Elegiae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/tibullus" aria-label="More works by Tibullus">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
3.1.1
Martis Romani festae uenere kalendae
3.1.2
— exoriens nostris hic fuit annus auis —
3.1.3
et uaga nunc certa discurrunt undique pompa
3.1.4
perque uias urbis munera perque domos.
3.1.5
Dicite, Pierides, quonam donetur honore
3.1.6
seu mea, seu fallor, cara Neaera tamen.
3.1.7
Carmine formosae, pretio capiuntur auare:
3.1.8
gaudeat, ut digna est, uersibus illa meis.
3.1.9
Lutea sed niueum inuoluat membrana libellum,
3.1.10
pumex et canas tondeat ante comas,
3.1.11
summaque praetexat tenuis fastigia chartae
3.1.12
indicet ut nomen littera facta tuum,
3.1.13
atque inter geminas pingantur cornua frontes:
3.1.14
sic etenim comptum mittere oportet opus.
3.1.15
Per uos, auctores huius mihi carminis, oro
3.1.16
Castaliamque umbram Pieriosque lacus,
3.1.17
ite domum cultumque illi donate libellum,
3.1.18
sicut erit: nullus defluat inde color.
3.1.19
Illa mihi referet, si nostri mutua cura est,
3.1.20
an minor, an toto pectore deciderim.
3.1.21
Sed primum meritam larga donate salute
3.1.22
atque haec submisso dicite uerba sono:
3.1.23
‘Haec tibi uir quondam, nunc frater, casta Neaera,
3.1.24
mittit et accipias munera parua rogat,
3.1.25
teque suis iurat caram magis esse medullis,
3.1.26
siue sibi coniunx siue futura soror;
3.1.27
sed potius coniunx: huius spem nominis illi
3.1.28
auferet extincto pallida Ditis aqua.’
3.2.1
Qui primus caram iuueni carumque puellae
3.2.2
eripuit iuuenem, ferreus ille fuit;
3.2.3
durus et ille fuit, qui tantum ferre dolorem,
3.2.4
uiuere et erepta coniuge qui potuit.
3.2.5
Non ego firmus in hoc, non haec patientia nostro
3.2.6
ingenio: frangit fortia corda dolor;
3.2.7
nec mihi uera loqui pudor est uitaeque fateri,
3.2.8
tot mala perpessae, taedia nata meae.
3.2.9
Ergo cum tenuem fuero mutatus in umbram
3.2.10
candidaque ossa supra nigra fauilla teget,
3.2.11
ante meum ueniat longos incompta capillos
3.2.12
et fleat ante meum maesta Neaera rogum;
3.2.13
sed ueniat carae matris comitata dolore:
3.2.14
maereat haec genero, maereat illa uiro.
3.2.15
Praefatae ante meos manes animamque precatae
3.2.16
perfusaeque pias ante liquore manus,
3.2.17
pars quae sola mei superabit corporis, ossa
3.2.18
incinctae nigra candida ueste legent
3.2.19
et primum annoso spargent collecta lyaeo,
3.2.20
mox etiam niueo lacte parent,
3.2.21
post haec carbaseis umorem tollere uelis
3.2.22
atque in marmorea ponere sicca domo.
3.2.23
Illic quas mittit diues Panchaia merces
3.2.24
Eoique Arabes, diues et Assyria,
3.2.25
et nostri memores lacrimae fundantur eodem:
3.2.26
sic ego componi uersus in ossa uelim.
3.2.27
Sed tristem mortis demonstret littera causam
3.2.28
atque haec in celebri carmina fronte notet:
3.2.29
Lygdamus hic situs est: dolor huic et cura Neaerae,
3.2.30
coniugis ereptae, causa perire fuit.
3.3.1
Quid prodest caelum uotis implesse, Neaera,
3.3.2
blandaque cum multa tura dedisse prece,
3.3.3
non ut marmorei prodirem e limine tecti,
3.3.4
insignis clara conspicuusque domo,
3.3.5
aut ut multa mei renouarent iugera tauri
3.3.6
et magnas messes terra benigna daret,
3.3.7
sed tecum ut longae sociarem gaudia uitae
3.3.8
inque tuo caderet nostra senecta sinu,
3.3.9
tum cum permenso defunctus tempore lucis
3.3.10
nudus Lethaea cogerer ire rate?
3.3.11
Nam graue quid prodest pondus mihi diuitis auri,
3.3.12
aruaque si findant pinguia mille boues?
3.3.13
Quidue domus prodest Phrygiis innixa columnis,
3.3.14
Taenare siue tuis, siue Caryste tuis,
3.3.15
et nemora in domibus sacros imitantia lucos
3.3.16
aurataeque trabes marmoreumque solum?
3.3.17
Quidue in Erythraeo legitur quae litore concha
3.3.18
tinctaque Sidonio murice lana iuuat,
3.3.19
et quae praeterea populus miratur? In illis
3.3.20
inuidia est: falso plurima uulgus amat.
3.3.21
Non opibus mentes hominum curaeque leuantur
3.3.22
nec Fortuna sua tempora lege regit.
3.3.23
Sit mihi paupertas tecum iucunda, Neaera:
3.3.24
at sine te regum munera nulla uolo.
3.3.25
O niueam quae te poterit mihi reddere lucem!
3.3.26
O mihi felicem terque quaterque diem!
3.3.27
At si, pro dulci reditu quaecumque uouentur,
3.3.28
audiat auersa non meus aure deus,
3.3.29
nec me regna iuuant nec Lydius aurifer amnis
3.3.30
nec quas terrarum sustinet orbis opes.
