantique locat solio: nec protinus ausi
1.204
caelicolae, veniam donec pater ipse sedendi
1.205
tranquilla iubet esse manu. mox turba vagorum
1.206
semideum et summis cognati nubibus Amnes
1.207
et compressa metu servantes murmura Venti
1.208
aurea tecta replent, mixta convexa deorum
1.209
maiestate tremunt, radiant maiore sereno
1.210
culmina et arcano florentes lumine postes.
1.211
postquam iussa quies siluitque exterritus orbis,
1.212
incipit ex alto—grave et immutabile sanctis
1.213
pondus adest verbis, et vocem fata sequuntur—:
1.214
‘terrarum delicta nec exsaturabile Diris
1.215
ingenium mortale queror, quonam usque nocentum
1.216
exigar in poenas? taedet saevire corusco
1.217
fulmine, iam pridem Cyclopum operosa fatiscunt
1.218
bracchia et Aeoliis desunt incudibus ignes,
1.219
atque adeo tuleram falso rectore solutos
1.220
Solis equos, caelumque rotis errantibus uri.
1.221
et Phaethontea mundum squalere favilla,
1.222
nil actum, neque tu valida quod cuspide late
1.223
ire per inlicitum pelago, germane, dedisti,
1.224
nunc geminas punire domos, quis sanguinis auctor
1.225
ipse ego, descendo. Perseos alter in Argos
1.226
scinditur, Aonias fluit hic ab origine Thebas.
1.227
mens cunctis imposta manet 2: quis funera Cadmi
1.228
nesciat et totiens excitam a sedibus imis
1.229
Eumenidum bellasse aciem, mala gaudia matrum
1.230
erroresque feros nemorum et reticenda deorum
1.231
crimina? vix lucis spatio, vix noctis abactae
1.232
enumerare queam mores gentemque profanam.
1.233
scandere quin etiam thalamos hic impius heres
1.234
patris et immeritae gremium incestare parentis
1.235
appetiit, proprios—monstrum 1!—revolutus in ortus,
1.236
ille tamen superis aeterna piacula solvit
1.237
proiecitque diem, nec iam amplius aethere nostro
1.238
vescitur; at nati—facinus sine more!—cadentes
1.239
calcavere oculos, iam, iam rata vota tulisti,
1.240
dire senex! meruere tuae, meruere tenebrae
1.241
ultorem sperare Iovem, nova sontibus arma
1.242
iniciam regnis, totumque a stirpe revellam
1.243
exitiale genus, belli mihi semina sunto
1.244
Adrastus socer et superis adiuncta sinistris
1.245
conubia, hanc etiam poenis incessere gentem
1.246
decretum; neque enim arcano de pectore fallax
1.247
Tantalus et saevae periit iniuria mensae.’
1.248
Sic pater omnipotens, ast illi saucia dictis
1.249
flammato versans inopinum corde dolorem
1.250
talia Iuno refert: ‘mene, o iustissime divum,
1.251
me bello certare iubes? scis, semper ut arces
1.252
Cyclopum magnique Phoroneos inclyta fama
1.253
sceptra viris opibusque iuvem, licet improbus illic
1.254
custodem Phariae somno letoque iuvencae
1.255
exstinguas, saeptis et turribus aureus intres.
1.256
mentitis ignosco toris: illam odimus urbem.
1.257
quam vultu confessus adis, ubi conscia magni
1.258
signa tori tonitrus agis et mea fulmina torques,
1.259
facta luant Thebae: cur hostes eligis Argos?
1.260
quin age. si tanta est thalami discordia sancti,
1.261
et Samon et veteres armis exscinde Mycenas.
1.262
verte solo Sparten, cur usquam sanguine festo
1.263
coniugis ara tuae, cumulo cur turis Eoi
1.264
laeta calet? melius votis Mareotica fumant
1.265
Coptos et acrisoni lugentia flumina Nili.
