Thebais
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/statius-p-papinius-publius-papinius" aria-label="More works by Statius, P. Papinius (Publius Papinius)">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
2.1
Interea gelidis Maiā satus aliger umbris
2.2
iussa gerens magni remeat Iovis; undique pigrae
2.3
ire vetant nubes et turbidus implicat aer.
2.4
nec zephyri rapuere gradum, sed foeda silentis
2.5
aura poli. Styx inde novem circumflua campis,
2.6
hinc obiecta vias torrentum incendia cludunt.
2.7
pone senex trepida succedit Laius umbra
2.8
vulnere tardus adhuc; capulo nam largius illi
2.9
transabiit animam cognatis ictibus ensis
2.10
impius, et primas Furiarum pertulit iras;
2.11
it tamen et medica firmat vestigia virga,
2.12
tum steriles luci possessaque manibus arva
2.13
et ferrugineum nemus adstupet, ipsaque Tellus
2.14
miratur patuisse retro, nec livida tabes
2.15
invidiae functis quamquam et iam lumine cassis
2.16
defuit, unus ibi ante alios, cui laeva voluntas
2.17
semper et ad superos—hinc et gravis exitus aevi—
2.18
insultare malis rebusque aegrescere laetis,
2.19
‘vade " ait, " o felix, quoscumque vocaris in usus,
2.20
seu Iovis imperio, seu maior adegit Erinys
2.21
ire diem contra, seu te furiata sacerdos
2.22
Thessalis arcano iubet emigrare sepulcro,
2.23
heu dulces visure polos solemque relictum
2.24
et virides terras et puros fontibus amnes,
2.25
tristior has iterum tamen intrature tenebras.’
2.26
illos ut caeco recubans in limine sensit
2.27
Cerberus atque omnes capitum subrexit hiatus
2.28
saevus et intranti populo; iam nigra tumebat
2.29
colla minax, iam sparsa solo turbaverat ossa,
2.30
ni deus horrentem Lethaeo vimine mulcens
2.31
ferrea tergemino domuisset lumina somno.
2.32
Est locus—Inachiae dixerunt Taenara gentes—,
2.33
qua formidatum Maleae spumantis in auras
2.34
it caput et nullos admittit culmine visus,
2.35
stat sublimis apex ventosque imbresque serenus
2.36
despicit et tantum fessis insiditur astris.
2.37
illic exhausti posuere cubilia venti,
2.38
fulminibusque iter est 2; medium cava nubila montis
2.39
insumpsere latus, summos nec praepetis alae
2.40
plausus adit colles, nec rauca tonitrua pulsant.
2.41
ast ubi prona dies, longos super aequora fines
2.42
exigit atque ingens medio natat umbra profundo,
2.43
interiore sinu frangentia litora curvat
2.44
Taenaros, expositos non audax scandere fluctus,
2.45
illic Aegaeo Neptunus gurgite fessos
2.46
in portum deducit equos, prior haurit harenas
2.47
ungula, postremi solvuntur in aequora pisces,
2.48
hoc, ut fama, loco pallentes devius umbras
2.49
trames agit nigrique Iovis vacua atria ditat
2.50
mortibus. Arcadii perhibent si vera coloni,
2.51
stridor ibi et gemitus poenarum, atroque tumultu
2.52
fervet ager; saepe Eumenidum vocesque manusque
2.53
in medium sonuere diem, Letique triformis
2.54
ianitor agricolas campis auditus abegit.
2.55
Hac et tunc fusca volucer deus obsitus umbra
2.56
exsilit ad superos, infernaque nubila vultu
2.57
discutit et vivis adflatibus ora serenat.
2.58
inde per Arcturum mediaeque silentia Lunae
2.59
arva super populosque meat. Sopor obvius illi
2.60
Noctis agebat equos, trepidusque adsurgit honori
2.61
numinis et recto decedit limite caeli,
2.62
inferior volat umbra deo, praereptaque noscit
2.63
sidera principiumque sui; iamque ardua Cirrhae
2.64
pollutamque suo despectat Phocida busto.
2.65
ventum erat ad Thebas; gemuit prope limina nati
2.66
Laius et notos cunctatus inire penates,
2.67
ut vero et celsis suamet iuga nixa columnis
2.68
vidit et infectos etiamnum sanguine currus,
2.69
paene retro turbatus abit: nec summa Tonantis
2.70
iussa nec Arcadiae retinent spiramina virgae.
2.71
Et tunc forte dies noto signata Tonantis
2.72
fulmine, praerupti cum te, tener Euhie, partus
2.73
transmisere patri. Tyriis ea causa colonis
2.74
insomnem ludo certatim educere noctem
2.75
suaserat; effusi passim per tecta, per agros,
2.76
serta inter vacuosque mero crateras anhelum
2.77
proflabant sub luce deum; tunc plurima buxus
2.78
aeraque taurinos sonitu vincentia pulsus.
2.79
ipse etiam gaudens nemorosa per avia sanas
2.80
impulerat matres Baccho meliore Cithaeron;
2.81
qualia per Rhodopen rabido convivia coetu
2.82
Bistones aut mediae ponunt convallibus Ossae.
2.83
illis semianimum pecus excussaeque leonum
2.84
ore dapes, et lacte novo domuisse furorem
2.85
luxus: at Ogygii si quando adflavit Iacchi
2.86
saevus odor, tunc saxa manu, tunc pocula pulchrum
2.87
spargere et immerito sociorum sanguine fuso
2.88
instaurare diem festasque reponere mensas.