3.3.31
Haec alii cupiant; liceat mihi paupere cultu
3.3.32
securo cara coniuge posse frui.
3.3.33
Adsis et timidis faueas, Saturnia, uotis,
3.3.34
et faueas concha, Cypria, uecta tua.
3.3.35
Aut si fata negant reditum tristesque sorores,
3.3.36
stamina quae ducunt quaeque futura neunt,
3.3.37
me uocet in uastos amnes nigramque paludem
3.3.38
diues in ignaua luridus Orcus aqua.
3.4.1
Di meliora ferant, nec sint mihi somnia uera,
3.4.2
quae tulit hesterna pessima nocte quies.
3.4.3
Ite procul uani falsique auertite uisus,
3.4.4
desinite in nobis quaerere uelle fidem.
3.4.5
Diui uera monent, uenturae nuntia sortis
3.4.6
uera monent Tuscis exta probata uiris;
3.4.7
somnia fallaci ludunt temeraria nocte
3.4.8
et pauidas mentes falsa timere iubent;
3.4.9
et natum in curas hominum genus omina noctis
3.4.10
farre pio placant et saliente sale!
3.4.11
Et tamen, utcumque est, siue illi uera moneri,
3.4.12
mendaci somno credere siue uolent,
3.4.13
efficiat uanos noctis Lucina timores
3.4.14
et frustra inmeritum pertimuisse uelit,
3.4.15
si mea nec turpi mens est obnoxia facto
3.4.16
nec laesit magnos impia lingua deos.
3.4.17
Iam Nox aetherium nigris emensa quadrigis
3.4.18
mundum cacruleo lauerat amne rotas,
3.4.19
nec me sopierat menti deus utilis aegrae:
3.4.20
Somnus sollicitas deficit ante domos.
3.4.21
Tandem, cum summo Phoebus prospexit ab ortu,
3.4.22
pressit languentis lumina sera quies.
3.4.23
Hic iuuenis casta redimitus tempora lauro
3.4.24
est uisus nostra ponere sede pedem.
3.4.25
Non illo quicquam formosius ulla priorum
3.4.26
aetas, heroum nec tulit ulla domus.
3.4.27
Intonsi crines longa ceruice fluebant,
3.4.28
stillabat Syrio myrtea rore coma.
3.4.29
Candor erat qualem praefert Latonia Luna,
3.4.30
et color in niueo corpore purpureus,
3.4.31
ut iuueni primum uirgo deducta marito
3.4.32
inficitur teneras ore rubente genas,
3.4.33
et cum contexunt amarantis alba puellae
3.4.34
lilia et autumno candida mala rubent.
3.4.35
Ima uidebatur talis inludere palla:
3.4.36
namque haec in nitido corpore uestis erat.
3.4.37
Artis opus rarae, fulgens testudine et auro
3.4.38
pendebat laeua garrula parte lyra.
3.4.39
Hanc primum ueniens plectro modulatus eburno
3.4.40
felices cantus ore sonante dedit;
3.4.41
sed postquam fuerant digiti cum uoce locuti,
3.4.42
edidit haec dulci tristia uerba modo:
3.4.43
‘Salue, cura deum: casto nam rite poetae
3.4.44
Phoebusque et Bacchus Pieridesque fauent;
3.4.45
sed proles Semelae Bacchus doctaeque sorores
3.4.46
dicere non norunt quid ferat hora sequens;
3.4.47
at mihi fatorum leges aeuisque futuri
3.4.48
euentura pater posse uidere dedit;
3.4.49
quare ego quae dico non fallax accipe uates
3.4.50
quodque deus uero Cynthius ore feram.
3.4.51
Tantum cara tibi quantum nec filia matri,
3.4.52
quantum nec cupido bella puella uiro,
3.4.53
pro qua sollicitas caelestia numina uotis,
3.4.54
quae tibi securos non sinit ire dies
3.4.55
et, cum te fusco Somnus uelauit amictu,
3.4.56
uanum nocturnis fallit imaginibus,
3.4.57
carminibus celebrata tuis formosa Neaera
3.4.58
alterius mauultl esse puella uiri,
3.4.59
diuersasque suas agitat mens impia curas,
3.4.60
nec gaudet casta nupta Neaera domo.
3.4.61
A crudele genus nec fidum femina nomen!
3.4.62
A pereat, didicit fallere si qua uirum!
3.4.63
Sed flecti poterit: mens est mutabilis illis;
3.4.64
tu modo cum multa bracchia tende fide.
3.4.65
Saeuus Amor docuit ualidos temptare labores,
3.4.66
saeuus Amor docuit uerbera posse pati.
3.4.67
Me quondam Admeti niueas pauisse iuuencas
3.4.68
non est in uanum fabula ficta iocum;
3.4.69
tunc ego nec cithara poteram gaudere sonora
3.4.70
nec similes chordis reddere uoce sonos,
3.4.71
sed perlucenti cantum meditabar auena
3.4.72
ille ego Latonae filius atque Iouis.
3.4.73
Nescis quid sit amor, iuuenis, si ferre recusas
3.4.74
immitem dominam coniugiumque ferum.
3.4.75
Ergo ne dubita blandas adhibere querellas:
3.4.76
uincuntur molli pectora dura prece.
3.4.77
Quod si uera canunt sacris oracula templis,
3.4.78
haec illi nostro nomine dicta refer:
3.4.79
hoc tibi conigium promittit Delius ipse;
3.4.80
felix hoc, alium desine uelle uirum.’