1.266
quod si prisca luunt auctorum crimina gentes
1.267
subvenitque tuis sera haec sententia curis,
1.268
percensere aevi senium, quo tempore tandem
1.269
terrarum furias abolere et saecula retro
1.270
emendare sat est: iamdudum ab sedibus illis
1.271
incipe, fluctivaga qua praeterlabitur unda
1.272
Sicanios longe relegens Alpheos amores.
1.273
Arcades hic tua—nec pudor est—delubra nefastis
1.274
imposuere locis, illic Mavortius axis
1.275
Oenomai Geticoque pecus stabulare sub Haemo
1.276
dignius, abruptis etiamnum inhumata procorum
1.277
reliquiis trunca ora rigent, tamen hic tibi templi
1.278
gratus honos, placet Ida nocens mentitaque manes
1.279
Creta tuos. me Tantaleis consistere terris,
1.280
quae tandem invidia est? belli deflecte tumultus
1.281
et generis miseresce tui. sunt impia late
1.282
regna tibi, melius generos passura nocentes.’
1.283
Finierat precibus miscens convicia Iuno.
1.284
at non ille gravis dictis, quamquam aspera motu,
1.285
reddidit haec: ‘equidem haud rebar te mente secunda
1.286
laturam, quodcumque tuos, licet aequus, in Argos
1.287
consulerem, neque me, si detur copia, fallit
1.288
multa super Thebis Bacchum ausuramque Dionen
1.289
dicere, sed nostri reverentia ponderis obstat,
1.290
horrendos etenim latices, Stygia aequora fratris
1.291
obtestor, mansurum atque inrevocabile verbum.
1.292
nil fore, quod dictis flectar! quare impiger alis
1.293
portantes praecede notos. Cyllenia proles,
1.294
aera per liquidum regnisque inlapsus opacis
1.295
dic patruo: superas senior se adtollat ad auras
1.296
Laius, exstinctum nati quem vulnere nondum
1.297
ulterior Lethes accepit ripa profundi
1.298
lege Erebi; ferat hic diro mea iussa nepoti:
1.299
germanum exsilio fretum Argolicisque tumentem
1.300
hospitiis, quod sponte cupit, procul impius aula
1.301
arceat, alternum regni infitiatus honorem,
1.302
hinc causae irarum, certo reliqua ordine ducam.’
1.303
Paret Atlantiades dictis genitoris et inde
1.304
summa pedum propere plantaribus inligat alis,
1.305
obnubitque comas et temperat astra galero.
1.306
tum dextrae virgam inseruit, qua pellere dulces
1.307
aut suadere iterum somnos, qua nigra subire
1.308
Tartara et exsanguis animare adsueverat umbras,
1.309
desiluit, tenuique exceptus inhorruit aura.
1.310
nec mora, sublimis raptim per inane volatus
1.311
carpit et ingenti designat nubila gyro.
1.312
Interea patriis olim vagus exsul ab oris
1.313
Oedipodionides furto deserta pererrat
1.314
Aoniae, iamiamque animi male debita regna
1.315
concipit, et longum signis cunctantibus annum
1.316
stare gemit, tenet una dies noctesque recursans
1.317
cura virum, si quando humilem decedere regno
1.318
germanum et semet Thebis opibusque potitum
1.319
cerneret; hac aevum cupiat pro luce pacisci,
1.320
nunc queritur ceu tarda fugae dispendia, sed mox
1.321
attollit flatus ducis et sedisse superbus
1.322
deiecto iam fratre putat: spes anxia mentem
1.323
extrahit et longo consumit gaudia voto.
