Reader

VALERII NARRATIONES. Superius memorato Patri nostro Donadeo. ORDO QUERIMONIE PREFATIO DISCRIMINIS.

Dum olim ego indignissimus peccator Asturiensis provinciae indigena, intra adolescentiae tempora mundialibus illecebris occupatus, lucrisque terrenis inhians, vanis disciplinis intentus, per infimas saeculi tenebras curam eorum frena laxarem, subito gratiae divinae desiderio coactus pro adipiscenda sacrae religionis crepundia, toto nisu mundivagi saeculi fretum aggrediens, velut navigio vectans ad Complutensis coenobii laetus properans transmeare immensi desiderii ardore succensus, atque futuri judicii timore perterritus, confidens per confessionis iter tandem ad lucem pertingere veritatis. Sed ideo mundani maris fluctibus oppressus, atque ex diabolico saepe infestante flabro dirae tempestatis procellis expulsus, desideratum non valui pertingere portum. Necessitate compulsus inter Asturicensis urbis et castri petrensis confinia, ad eremi deserta confugiens, juxta duritiam nequitiae cordis mei, reperi saxeum locum Deo sacratum eminente celsitudinis in montis cacumine situm, ab humana habitatione desertum, austeritate immensae sterilitatis arentem, cunctae argis densitate detersum, nulla nemoris amoenitate vernantem, neque herbarum fecunditate conspicuum, denique cunctorum undique flabrorum diris imminentibus procellis impulsum, saepeque tempestivis aquarum imbribus, atque nivali immanitate infectum, cunctisque simul intolerabilis algoris rigoribus occupatum. Cumque infelicitatis meae tot cladibus crebro cernerem experiri miseriam, simulque cunctis intuens meum infaustum animum affligi penuriis, atque inenarrabilibus necessitatibus coarctari, cuncta aequanimiter tolerans animo sustinebam, metuens, scilicet, ne coepta deserendo, infima repeterem, scriptum est enim quia nemo retrorsum noxia contempti vitans discrimina mundi aspiciens, salvandus erit, nec debet arator dignum opus exercens vultum in sua terga vertere. Crebro igitur astutus inimicus ad decipiendum variis cogitationibus brutum pectus exagitat; graviter enim resistendum, atque vitaliter repugnandum est, ne quem aut falsae justitiae umbra decipiat, aut incerta mobilitas inutili levitate compellat semel coepta deserere. Maxime quidem labor est, cum ad fastigia celsa contenditur, nec potest ad summum apicem perveniri, nisi totus in opere desudet agonizans dura quae delicatus animus nescit appetere. Nam prima est palma victoriae, se ipsum subjiciendo superare, is quem usque ad contemptum mortis fidei calor, et spei futurae infractum robur armaverit. In quibus verius dixerim, ipse potius dimicavit et vicit.

Cum haec omnia prolixo jam tempore, opitulante Domino, tolerarem, post aliquantorum annorum intervallum, tandem Christiana, videlicet, miseratio pietate commota coepit se ibidem diversa utriusque sexus vulgi caterva confluens glomerare, mihi quoque infelici adjutorium praebere, obsequium impendere, vel stipendia ministrare. Cumque jam summa necessitas, suffragante Domini pietate, verteretur in voluntatem, illico insurgens quidam vir barbarus, valde lubricus et cunctis levitatibus occupatus, Flainus nomine, ejusdem basiliculae presbyter, antiqui hostis stimulis instigatus, invidiae fascibus magisque succensus, sicut mos pravorum est invidere aliis, quod ipsi habere non appetunt, ejusdem invidiae tenebris caecatus, insane saeviens, coepit adversus pusillitatem meam odia machinare, atque crebra praetendere impedimenta, saepeque jacturam incutere. Cum vero quandoquidem ad eumdem locum conveniebat cute teterrima( sicut scriptum est: frons picea nigrore proprio depromitur), amictu trucutentus velut saevissima bestia frendens magis pro contumelia subversionis meae ad eumdem locum accedebat, quam ut pacem charitatis aut misericordiae pronecteret pietatis. Cum haec enim diutius agerentur, coepi cor meum moerore atque angustiis fluctuare, cogitans qualiter possim ipsius aemuli discordiam vitare, atque vulgi inquietudinem declinare, vel cunctas illecebras hujus saeculi impolluto calle transire. Post haec itaque pietatis Domini confisus virtute in abditissima antiquae solitudinis me contuli quam quaerebam. Cumque ibidem aliquanto tempore solitarius permanerem, nec sic a mea persecutione quievit ipse jam saepedictus pseudo- sacerdos. Nam libros quos de Lege Domini et sanctorum Triumphis pro consolatione peregrinationis meae, atque correptionis disciplinae, vel scientiae industria ipse conscripseram, mihi prius cum ingenti contumelia abstulit; postmodum vero, si per ipsius versutissimam supplantationis saevitiam, si autem per actoris sui diaboli instigantis peritiam, ille novit cui nulla latent absconsa. Nam crebro latronum atrocitate vastatus, et usque ad mortem diversorum scandalorum injuriis humiliatus, cum pene extremo degerem spiritu.