2.89
Nox ea, cum tacita volucer Cyllenius aura
2.90
regis Echionii stratis adlapsus, ubi ingens
2.91
fuderat Assyriis exstructa tapetibus alto
2.92
membra toro. pro gnara nihil mortalia fati
2.93
corda sui! capit ille dapes, habet ille soporem,
2.94
tunc senior quae iussus agit, neu falsa videri
2.95
noctis imago queat, longaevi vatis opacos
2.96
Tiresiae vultus vocemque et vellera nota
2.97
induitur, mansere comae propexaque mento
2.98
canities pallorque suus, sed falsa cucurrit
2.99
infula per crines, glaucaeque innexus olivae
2.100
vittarum provenit honos: dehinc tangere ramo
2.101
pectora et has visus fatorum expromere voces:
2.102
‘non somni tibi tempus, iners, qui nocte sub alta,
2.103
germani secure, iaces, ingentia dudum
2.104
acta vocant rerumque graves, ignave, paratus,
2.105
tu, veluti magnum si iam tollentibus austris
2.106
Ionium nigra iaceat sub nube magister
2.107
immemor armorum versantisque aequora clavi,
2.108
cunctaris. iamque ille novis—scit Fama—superbit
2.109
conubiis viresque parat, quis regna capessat,
2.110
quis neget, inque tua senium sibi destinat aula.
2.111
dant animos socer augurio fatalis Adrastus
2.112
dotalesque Argi, nec non in foedera vitae
2.113
pollutus placuit fraterno sanguine Tydeus.
2.114
hinc tumor, et longus fratri promittens exsul,
2.115
ipse deum genitor tibi me miseratus ab alto
2.116
mittit: habe Thebas, caecumque cupidine regni
2.117
ausurumque eadem germanum expelle, nec ultra
2.118
fraternos inhiantem obitus sine fidere coeptis
2.119
fraudibus aut Cadmo dominas inferre Mycenas.’
2.120
Dixit, et accedens—etenim iam pallida turbant
2.121
sidera lucis equi—ramos ac vellera fronti
2.122
deripuit, confessus avum, dirique nepotis
2.123
incubuit stratis, iugulum mox caede patentem
2.124
nudat et undanti perfundit vulnere somnum,
2.125
illi rupta quies, attollit membra foroque
2.126
eripitur plenus monstris, vanumque cruorem
2.127
excutiens simul horret avum fratremque requirit,
2.128
qualis ubi audito venantum murmure tigris
2.129
horruit in maculas somnosque excussit inertes;
2.130
bella cupit laxatque genas et temperat ungues,
2.131
mox ruit in turmas natisque alimenta cruentis
2.132
spirantem fert ore virum: sic excitus ira
2.133
ductor in absentem consumit proelia fratrem.
2.134
Et iam Mygdoniis elata cubilibus alto
2.135
dispulerat caelo gelidas Aurora tenebras,
2.136
rorantes excussa comas multumque sequenti
2.137
sole rubens; illi roseus per nubila seras
2.138
advertit flammas alienumque aethera tardo
2.139
Lucifer exit equo, donec pater igneus orbem
2.140
impleat atque ipsi radios vetet esse sorori:
2.141
cum senior Talaionides nec longa morati
2.142
Dircaeusque gradum pariterque Acheloius heros
2.143
corripuere toris, illos post verbera fessos
2.144
exceptamque hiemem cornu perfuderat omni
2.145
Somnus; at Inachio tenuis sub pectore regi
2.146
tracta quies, dum mente deos inceptaque versat
2.147
hospitia, et quae sint generis adscita repertis
2.148
fata movet, postquam mediis in sedibus aulae
2.149
congressi inque vicem dextras iunxere locumque,
2.150
quo serere arcanas aptum atque evolvere curas,
2.151
insidunt, prior his dubios compellat Adrastus:
2.152
‘egregii iuvenum, quos non sine numine regnis
2.153
invexit nox dextra meis, quibus ipse per imbres
2.154
fulminibus mixtos intempestumque Tonantem
2.155
has meus usque domos vestigia fecit Apollo,
2.156
non equidem obscurum vobis plebique Pelasgae
2.157
esse rear, quantis conubia nostra procorum
2.158
turba petant studiis; geminae mihi namque, nepotum
2.159
laeta Ades, aequo pubescunt sidere natae,
2.160
quantus honos quantusque pudor, ne credite patri,
2.161
et super hesternas licuit cognoscere mensas,
2.162
has tumidi solio et late dominantibus armis
2.163
optavere viri—longum enumerare Pheraeos
2.164
Oebaliosque duces—et Achaea per oppida matres
2.165
spem generis, nec plura tuus despexerat Oeneus
2.166
foedera Pisaeisque socer metuendus habenis.
2.167
sed mihi nec Sparta genitos nec ab Elide missos
2.168
iungere fas generos: vobis hic sanguis et aulae
2.169
cura meae longo promittitur ordine fati.
2.170
di bene, quod tales stirpemque animosque venitis,
2.171
ut responsa iuvent: hic durae tempore noctis
2.172
partus honos, haec illa venit post verbera merces.’
2.173
Audierant, fixosque oculos per mutua paulum
2.174
ora tenent, visique inter sese ordine fandi
2.175
cedere, sed cunctis Tydeus audentior actis
2.176
incipit: ‘o quam te parcum in praeconia famae
2.177
mens agitat matura tuae, quantumque ferentem
2.178
fortunam virtute domas! cui cedat Adrastus
2.179
imperiis? quis te solio Sicyonis avitae
2.180
excitum infrenos componere legibus Argos
2.181
nesciat? atque utinam his manibus permittere gentis,
2.182
Iuppiter aeque, velis, quas Doricus alligat intus
2.183
Isthmos et alterno quas margine submovet infra!
