Terence
Heautontimorumenos
Heau 190b
Choose a text
More by Terence
—
Perseus Lat2
177
Proin tu sollicitudinem istam falsam quae te excruciat mittas.
178
178
CHREMES
178
Quicum loquitur filius?
179
179
CLITIPHO
179
Pater adest quem volui: adibo. Pater, opportune advenis.
180
180
CHREMES
180
Quid id est?
180b
180b
CLITIPHO
180b
Hunc Menedemum nostin nostrum vicinum?
180c
180c
CHREMES
180c
Probe.
181
181
CLITIPHO
181
Huic filium scis esse?
181b
181b
CHREMES
181b
Audivi esse in Asia.
181c
181c
CLITIPHO
181c
Non est, pater:
182
Apud nos est.
182b
182b
CHREMES
182b
Quid ais?
182c
182c
CLITIPHO
182c
Advenientem, e navi egredientem, ilico
183
Adduxi ad coenam: nam mihi magna cum eo iam inde usque a pueritia
184
Fuit semper familiaritas.
184b
184b
CHREMES
184b
Voluptatem magnam nuntias.
185
Quam vellem Menedemum invitatum ut nobiscum esset hodie amplius;
186
Ut hanc laetitiam nec opinanti primus ei obiicerem domi:
187
Atque etiam nunc tempus est.
187b
187b
CLITIPHO
187b
Cave faxis: non opus est, pater.
188
188
CHREMES
188
Quapropter?
188b
188b
CLITIPHO
188b
Quia enim incertum est etiam, quid se faciat. Modo venit;
189
Timet omnia, patris iram et animum amicae se erga ut siet suae:
190
Eam misere amat: propter eam haec turba atque abitio evenit.
190b
190b
CHREMES
190b
Scio.
191
191
CLITIPHO
191
Nunc servulum ad eam in urbem misit, et ego nostrum una Syrum.
192
192
CHREMES
192
Quid narrat?
192b
192b
CLITIPHO
192b
Quid ille? miserum se esse.
192c
192c
CHREMES
192c
Miserum? quem minus crederes?
193
Quid reliqui est quin habeat quae quidem in homine dicuntur bona;
194
Parentes, patriam incolumem, amicos, genus, cognatos, divitias?
195
Atque haec perinde sunt ut illius animus qui ea possidet:
196
Qui uti scit ei bona; illi qui non utitur recte mala.
197
197
CLITIPHO
197
Immo ille fuit senex importunus semper: et nunc nihil magis
198
Vereor quam ne quid in illum iratus plus satis faxit, pater.
199
199
CHREMES
199
Illene? sed reprimam me: nam in metu esse hunc illi est utile.
200
200
CLITIPHO
200
Quid tute tecum?
200b
200b
CHREMES
200b
Dicam: ut ut erat, mansum tamen oportuit.
201
Fortasse aliquantum iniquior erat praeter eius libidinem:
202
Pateretur; nam quem ferret, si parentem non ferret suum?
203
Huncine erat aequum ex illius more, an illum ex huius vivere?
204
Et quod illum insimulat durum, id non est: nam parentum iniuriae
205
Uniusmodi sunt ferme, paulo qui est homo tolerabilis.
206
Scortari crebro nolunt; nolunt crebro convivarier:
207
Praebent exigue sumtum: atque haec sunt tamen ad virtutem omnia.
208
Verum ubi animus semel se cupiditate devinxit mala,
209
Necesse est, Clitipho, consilia consequi consimilia: hoc
210
Scitum est; periculum ex aliis facere, tibi quod ex usu siet.
211
211
CLITIPHO
211
Ita credo.
211b
211b
CHREMES
211b
Ego ibo hinc intro, ut videam nobis quid coenae siet.
212
Tu, ut tempus est diei, vide sis ne quo hinc abeas longius.
213
213
CLITIPHO
213
Quam iniqui sunt patres in omnes adolescentes iudices,
214
Qui aequum esse censent nos iam a pueris ilico nasci senes,
215
Neque illarum affines esse rerum quas fert adolescentia.
216
Ex sua libidine moderantur, nunc quae est, non quae olim fuit.
217
Mihi si unquam filius erit, nae ille facili me utetur patre;
218
Nam et cognoscendi et ignoscendi dabitur peccati locus;
219
Non ut meus, qui mihi per alium ostendit suam sententiam.
220
Perii! is mihi, ubi adbibit plus paulo, sua quae narrat facinora!
221
Nunc ait, Periculum ex aliis facito, tibi quod ex usu siet:
222
Astutus: nae ille haud scit quam mihi nunc surdo narret fabulam.
223
Magis nunc me amicae dicta stimulant: Da mihi, atque affer mihi;
224
Cui quid respondeam nihil habeo; neque me quisquam est miserior:
225
Nam hic Clinia, etsi is quoque suarum rerum satagit, attamen
226
Habet bene ac pudice eductam, ignaram artis meretriciae.
227
Mea est potens, procax, magnifica, sumtuosa, nobilis.
228
Tum quod dem ei recte est; nam, nihil esse mihi, religio est dicere.
229
Hoc ego mali non pridem inveni; neque etiamdum scit pater.
230
230
CLINIA
230
Si mihi secundae res de amore meo essent, iamdudum, scio,
231
Venissent: sed vereor ne mulier me absente hic corrupta sit.
232
Concurrunt multae opiniones quae mihi animum exaugeant;
233
Occasio, locus, aetas, mater cuius sub imperio est mala;
234
Cui nihil iam praeter pretium dulce est.
234b
234b
CLITIPHO
234b
Clinia.
234c
234c
CLINIA
234c
Hei misero mihi!
235
235
CLITIPHO
235
Etiam caves ne videat forte hinc te a patre aliquis exiens?
236
236
CLINIA
236
Faciam: sed nescio quid profecto mihi animus praesagit mali.
237
237
CLITIPHO
237
Pergin istuc prius diiudicare quam scis quid veri siet?
238
238
CLINIA
238
Si nihil mali esset, iam hic adessent.
238b
238b
CLITIPHO
238b
Iam aderunt.
238c
238c
CLINIA
238c
Quando istuc erit?
239
239
CLITIPHO
239
Non cogitas hinc longule esse? et nosti mores mulierum:
240
Dum moliuntur, dum conantur, annus est.
240b
240b
CLINIA
240b
O Clitipho,
241
Timeo.
241b
241b
CLITIPHO
241b
Respira: eccum Dromonem cum Syro: una adsunt tibi.
242
242
SYRUS
242
Ain tu?
242b
242b
DROMO
242b
Sic est.
242c
242c
SYRUS
242c
Verum interea dum sermones caedimus,
243
Illae sunt relictae.
243b
243b
CLITIPHO
243b
Mulier tibi adest; audin, Clinia?
244
244
CLINIA
244
Ego vero audio nunc demum et video et valeo, Clitipho.
245
245
DROMO
245
Minime mirum, adeo impeditae sunt: ancillarum gregem
246
Ducunt secum.
246b
246b
CLINIA
246b
Perii. Unde illi sunt ancillae?
246c
246c
CLITIPHO
246c
Men rogas?
247
247
SYRUS
247
Non oportuit relictas: portant quid rerum!
247b
247b
CLINIA
247b
Hei mihi.
248
248
SYRUS
248
Aurum, vestem: et vesperascit, et non noverunt viam.
249
Factum a nobis stulte est: abidum tu, Dromo, illis obviam,
250
Propera: quid stas?
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).