3.4.81
Dixit, et ignauus defluxit corpore somnus.
3.4.82
A ego ne possim tanta uidere mala!
3.4.83
Nec tibi crediderim uotis contraria uota
3.4.84
nec tantum crimen pectore inesse tuo:
3.4.85
nam te nec uasti genuerunt aequora ponti
3.4.86
nec flammam uoluens ore Chimaera fero
3.4.87
nec canis anguinea redimitus terga caterua,
3.4.88
cui tres sunt linguae tergeminumque caput,
3.4.89
Scyllaque uirgineam canibus succincta figuram,
3.4.90
nec te conceptam saeua leaena tulit,
3.4.91
barbara nec Scythiae tellus horrendaue Syrtis,
3.4.92
sed culta et duris non habitanda domus
3.4.93
et longe ante alias omnes mitissima mater
3.4.94
isque pater quo non alter amabilior.
3.4.95
Haec deus in melius crudelia somnia uertat
3.4.96
et iubeat tepidos inrita ferre Notos.
3.5.1
Vos tenet, Etruscis manat quae fontibus unda,
3.5.2
unda sub aestiuum non adeunda Canem,
3.5.3
nunc autem sacris Baiarum proxima lymphis,
3.5.4
cum se purpureo uere remittit humus.
3.5.5
At mihi Persephone nigram denuntiat horam:
3.5.6
immerito iuueni parce nocere, dea.
3.5.7
Non ego temptauit nulli temeranda uirorum
3.5.8
audax laudandae sacra docere deae,
3.5.9
nec mea mortiferis infecit pocula sucis
3.5.10
dextera nec cuiquam trita uenena dedit,
3.5.11
nec nos sacrilegos templis admouimus ignes,
3.5.12
nec cor sollicitant facta nefanda meum,
3.5.13
nec nos insanae meditantes iurgia mentis
3.5.14
impia in aduersos soluimus ora deos.
3.5.15
Et nondum cani nigros laesere capillos,
3.5.16
nec uenit tardo curua senecta pede:
3.5.17
natalem primo nostrum uidere parentes,
3.5.18
cum cecidit fato consul uterque pari.
3.5.19
Quid fraudare iuuat uitem crescentibus uuis
3.5.20
et modo nata mala uellere poma manu?
3.5.21
Parcite, pallentes undas quicumque tenetis
3.5.22
duraque sortiti tertia regna dei.
3.5.23
Elysios olim liceat cognoscere campos
3.5.24
Lethaeamque ratem Cimmeriosque lacus,
3.5.25
cum mea rugosa pallebunt ora senecta
3.5.26
et referam pueris tempora prisca senex.
3.5.27
Atque utinam uano nequiquam terrear aestu!
3.5.28
Languent ter quinos sed mea membra dies.
3.5.29
At uobis Tuscae celebrantur numina lymphae
3.5.30
et facilis lenta pellitur unda manu.
3.5.31
Viuite felices, memores et uiuite nostri,
3.5.32
siue erimus seu nos fata fuisse uelint.
3.5.33
Interea nigras pecudes promittite Diti
3.5.34
et niuei lactis pocula mixta mero.
3.6.1
Candide Liber, ades — sic sit tibi mystica uitis
3.6.2
semper, sic hedera tempora uincta feras —
3.6.3
aufer et, ipse, meum, pariter medicande, dolorem:
3.6.4
saepe tuo cecidit munere uictus amor.
3.6.5
Care puer, madeant generoso pocula baccho,
3.6.6
et nobis prona funde Falerna manu.
3.6.7
Ite procul durum curae genus, ite labores;
3.6.8
fulserit hic niueis Delius alitibus.
3.6.9
Vos modo proposito dulces faueatis amici,
3.6.10
neue neget quisquam me duce se comitem,
3.6.11
aut si quis uini certamen mite recusat,
3.6.12
fallat eum tecto cara puella dolo.
3.6.13
Ille facit dites animos deus, ille ferocem
3.6.14
contundit et dominae misit in arbitrium,
3.6.15
Armenias tigres et fuluas ille leaenas
3.6.16
uicit et indomitis mollia corda dedit.
3.6.17
Haec Amor et maiora ualet; sed poscite Bacchi
3.6.18
munera: quem uestrum pocula sicca iuuant?
3.6.19
Conuenit ex aequo nec toruus Liber in illis
3.6.20
qui se quique una uina iocosa colunt,
3.6.21
nunc uenit iratus nimium nimiumque seueris:
3.6.22
qui timet irati numina magna, bibat.
3.6.23
Quales his poenas qualis quantusque minetur,
3.6.24
Cadmeae matris praeda cruenta docet.
3.6.25
Sed procul a nobis hic sit timor, illaque, si qua est,
3.6.26
quid ualeat laesi sentiat ira dei.
3.6.27
Quid precor a demens? Venti temeraria uota,
3.6.28
aeriae et nubes diripienda ferant.
3.6.29
Quamuis nulla mei superest tibi cura, Neaera,
3.6.30
sis felix et sint candida fata tua.
3.6.31
At nos securae reddamus tempora mensae:
3.6.32
uenit post multos una serena dies.
3.6.33
Ei mihi, difficile est imitari gaudia falsa,
3.6.34
difficile est tristi fingere mente iocum,
3.6.35
nec bene mendaci risus componitur ore,
3.6.36
nec bene sollicitis ebria uerba sonant.
3.6.37
Quid queror infelix? Turpes discedite curae:
3.6.38
odit Lanaeus tristia uerba pater.