2.184
non fugeret diras lux intercisa Mycenas,
2.185
saeva nec Eleae gemerent certamina valles,
2.186
Eumenidesque aliis aliae sub regibus, et quae
2.187
tu potior, Thebane, queri: nos vero volentes
2.188
expositique animis.’ sic interfatus et alter
2.189
subicit: ‘anne aliquis soceros accedere tales
2.190
abnuat? exsulibus quamquam patriaque fugatis
2.191
nondum laeta Venus, tamen omnis corde resedit
2.192
tristitia, adfixique animo cessere dolores.
2.193
nec minus haec laeti trahimus solacia, quam si
2.194
praecipiti convulsa noto prospectet amicam
2.195
puppis humum, iuvat ingressos felicia regni
2.196
omina, quod superest fati vitaeque laborum
2.197
fortuna transire tua.’ nec plura morati
2.198
consurgunt, dictis impensius aggerat omne
2.199
promissum Inachius pater, auxilioque futurum
2.200
et patriis spondet reduces inducere regnis.
2.201
Ergo alacres Argi, fuso rumore per urbem
2.202
advenisse duci generos primisque hymenaeis
2.203
egregiam Argian nec formae laude secundam
2.204
Deipylen tumida iam virginitate iugari,
2.205
gaudia mente parant; socias it Fama per urbes,
2.206
finitimisque agitatur agris procul usque Lycaeos
2.207
Partheniosque super saltus Ephyraeaque rura
2.208
nec minus Ogygias eadem dea turbida Thebas
2.209
insilit, haec totis perfundit moenia pinnis
2.210
Labdaciumque ducem praemissae consona nocti
2.211
territat; hospitia et thalamos et foedera regni
2.212
permixtumque genus—quae tanta licentia monstro,
2.213
quis furor?—et iam bella canit.
2.214
Diffuderat Argos exspectata dies: laeto regalia coetu
2.215
atria complentur, species est cernere avorum
2.216
comminus et vivis certantia vultibus aera.
2.217
tantum ausae perferre manus! pater ipse bicornis
2.218
in laevum prona nixus sedet Inachus urna;
2.219
hunc tegit Iasiusque senex placidusque Phoroneus,
2.220
et bellator Abas' indignatusque Tonantem
2.221
Acrisius nudoque ferens caput ense Coroebus,
2.222
torvaque iam Danai facinus meditantis imago;
2.223
exin mille duces, foribus tum immissa superbis
2.224
unda fremit volgi, procerum manus omnis et alto
2.225
quis propior de rege gradus, stant ordine primi.
2.226
interior sacris calet et sonat aula tumultu
2.227
femineo; casta matrem cinxere corona
2.228
Argolides, pars virginibus circum undique fusae
2.229
foedera conciliant nova solanturque timorem,
2.230
ibant insignes vultuque habituque verendo
2.231
candida purpureum fusae super ora pudorem
2.232
deiectaeque genas; tacite subit ille supremus
2.233
virginitatis amor, primaeque modestia culpae
2.234
confundit vultus; tunc ora rigantur honestis
2.235
imbribus, et teneros lacrimae iuvere parentes.
2.236
non secus ac supero pariter si cardine lapsae
2.237
Pallas et asperior Phoebi soror, utraque telis,
2.238
utraque torva genis flavoque in vertice nodo,
2.239
illa suas Cyntho comites agat, haec Aracyntho;
2.240
tunc, si fas oculis, non umquam longa tuendo
2.241
expedias, cui maior honos, cui gratior, aut plus
2.242
de Iove. mutatosque velint transumere cultus,
2.243
et Pallas deceat pharetras et Delia cristas.
2.244
Certant laetitia superosque in vota fatigant
2.245
Inachidae, quae cuique domus sacrique facultas.
2.246
hi fibris animaque litant. hi caespite nudo.
2.247
nec minus auditi, si mens accepta, merentur
2.248
ture deos, fractisque obtendunt limina silvis,
2.249
ecce metu subito—Lachesis sic dura iubebat—
2.250
impulsae mentes, excussaque gaudia patri,
2.251
et turbata' dies. innuptam limine adibant
2.252
Pallada, Monychiis cui non Argiva per urbes
2.253
posthabita est Larissa iugis: hic more parentum
2.254
Iasides. thalamis ubi casta adolesceret aetas,
2.255
virgineas libare comas primosque solebant
2.256
excusare toros, celsam subeuntibus arcem
2.257
in gradibus summi delapsus culmine templi,
2.258
Arcados Euhippi spolium, cadit aereus orbis,
2.259
praemissasque faces, festum nubentibus ignem,
2.260
obruit, eque adytis simul exaudita remotis
2.261
nondum ausos firmare gradum tuba terruit ingens,
2.262
in regem conversi omnes formidine prima,
2.263
mox audisse negant; cunctos tamen omina rerum
2.264
dira movent, variisque metum sermonibus augent.
2.265
nec mirum: nam tum infaustos donante marito
2.266
ornatus, Argia, geris dirumque monile
2.267
Harmoniae. longa est series, sed nota malorum
2.268
persequar, unde novis tam saeva potentia donis.
2.269
Lemnius haec, ut prisca fides, Mavortia longum
2.270
furta dolens, capto postquam nil obstat amori
2.271
poena nec ultrices castigavere catenae,
2.272
Harmoniae dotale decus sub luce iugali
2.273
struxerat. hoc, docti quamquam maiora, laborant
2.274
Cyclopes, notique operum Telchines amica
2.275
certatim iuvere manu; sed plurimus ipsi
2.276
sudor, ibi arcano florentis igne zmaragdos
2.277
cingit et infaustas percussum adamanta figuras
2.278
Gorgoneosque orbes Siculaque incude relictos
2.279
fulminis extremi cineres viridumque draconum
2.280
lucentes a fronte iubas; hic flebile germen
2.281
Hesperidum et dirum Phrixei velleris aurum;
2.282
tum varias pestes raptumque interplicat atro
2.283
Tisiphones de crine ducem, et quae pessima ceston
2.284
vis probat; haec circum spumis lunaribus ungit
2.285
callidus atque hilari perfundit cuncta veneno.