1.324
tune sedet Inachias urbes Danaeiaque arva
1.325
et caligantes abrupto sole Mycenas
1.326
ferre iter impavidum, seu praevia ducit Erinys,
1.327
seu fors illa viae. sive hae immota vocabat
1.328
Atropos. Ogygiis ululata furoribus antra
1.329
deserit et pingues Baccheo sanguine colles,
1.330
inde plagam, qua molle sedens in plana Cithaeron
1.331
porrigitur lassumque inclinat ad aequora montem,
1.332
praeterit, hinc arte scopuloso in limite pendens
1.333
infames Scirone petras Scyllaeaque rura
1.334
purpureo regnata seni mitemque Corinthon
1.335
linquit et in mediis audit duo litora campis
1.336
Iamque per emeriti surgens confinia Phoebi
1.337
Titanis late, mundo subvecta silenti,
1.338
rorifera gelidum tenuaverat aera biga:
1.339
iam pecudes volucresque tacent, iam Somnus avaris
1.340
inrepsit curis pronusque ex aethere nutat,
1.341
grata laboratae referens oblivia vitae,
1.342
sed nec puniceo rediturum nubila caelo
1.343
promisere iubar, nec rarescentibus umbris
1.344
longa repercusso nituere crepuscula Phoebo:
1.345
densior a terris et nulli pervia flammae
1.346
subtexit nox atra polos, iam claustra rigentis
1.347
Aeoliae percussa sonant, venturaque rauco
1.348
ore minatur hiemps, venti transversa frementes
1.349
confligunt axemque emoto cardine vellunt,
1.350
dum caelum sibi quisque rapit; sed plurimus Auster
1.351
inglomerat noctem, tenebrosa volumina torquens,
1.352
defunditque imbres, sicco quos asper hiatu
1.353
praesolidat Boreas; nec non abrupta tremiscunt
1.354
fulgura, et attritus subita face rumpitur aether,
1.355
iam Nemea, iam Taenariis contermina lucis
1.356
Arcadiae capita alta madent; ruit agmine magno
1.357
Inachus et gelidas surgens Erasmus in undas.
1.358
pulverulenta prius ealeataque flumina nullae
1.359
aggeribus tenuere morae, stagnoque refusa est
1.360
funditus et veteri spumavit Lerna veneno.
1.361
frangitur omne nemus, rapiunt antiqua procellae
1.362
bracchia silvarum, nullisque aspecta per aevum
1.363
solibus umbrosi patuere aestiva Lycaei.
1.364
ille tamen, modo saxa iugis fugientia ruptis
1.365
miratus, modo nubigenas e montibus amnes
1.366
aure pavens passimque insano turbine raptas
1.367
pastorum pecorumque domos, non segnius amens
1.368
incertusque viae per nigra silentia vastum
1.369
haurit iter; pulsat metus undique et undique frater,
1.370
ac velut hiberno deprensus navita ponto,
1.371
cui neque Temo piger neque amico sidere monstrat
1.372
Luna vias, medio caeli pelagique tumultu
1.373
stat rationis inops, iamiamque aut saxa malignis
1.374
exspectat submersa vadis aut vertice acuto
1.375
spumantes scopulos erectae incurrere prorae:
1.376
talis opaca legens nemorum Cadmeius heros
1.377
adcelerat, vasto metuenda umbone ferarum
1.378
excutiens stabula, et prono virgulta refringit
1.379
pectore; dat stimulos animo vis maesta timoris,
1.380
donec ab Inachiis victa caligine tectis
1.381
emicuit lucem devexa in moenia fundens
1.382
Larisaeus apex. illo spe concitus omni
1.383
evolat, hinc celsae Iunonia templa Prosymnae
1.384
laevus habens, hinc Herculeo signata vapore
1.385
Lernaei stagna atra vadi, tandemque reclusis
1.386
infertur portis, actutum regia cernit
1.387
vestibula: hic artus imbri ventoque rigentes
1.388
proicit ignotaeque adclinis postibus aulae
1.389
invitat tenues ad dura cubilia somnos.
1.390
Rex ibi tranquille, medio de limite vitae
1.391
in senium vergens, populos Adrastus habebat,
1.392
dives avis et utroque Iovem de sanguine ducens,
1.393
hic sexus melioris inops, sed prole virebat
1.394
feminea, gemino natarum pignore fultus.
1.395
cui Phoebus generos—monstrum exitiabile dictu!