Comperientes haec fidelissimi Christiani mox accurrentes, licet invitum finem mortis desiderantem ab hujus cladis me eripientes periculo, et in supra memorato petrense castro praedio quod nuncupatur Ebronauto, ad aulam sanctorum usque perduxerunt. Post haec igitur pristinae solitudinis solitam quietem desiderans, coepit anima mea rursum anxietudinum molestiis aestuare, publica habitatione horrens pavescerem. Hoc cum summa ambitione elegi, ut erga sancta altaria me ergastulo manciparem, ut et quietis solitudine amplius non egerem; et pes meus commotionem ultra foris exiret, atque ut per haec praesente lautomiae claustra ab aeterno voraginis carcere me dextera divina sustolleret. Dum post saepedictas atroces discriminum penurias novissime huic habitaculo quievissem in ejusdem basilicae angulo angustiis coarctatus, velut in pelago freti navis natantis sub tegmine carinae in interioribus sentinae tenebris obligatus, mundanae tempestatis infestantibus flabris, procellarum collisione attritus, et acsi intermediis ipse saeculi fluctibus non perfecte, sed vel ex parte me aliquantulum recepisse retrursus congauderem, dudum adepta quiete, denique invidus inimicus antiquissimus hostis, qui piis operibus ab angue livoris malitiae suae permotus innumeris artium pristinis indesinenti conflictu impedire conatur, coepit igitur prima congressione certaminis in nocturnis tenebris sonitum dirae vocis super me jugiter ingentem strepitum circitare, ut me quasi pavore perterritum irrite commoveret. Sed cum me cerneret in virtute Domini confidentem suo non posse terrore concutere, insigni furoris denuo insurgens atrocitate, aggregatisque satellitibus suis coepit visibiliter infatigabili jugitate me acrius impugnare per unius fere anni spatium, seu amplius, aliter summe fortiter agonizans a mea subversione penitus non recessit.

Cum autem non per virtutem tolerantiae meae, sed potius per omnipotentis Domini terribili fortitudinis increpatione tandem fugatus abscessisset, videns[ enim] saevissimus adversarius perfidiae suae conatus frustra adhibitos minime profecisse per supplantationem invisibilem fraudulentae inclusionis suae, aggressus est illustrem virum nomine Ric emirum, quem novit etiam ipsius esse praedii Dominum. Cumque ejus vicinum praetulisset imminere obitum, instigavit eum ut ipsum exiguum meum destrueret habitaculum, quod et protinus fecit. Ipsum namque statim diruens tugurium, et me simul ruentem quasi de coelo ad inferna prolapsum, in saeculi rursum projecit theatro. Et dum in eodem evulsionis meae locum ecclesiae sacrum niteretur construere altarium, hoc[ videlicet] callida cogitatione elegit inimici persequentis instinctu, ut me quasi saecularibus illecebris captum multis opulentiae stipendiis ditatum pro majoris ruinae interitu ipsius Ecclesiae ordinaret presbyterum. Scriptum est enim: Sic quippe servus omnipotentis Domini metuit paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Et iterum: Tribulationem et miseriam invocabo. Ut quomodo elatus invocat Deum sic sanctus vir et bellator invictus, ad exercendum se et probandum, tribulationem et miseriam invenire desiderat. Et rursum: Exigua est ambitio, et parva requies, vel delectamenta hujus mundi. Nec comparandum est futuri contemplatione supplicii. Noli e per vitae praesentis mala, per occupationem modicam ad futuri poenam pervenire judicii. Quia vita praesens vanitas est, et honor qui in ea suscipitur temporalis, ac brevis mundi istius commoratio, cujus divitiae sicut aranea dissolvuntur. Beatus autem ille est cui Deus tribuit ut inculpabilem animam istam factori omnium Deo conservet, ut valeat sincerus ac innocens potentiae illius proximare, ut talem eam exhibeat immaculatam, qualis ab eo dum susciperetur illata est. Nam miser ille vanus et vacuus homo qui vult modo laetari in saeculo, et postmodum gaudere cum Christo. Beatius est quippe liberum exire quam post vincula libertatem quaerere. Melius enim est laboriosam ducere vitam, quam abstinentiam trahere criminosam. Potius plerumque est peregrinantes atque egentes de hoc saeculo migrare, quam per divitias hujus mundi laqueum erroris incurrere. Crebra quidem pullulat cupiditatis saeculi ingens insatiata voracitas, sed magna et laudabilis est pietatis Domini misericordia, qui cunctos in se sperantes crebriori custodiae proteget cura, et pauperes suos ab oppressionis saevissima redimet penuria, quae potentium ab arce superbiae dejecit insaniam. Et ut coepti sermonis ordinem percurramus, dum supra memoratus Reccimirus praefatam perficere conaretur ecclesiam, necdum perfecta praedestinatae constructionis fabrica, repentino irruente interitu hac praesente crudeliter caruit vita. Et infelicitatem meam in ipsa saepe revoluta reliquit naufragia.