2.286
non hoc Pasithea blandarum prima sororum,
2.287
non Decor Idaliusque puer, sed Luctus et Irae
2.288
et Dolor et tota pressit Discordia dextra.
2.289
prima fides operi. Cadmum comitata iacentem
2.290
Harmonia versis in sibila dira querellis
2.291
Illyricos longo suleavit pectore campos.
2.292
improba mox Semele vix dona nocentia collo
2.293
induit, et fallax intravit limina Iuno.
2.294
teque etiam, infelix, perhibent, locasta. decorum
2.295
possedisse nefas; vultus hac laude colebat,
2.296
heu quibus, heu placitura toris! post longior ordo.
2.297
tunc donis Argia nitet vilisque sororis
2.298
ornatus sacro praeculta supervenit auro.
2.299
viderat hoc coniunx perituri vatis et aras
2.300
ante omnis epulasque trucem secreta coquebat
2.301
invidiam, saevis detur si quando potiri
2.302
cultibus. heu nihil auguriis adiuta propinquis.
2.303
quos optat gemitus, quantas cupit impia clades!
2.304
digna quidem, sed quid miseri decepta mariti
2.305
arma, quid insontes nati meruere furores?
2.306
Postquam regales epulas et gaudia vulgi
2.307
bisseni clusere dies. Ismenius heros
2.308
respicere ad Thebas iamque et sua quaerere regna,
2.309
quippe animum subit illa dies. qua, sorte benigna
2.310
fratris, Echionia steterat privatus in aula,
2.311
respiciens descisse deos trepidoque tumultu
2.312
dilapsos comites, nudum latus omne fugamque
2.313
fortunae, namque una soror producere tristis
2.314
exsulis ausa vias; etiam hanc in limine primo
2.315
liquerat et magna lacrimas incluserat ira.
2.316
tunc quos excedens hilares, quis cultus iniqui
2.317
praecipuus ducis, et profugo quos ipse notarat
2.318
ingemuisse sibi, per noctem ae luce sub omni
2.319
digerit: exedere animum dolor iraque demens
2.320
et, qua non gravior mortalibus addita curis,
2.321
spes, ubi longa venit, talem sub pectore nubem
2.322
consilii volvens Dircen Cadmique negatas
2.323
adparat ire domos, veluti dux taurus amata
2.324
valle carens. pulsum solito quem gramine vietor
2.325
iussit ab erepta longe mugire iuvenca,
2.326
cum profugo placuere tori cervixque recepto
2.327
sanguine magna redit fractaeque in pectora quercus,
2.328
bella cupit pastusque et capta armenta reposcit
2.329
iam pede, iam cornu melior—pavet ipse reversum
2.330
victor, et attoniti vix agnovere magistri—:
2.331
non alias tacita iuvenis Teumesius iras
2.332
mente acuit, sed fida vias arcanaque coniunx
2.333
senserat; utque toris primo complexa iacebat
2.334
aurorae pallore virum, ‘quos, callide, motus
2.335
quamve fugam moliris?’ ait ‘nil transit amantes.
2.336
sentio, pervigiles acuunt suspiria questus,
2.337
numquam in pace sopor, quotiens haec ora natare
2.338
fletibus et magnas latrantia pectora curas
2.339
admota deprendo manu? nil foedere rupto
2.340
conubiisve super moveor viduaque iuventa,
2.341
etsi crudus amor necdum post flammea toti
2.342
intepuere tori: tua me, properabo fateri.
2.343
angit, amate, salus, tune incomitatus, inermis
2.344
regna petes poterisque tuis decedere Thebis,
2.345
si neget? atque illum sollers deprendere semper
2.346
fama duces tumidum narrat raptoque superbum
2.347
difficilemque tibi: necdum consumpserat annum,
2.348
me quoque nunc vates, nunc exta minantia divos
2.349
aut avium lapsus aut turbida noctis imago
2.350
terret, et a! memini, numquam mihi falsa per umbras
2.351
Iuno venit, quo tendis iter? ni conscius ardor
2.352
ducit et ad Thebas melior socer.’ hic breve tandem
2.353
risit Echionius iuvenis tenerumque dolorem
2.354
coniugis amplexu solatus et oscula maestis
2.355
tempestiva genis posuit lacrimasque repressit;
2.356
‘solve metus animo, dabitur, mihi crede, merentum
2.357
consiliis tranquilla dies; te fortior annis
2.358
nondum cura decet, sciat haec Saturnius olim
2.359
fata parens, oculosque polo demittere si quos
2.360
Iustitia et rectum terris defendere curat:
2.361
fors aderit lux illa tibi, qua moenia cernes
2.362
coniugis et geminas ibis regina per urbes.’
2.363
Sic ait, et caro raptim se limine profert.
2.364
Tydea iam socium coeptis, iam pectore fido
2.365
aequantem ruras—tantus post iurgia mentes
2.366
vinxit amor—socerumque adfatur tristis Adrastum.
2.367
fit mora consilio, cum multa moventibus una
2.368
iam potior cunctis sedit sententia, fratris
2.369
pertemptare fidem tutosque in regna precando
2.370
explorare aditus, audax ea munera Tydeus
2.371
sponte subit: nec non et te, fortissime gentis
2.372
Aetolum, multum lacrimis conata morari
2.373
Deipyle. sed iussa patris tutique regressus
2.374
legato iustaeque preces vicere sororis.