1.396
mox adaperta fides—fato ducente canebat
1.397
saetigerumque suem et fulvum adventare leonem,
1.398
id volvens non ipse pater, non docte futuri
1.399
Amphiarae vides, etenim vetat auctor Apollo,
1.400
tantum in corde sedens aegrescit cura parenti.
1.401
Ecce autem antiquam fato Calydona relinquens
1.402
Olenius Tydeus—fraterni sanguinis illum
1.403
conscius horror agit—eadem sub nocte sopora
1.404
lustra terit, similesque notos dequestus et imbres,
1.405
infusam tergo glaciem et liquentia nimbis
1.406
ora comasque gerens subit uno tegmine, cuius
1.407
fusus humo gelida partem prior hospes habebat,
1.408
hic vero ambobus rabiem fortuna cruentam
1.409
adtulit: haud passi sociis defendere noctem
1.410
culminibus, paulum alternis in verba minasque
1.411
cunctantur; mox ut iactis sermonibus irae
1.412
intumuere satis, tum vero erectus uterque
1.413
exsertare umeros undamque lacessere pugnam,
1.414
celsior ille gradu procera in membra simulque
1.415
integer annorum, sed non et viribus infra
1.416
Tydea fert animus, totosque infusa per artus
1.417
maior in exiguo regnabat corpore virtus,
1.418
iam crebros ictus ora et cava tempora circum
1.419
obnixi ingeminant, telorum aut grandinis instar
1.420
Riphaeae, flexoque genu vacua ilia fundunt.
1.421
non aliter quam Pisaeo sua lustra Tonanti
1.422
cum redeunt crudisque virum sudoribus ardet
1.423
pulvis; at hinc teneros caveae dissensus ephebos
1.424
concitat, exclusaeque exspectant praemia matres:
1.425
sic alacres odio nullaque cupidine laudis
1.426
accensi incurrunt, scrutatur et intima vultus
1.427
unca manus penitusque oculis cedentibus intrat.
1.428
forsan et accinctos lateri—sic ira ferebat—
1.429
nudassent enses, meliusque hostilibus armis
1.430
lugendus fratri, iuvenis Thebane, iaceres,
1.431
ni rex, insolitum clamorem et pectore ab alto
1.432
stridentes gemitus noctis miratus in umbris,
1.433
movisset gressus, magnis cui sobria curis
1.434
pendebat somno iam deteriore senectus,
1.435
isque ubi progrediens numerosa luce per alta
1.436
atria dimotis adverso limine claustris
1.437
terribilem dictu faciem, lacera ora putresque
1.438
sanguineo videt imbre genas: ‘quae causa furoris,
1.439
externi iuvenes—neque enim meus audeat istas
1.440
civis in usque manus—, quisnam implacabilis ardor
1.441
exturbare odiis tranquilla silentia noctis?
1.442
usque adeone angusta dies et triste, parumper
1.443
pacem animo somnumque pati? sed prodite tandem,
1.444
unde orti, quo fertis iter, quae iurgia? nam vos
1.445
haud humiles tanta ira docet, generisque superbi
1.446
magna per effusum clarescunt signa cruorem.’
1.447
Vix ea, cum mixto clamore obliqua tuentes
1.448
incipiunt una: ‘rex o mitissime Achivum,
1.449
quid verbis opus? ipse undantis sanguine vultus
1.450
aspicis?’ haec passim turbatis vocis amarae
1.451
confudere sonis: inde orsus in ordine Tydeus
1.452
continuat: ‘maesti cupiens solacia casus
1.453
monstriferae Calydonis opes Acheloiaque arva
1.454
deserui; vestris haec me ecce in finibus ingens
1.455
nox operit, tecto caelum prohibere quis iste
1.456
arcuit? an quoniam prior haec ad limina forte
1.457
molitus gressus? pariter stabulare bimembres
1.458
Centauros unaque ferunt Cyclopas in Aetna
1.459
composites, sunt et rabidis iura insita monstris
1.460
fasque suum: nobis sociare cubilia terrae—
1.461
sed quid ego? aut hodie spoliis gavisus abibis,
1.462
quisquis es. his, aut me, si non effetus oborto
1.463
sanguis hebet luctu, magni de stirpe creatum
1.464
Oeneos et Marti non degenerare paterno
1.465
accipies.’ " nec nos animi nec stirpis egentes—"
1.466
ille refert contra, sed mens sibi conscia fati
1.467
cunctatur proferre patrem, tunc mitis Adrastus:
1.468
‘immo agite, et positis, quas nox inopinaque suasit
1.469
aut virtus aut ira, minis succedite tecto,
1.470
iam pariter coeant animorum in pignora dextrae.
