Reader

Actum est publice in monasterio Malmundario V Idus Octobris in martyrio Nigasii, Quirini, et Scuviculi, anno ab incarnatione Domini millesimo centesimo quadragesimo sexto, indictione X, anno regni domni CUNRADI regis IX, praesente domno abbate WIBALDO.

Hujus rei testes sunt, Albertus decanus, Anselmus praepositus, Erleboldus custos Stabulensis, Bovo portarius, et caeteri fratres. De clericis, Poppo de Semaces. De laicis, Francho villicus Malmundariensis, Hillinus de Alrimunt, Philippus, Joannes, Alardus de Lernou, Warnerus de Cresonia, Lietbertus de Wallaria, et alii multi

XXV. Diploma Conradi Romanorum regis pro monasterio Corbeiensi.--Monasteria Keminada et Wisbeka Corbeiae asserit. (Anno 1147.)

In nomine sanctae et individuae Trinitatis CONRADUS divina favente clementia Romanorum rex secundus.

Principalis dignitatis munificentiam decet bene de republica merentibus praemia rependere, et per congruos honorum gradus provectos caeteris in exemplum, et tanquam bonae spei signum proponere. Ut tam hi sui laboris emolumenta sine fine mansura percipiant, quam illi a simili mercedis gratia sese non fraudandos intelligant. Quocirca noverit omnium fidelium nostrorum tam futuri quam praesentis temporis industria, quod nos propitia serenitate, fidem, labores et constantiam fidelissimi nostri nobisque charissimi Wibaldi Corbeiensis abbatis intuentes, tradidimus in perpetuum Corbeiensi monasterio, et eidem qui nunc divina vocatione et communi atque concordi fratrum electione praeest, abbati scilicet Wibaldo, nec non cunctis successoribus ipsius, auctoritate in aeternum valitura, duo feminarum monasteria Keminade videlicet, et Wisbeke, et de nostro atque regni jure, per manum Herimanni Palatini comitis de Rheno, quem ad hoc rite peragendum assumpseramus advocatum, transegimus et firmavimus super reliquias corporis. S. Viti martyris, per aureum donationis nostrae annulum, in potestatem ejus atque dominationem Corbeiensis monasterii in manum praedicti abbatis Wibaldi et Adelberti marchionis de Brandeburch, qui vice Herimanni comitis de Winzemburch, Corbeiensis monasterii advocati, eamdem donationem nostram seu transactionem suscipiebat, ita videlicet, ut Corbeiense monasterium duo praenominata monasteria Keminade scilicet et Wisbike cum omnibus praediis, silvis et aquis, tam foris quam intus, ad ipsa loca pertinentibus habeat, possideat, ordinet, utatur et servet, sicut tenet sub suo regimine, jure videlicet proprietario tres abbatiolas, quas fundator ejusdem novae Corbeiae Luthewicus Pius magni Caroli filius ad eamdem Corbeiam contulit, scilicet Eresburch, nobile quondam Saxonum castrum, Meppiam et Wisbike, sane ad praefata duo loca neque militia neque ullum servitium nobis aut regno debebatur. Et quoniam Corbeiensi monasterio tam in militia quam in servitio ad honorem regni et defensionem sanctae Ecclesiae dignitas collata est, nos judicio principum ad coronae nostrae augmentum, sicut praescriptum est, manere decernimus.

Primam judicii sententiam dedit Burchardus Argentinensis episcopus, quem secutus est Albero Trevirensis archiepiscopus, Anshelmus Havelbergensis episcopus, Heinricus Leodiensis episcopus, Sifridus Wirzebergensis electus, Frithericus dux Sueviae et Alsatiae, Herimannus Palatinus comes de Rheno, Conradus dux de Ceringa, Conradus marchio de Witin, Adalbertus marchio de Brandenburch, Ottho filius ipsius aeque marchio, Herimannus filius ejusdem Adelberti marchionis, Luthewicus comes patriae de Thuringia, Herimannus marchio de Bada, Wernerus comes de Bathen, Uthelricus comes de Lenzenburch, Uthelricus comes de Orninga, Heinricus comes de Cazzenelenboge, Marquardus, Sibodo, Theodericus comes de Montbeliart, et alii plures, qui tunc adfuere.