2.375
Iamque emensus iter silvis ac litore durum,
2.376
qua Lernaea palus ambustaque sontibus alte
2.377
intepet hydra vadis, et qua vix carmine raro
2.378
longa sonat Nemee nondum pastoribus ausis,
2.379
qua latus Eoos Ephyres quod vergit ad curos
2.380
Sisyphiique sedent portus irataque terrae
2.381
curva Palaemonio secluditur unda Lechaeo.
2.382
hinc praeterveetus Nisum et te, mitis Eleusin,
2.383
laevus abit, iamque arva gradu Teumesia et arces
2.384
intrat Agenoreas; ibi durum Eteoclea cernit
2.385
sublimem solio saeptumque horrentibus armis.
2.386
iura ferus populo trans legem ac tempora regni
2.387
iam fratris de parte dabat: sedet omne paratus
2.388
in facinus queriturque fidem tam sero reposci.
2.389
Constitit in mediis—ramus manifestat olivae
2.390
legatum—causasque viae nomenque rogatus
2.391
edidit: utque rudis fandi pronusque calori
2.392
semper erat, iustis miscens tamen aspera coepit:
2.393
‘si tibi plana fides et dicti cura maneret
2.394
foederis, ad fratrem completo iustius anno
2.395
legatos hinc ire fuit teque ordine certo
2.396
fortunam exuere et laetum descendere regno,
2.397
ut vagus ille diu passusque haud digna per urbes
2.398
ignotas pactae tandem succederet aulae.
2.399
sed quia dulcis amor regni blandumque potestas.
2.400
posceris: astriferum iam velox circulus orbem
2.401
torsit et amissae redierunt montibus umbrae,
2.402
ex quo frater inops ignota per oppida tristes
2.403
exsul agit casus; et te iam tempus aperto
2.404
sub Iove ferre dies terrenaque frigora membris
2.405
ducere et externos submissum ambire penates.
2.406
pone modum laetis; satis ostro dives et auro
2.407
conspicuus tenuem germani pauperis annum
2.408
risisti; moneo, regnorum gaudia temet
2.409
dedoceas patiensque fugae mereare reverti.’
2.410
Dixerat, ast illi tacito sub pectore dudum
2.411
ignea corda fremunt, iacto velut aspera saxo
2.412
comminus erigitur serpens, cui subter inanes
2.413
longa sitis latebras totumque agitata per artus
2.414
convocat in fauces et squamea colla venenum:
2.415
‘cognita si dubiis fratris mihi iurgia signis
2.416
ante forent nec clara odiorum arcana paterent,
2.417
sufficeret vel sola fides, qua torvus et illum
2.418
mente gerens. ceu saepta novus iam moenia laxet
2.419
fossor et hostiles inimicent classica turmas,
2.420
praefuris. in medios si comminus orsa tulisses
2.421
Bistonas aut refugo pallentes sole Gelonos,
2.422
parcior eloquio et medii reverentior aequi
2.423
inciperes. neque te furibundae crimine mentis
2.424
arguerim: mandata refers, nunc omnia quando
2.425
plena minis, nec sceptra fide nec pace sequestra
2.426
poscitis, et propior capulo manus, haec mea regi
2.427
rgolico, nondum aequa tuis, vice dicta reporta:
2.428
quae sors iusta mihi, quae non indebitus annis
2.429
sceptra dicavit honos, teneo longumque tenebo,
2.430
te penes Inachiac dotalis regia dono
2.431
coniugis, et Danaae—quid enim maioribus actis
2.432
invideam?—cumulentur opes, felicibus Argos
2.433
auspiciis Lernamque regas; nos horrida Dirces
2.434
pascua et Euboicis artatas fluctibus oras,
2.435
non indignati miserum dixisse parentem
2.436
Oedipoden: tibi larga—Pelops et Tantalus auctor!—
2.437
nobilitas, propiorque fluat de sanguine iuncto
2.438
Iuppiter, anne feret luxu consueta paterno
2.439
hunc regina larem? nostrae cui iure sorores
2.440
anxia pensa trahant, longo quam sordida luctu
2.441
mater et ex imis auditus forte tenebris
2.442
offendat sacer ille senex! iam pectora volgi
2.443
adsuevere iugo: pudet heu! plebisque patrumque,
2.444
ne totiens incerta ferant mutentque gementes
2.445
imperia et dubio pigeat parere tyranno.
2.446
non parcit populis regnum breve; respice, quantus
2.447
horror et attoniti nostro in discrimine cives!
2.448
hosne ego, quis certa est sub te duce poena, relinquam?
2.449
iratus, germane, venis, fac velle: nec ipsi,
2.450
si modo notus amor meritique est gratia, patres
2.451
reddere regna sinent.’ non ultra passus et orsa
2.452
iniecit mediis sermonibus obvia: ‘reddes,"
2.453
ingeminat, " reddes: non si te ferreus agger
2.454
ambiat aut triplices alio tibi carmine muros
2.455
Amphion auditus agat, nil tela nec ignes
2.456
obstiterint, quin ausa luas nostrisque sub armis
2.457
captivo moribundus humum diademate pulses,
2.458
tu merito; ast horum miseret, quos sanguine viles
2.459
coniugibus natisque infanda ad proelia raptos
2.460
proicis excidio, bone rex. o quanta Cithaeron
2.461
funera sanguineusque vadis, Ismene, rotabis!