Cum igitur inter ipsa fluctivagi saeculi procellarum freta demum angoris moeroribus crebrius maceratus littoris niterer attingere portum, vetustissimus denique aemulus solitae malitiae concitat odium, et novissimae subversionis consuetum praeparat impedimentum. Elegit namque nequissimum virum falsae nuncupationis nomine Justum, forma exiguae pusillitatis tantillum, ac teterrimae visionis colore barbaricae nationis Aethiopum, extrinsecus enim picea cute furvo sordens obtutu, in cordis vero arcana nigrior existit penitus corvo. Corpore quidem exiguum, sed criminum facinoribus copiosum. Hunc contra voluntatem meam, me perniciter resistente, ordinaverunt presbyterum. Qui pro nulla alia electione ad hunc pervenit honorem, nisi quia per ipsum multifariae dementiae temeritatem, propter joci hilaritatem, luxuriae petulantis diversam assumpsit scurrilitatem, atque musicae comparationis lirae mulcente perducitur arte. Per quam multarum domorum convivia voraci percurrente lascivia, cantilenae modulamine plerumque psallendi adeptus est celebritatis melodiam. Post tanti honoris insana temeritate injuste adeptam ordinationem, ausus est etiam per hypocrisin simulationis, sanctam temerare religionem. Nam publice in oculis hominum per simulatum habitum proferens sanctitatem, in occultis vero diabolicam operabatur iniquitatem.

Post novissimum itaque subversionis commonitionisque meae naufragium ab omnibus relictus sum solus, et a nullo capiens consolationis auxilium, nisi unum tantummodo reperi levitam Domini Christianum fidelissimum, cujus meritum vocabulum comitabatur suum, nomine Simplicius, qui cum nimia dilectione charitatis meae in suum humiliter suscipiens hospitium, cumque cum summa obedientia familiaritatis in me studeret obsequium, et nos tantum duo in quotidiano ecclesiae permaneremus officio, incitavit denique invidus diabolus ipsum saepedictum sacerdotii opprobrium, ut etiam prae nimia invidiosae malitiae peste contra nos diu machinans odium, multis supplantationibus fallacis amentiae suae incutere niteretur impedimentum. Cum autem, adjuvante Domino, laedendi nobis nullum inveniret argumentum, flamma diabolicae atrocitatis succensus, in meam publice insiliit contumeliam, et crebro coram multis mihi infandum conviciorum irrogavit scandalum. In tanta exarsit freneticae insaniae dementia truculentus, atque inexplicabile ebrietatis temulentia irretitus, ut nec etiam nocturnis temporibus me permitteret esse quietum. Nam dum vel nocturno silentio me ejus confiderem evadere pestem, petulanti importunitate impudicus semper prorumpens, et mendicitatis meae hospitium hora refectionis impudenter adiens, pro charitate consolationis mihi furibundus intulit jurgium atrocitatis, et nobis in charitate convescentibus, ille superbia vesaniae suae atque ebrietate vexatus, velut canis invidens, rabidus super nefanda convicia, frendens stridore dentium, spumansque ore tymphatico bacchabundus, propriis me lacerare manibus nitebatur. In tanta exarsit odii caecitate frustratus, atque invidiosae nequit ae flamma succensus, ut nec ante sacrosanctum pepercere altarium. Ibique me gravissimis injuriis irrite confusum, nisi fratris intercessione fuissem exceptus, ferro me in conspectu multorum rabiens jugulare conabatur. Post tanti furoris insaniam tandem sedata, sic denique in amentia versus, injustae susceptionis ordinem oblitus, vulgali ritu in obscena theatricae luxuriae vertigine rotabatur; dum circumductis huc illucque brachiis, alio in loco lascivos conglobans pedes, vestigiis ludibricantibus circuens tripudio compositis, et tremulis gressibus subsiliens, nefaria cantilena mortiferae ballimatiae dira carmina canens, diabolicae pestis exercebat luxuriam. Sic quippe exaestuans mersus vino, temulentia sepultus, ut ebrius patiebatur sitim et esuriem vomens; qui somno deditus, desidiosoque torpore obvolutus, non erat inter crebro psallentibus hymnis Dei ducentibus noctes. Nunquam tales pestes Christus habere dignatus est servos.