3.6.39
Gnosia, Theseae quondam periuria linguae
3.6.40
fleuisti ignoto sola relicta mari:
3.6.41
sic cecinit pro te doctus, Minoi, Catullus
3.6.42
ingrati referens impia facta uiri.
3.6.43
Vos ego nunc moneo: felix, quicumque dolore
3.6.44
alterius disces posse cauere tuos.
3.6.45
Nec uos aut capiant pendentia bracchia collo
3.6.46
aut fallat blanda sordida lingua fide;
3.6.47
etsi perque suos fallax iurauit ocellos
3.6.48
Iononemque suam perque suam Venerem,
3.6.49
nulla fides inerit: periuria ridet amantum
3.6.50
Iuppiter et uentos inrita ferre iubet.
3.6.51
Ergo quid totiens fallacis uerba puellae
3.6.52
conqueror? Ite a me, seria uerba, precor.
3.6.53
Quam uellem tecum longas requiescere noctes
3.6.54
et tecum longos peruigilare dies,
3.6.55
perfida nec merito nobis inimica merenti,
3.6.56
perfida, sed, quamuis perfida, cara tamen!
3.6.57
Naida Bacchus amat: cessas, o lente minister?
3.6.58
Temperet annosum Marcia lympha merum.
3.6.59
Non ego, si fugit nostrae conuiuia mensae
3.6.60
ignotum cupiens uana puella torum,
3.6.61
sollicitus repetam tota suspiria nocte.
3.6.62
Tu, puer, i, liquidum fortius adde merum.
3.6.63
Iam dudum Syrio madefactus tempora nardo
3.6.64
debueram sertis implicuisse comas.
3.7.1
Te, Messalla, canam, quamquam me cognita uirtus
3.7.2
terret; ut infirmae nequeant subsistere uires,
3.7.3
incipiam tamen, ac meritas si carmina laudes
3.7.4
deficiant, — humilis tantis sim conditor actis
3.7.5
nec tua praeter te chartis intexere quisquam
3.7.6
facta queat, dictis ut non maiora supersint, —
3.7.7
est nobis uoluisse satis; nec munera parua
3.7.8
respueris: etiam Phoebo gratissima dona
3.7.9
Cres tulit, et cunctis Baccho iucundior hospes
3.7.10
Icarus, ut puro testantur sidera caelo
3.7.11
Erigoneque Canisque, neget ne longior aetas;
3.7.12
quin etiam Alcides, deus ascensurus Olympum,
3.7.13
laeta Molorcheis posuit uestigia tectis,
3.7.14
paruaque caelestis placauit mica, nec illis
3.7.15
semper inaurato taurus cadit hostia cornu.
3.7.16
Hic quoque sit gratus paruus labor, ut tibi possim
3.7.17
inde alios alioque memor componere uersus.
3.7.18
Alter dicat opus magni mirabile mundi,
3.7.19
qualis in immenso desederit aere tellus,
3.7.20
qualis et in curuum pontus confluxerit orbem,
3.7.21
et uagus, e terris qua surgere nititur, aer,
3.7.22
huic et contextus passim fluat igneus aether,
3.7.23
pendentique super claudantur ut omnia caelo;
3.7.24
at quodcumque meae poterunt audere camenae,
3.7.25
seu tibi par poterunt seu, quod spes abnuit, ultra
3.7.26
siue minus ( certeque canent minus), omne uouemus
3.7.27
hoc tibi, nec tanto careat mihi carmine charta.
3.7.28
Nam quamquam antiquae gentis superant tibi laudes,
3.7.29
non tua maiorum contenta est gloria fama
3.7.30
nec quaeris quid quaque index sub imagine dicat,
3.7.31
sed generis priscos contendis uincere honores,
3.7.32
quam tibi maiores maius decus ipse futuris:
3.7.33
at tua non titulus capiet sub nomine facta,
3.7.34
aeterno sed erunt tibi magna uolumina uersu,
3.7.35
conuenientque tuas cupidi componere laudes
3.7.36
undique quique canent uincto pede quique soluto;
3.7.37
quis potius, certamen erit: sim uictor in illis,
3.7.38
ut nostrum tantis inscribam nomen in actis.
3.7.39
Nam quis te maiora gerit castrisue foroue?
3.7.40
Nec tamen hic aut hic tibi laus maiorue minorue,
3.7.41
iusta pari premitur ueluti cum pondere libra,
3.7.42
prona nec hac plus parte sedet nec surgit ab illa,
3.7.43
qualis, inaequatum si quando onus urget utrimque,
3.7.44
instabilis natat alterno depressior orbe.
3.7.45
Nam seu diuersi fremat inconstantia uulgi,
3.7.46
non alius sedare queat; seu iudicis ira
3.7.47
sit placanda, tuis poterit mitescere uerbis.