2.462
haec pietas, haec magna fides! nec crimina gentis
2.463
mira equidem duco: sic primus sanguinis auctor
2.464
incestique patrum thalami; sed fallit origo:
2.465
Oedipodis tu solus eras, haec praemia morum
2.466
ac sceleris, vidente, feres! nos poscimus annum;
2.467
sed moror.’ haec audax etiamnum in limine retro
2.468
vociferans iam tunc impulsa per agmina praeceps
2.469
evolat. Oeneae vindex sic ille Dianae
2.470
erectus saetis et aduncae fulmine malae,
2.471
cum premeret Pelopea phalanx, saxa obvia volvens
2.472
fractaque perfossis arbusta Acheloia ripis,
2.473
iam Telamona solo, iam stratum Ixiona linquens
2.474
te, Meleagre, subit: ibi demum cuspide lata
2.475
haesit et obnixo ferrum laxavit in armo.
2.476
talis adhuc trepidum linquit Calydonius heros
2.477
concilium infrendens. ipsi ceu regna negentur,
2.478
festinatque vias ramumque precantia olivae
2.479
abicit, attonitae tectorum e limine summo
2.480
aspectant matres, saevoque infanda precantur
2.481
Oenidae tacitoque simul sub pectore regi.
2.482
Nec piger ingenio scelerum fraudisque nefandae
2.483
rector eget. iuvenum fidos, lectissima bello
2.484
corpora, nunc pretio, nunc ille hortantibus ardens
2.485
sollicitat dictis, nocturnaque proelia saevus
2.486
instruit, et sanctum populis per saecula nomen
2.487
legatum insidiis tacitoque invadere ferro—
2.488
quid regnis non vile?—cupit, quas quaereret artes,
2.489
si fratrem, Fortuna, dares! o caeca nocentum
2.490
consilia! o semper timidum scelus! exit in unum
2.491
plebs ferro iurata caput; ceu castra subire
2.492
apparet aut celsum crebri arietis ictibus urbis
2.493
inclinare latus: densi sic agmine facto
2.494
quinquaginta altis funduntur in ordine portis,
2.495
macte animi, tantis dignus qui credens armis!
2.496
Fert via per dumos propior, qua calle latenti
2.497
praecelerant densaeque legunt compendia silvae.
2.498
lecta dolis sedes: gemini procul urbe malignis
2.499
faucibus urgentur colles, quos umbra superni
2.500
montis et incurvis claudunt iuga frondea silvis—
2.501
insidias natura loco caecamque latendi
2.502
struxit opem—mediasque arte secat aspera rupes
2.503
semita, quam subter campi devexaque latis
2.504
arva iacent spatiis, contra importuna crepido,
2.505
Oedipodioniae domus alitis; hic fera quondam
2.506
pallentes erecta genas suffusaque tabo
2.507
lumina, concretis infando sanguine plumis
2.508
relliquias amplexa virum semesaque nudis
2.509
pectoribus stetit ossa premens visuque tremendo
2.510
conlustrat campos, si quis concurrere dictis
2.511
hospes inexplicitis aut comminus ire viator
2.512
audeat et dirae commercia iungere linguae;
2.513
nec mora, quin acuens exsertos protinus ungues
2.514
liventesque manus strictosque in vulnera dentes
2.515
terribili adplausu circum hospita surgeret ora;
2.516
et latuere doli, donec de rupe cruenta
2.517
heu! simili deprensa viro, cessantibus alis,
2.518
tristis inexpletam scopulis adfligeret alvum,
2.519
monstrat silva nefas: horrent vicina iuvenci
2.520
gramina, damnatis avidum pecus abstinet herbis;
2.521
non Dryadum placet umbra choris, non commoda sacris
2.522
Faunorum, diraeque etiam fugere volucres
2.523
prodigiale nemus. tacitis huc gressibus acti
2.524
deveniunt peritura cohors, hostemque superbum
2.525
adnixi iaculis et humi posita arma tenentes
2.526
exspectant densaque nemus statione coronant.
2.527
Coeperat umenti Phoebum subtexere palla
2.528
Nox et caeruleam terris infuderat umbram,
2.529
ille propinquabat silvis et ab aggere celso
2.530
scuta virum galeasque videt rutilare comantis.
2.531
qua laxant rami nemus adversaque sub umbra
2.532
flammeus aeratis lunae tremor errat in armis,
2.533
obstipuit visis, ibat tamen; horrida tantum
2.534
spicula et inclusum capulo tenus admovet ensem,
2.535
ac prior unde, viri, quidve occultata in armis?
2.536
non humili terrore rogat, nec reddita contra
2.537
vox. fidamque negant suspecta silentia pacem,
2.538
ecce autem vasto Chthonii contorta lacerto.
2.539
quo duce freta cohors, fuscas intervolat auras
2.540
hasta; sed audenti deus et fortuna recessit.
2.541
per tamen Olenii tegimen suis atraque saetis
2.542
terga super laevos umeros vicina emori
2.543
effugit et viduo iugulum ferit inrita ligno,
2.544
tunc horrere comae sanguisque in corda gelari.
2.545
huc ferus atque illuc animum pallentiaque ira
2.546
ora ferens—nec tanta putat sibi bella parari—:
2.547
‘ferte gradum contra campoque erumpite aperto!
2.548
quis timor audendi. quae tanta ignavia? solus,
2.549
solus in arma voco.’ neque in his mora: quos ubi plures.