1.471
non haec incassum divisque absentibus acta;
1.472
forsan et has venturus amor praemiserit iras,
1.473
ut meminisse iuvet.’ nec vana voce locutus
1.474
fata senex, siquidem hanc perhibent per vulnera iunctis
1.475
isse fidem, quanta partitum extrema protervo
1.476
Thesea Pirithoo, vel inanem mentis Oresten
1.477
opposito rabidam Pylade vitasse Megaeram.
1.478
tunc quoque mulcentem dictis corda aspera regem
1.479
iam faciles, ventis ut decertata residunt
1.480
aequora, laxatisque diu tamen aura superstes
1.481
immoritur velis, passi subiere penates.
1.482
Hic primum lustrare oculis cultusque virorum
1.483
telaque magna vacat: tergo videt huius inanem
1.484
impexis utrimque iubis horrere leonem,
1.485
illius in speciem, quem per Teumesia tempe
1.486
Amphitryoniades fractum iuvenalibus annis
1.487
ante Cleonaei vestitus proelia monstri,
1.488
terribiles contra saetis ac dente recurvo
1.489
Tydea per latos umeros ambire laborant
1.490
exuviae, Calydonis honos, stupet omine tanto
1.491
defixus senior, divina oracula Phoebi
1.492
agnoscens monitusque datos vocalibus antris,
1.493
obtutu gelida ora premit, laetusque per artus
1.494
horror iit; sensit manifesto numine ductos
1.495
adfore, quos nexis ambagibus augur Apollo
1.496
portendi generos, vultu fallente ferarum,
1.497
ediderat. tunc sic tendens ad sidera palmas:
1.498
‘nox, quae terrarum caelique amplexa labores
1.499
ignea multivago transmittis sidera lapsu,
1.500
indulgens reparare animum, dum proximus aegris
1.501
infundat Titan agiles animantibus ortus,
1.502
tu mihi perplexis quaesitam erroribus ultro
1.503
advehis alma fidem veterisque exordia fati
1.504
detegis: adsistas operi tuaque omina firmes.
1.505
semper honoratam dimensis orbibus anni
1.506
te domus ista colet; nigri tibi, diva, litabunt
1.507
electa cervice greges, lustraliaque exta
1.508
lacte novo perfusus edet Vulcanius ignis.
1.509
salve prisca fides tripodum obscurique recessus!
1.510
deprendi. Fortuna, deos!’ sic fatus, et ambos
1.511
innectens manibus tecta interioris ad aulae
1.512
progreditur. canis etiamnum altaribus ignes
1.513
sopitum cinerem et tepidi libamina sacri
1.514
servabant; adolere focos epulasque recentes
1.515
instaurare iubet, dictis parere ministri
1.516
certatim adcelerant; vario strepit icta tumultu
1.517
regia: pars ostro tenues auroque sonantes
1.518
emunire toros alteque inferre tapetas,
1.519
pars teretes levare manu ac disponere mensas.
1.520
ast alii tenebras et opacam vincere noctem
1.521
adgressi tendunt auratis vincula lychnis.
1.522
his labor inserto torrere exsanguia ferro
1.523
viscera caesarum pecudum, his cumulare canistris
1.524
perdomitam saxo Cererem; laetatur Adrastus
1.525
obsequio fervere domum. Iamque ipse superbis
1.526
fulgebat stratis solioque effultus eburno.