Interdum ad infaustum cordis mei crudele moeroris augmentum, dum ex eadem quam praefatus sum opulentissima domo, ex qua, sicut pridem, destructionis perpessus fueram commotionem, ita et solitam refectionis stipem atque charitatis consolationem saepe perciperem, subito regia furoris saevissima irruente sententia, protinus memorata domus in atrocissima subversionis mittitur vastatione. Ejusque proprii haeredes comprehensi procerrimae captivitatis dirissimis religantur exsilis. Ego vero infelix non solum inediae exiguitate indignus, sed et subsidio consolationis destitutus remansi, acerrimae necessitatis tabicam ducens vitam. Dum etiam numero viginti continuo annorum immenso spatio in saepe prol tis dirissimis vitae meae periculis virium robore defessus, fatiscente jam corpore, omnium contritione membrorum tenuitate confectus, anhelans degerem; tandem pietas divina, quae nunquam in se sperantes obliviscitur, misereri super ignavia infelicitatis meae, respiciens, ac videns exiguitatis meae miseriam, in coenoso saeculi gurgite suffocatum, praedestinavit congruentissimum aditum ille pius Pastor, qui pro ovibus suis tradidit animam suam, non despexit velut de naufragio profundissimi maris perditam eripere ovem, et ad littoris saepe desideratum perducere portum.

In finibus enim Bergidensis territorii inter caetera monasteria, juxta quoddam castellum, cujus vetustus conditor nomen edidit Rupiana, est hoc monasterium inter excelsorum Alpium convallia a sanctae memoriae beatissimo Fructuoso olim fundatum, in quo me divina pietas collocavit perenniter permansurum. Cumque in cellulam quam sibi jam dictus sanctus praeparaverat Fructuosus me denuo retrusissem, non cessavit invidus inimicus impedire propositum voluntatis meae. Nam cum ingenti furoris ingressus strepitu multas contra me tentationum adhibuit artes pessimas et incessantes. Denique oranti mihi, aut decumbenti, sedens ad caput, et ex infimis intraneis suis putidissimum indesinenter calidumque naribus meis insufflans fetorem intolerabilem et horrendum. Et cum haec diutius et caeterorum diversorumque tolerarem praestigia tentationum, ira furoris vesaniae suae commotus, tantum tonitruum et fremitum terroris et tremoris commovit ut saxa ipsa quasi sal contereret, et longe dispergeret. Et cum cernerem ipsum habitaculum a fundamentis commoveri, et super me ruentem medio noctis, solo Deo teste, pavore perterritus, confidens in Domino, exclamavi dicens: Recede, iniquissime, quid destruis tugurium meum? Ab hac voce protinus discessit. Et dum per haec et hujus similia crebra innumera et inenarrabilia tentamenta, opitulante Domino, me commovere non valeret, demum aggressus pestilentissimum virum Isidorum Astoricensem episcopum, supplantans eum, ut me, quasi per fraudulentae laudis instinctum, ad publicum Toletanae urbis perduceret. Et dum sic veniret immissus ab inimico, ut me mitteret in commotionis interitum et aliorum fratrum pessimum interrogaret scandalum, recto, videlicet, omnipotentis Domini judicio, lacum quem nobis aperuit ipse repente ingressus est in eo. Nos autem reliquit intactos, illum vero perpetuus absorbuit infernus.