Hoc quoque notum esse volumus quod venerabilis Pater noster Eugenius sanctae Romanae Ecclesiae summus pontifex frequenti nos admonitione tam per suos quam per nostros legatos hortatus est ut monasteria feminarum, quae nostrae ditioni, et ordinationi in regno nostro specialiter pertinent, in quibus divina religio penitus dilapsa est, regulare et reformare dignaremur. Et quoniam saepe nominata monasteria Keminada et Wisbike non tam monasteria, sed omnibus praetereuntibus viam in peccatis communia, corrigi post multos labores non potuerunt, et Corbeiensi monasterio vicina sunt, tam ad correctionem quam in proprietatem inibi contradidimus, nullo reclamante, nisi sanctae regulae inimicus, et pudicitiae hostis fuerit inventus. Auctoritate vero nostra regia, praefatis duabus cellis Keminade et Wisbike damus, ac decreto in perpetuum valituro confirmamus eamdem libertatem, quam habet Corbeiense monasterium, scilicet praefecturam urbis, quae vulgo dicitur Burgban, ea videlicet privilegii ratione, ut nullus dux, nullus marchio, nullus comes, nullus advocatus potestatem habeat exercendi judicium in atrio praedictarum ecclesiarum, sed quidquid praeter jus et aequum a mulis, qui tam abbati quam congregationi obsequio quotidiano deserviunt, commissum fuerit, ab abbate, vel ab eo, cui ipse mandaverit, corrigatur. Et ut haec omnia rata et inconvulsa in perpetuum habeantur, praeceptum hoc conscribi, et imaginis nostrae impressione insigniri jussimus.

Signum domni Conradi Romanorum regis secundi.

Ego Arnoldus cancellarius vice Heinrici Moguntini archiepiscopi et archicancellarii recognovi.

Actum anno Dominicae Incarnationis 1147, indict. X, anno vero domni Conradi secundi regis invictissimi IX.

Data Frankenevord in Christo feliciter. Amen.

XXVI. Diploma Conradi II Romanorum regis pro monasterio Corbeiensi.--Ob insignem Wibaldi abbatis fidem et merita Corbeiensium et Herivordensium privilegia instaurat. (Anno 1147.)

In nomine sanctae et individuae Trinitatis, CONRADUS, divina favente clementia, Romanorum rex secundus.