1.527
parte alia iuvenes siccati vulnera lymphis
1.528
discumbunt, simul ora notis foedata tuentur
1.529
inque vicem ignoscunt. tunc rex longaevus Acasten—
1.530
natarum haec altrix eadem et fidissima custos
1.531
lecta sacrum iustae Veneri occultare pudorem—
1.532
imperat acciri tacitaque immurmurat aure.
1.533
Nec mora praeceptis, cum protinus utraque virgo
1.534
arcano egressae thalamo: mirabile visu,
1.535
Pallados armisonae pharetrataeque ora Dianae
1.536
aequa ferunt, terrore minus, nova deinde pudori
1.537
visa virum facies: pariter pallorque ruborque
1.538
purpureas hausere genas, oculique verentes
1.539
ad sanctum rediere patrem, postquam ordine mensae
1.540
victa fames, signis perfectam auroque nitentem
1.541
Iasides pateram famulos ex more poposcit,
1.542
qua Danaus libare deis seniorque Phoroncus
1.543
adsueti, tenet haec operum caelata figuras:
1.544
aureus anguicomam praesecto Gorgona collo
1.545
ales habet, iamiamque vagas—ita visus 3—in auras
1.546
exsilit; illa graves oculos languentiaque ora
1.547
paene movet vivoque etiam pallescit in auro.
1.548
hinc Phrygius fulvis venator tollitur alis,
1.549
Gargara desidunt surgenti et Troia recedit,
1.550
stant maesti comites, frustraque sonantia lassant
1.551
ora canes umbramque petunt et nubila latrant.
1.552
hanc undante mero fundens vocat ordine cunctos
1.553
caelicolas, Phoebum ante alios, Phoebum omnis ad aram
1.554
laude ciet comitum famulumque evineta pudica
1.555
fronde manus, cui festa dies largoque refecti
1.556
ture vaporatis lucent altaribus ignes.
1.557
‘Forsitan, o iuvenes, quae sint ea sacra quibusque
1.558
praecipuum causis Phoebi obtestemur honorem’
1.559
rex ait, ‘exquirant animi, non inscia suasit
1.560
relligio, magnis exercita cladibus olim
1.561
plebs Argiva litant; animos advertite, pandam.
1.562
postquam caerulei sinuosa volumina monstri,
1.563
terrigenam Pythona deus septem orbibus atris
1.564
amplexum Delphos squamisque annosa ferentem
1.565
robora, Castaliis dum fontibus ore trisuleo
1.566
fusus hiat nigro sitiens alimenta veneno,
1.567
perculit, absumptis numerosa in vulnera telis,
1.568
Cirrhaeique dedit centum per iugera campi
1.569
vix tandem explieitum, nova deinde piacula caedis
1.570
perquirens nostri tecta haud opulenta Crotopi
1.571
attigit, huic primis et pubem ineuntibus annis
1.572
mira decore pios servabat nata penates
1.573
intemerata toris, felix, si Delia numquam
1.574
furta nec occultum Phoebo sociasset amorem!
1.575
namque ut passa deum Nemeaei ad fluminis undam,
1.576
bis quinos plena eum fronte resumeret orbes
1.577
Cynthia, sidereum Latonae feta nepotem
1.578
edidit; ac poenae metuens—neque enim ille coactis
1.579
donasset thalamis veniam pater—avia rura
1.580
eligit ae natum saepta inter ovilia furtim
1.581
montivago pecoris custodi mandat alendum.
1.582
non tibi digna, puer, generis cunabula tanti
1.583
gramineos dedit herba toros et vimine querno
1.584
texta domus; clausa arbutei sub cortice libri
1.585
membra tepent, suadetque leves cava fistula somnos,
1.586
et pecori commune solum, sed fata nec illum
1.587
concessere larem: viridi nam caespite terrae
1.588
proiectum temere et patulo caelum ore trahentem
1.589
dira canum rabies, morsu depasta cruento,
1.590
dissicit. hic vero attonitas ut nuntius aures
1.591
matris adit, pulsi ex animo genitorque pudorque
1.592
et metus: ipsa ultro saevis plangoribus amens
1.593
tecta replet, vacuumque ferens velamine pectus
1.594
occurrit confessa patri; nec motus et atro
1.595
imperat—infandum!—cupientem occumbere leto.