2.550
quam ratus, innumeris videt excursare latebris,
2.551
hos prodire iugis, illos e vallibus imis
2.552
crescere, nec paucos campo, totumque sub armis
2.553
conlucere iter, ut clausas indagine profert
2.554
in medium vox prima feras, quae sola medendi
2.555
turbata ratione via est, petit ardua dirae
2.556
Sphingos et abscisis infringens cautibus lineas
2.557
exsuperat iuga dira manus, scopuloque potitus,
2.558
unde procul tergo metus et via prona nocendi,
2.559
saxum ingens, quod vix plena cervice gementes
2.560
vertere humo valeant murisque inferre iuvenci,
2.561
rupibus evellit; dein toto sanguine nixus
2.562
sustinet, immanem quaerens librare ruinam,
2.563
qualis in adversos Lapithas erexit inanem
2.564
magnanimus cratera Pholus. stupet obvia leto
2.565
turba superstantem atque emissi turbine montis
2.566
obruitur; simul ora virum, simul arma manusque
2.567
fractaque commixto sederunt pectora ferro,
2.568
quattuor hic adeo disiecti mole sub una
2.569
congemuere, fuga tremefactum protinus agmen
2.570
excutitur coeptis, neque enim temnenda iacebant
2.571
funera: fulmineus Dorylas, quem regibus ardens
2.572
aequabat virtus, Martisque e semine Theron
2.573
terrigenas confisus avos, nec vertere cuiquam
2.574
frena secundus Halys, sed tune pedes occubat arvis,
2.575
Pentheumque trahens nondum te Phaedimus aequo,
2.576
Bacche, genus, quorum ut subitis exterrita fatis
2.577
agmina turbatam vidit laxare catervam,
2.578
quae duo sola manu gestans adelinia monti
2.579
fixerat, intorquet iacula et fugientibus addit,
2.580
mox in plana libens, nudo ne in pectore tela
2.581
inciderent, saltu praeceps defertur et orbem,
2.582
quem procul oppresso vidit Therone volutum,
2.583
corripuit, tergoque et vertice tegmina nota
2.584
saeptus et hostili propugnans pectora parma
2.585
constitit, inde iterum densi glomerantur in unum
2.586
Ogygidae firmantque gradum; trahit ocius ensem
2.587
Bistonium Tydeus, Mavortia munera magni
2.588
Oeneos, et partes pariter divisus in omnes
2.589
hos obit atque illos ferroque micantia tela
2.590
decutit; impediant numero seque ipsa vicissim .
2.591
arma premunt, nec vis conatibus ulla, sed ipsae
2.592
in socios errare manus et corpora turba
2.593
involvi prolapsa sua; manet ille ruentes
2.594
angustus telis et inexpugnabilis obstat,
2.595
non aliter—Getieae si fas est credere Phlegrae—
2.596
armatum immensus Briarcus stetit aethera contra,
2.597
hinc Phoebi pharetras, hinc torvae Pallados anguis,
2.598
inde Pelethroniam praefixa cuspide pinum
2.599
Martis, at hinc lasso mutata Pyracmone temnens
2.600
fulmina, cum toto nequiquam obsessus Olympo
2.601
tot queritur cessare manus: non segnior ardet
2.602
huc illuc clipeum obiectam, seque ipse recedens
2.603
circuit, interdum trepidis occurrit et instat
2.604
spicula devellens, clipeo quae plurima toto
2.605
fixa tremunt armantque virum saepe aspera passum
2.606
volnera, sed nullum vitae in secreta receptum
2.607
nee mortem sperare valet. rotat ipse furentem
2.608
Deilochum, comitemque illi iubet ire sub umbras
2.609
Phegea sublata minitantem bella securi
2.610
Dircaeumque Gyan et Echionium Lycophontem.
2.611
iam trepidi sese quaerunt numerantque, nec idem
2.612
caedis amor, tantamque dolent rarescere turbam.
2.613
Ecce Chromis Tyrii demissus origine Cadmi—
2.614
hunc utero quondam Dryope Phoenissa gravato
2.615
rapta repente choris onerisque oblita ferebat,
2.616
dumque trahit prensis taurum tibi cornibus, Euhan,
2.617
procidit impulsus nimiis conatibus infans—
2.618
tunc audax iaculis et capti pelle leonis
2.619
pinea nodosae quassabat robora clavae
2.620
increpitans: ‘unusne, viri, tot caedibus unus
2.621
ibit ovans Argos? vix credet fama reverso!
2.622
heus socii, nullaene manus, nulla arma valebunt?
2.623
haec regi promissa, Cydon, haec, Lampe, dabamus?’
2.624
dum clamat, subit ore cavo Teumesia coruus,
2.625
nec prohibent fauces; atque illi voce repleta
2.626
intercepta natat prompto in sanguine lingua.
2.627
stabat adhuc, donec transmissa morte per artus
2.628
labitur immorsaque cadens obmutuit hasta.
2.629
vos quoque, Thespiadae, cur infitiatus honora
2.630
arcuerim fama? fratris moribunda levabat
2.631
membra solo Periphas—nil indole clarius illa
2.632
nec pietate fuit—, laeva marcentia colla
2.633
sustentans dextraque latus; singultibus artum
2.634
exhaurit thoraca dolor, nec vincla coercent
2.635
undantem fletu galeam, eum multa gementi
2.636
pone gravis curvas perfringit lancea costas.
2.637
exit et in fratrem, cognataque pectora telo
2.638
conserit; ille oculos etiamnum in luce natantes
2.639
sistit et aspecta germani morte resolvit.
2.640
at cui vita recens et adhuc in vulnere vires
2.641
hos tibi complexus, haec dent ait oscula nati.
2.642
procubuere pares fatis, miserabile votum
2.643
mortis, et alterna clauserunt lumina dextra.
2.644
Protinus idem ultro iaculo parmaque Menoeten
2.645
proterrebat agens trepidis vestigia retro
2.646
passibus urgentem. donec defecit iniqua
2.647
lapsus humo, pariterque manus distraetus in ambas
2.648
orat et a iugulo nitentem sustinet hastam:
2.649
‘parce per has stellis interlabentibus umbras,
2.650
per superos noctemque tuam; sine, tristia Thebis
2.651
nuntius acta feram vulgique per ora paventis
2.652
contempto te rege canam: sic inrita nobis
2.653
tela cadant, nullique tuum penetrabile ferro
2.654
pectus, et optanti victor reveharis amico.’