Ad regiae dignitatis munificentiam pertinet, bene de republica merentibus virtutum praemia tribuere, ut et ipsi pro suae fidei constantia laboris sui emolumenta percipiant, et caeteri ad exsequenda imperii munia bonae spei pleni et alacres fiant. Quocirca noverit omnium fidelium nostrorum tam futurorum, quam praesentis aetatis industria, quod noster fidelis et charissimus monasterii, quod Nova Corbeia dicitur, venerabilis abbas Wibaldus, nostram clementiam adiit, petens, ut privilegia Corbeiensis Ecclesiae, cui nunc idem venerabilis abbas praeesse cognoscitur, innovare et confirmare dignaremur. Cujus religiosae petitioni, ob insignem ipsius circa nos et regnum nobis a Deo concessum fidem, pietatis aurem inclinantes, per praesentis paginae seriem sub regiae majestatis tuitionem ipsum locum, Novam videlicet Corbeiam, cum omnibus sibi tam intus quam foris pertinentibus assumimus, eumque perpetua libertate donantes, nostra et omnium principum auctoritate, lege in perpetuum mansura firmamus, ne praefatum monasterium, Nova Corbeia, in potestatem, vel ditionem sive subjectionem alicujus personae seu ecclesiasticae, seu saecularis dignitatis per aliquam donationem, seu commutationem cedat. Sed semper sub ordinatione et defensione regum vel imperatorum consistat, et libertate, quam hactenus obtinuit, in perpetuum potiatur. Et quoniam ab imperatore Luthewico duo monasteria constructa sunt, et a nostris praedecessoribus honore et divitiis aucta, unum videlicet monachorum, quod Nova Corbeia dicitur, ad normam scilicet Veteris Corbeiae, Herevordense vero sanctimonialium, ad similitudinem Suessionis monasterii, decretumque est ab eis, ut Corbeiensis abbas, quicunque pro tempore fuerit, procurationem agat Herivordensis Ecclesiae, ita videlicet ut juxta consuetudinem qua ancillarum Dei, congregationi procurari solent, praepositi ex ordine ecclesiastico tam in disciplina quam in cunctis negotiis, quae famulae Christi pro sexu et professione sua exsequi non possent, ipsarum provisor et patronus existeret. Nos quoque praedecessorum nostrorum vestigia sequentes, confirmamus et decreto in aeternum mansuro statuimus, ut omnes per successionem Corbeiensis coenobii abbates praescripta procuratione et patrocinio absque ullius contradictione utantur, et servata dignitate abbatissae, in quibus opportunum fuerit, Herevordensi congregationi assistant. Confirmamus etiam quae praedecessor noster imperator Luthewicus supradictis monasteriis pro eleemosyna generis sui tradidit, cellam videlicet, quae vocatur Meppia, cum decimis et possessionibus undique ad eam pertinentibus, et ecclesiam Eresburg, circumque per duas Saxonicas rastas ad Novam Corbeiam. Ad Herevordense vero monasterium in episcopatu Osnebrugensi Ecclesiam Buinidi cum subjectis sibi ecclesiis, in parochia Mimiernevordensi ecclesiam Reni cum his quae ad eam pertinent ecclesiis, ita sane, ut decimarum aliorumque redituum proventus omnes praefatis cederent monasteriis, et ab ipsis vicissim procurarentur subjectae plebes in baptismate, in eucharistia, in sepulturis, in confessione peccatorum audienda. Et presbyteri, qui principales Ecclesias tenerent, archipresbyterorum officio fungerentur, ad agenda omnia, quae solent fieri ab archipresbyteris episcoporum, et cum episcopi circationes suas ibi agere deberent, ad eorum mansionatica daretur, ut in capitularibus antecessorum nostrorum praescriptum habetur, videlicet quantum satis sit eis dari, et episcopi non plus quaerant, nec cum pluribus veniant, quam ut eis sufficere possint. Ne autem in summa debiti episcoporum servitii plus exigeretur, quam opus sit, statuerunt praedictarum ecclesiarum episcopi cum consensu synodali coram antecessore nostro Ottone imperatore, ab archiepiscopo Rabano, caeterisque cum eo in synodo agentibus, ut dentur ad singulas ecclesias porci IV valentes singuli denarios XII, aut arietes VIII tantumdem valentes, porcelli IV, aucae IV, pullae VIII, situlae XX, de medone, de mellita cervisa XX, de non mellita LX; panes CXX, de avena modios C, manipuli DC, essetque in potestate episcoporum, utrum haec per singulas ecclesias ad unum mansionaticum, an ad duo vellent habere. Statuimus etiam atque concedimus, juxta decreta praedecessorum nostrorum, liberam utrique loco potestatem eligendae de propria congregatione in regimen sui per futura semper tempora congruae personae. Et ut nullus judex publicus licentiam in homines ad praefatum monasterium pertinentes ullam judiciariam habeat exercere potestatem, sed omnis eorum res coram advocato ipsorum diffiniatur. Et ut justitiam quae appellatur Burchban nemo sibi usurpare in codem loco praesumat, nisi cui potestas ab ejusdem coenobii abbate concessa fuerit. Et ut liberi homines licentiam habeant praedia sua eidem monasterio conferre, nec quivis judex, aut regia potestas solitum debitum, aut publicum vectigal ab eis deinceps extorqueat, sed seipsos in proprietatem ipsius Ecclesiae ad jus ministerialium tradere liceat, et de infimo ordine, videlicet de litis, aut de censuariis facere ministeriales abbas potestatem habeat.