1.596
sero memor thalami maestae solacia morti,
1.597
Phoebe, paras monstrum infandis Acheronte sub imo
1.598
conceptum Eumenidum thalamis, cui virginis ora
1.599
pectoraque; aeternum stridens a veitice surgit
1.600
et ferrugineam frontem discriminat anguis.
1.601
haec tum dira lues nocturno squalida passu
1.602
inlabi thalamis, animasque a stirpe recentes
1.603
abripere altricum gremiis morsuque cruento
1.604
devesei et multum patrio pinguescere luctu,
1.605
haud tulit armorum praestans animique Coroebus
1.606
seque ultro lectis iuvenum, qui robore primi
1.607
famam posthabita faciles extendere vita,
1.608
obtulit, illa novos ibat populata penates
1.609
portarum in bivio—lateri duo corpora parvum
1.610
dependent, et iam unca manus vitalibus haeret
1.611
ferratique ungues tenero sub corde tepescunt—:
1.612
obvius huic, latus omne virum stipante corona,
1.613
fit iuvenis, ferrumque ingens sub pectore duro
1.614
condidit, atque imas animae mucrone corusco
1.615
scrutatus latebras tandem sua monstra profundo
1.616
reddit habere Iovi. iuvat ire et visere iuxta
1.617
liventes in morte oculos uterique nefandam
1.618
proluviem et crasso squalentia pectora tabo,
1.619
qua nostrae cecidere animae, stupet Inacha pubes,
1.620
magnaque post lacrimas etiamnum gaudia pallent.
1.621
hi trabibus duris, solacia vana dolori,
1.622
proterere exanimos artus asprosque molares
1.623
deculcare genis: nequit iram explere potestas,
1.624
illam et nocturno circum stridore volantes
1.625
impastae fugistis aves, rabidamque canum vim
1.626
oraque sicca ferunt trepidorum inhiasse luporum,
1.627
saevior in miseros, fatis ultricis ademptae
1.628
Delius insurgit, summaque biverticis umbra
1.629
Parnassi residens arcu crudelis iniquo
1.630
pestifera arma iacit, camposque et celsa Cyclopum
1.631
tecta superiecto nebularum incendit amictu,
1.632
labuntur dulces animae, Mors fila Sororum
1.633
ense metit captamque tenens fert manibus urbem,
1.634
quaerenti, quae causa, duci, quis ab aethere laevus
1.635
ignis et in totum regnaret Sirius annum,
1.636
idem auctor Paean rursus iubet ire cruento
1.637
inferias monstro iuvenes, qui caede potiti,
1.638
fortunate animi longumque in saecula digne
1.639
promeriture diem! non tu pia degener arma
1.640
occulis aut certae trepidas occurrere morti.
1.641
comminus ora ferens Cirrhaei in limine templi
1.642
constitit et sacras ita vocibus asperat iras:
1.643
‘non missus, Thymbraee, tuos supplexve penates
1.644
advenio: mea me pietas et conscia virtus
1.645
has egere vias. ego sum, qui caede subegi,
1.646
Phoebe, tuum mortale nefas, quem nubibus atris
1.647
et squalente die, nigra quem tabe sinistri
1.648
quaeris, inique, poli. quodsi monstra effera magnis
1.649
cara adeo superis, iacturaque vilior orbi
1.650
mors hominum et saevo tanta inclementia caelo est,
1.651
quid meruere Argi? me, me, divum optime, solum
1.652
obiecisse caput fatis praestabat, an illud
1.653
lene magis cordi, quod desolata domorum
1.654
tecta vides, ignique datis cultoribus omnis
1.655
lucet ager? sed quid fando tua tela manusque
1.656
demoror? exspectant matres, supremaque fiunt
1.657
vota mihi. satis est: merui, ne parcere velles.