3.7.48
Non Pylos aut Ithace tantos genuisse feruntur
3.7.49
Nestora uel paruae magnum decus urbis Vlixem,
3.7.50
uixerit ille senex quamuis, dum terna per orbem
3.7.51
saecula fertilibus Titan decurreret horis,
3.7.52
ille per ignotas audax errauerit urbes,
3.7.53
qua maris extremis tellus includitur undis:
3.7.54
nam Ciconumque manus aduersis reppulit armis,
3.7.55
nec ualuit lotos coeptos auertere cursus,
3.7.56
cessit et Aetnaeae Neptunius incola rupis
3.7.57
uicta Maroneo foedatus lumina baccho;
3.7.58
uexit et Aeolios placidum per Nerea uentos,
3.7.59
incultos adiit Laestrygonas Antiphatenque,
3.7.60
nobilis Artacie gelida quos inrigat unda;
3.7.61
solum nec doctae uerterunt pocula Circes,
3.7.62
quamuis illa foret Solis genus, apta uel herbis
3.7.63
aptaque uel cantu ueteres mutare figuras;
3.7.64
Cimmerion etiam obscuras accessit ad arces,
3.7.65
quis numquam candente dies apparuit ortu,
3.7.66
seu supra terras Phoebus seu curreret infra;
3.7.67
uidit ut inferno Plutonis subdita regno
3.7.68
magna deum proles leuibus discurreret umbris,
3.7.69
praeteriitque cita Sirenum litora puppi;
3.7.70
illum inter geminae nantem confinia mortis
3.7.71
nec Scyllae saeuo conterruit impetus ore,
3.7.72
cum canibus rabidas inter fera serperet undas,
3.7.73
nec uiolenta suo consumpsit more Charybdis,
3.7.74
uel si sublimis fluctu consurgeret imo,
3.7.75
uel si interrupto nudaret gurgite pontum.
3.7.76
Non uiolata uagi sileantur pascua Solis,
3.7.77
non amor et fecunda Atlantidos arua Calypsus,
3.7.78
finis et erroris miseri Phaeacia tellus.
3.7.79
Atque haec seu nostras inter sunt cognita terras,
3.7.80
fabula siue nouum dedit his erroribus orbem,
3.7.81
sit labor illius, tua dum facundia maior.
3.7.82
Iam te non alius belli tenet aptius artes,
3.7.83
qua deceat tutam castris praeducere fossam,
3.7.84
qualiter aduersos hosti defigere ceruos,
3.7.85
quemue locum ducto melius sit claudere uallo,
3.7.86
fontis ubi dulces erumpat terra liquores,
3.7.87
ut facilisque tuis aditus sit et arduus hosti,
3.7.88
laudis ut adsiduo uigeat certamine miles,
3.7.89
quis tardamue sudem melius celeremue sagittam
3.7.90
iecerit aut lento perfregerit obuia pilo,
3.7.91
aut quis equum celeremue arto compescere freno
3.7.92
possit et effusas tardo permittere habenas
3.7.93
inque uicem modo directo contendere passu,
3.7.94
seu libeat, curuo breuius conuertere gyro,
3.7.95
quis parma, seu dextra uelit seu laeua, tueri,
3.7.96
siue hac siue illac ueniat grauis impetus hastae
3.7.97
amplior aut signata cita loca tangere funda.
3.7.98
Iam simul audacis uenient certamina Martis
3.7.99
aduersisque parent acies concurrere signis,
3.7.100
tum tibi non desit faciem componere pugnae,
3.7.101
seu sit opus quadratum acies consistat in agmen,
3.7.102
rectus ut aequatis decurrat frontibus ordo,
3.7.103
seu libeat duplicem seiunctim cernere martem,
3.7.104
dexter uti laeuum teneat dextrumque sinister
3.7.105
miles sitque duplex gemini uictoria casus.
3.7.106
At non per dubias errant mea carmina laudes:
3.7.107
nam bellis experta cano. Testis mihi uictae
3.7.108
fortis Iapydiae miles, testis quoque fallax
3.7.109
Pannonius, gelidas passim disiectus in Alpes,
3.7.110
testis Arupinis et pauper natus in aruis,
3.7.111
quem si quis uideat uetus ut non fregerit aetas,
3.7.112
terna minus Pyliae miretur saecula famae:
3.7.112b
namque senex longae peragit dum tempora uitae,
3.7.113
centum fecundos Titan renouauerit annos,
3.7.114
ipse tamen uelox celerem super edere corpus
3.7.115
audet equum ualidisque sedet moderator habenis.
3.7.116
Te duce non alias conuersus terga Domator
3.7.117
libera Romanae subiecit colla catenae.
3.7.118
Nec tamen his contentus eris: maiora peractis
3.7.119
instant, compertum est ueracibus ut mihi signis,
3.7.120
quis Amythaonius nequeat certare Melampus.
3.7.121
Nam modo fulgentem Tyrio subtegmine uestem
3.7.122
indueras oriente die duce fertilis anni,
3.7.123
splendidior liquidis cum Sol caput extulit undis
3.7.124
et fera discordes tenuerunt flamina uenti,
3.7.125
curua nec adsuetos egerunt flumina cursus,
3.7.126
quin rapidum placidis etiam mare constitit undis,
3.7.127
ulla nec aerias uolucris perlabitur auras
3.7.128
nec quadrupes densas depascitur aspera siluas,
3.7.129
quin largita tuis sunt muta silentia uotis.
3.7.130
Iuppiter ipse leui uectus per inania curru
3.7.131
adfuit et caelo uicinum liquit Olympum
3.7.132
intentaque tuis precibus se praebuit aure
3.7.133
cunctaque ueraci capite adnuit: additus aris
3.7.134
laetior eluxit structos super ignis aceruos.
3.7.135
Quin hortante deo magnis insistere rebus
3.7.136
incipe; non idem tibi sint aliisque triumphi:
3.7.137
non te uicino remorabitur obuia marte
3.7.138
Gallia nec latis audax Hispania terris
3.7.139
nec fera Theraeo tellus obsessa colono,
3.7.140
nec qua uel Nilus uel regia lympha Choaspes
3.7.141
profluit aut rapidus, Cyri dementia, Gyndes,
3.7.142
aret Araccaeis aut unda Oroatia campis,
3.7.143
nec qua regna uago Tomyris finiuit Araxe,
3.7.144
impia nec saeuis celebrans conuiuia mensis
3.7.145
ultima uicinus Phoebo tenet arua Padaeus,
3.7.146
quaque Hebrus Tanaisque Getas rigat atque Magynos.
