Terence
Heautontimorumenos
Heau 90
Choose a text
More by Terence
—
Perseus Lat2
90
90
MENEDEMUS
90
Sine me vacivum tempus ne quod dem mihi
91
Laboris.
91b
91b
CHREMES
91b
Non sinam, inquam.
91c
91c
MENEDEMUS
91c
Ah, non aequum facis.
92
92
CHREMES
92
Hui, tam graves hos, quaeso?
92b
92b
MENEDEMUS
92b
Sic meritum est meum.
93
93
CHREMES
93
Nunc loquere.
93b
93b
MENEDEMUS
93b
Filium unicum adolescentulum
94
Habeo: ah, quid dixi habere me? immo habui, Chreme:
95
Nunc habeam necne incertum est.
95b
95b
CHREMES
95b
Quid ita istuc?
95c
95c
MENEDEMUS
95c
Scies.
96
Est e Corintho hic advena anus paupercula:
97
Eius filiam ille amare coepit perdite,
98
Prope iam ut pro uxore haberet: haec clam me omnia.
99
Ubi rem rescivi coepi non humanitus,
100
Neque ut animum decuit aegrotum adolescentuli,
101
Tractare; sed vi, et via pervulgata patrum.
102
Quotidie accusabam. Hem, tibine haec diutius
103
Licere speras facere me vivo patre,
104
Amicam ut habeas prope iam in uxoris loco?
105
Erras, si id credis, et me ignoras, Clinia.
106
Ego te meum esse dici tantisper volo,
107
Dum, quod te dignum est, facies: sed si id non facis,
108
Ego quod me in te sit facere dignum invenero.
109
Nulla adeo ex re istuc fit nisi ex nimio otio.
110
Ego istuc aetatis non amori operam dabam,
111
Sed in Asiam hinc abii propter pauperiem; atque ibi
112
Simul rem, et belli gloriam armis repperi.
113
Postremo adeo res rediit: adolescentulus,
114
Saepe eadem et graviter audiendo victus est,
115
Et aetate putavit me et benevolentia
116
Plus scire et providere quam se ipsum sibi.
117
In Asiam ad regem militatum abiit, Chreme.
118
118
CHREMES
118
Quid ais?
118b
118b
MENEDEMUS
118b
Clam me profectus, menses tres abest.
119
119
CHREMES
119
Ambo accusandi; etsi illud inceptum tamen
120
Animi est pudentis signum, et non instrenui.
121
121
MENEDEMUS
121
Ubi comperi ex iis qui ei fuere conscii,
122
Domum revertor moestus, atque animo fere
123
Perturbato, atque incerto prae aegritudine:
124
Assido; accurrunt servi, soccos detrahunt;
125
Video alios festinare, lectos sternere,
126
Coenam apparare: pro se quisque sedulo
127
Faciebat quo illam mihi lenirent miseriam.
128
Ubi video haec, coepi cogitare: Hem! tot mea
129
Solius solliciti sint causa, ut me unum expleant?
130
Ancillae tot me vestiant? sumtus domi
131
Tantos ego solus faciam? sed gnatum unicum,
132
Quem pariter uti his decuit, aut etiam amplius,
133
Quod illa aetas magis ad haec utenda idonea est,
134
Eum ego hinc eieci miserum iniustitia mea.
135
Malo quidem me dignum quovis deputem,
136
Si id faciam: nam usque dum ille vitam illam colet
137
Inopem, carens patria ob meas iniurias,
138
Interea usque illi de me supplicium dabo,
139
Laborans, quaerens, parcens, illi serviens.
140
Ita facio prorsus: nihil relinquo in aedibus
141
Nec vas, nec vestimentum: conrasi omnia,
142
Ancillas, servos, nisi eos qui opere rustico
143
Faciundo facile sumtum exercerent suum:
144
Omnes produxi ac vendidi: inscripsi ilico
145
Aedes mercede; quasi talenta ad quindecim
146
Coegi; agrum hunc mercatus sum; hic me exerceo.
147
Decrevi tantisper me minus iniuriae,
148
Chreme, meo gnato facere dum fiam miser;
149
Nec fas esse ulla me voluptate hic frui,
150
Nisi ubi ille huc salvus redierit meus particeps.
151
151
CHREMES
151
Ingenio te esse in liberos leni puto,
152
Et illum obsequentem si quis recte aut commode
153
Tractaret. Verum nec tu illum satis noveras,
154
Nec te ille: hocque fit ubi non vere vivitur.
155
Tu illum numquam ostendisti quanti penderes,
156
Nec tibi ille est credere ausus quae est aequum patri;
157
Quod si esset factum haec numquam evenissent tibi.
158
158
MENEDEMUS
158
Ita res est, fateor: peccatum a me maximum est.
159
159
CHREMES
159
Menedeme, at porro recte spero, et illum tibi
160
Salvum affuturum esse hic confido propediem.
161
161
MENEDEMUS
161
Utinam ita Di faxint.
161b
161b
CHREMES
161b
Facient: nunc, si commodum est,
162
Dionysia hic sunt; hodie apud me sis volo.
163
163
MENEDEMUS
163
Non possum.
163b
163b
CHREMES
163b
Cur non? quaeso, tandem aliquantulum
164
Tibi parce: idem absens facere te hoc vult filius.
165
165
MENEDEMUS
165
Non convenit qui illum ad laborem impulerim
166
Nunc me ipsum fugere.
166b
166b
CHREMES
166b
Sicine est sententia?
167
167
MENEDEMUS
167
Sic.
167b
167b
CHREMES
167b
Bene vale.
167c
167c
MENEDEMUS
167c
Et tu.
167d
167d
CHREMES
167d
Lacrimas excussit mihi,
168
Miseretque me eius. Sed, ut diei tempus est,
169
Monere oportet me hunc vicinum Phaniam,
170
Ad coenam ut veniat. Ibo, visam si domi est.
171
Nihil opus fuit monitore: iam dudum domi
172
Praesto apud me esse aiunt: egomet convivas moror.
173
Ibo adeo hinc intro: sed quid crepuerunt fores
174
Hinc a me? quisnam egreditur? huc concessero.
175
175
CLITIPHO
175
Nihil adhuc est quod vereare, Clinia: haudquaquam etiam cessant:
176
Et illam simul cum nuntio tibi hic ego affuturam hodie scio:
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).