1.658
proinde move pharetras arcusque intende sonoros
1.659
insignemque animam leto demitte; sed illum,
1.660
pallidus Inachiis qui desuper imminet Argis,
1.661
dum morior, dispelle globum.’ Sors aequa merentes
1.662
respicit, ardentem tenuit reverentia caedis
1.663
Letoiden, tristemque viro submissus honorem
1.664
largitur vitae; nostro mala nubila caelo
1.665
diffugiunt, at tu stupefacti a limine Phoebi
1.666
exoratus abis. inde haec stata sacra quotannis
1.667
sollemnes recolunt epulae, Phoebeaque placat
1.668
templa novatus honos, has forte invisitis aras
1.669
vos quae progenies? quamquam Calydonius Oeneus
1.670
et Parthaoniae, si dudum certus ad aures
1.671
clamor iit, tibi iura domus, tu pande, quis Argos
1.672
advenias, quando hae variis sermonibus horae.’
1.673
Deiecit maestos extemplo Ismenius heros
1.674
in terram vultus, taciteque ad Tydea laesum
1.675
obliquare oculos; tum longa silentia movit:
1.676
‘non super hos divum tibi sum quaerendus honores,
1.677
unde genus, quae terra mihi, quis defluat ordo
1.678
sanguinis antiqui: piget inter sacra fateri,
1.679
sed si praecipiant miserum cognoscere curae,
1.680
Cadmus origo patrum, tellus Mavortia Thebe,
1.681
est genetrix Iocasta mihi.’ tum motus Adrastus
1.682
hospitiis—agnovit enim:—‘quid nota recondis?
1.683
scimus’ ait, ‘nec sic aversum fama Mycenis
1.684
volvit iter. regnum et furias oculosque pudentes
1.685
novit et Arctois si quis de solibus horret
1.686
quique bibit Gangen aut nigrum occasibus intrat
1.687
Oceanum, et si quos incerto litore Syrtes
1.688
destituunt. ne perge queri casusque priorum
1.689
adnumerare tibi: nostro quoque sanguine multum
1.690
erravit pietas, nec culpa nepotibus obstat.
1.691
tu modo dissimilis rebus mereare secundis
1.692
excusare tuos. et iam temone supino
1.693
languet Hyperboreae glacialis portitor Ursae.
1.694
fundite vina focis, servatoremque parentum
1.695
Letoiden votis iterumque iterumque canamus.
1.696
Phoebe parens, seu te Lyciae Patarea nivosis
1.697
exercent dumeta iugis, seu rore pudico
1.698
Castaliae flavos amor est tibi mergere crines,
1.699
seu Troiam Thymbraeus habes, ubi fama volentem
1.700
ingratis Phrygios umeris subiisse molares,
1.701
seu iuvat Aegaeum feriens Latonius umbra
1.702
Cynthus et adsiduam pelago non quaerere Delon:
1.703
tela tibi longeque feros lentandus in hostes
1.704
arcus, et aetherii dono cessere parentes
1.705
aeternum florere genas, tu doctus iniquas
1.706
Parcarum praenosse manus fatumque quod ultrast
1.707
et summo placitura Iovi, quis letifer annus,
1.708
bella quibus populis, quae mutent sceptra cometae,
1.709
tu Phryga submittis citharae, tu matris honori
1.710
terrigenam Tityon Stygiis extendis harenis;
1.711
te viridis Python Thebanaque mater ovantem
1.712
horruit in pharetris, ultrix tibi torva Megaera
1.713
iciunum Phlegyan subter cava saxa iacentem
1.714
aeterno premit accubitu dapibusque profanis
1.715
instimulat, sed mixta famem fastidia vincunt:
1.716
adsis, o memor hospitii, Iunoniaque arva
1.717
dexter ames, seu te roseum Titana vocari
1.718
gentis Achaemeniae ritu, seu praestat Osirin
1.719
frugiferum, seu Persei sub rupibus antri
1.720
indignata sequi torquentem cornua Mithram.’