3.7.147
Quid moror? Oceanus ponto qua continet orbem,
3.7.148
nulla tibi aduersis regio sese offeret armis.
3.7.149
Te manet inuictus Romano marte Britannus
3.7.150
teque interiecto mundi pars altera sole.
3.7.151
Nam circumfuso consistit in aere tellus
3.7.152
et quinque in partes toto disponitur orbe.
3.7.153
Atque duae gelido uastantur frigore semper:
3.7.154
illic et densa tellus absconditur umbra,
3.7.155
et nulla incepto perlabitur unda liquore,
3.7.156
sed durata riget densam in glaciemque niuemque,
3.7.157
quippe ubi non umquam Titan super egerit ortus.
3.7.158
At media est Phoebi semper subiecta calori,
3.7.159
seu propior terris aestiuum fertur in orbem
3.7.160
seu celer hibernas properat decurrere luces;
3.7.161
non igitur presso tellus exsurgit aratro,
3.7.162
nec frugem segetes praebent neque pabula terrae;
3.7.163
non illic colit arua deus, Bacchusue Ceresue,
3.7.164
nulla nec exustas habitant animalia partes.
3.7.165
Fertilis hanc inter posita est interque rigentes
3.7.166
nostraque et huic aduersa solo pars altera nostro,
3.7.167
quas similis utrimque tenens uicinia caeli
3.7.168
temperat, alter et alterius uires necat aer;
3.7.169
hinc placidus nobis per tempora uertitur annus,
3.7.170
hinc et colla iugo didicit submittere taurus
3.7.171
et lenta excelsos uitis conscendere ramos,
3.7.172
tondeturque seges maturos annua partus,
3.7.173
et ferro tellus, pontus confinditur aere,
3.7.174
quin etiam structis exsurgunt oppida muris.
3.7.175
Ergo ubi per claros ierint tua facta triumphos,
3.7.176
solus utroque idem diceris magnus in orbe.
3.7.177
Non ego sum satis ad tantae praeconia laudis,
3.7.178
ipse mihi non si praescribat carmina Phoebus.
3.7.179
Est tibi, qui possit magnis se accingere rebus,
3.7.180
Valgius: aeterno propior non alter Homero.
3.7.181
Languida non noster peragit labor otia, quamuis
3.7.182
Fortuna, ut mos est illi, me aduersa fatiget.
3.7.183
Nam mihi, cum magnis opibus domus alta niteret,
3.7.184
cui fuerant flaui ditantes ordine sulci
3.7.185
horrea fecundas ad deficientia messis,
3.7.186
cuique pecus denso pascebant agmine colles,
3.7.187
et domino satis et nimium furique lupoque,
3.7.188
nunc desiderium superest: nam cura nouatur,
3.7.189
cum memor ante actos semper dolor admonet annos.
3.7.190
Sed licet asperiora cadant spolierque relictis,
3.7.191
non te deficient nostrae memorare camenae.
3.7.192
Nec solum tibi Pierii tribuentur honores:
3.7.193
pro te uel rapidas ausim maris ire per undas,
3.7.194
aduersis hiberna licet tumeant freta uentis,
3.7.195
pro te uel densis solus subsistere turmis
3.7.196
uel paruum Aetnaeae corpus committere flammae.
3.7.197
Sum quodcumque, tuum est. Nostri si paruula cura
3.7.198
sit tibi, quanta libet, si sit modo, non mihi regna
3.7.199
Lydia, non magni potior sit fama Gylippi,
3.7.200
posse Meleteas nec mallem uincere chartas.
3.7.201
Quod tibi si uersus noster, totusue minusue,
3.7.202
uel bene sit notus, summo uel inerret in ore,
3.7.203
nulla mihi statuunt finem te fata canendi.
3.7.204
Quin etiam mea tunc tumulus cum texerit ossa,
3.7.205
seu matura dies celerem properat mihi mortem,
3.7.206
longa manet seu uita, tamen, mutata figura
3.7.207
seu me finget equum rigidos percurrere campos
3.7.208
doctum seu tardi pecoris sim gloria taurus
3.7.209
siue ego per liquidum uolucris uehar aera pennis,
3.7.210
quandocumque hominem me longa receperit aetas,
3.7.211
inceptis de te subtexam carmina chartis.
3.8.1
Sulpicia est tibi culta tuis, Mars magne, kalendis;
3.8.2
spectatum e caelo, si sapis, ipse ueni;
3.8.3
hoc Venus ignoscet; at tu, uiolente, caueto
3.8.4
ne tibi miranti turpiter arma cadant:
3.8.5
illius ex oculis, cum uult exurere diuos,
3.8.6
accendit geminas lampadas acer Amor.
3.8.7
Illam, quidquid agit, quoquo uestigia mouit,
3.8.8
componit furtim subsequiturque Decor;
3.8.9
seu soluit crines, fusis decet esse capillis:
3.8.10
seu composit, comptis est ueneranda comis.
3.8.11
Vrit, seu Tyria uoluit procedere palla:
3.8.12
urit, seu niuea candida ueste uenit.
3.8.13
Talis in aeterno felix Vertumnus Olympo
3.8.14
mille habet ornatus, mille decenter habet.