2.655
dixerat, ille nihil vultu mutatus ‘inanes
2.656
perdis’ ait ‘lacrimas, et tu, ni fallor, iniquo
2.657
pollicitus mea colla duci: nunc arma diemque
2.658
proice; quid timidae sequeris compendia vitae?
2.659
bella manent.’ simul haec, et crassum sanguine telum
2.660
iam redit; ille super dictis infensus amaris
2.661
prosequitur victos: ‘non haec trieterica vobis
2.662
nox patrio de more venit, non orgia Cadmi
2.663
cernitis aut avidas Bacchum scelerare parentes,
2.664
nebridas et fragiles thyrsos portare putastis
2.665
imbellem ad sonitum maribusque incognita veris
2.666
foeda Celaenaea committere proelia buxo?
2.667
hic aliae caedes, alius furor: ite sub umbras,
2.668
o timidi paucique!’ haec intonat; ast tamen illi
2.669
membra negant, lassusque ferit praecordia sanguis,
2.670
iam sublata manus cassos defertur in ictus,
2.671
tardatique gradus, clipeum nec sustinet umbo
2.672
mutatum spoliis, gelidus cadit imber anhelo
2.673
pectore, tum crines ardentiaque ora cruentis
2.674
roribus et taetra morientum aspargine manant:
2.675
ut leo, qui campis longe custode fugato
2.676
Massylas depastus oves, ubi sanguine multo
2.677
luxuriata fames cervixque et tabe gravatae
2.678
consedere iubae, mediis in caedibus adstat
2.679
aeger, hians victusque cibis; nec iam amplius irae
2.680
crudescunt: tantum vacuis ferit aera malis
2.681
molliaque eiecta delambit vellera lingua.
2.682
Ille etiam Thebas spoliis et sanguine plenus
2.683
isset et attonitis sese populoque ducique
2.684
ostentasset ovans, ni tu, Tritonia virgo,
2.685
flagrantem multaque operis caligine plenum
2.686
consilio dignata virum: ‘sate gente superbi
2.687
Oeneos, absentes cui dudum vincere Thebas
2.688
adnuimus, iam pone modum nimiumque secundis
2.689
parce deis: huic una fides optanda labori,
2.690
fortuna satis usus abi.’ restabat acerbis
2.691
funeribus socioque gregi non sponte superstes
2.692
Haemonides—ille haec praeviderat. omina doctus
2.693
aeris et nulla deceptus ab alite—Maeon,
2.694
nec veritus prohibere ducem, sed fata monentem
2.695
privavere fide. vita miserandus inerti
2.696
damnatur; trepido Tydeus immitia mandat:
2.697
‘quisquis es Aonidum, quem crastina munere nostro
2.698
manibus exemptum mediis Aurora videbit,
2.699
haec iubeo perferre duci: cinge aggere portas,
2.700
tela nova, fragiles aevo circum inspice muros,
2.701
praecipue stipare viros densasque memento
2.702
multiplicare acies! fumantem hunc aspice late
2.703
ense meo campum: tales in bella venimus.’
2.704
Haec ait, et meritae pulchrum tibi. Pallas, honorem
2.705
sanguinea de strage parat, praedamque iacentem
2.706
comportat gaudens ingentiaque acta recenset.
2.707
quercus erat tenerae iam longum oblita iuventae
2.708
aggere camporum medio, quam plurimus ambit
2.709
frondibus incurvis et crudo robore cortex.
2.710
huic leves galeas perfossaque vulnere crebro
2.711
inserit arma ferens, huic truncos ictibus enses
2.712
subligat et tractas membris spirantibus hastas,
2.713
corpora tunc atque arma simul cumulata superstans
2.714
incipit—oranti nox et iuga longa resultant—:
2.715
‘diva ferox, magni decus ingeniumque parentis,
2.716
bellipotens, cui torva genis horrore decoro
2.717
cassis et asperso crudescit sanguine Gorgon,
2.718
nec magis ardentes Mavors hastataque pugnae
2.719
impulerit Bellona tubas, huic adnue sacro,
2.720
seu Pandionio nostras invisere noctes
2.721
monte venis, sive Aonia devertis Itone
2.722
laeta choris, seu tu Libyco Tritone repexas
2.723
lota comas, qua te biiugo temone frementem
2.724
intemeratarum volucer rapit axis equarum:
2.725
nunc tibi fracta virum spolia informisque dicamus
2.726
exuvias, at si patriis Parthaonis arvis
2.727
inferar et reduci pateat mihi Martia Pleuron,
2.728
aurea tunc mediis urbis tibi templa dicabo
2.729
collibus, Ionias qua despectare procellas
2.730
dulce sit, et flavo tollens ubi vertice pontum
2.731
turbidus obiectas Achelous Echinadas exit.
2.732
hic ego maiorum pugnas vultusque tremendos
2.733
magnanimum effingam regum, figamque superbis
2.734
arma tholis, quaeque ipse meo quaesita revexi
2.735
sanguine, quaeque dabis captis, Tritonia, Thebis
2.736
centum ibi virgineis votae Calydonides aris
2.737
Actaeas tibi rite faces et ab arbore casta
2.738
nectent purpureas niveo discrimine vittas,
2.739
pervigilemque focis ignem longaeva sacerdos
2.740
nutriet, arcanum numquam spretura pudorem.
2.741
tu bellis, tu pace feres de more frequentes
2.742
primitias operum, non indignante Diana.’
2.743
dixerat, et dulces iter instaurabat ad Argos.