Post haec pravorum ingressus intima pseudomonachorum, ita inflammavit corda eorum atrocissimi liboris invidia odiorum, ut me voluntario carcere mancipatum ab omne subsidii fulcimento dimitterent derelictum. Cum ille adversarius bonorum operum, supradictum meum me atrociter persequens detegens dissipasset tugurium, sic induratum est cor eorum ab ipso inimico, zeloque invidiae inflammatum, ut pro integro triennii evoluto spatio, nullo pro remedio mihi adhiberent tegiminis cooperimentum. Insuper replevit furens ipsam cellulam inimicus intolerabile et insigne atrociter voratrice pulicum peste, quae ebibens cruorem, efficeret corpus meum pene totius exsangue. Cum his et similibus casibus infelix anima mea pervenisset usque ad finis occasum, tandem, sicut finis hujus opusculi declarat, intuens pietas divina tantam necessitudinis meae contritionem, cumque pro misericordia regia dispensatione, atque bonorum Christianorum subministratione tribuisset infelicitatis meae subsidii stipem, vel cuncta quae nostram tuerentur mendicitatem, interea propter hujus eremi laboriosam necessitatem vir illustrissimus Basilianus subministranti mihi duas dedit evectiones. Et ut aperte patescat fraudulenta impietas ab hujus cellae habitantes, atque ultionis et misericordiae Domini pro defensione pauperum suorum virtus pietatis, aliquanta diabolicae invidiae nequissima opera, quae novissime gesta sunt, breviter intimabo.

Dum de supradictas evectiones praefatus minister meus Joannes diaconus primum accepisset caballum, unus de senioribus qui erat hujus cellae praepositus, cupiditatis invidiaeque facibus inflammatus, jussit venire de domo nativitatis suae, qui ipsum caballum furantes, ducerent in perditione. Cum eum aggredientes ante se longe duxissent, frustra certantes non potuissent eum comprehendere, justo Domini judicio, caballus solutus reversus est ad nos; illi vero furantes, vacui revertentes, invenerunt terram suam bravi persecutione grandinis vestatam. Cumque coepissent elaborare unde substantiae stipendia recuperarent, venerunt diversi latrones, qui quantos habebant boves furaverunt: quos ultra invenire non potuerunt, et sola illis dominis et servis fames et miseria mansit.

Post haec cum supradictus vir alium pro mercede caballum nobis dedisset, et alius senior succedens huic monasterio praepositus ordinatus fuisset, cumque praesentis anni tempore messis, dum calumnias eorum pro incursione sustinere non possent, ipsi caballi compediti pascerent, et quia sub hoc monasterio ingentis praecipitii procerrima profunditas patet, quam pavor est homini desuper intueri hic vero quem diximus senior diabolicae invidiae zelo atrociter inflammatus praecepit occulte ipsos caballos sic compeditos in quem diximus discrimen praecipitare deorsum. Quis aestimare poterat ut vel ossa eorum in valle integra pervenirent? Sed, pia Domini misericordia gubernante, ita inventi sunt sani, ut nulla in eis inveniretur macula. aut debilitatio. Hic considerandum est quantum pietas divina has iniquissimas animas in inferni perpetua praecipitabit ruina, qui post tanta praecipitii ruina brutas animalium incolumes propitius servavit animas.

Post haec, instigante diabolo, ita eorum invida exarsit malitia, ut destinatus unus ex eorum collegio praedictum Joannem diaconum jugulavit, et mortuus. est.

Haec cuncta tantae necessitudinis meae penuria citra quod alibi vicenario annorum numero memoravi. Hic itaque alios viginti duobus annis infelix sustinet anima mea. De innumera discriminum certamina pauca breviter comprehensa non me compulit temeritas vanae gloriae innotescere prolata, sed ut cunctis patesceret, qui desiderant in sancta religione ad Dominum converti, quanta sint inimici invidentis et persequentis perniciosa obstacula, atque hominum perditorum invidens dira diversaque perversitas, et qualiter perseveranti certamine confligat, qui dederat palmiferam obtinere victoriam; ut non prolixitas fastidiosi agonis gignat desperationis torporiosam ambiguitatem, sed timor Domini et ejus judicium, atque spes vitae aeternae, strenuiter eum corroboret usque in finem. Unde infelicitas mea non cessat pium deprecari Dominum, ut mihi usque ad ultimum vitae praesentis occursum tribuat perpetuum de saevissimo hoste victoriae triumphum, atque cunctorum malitias exstinguat facinorum, et hunc quem mihi pietas ejus novissime concessit, non permittat usque ad mortem derelinquere locum. Quia tantus existit congruentissimae quietis ad instar paradisi aptissimus locus, ut etiam licet( ut supra sum locutus) sit eminentissimorum montium munitione circumseptus, nullius tamen instat.... umbrarum opacitate fuscatus, nisi luciflui splendoris venustissimo decore conspicuus, atque vernantissimi viroris eximia amoenitate fecundus, procul a mundo remotus, nullarum saecularium actionum tumultibus, neque feminarum occursibus infestatus, ut cunctis liquido patescat, pro adipiscendo perfectae sanctitudinis culmine, fidelibus a mundanis illecebris commerciisque recedentibus ad non esse praeparatus. Haec intuens inimicus, et per hypocrisin sibi subjectis fideles Dei expellere conatur.