3.8.15
Sola puellarum digna est cui mollia caris
3.8.16
uellera det sucis bis madefacta Tyros,
3.8.17
possideatque, metit quidquid bene olentibus aruis
3.8.18
cultor odoratae diues Arabs segetis,
3.8.19
et quascumque niger rubro de litore gemmas
3.8.20
proximus Eois colligit Indus aquis.
3.8.21
Hanc uos, Pierides, festis cantate kalendis,
3.8.22
et testudinea Phoebe superbe lyra.
3.8.23
Hoc sollemne sacrum multos haec sumet in annos:
3.8.24
dignior est uestro nulla puella choro.
3.9.1
Parce meo iuueni, seu quis bona pascua campi
3.9.2
seu colis umbrosi deuia montis aper,
3.9.3
neu tibi sit duros acuisse in proelia dentes;
3.9.4
incolumem custos hunc mihi seruet Amor.
3.9.5
Sed procul abducit uenandi Delia cura:
3.9.6
o pereant siluae deficiantque canes!
3.9.7
Quis furor est, quae mens, densos indagine colles
3.9.8
claudentem teneras laedere uelle manus?
3.9.9
Quidue iuuat furtim latebras intrare ferarum
3.9.10
candidaque hamatis crura notare rubis?
3.9.11
Sed tamen, ut tecum liceat, Cerinthe, uagari,
3.9.12
ipsa ego per montes retia torta feram,
3.9.13
ipsa ego uelocis quaeram uestigia cerui
3.9.14
et demam celeri ferrea uincla cani.
3.9.15
Tunc mihi, tunc placeant siluae, si, lux mea, tecum
3.9.16
arguar ante ipsas concubuisse plagas:
3.9.17
tunc ueniat licet ad casses, inlaesus abibit,
3.9.18
ne ueneris cupidae gaudia turbet, aper.
3.9.19
Nunc sine me sit nulla Venus, sed lege Dianae,
3.9.20
caste puer, casta retia tange manu:
3.9.21
et, quaecumque meo furtim subrepit amori,
3.9.22
incidat in saeuas diripienda feras.
3.9.23
At tu uenandi studium concede parenti,
3.9.24
et celer in nostros ipse recurre sinus.
3.10.1
Huc ades et tenerae morbos expelle puellae,
3.10.2
huc ades, intonsa Phoebe superbe coma;
3.10.3
crede mihi, propera, nec te iam, Phoebe, pigebit
3.10.4
formosae medicas applicuisse manus.
3.10.5
Effice ne macies pallentes occupet artus,
3.10.6
neu notet informis candida membra color,
3.10.7
et quodcumque mali est et quidquid triste timemus,
3.10.8
in pelagus rapidis euehat amnis aquis.
3.10.9
Sancte, ueni, tecumque feras, quicumque sapores,
3.10.10
quicumque et cantus corpora fessa leuant;
3.10.11
neu iuuenem torque, metuit qui fata puellae
3.10.12
uotaque pro domina uix numeranda facit;
3.10.13
interdum uouet, interdum, quod langueat illa,
3.10.14
dicit in aeternos aspera uerba deos.
3.10.15
Pone metum, Cerinthe: deus non laedit amantes;
3.10.16
tu modo semper ama: salua puella tibi est;
3.10.21
nil opus est fletu: lacrimis erit aptius uti,
3.10.22
si quando fuerit tristior illa tibi.
3.10.17
At nunc tota tua est, te solum candida secum
3.10.18
cogitat, et frustra credula turba sedet.
3.10.19
Phoebe, faue: laus magna tibi tribuetur in uno
3.10.20
corpore seruato restituisse duos.
3.10.23
Iam celeber, iam laetus eris, cum debita reddet
3.10.24
certatim sanctis laetus uterque focis;
3.10.25
tunc te felicem dicet pia turba deorum,
3.10.26
optabunt artes et sibi quisque tuas.
3.11.1
Qui mihi te, Cerinthe, dies dedit, hic mihi sanctus
3.11.2
atque inter festos semper habendus erit:
3.11.3
te nascente nouum Parcae cecinere puellis
3.11.4
seruitium et dederunt regna superba tibi.
3.11.5
Vror ego ante alias: iuuat hoc, Cerinthe, quod uror,
3.11.6
si tibi de nobis mutuus ignis adest;
3.11.7
mutuus adsit amor, per te dulcissima furta
3.11.8
perque tuos oculos per Geniumque rogo.
3.11.9
Mane Geni, cape tura libens uotisque faueto,
3.11.10
si modo, cum de me cogitat, ille calet.
3.11.11
Quod si forte alios iam nunc suspiret amores,
3.11.12
tunc precor infidos, sancte, relinque focos.
3.11.13
Nec tu sis iniusta, Venus: uel seruiat aeque
3.11.14
uinctus uterque tibi uel mea uincla leua;
3.11.15
sed potius ualida teneamur uterque catena,
3.11.16
nulla queat posthac quam soluisse dies.
3.11.17
Optat idem iuuenis quod nos, sed tectius optat:
3.11.18
nam pudet haec illum dicere uerba palam.
3.11.19
At tu, Natalis, quoniam deus omnia sentis,
3.11.20
adnue: quid refert, clamne palamne roget?
3.12.1
Natalis Iuno, sanctos cape turis aceruos,
3.12.2
quos tibi dat tenera docta puella manu;
3.12.3
tota tibi est hodie, tibi se laetissima compsit,
3.12.4
staret ut ante tuos conspicienda focos.
3.12.5
Illa quidem ornandi causas tibi, diua, relegat;
3.12.6
est tamen, occulte cui placuisse uelit.
