Reader

DOMINICA I POST OCTAVAS PASCHAE.

« Ego sum pastor bonus. Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis.» Non ex accidenti sed essentialiter est bonus, qui formam bonitatis quam imitemur adjungit, dicens:« Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis.» Fecit quod monuit, ostendit quod jussit; animam posuit, ut in sacrario nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redimerat carnis suae alimento satiaret. Primum est exteriora nostra misericorditer ovibus impendere; postremum, si necesse sit, pro eisdem mori. Unde Joannes in Epistola sua:« Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus pro fratribus ponere.» Hoc est proprium pastoris ad differentiam mercenarii vel furis. Quicunque praepositi Ecclesiae sunt filii sunt pastores. Si pastores quomodo unus pastor, nisi quia sunt omnes membra unius pastoris, cujus sunt oves propriae?

« Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, vidit lupum venientem, et dimittit oves et fugit, et lupus rapit et dispergit oves. Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus.» Quicunque praepositus Ecclesiae quaerit temporalia commoda, et non ea quae sunt Christi, mercenarius est. De talibus dicit Dominus:« Amen dico vobis, receperunt mercedem suam.» Mercenarii autem necessarii sunt, quia per eos vox Christi auditur. Audite Dominum monstrantem mercenarios.

« Scribae, inquit, et Pharisaei super cathedram Moysi sederunt; quae dicunt facite; quae autem faciunt facere nolite.» Quid aliud dixit, nisi Per mercenarios vocem pastoris audite? Nullus enim mercenarius ausus est dicere populo Christi: Tua quaere, non quae Jesu Christi. Inde ergo laedit, unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Botrus aliquando conseritur spinis, et portat spina non suum fructum, quando spinis palmes incumbit. Cathedra Moysi vitis erat, Pharisaeorum mores spinae, doctrina vera per malos, palmes in sepe, et botrus inter spinas. Caute elige, ne dum quaeris fructum laceres mundum[ manum?], et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facien tem. Quae dicunt facite, eligite uvas; quae autem faciunt facere nolite, cavete spinas. Audite Apostolum de mercenariis loquentem:« Quid enim dum omni modo sive occasione, sive veritate Christi annuntietur?» Veritas, id est Christus a mercenariis occasione, a filiis veritate annuntiatur. Filii aeternam haereditatem prius patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem festinanter exoptant. Mercenarius itaque est qui locum pastoris tenet, sed lucrum animarum non quaerit, quia terrenis commodis inhiat, et honore praelationis gaudet. Utrum tamen mercenarius sit, non bene dignoscitur, nisi cum lupus accedit, qui indicat quo animo grex a quoque custodiatur. Venit autem lupus cum quilibet injustus et raptor fideles opprimit. Fugit ergo qui pastor esse videbatur, et non erat, non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Tacet enim, et non audet resistere injustitiae. De quo per prophetam dicitur:« Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini.» Ex adverso ascendere est pravis libera ratione contraire. Murum opponere et stare in praelio in die Domini pro domo Israel est, cum et auctoritate justitiae fideles contra perversorum injustitiam vindicamus. Est etiam malignus spiritus lupus mentes non corpora dilanians, caulas fidelium assidue circuiens. De quo dicitur: Et dispergit oves. Tunc enim dispergit cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit: hunc invidia stimulat, illum fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fideles diabolus per tentationes necat. Mercenarius autem videns lupum fugit, quia mercenarius est et non diligit in ovibus Christum, sed lac et lanam: peccantem non libere audet arguere, excommunicandum non audet excommunicare, ne perdat commoditatem humanae amicitiae, et ne incurrat molestiam humanarum amicitiarum. Fugit ergo quia tacet, tacet quia timet; fuga animi timor est, ne perdat quem diligit. Corpore stat: spiritu fugit. Quod ille non faciebat qui dicebat:« Et si corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum.» Pastores igitur non sibi fugiunt si cedunt persecutioni, ut ipse Apostolus submissus in sporta per murum. Oves namque pastori in coelo sedenti orationibus commendabat, se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait:« Manere in carne necessarium propter vos.» Ab ipso namque omnes audierant:« Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam.» In mercenario ergo reprehenditur, non corporis fuga, sed mentis, et quod sua quaerit, non quae Jesu Christi.