3.12.7
At tu, sancta, faue, neu quis diuellat amantes,
3.12.8
sed iuueni, quaeso, mutua uincla para.
3.12.9
Sic bene compones: ullae non ille puellae
3.12.10
seruire aut cuiquam dignior illa uiro.
3.12.11
Nec possit cupidos uigilans deprendere custos
3.12.12
fallendique uias mille ministret Amor.
3.12.13
Adnue purpureaque ueni perlucida palla:
3.12.14
ter tibi fit libo, ter, dea casta, mero;
3.12.15
praecipit et natae mater studiosa, quod optat:
3.12.16
illa aliud tacita iam sua mente rogat;
3.12.17
uritur, ut celeres urunt altaria flammae,
3.12.18
nec, liceat quamuis, sana fuisse uelit.
3.12.19
Sis iuueni grata ac, ueniet cum proximus annus,
3.12.20
hic idem uotis iam uetus exstet amor.
3.13.1
Tandem uenit amor, qualem texisse pudori
3.13.2
quam nudasse alicui sit mihi fama magis.
3.13.3
Exorata meis illum Cytherea Camenis
3.13.4
attulit in nostrum deposuitque sinum.
3.13.5
Exsoluit promissa Venus: mea gaudia narret,
3.13.6
dicetur si quis non habuisse sua.
3.13.7
Non ego signatis quicquam mandare tabellis,
3.13.8
ne legat id nemo quam meus ante, uelim,
3.13.9
sed peccasse iuuat, uultus componere famae
3.13.10
taedet: cum digno digna fuisse ferar.
3.14.1
Inuisus natalis adest, qui rure molesto
3.14.2
et sine Cerintho tristis agendus erit.
3.14.3
Dulcius urbe quid est? An uilla sit apta puellae
3.14.4
atque Arretino frigidus amnis agro?
3.14.5
Iam, nimium Messalla mei studiose, quiescas;
3.14.6
non tempestiuae saepe, propinque, uiae.
3.14.7
Hic animum sensusque meos abducta relinquo
3.14.8
arbitrio, quamuis non sinis esse, meo.
3.15.1
Scis iter ex animo sublatum triste puellae?
3.15.2
Natali Romae iam licet esse tuo.
3.15.3
Omnibus ille dies nobis natalis agatur,
3.15.4
qui nec opinanti nunc tibi forte uenit.
3.16.1
Gratum est, securus multum quod iam tibi de me
3.16.2
permittis, subito ne male inepta cadam.
3.16.3
Sit tibi cura togae potior pressumque quasillo
3.16.4
scortum quam Serui filia Sulpicia:
3.16.5
solliciti sunt pro nobis, quibus illa dolori est
3.16.6
ne cedam ignoto maxima causa toro.
3.17.1
Estne tibi, Cerinthe, tuae pia cura puellae,
3.17.2
quod mea nunc uexat corpora fessa calor?
3.17.3
A ego non aliter tristes euincere morbos
3.17.4
optarim, quam te si quoque uelle putem.
3.17.5
At mihi quid prosit morbos euincere, si tu
3.17.6
nostra potes lento pectore ferre mala?
3.18.1
Ne tibi sim, mea lux, aeque iam feruida cura
3.18.2
ac uideor paucos ante fuisse dies,
3.18.3
si quicquam tota commisi stulta iuuenta
3.18.4
cuius me fatear paenituisse magis,
3.18.5
hesterna quam te solum quod nocte reliqui,
3.18.6
ardorem cupiens dissimulare meum.
3.19.1
Nulla tuum nobis subducet femina lectum:
3.19.2
hoc primum iuncta est foedere nostra uenus.
3.19.3
Tu mihi sola places, nec iam te praeter in urbe
3.19.4
formosa est oculis ulla puella meis.
3.19.5
Atque utinam posses uni mihi bella uideri!
3.19.6
Displiceas aliis: sic ego tutus ero.
3.19.7
Nil opus inuidia est, procul absit gloria uulgi:
3.19.8
qui sapit, in tacito gaudeat ille sinu.
3.19.9
Sic ego secretis possum bene uiuere siluis,
3.19.10
qua nulla humano sit uia trita pede.
3.19.11
Tu mihi curarum requies, tu nocte uel atra
3.19.12
lumen, et in solis tu mihi turba locis.
3.19.13
Nunc licet e caelo mittatur amica Tibullo,
3.19.14
mittetur frustra deficietque Venus;
3.19.15
hoc tibi sancta tuae Iunonis numina iuro,
3.19.16
quae sola ante alios est mihi magna deos.
3.19.17
Quid facio demens? Heu! heu! mea pignora cedo;
3.19.18
iuraui stulte: proderat iste timor.
3.19.19
Nunc tu fortis eris, nunc tu me audacius ures:
3.19.20
hoc peperit misero garrula lingua malum.
3.19.21
Iam faciam quodcumque uoles, tuus usque manebo,
3.19.22
nec fugiam notae seruitium dominae,
3.19.23
sed Veneris sanctae considam uinctus ad aras:
3.19.24
haec notat iniustos supplicibusque fauet.
3.20.1
Rumor ait crebro nostram peccare puellam
3.20.2
nunc ego me surdis auribus esse uelim.
3.20.3
Crimina non haec sunt nostro sine facta dolore:
3.20.4
quid miserum torques, rumor acerbe? Tace.
3.dm.1
Te quoque Vergilio comitem non aequa, Tibulle,
3.dm.2
Mors iuvenem campos misit ad Elysios
3.dm.3
ne foret aut elegis molles qui fleret amores
3.dm.4
aut caneret forti regia bella pede.