« Ego sum pastor bonus, et cognosco meas et cognoscunt me meae.» Cognosco meas, id est diligo; et meae diligunt me. In bonis est ostium, ostiarius, pastor, oves. In malis fures; latrones, mercenarius, lupus. Dominus dicit se esse ostium et pastorem. Sed si consideremus proprietates, Christus nec pastor est, nec ostium, similitudine autem et pastor, et ostium, et ovis. Tanquam enim ovis ad immolandum ductus est. Janua est in capite, pastor in corpore. Dixit Petro:« Pasce oves meas.» Quasi diceret: Quid mihi dabis, quia amas me? Hoc da mihi: Si amas me, pasce oves meas. Per januam intra; nam qui ex alia parte ascendit, ille fur est et latro. In his personis invenies quos diligas, quos toleres, quos caveas. Diligendus est pastor, tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Mercenarius enim canonice intrat, vera docet, quamvis intentione sinistra. Fur vero male intrat, falsa docet, et ideo est alienus.

« Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem.» Quod Filius agnoscit Patrem per se, et Deum nemo videt nisi per Filium, manifestum est ex hoc capitulo et ex ejus canonicis capitulis.

« Et animam meam pono pro ovibus meis.» Haec est probatio dilectionis ad Patrem et ad oves. Sic et Petrus tertio confitens amorem jubetur pascere oves, et pro eis mori. Tenete, quia Christus est verbum, anima, caro. Non defuerunt haeretici Appollinaristae dicti, qui ausi sunt dogmatizare quod Christus non esset nisi Verbum, et caro sine anima.

« Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor.» Unum ovile est unitas in Christo. Unde Paulus:« Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ex hoc ovili dictum est de illis qui salvandi erant in Israel, de quibus Dominus dixit:« Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel.» Hoc ideo dixit, quia praesentiam corporalem non exhibuit, nisi populo illi; ad gentes enim non perrexit, sed misit suos in quibus ipse locutus est.

DOMINICA I POST OCTAVAS PASCHAE. SERMO DE PASTORIBUS ET MERCENARIIS ATQUE SUBJECTIS.

« Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus suis.» Sicut pervigilat pastor qui contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos supra gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor impetat, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi pastores non habent curam de ovibus; sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis resistere metuunt. Scire etenim praelati debent, quia, si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava quae faciunt non soli moriuntur. Admonendi sunt illi, scilicet subjecti, ne districtius puniantur, si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti scilicet praelati, ne subditorum erratibus judicentur, etiam si se jam de se securos inveniant; illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non inplicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur:« Vade ad formicam, et considera vias ejus, piger, et disce sapientiam.» Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur:« Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus.» Spondere namque pro amico est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat mens ligatur. Verbis oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus, quia, dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur:« Fac ergo quod dico, fili mi; et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina; suscita amicum tuum, ne dederis oculis tuis somnum, nec dormitent palpebrae tuae.» Quisquis enim aliis in exemplo ad vivendum praeponitur, non solum ut ipse evigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur:« Ne dederis somnum tuis oculis, nec dormitent palpebrae tuae.» Somnum quippe oculis dare est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pinguedine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nescire nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum ducitur somnum, quia, dum plerumque qui praeest, malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur nec cognoscat.

Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per circumspectionis studium coeli animalia fieri contendant; oculos pervigiles intus et in circuitu habeant. Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis plena describuntur, dignumque est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse gerere reprehensibiliter vident, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt ne, cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si qua valde sunt eorum prava apud semetipsos opera praepositorum dijudicent, ut tamen divino constricti timore ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic David cum viris suis inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri ad feriendum Saulem accenderent, fregit eos responsionibus, quia manum mittere in Christum Domini non deberent. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamidis ejus abscidit. Quid enim per Saulem, nisi mali rectores; quid vero per David, nisi boni subditi designantur? Saulem igitur ventrem purgare est pravos praepositos, hoc est mercenarios conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire noluit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt ut non extrema quaedam, atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter loquantur, quasi oram clamidis silenter incidunt, videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxiae et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime de tenuissimi verbi laceratione reprehendunt. Unde bene illic scriptum est:« Post haec David percussit cor suum eo quod abscidisset oram chlamidis Saul.» Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis linguabitur[ lingua labitur?], necesse est ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium a quo sibi praelata est perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi qui eos nobis praetulit obviamus. Unde Moyses quoque cum contra se et Aaron conqueri populum cognovisset ait:« Nos enim quid sumus? nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum.»