Signum domni Conradi Romanorum regis secundi.

Ego Arnoldus cancellarius vice Henrici Moguntini archicancellarii recognovi. Anno Dominicae Incarnationis 1147, indictione X, regnante Conrado Romanorum rege secundo, anno vero regni ejus decimo.

Datum apud Frankenevorde feliciter. Amen.

XXVII. De Winando de Lemburgo excommunicato ob illatas Stabulensi coenobio injurias. (Anno 1148.)

Anno Dominicae incarnationis 1548 Winandus de Lemburch qui dicebatur de Turri cum suis complicibus Stabulensem ecclesiam multis rapinis et praedis molestaverat, super quo a domno Wibaldo abbate post canonicam ad satisfaciendum evocationem anathematis vinculo innodatus erat. Ordinante interim divina clementia et multiplices casus Stabulensis ecclesiae miserante, subito idem Winandus decessit, nec usquam in omni Leodiensi episcopatu, metu ejusdem domini abbatis et excommunicationis, christiano more sepeliri potuit, sed ad omnium infidelium superstitum terrorem, et ad domni abbatis cujus industria hoc effecerat, vel ecclesiae perpetuum munimentum et honorem, Bailus, quae juxta Lemburch est, extra muros cimiterii sepultus est. Cum tamen idem Winandus consanguineus domni Heinrici tunc Leodiensis pontificis esset, vel quia magnus erat, sui sic eum decessisse non mediocriter dolentes, cum magna humilitatis instantia, assumptis secum duobus nobilibus dominis suis, Heinrico de Rupe, et Heinrico de Lemburch, quorum alter, id est de Rupe advocatus ecclesiae nostrae erat, et alterius Heinrici amitae filius, domnum abbatem et ecclesiam adeunt, et ut recepta compositione damnorum mortuum suum christiana sepultura non privarent, suppliciter exorabant. Post multimodas igitur supplicationes, summa ablatorum ad C marchas supputata est, quam summam duo praedicti nobiles domno abbati cum suis, quos postea notabimus, se daturos vel deservituros promiserunt. Juraverunt praeterea duo dicti nobiles, quod nunquam deinceps per se vel per summissam personam in fundis, vel possessionibus, vel libertate sua Stabulensem ecclesiam molestarent vel inquietarent. Juraverunt idem quidam de familia utrorumque et praeterea hommagium domno abbati Wibaldo fecerunt, et fidelitatem domno abbati et ecclesiae juraverunt, quod deinceps in fundis vel possessionibus ejusdem ecclesiae et familiam ubicumque locorum liberam et intactam ab omni injusta et indebita vexatione conservarent. Quod si qui eorum hanc sponsionem temerarie violarent, juraverunt saepedicti duo nobiles Heinricus de Lemburch et Heinricus de Rupe a castellis et possessionibus suis alienare et exturbare, donec ablata ex integro restituerent, et de injuria domno abbati et ecclesiae congrue satisfacerent.

XXVIII. Litterae Wibaldi abbatis de his quae in beneficium Reinero de Rupe apud Novam Villam concessit. (Anno 1148.)

In nomine sanctae et individuae Trinitatis. WIBALDUS, divina favente clementia, Stabulensis abbas successoribus in perpetuum. Cum in rebus nobis a Deo commissis, sive secundum rationem utilitatis, sive secundum necessitatem dispensationis aliquid ordinamus aut statuimus, dignum est ut ad posterorum memoriam scripto diligenter transmittamus. Unde notum esse volumus omnibus, quod cum multiplicibus et pene inextricabilibus periculis et sumptibus id elaboravissemus, ut medietas eorum beneficiorum quae abbas secundus Poppo dederat, quae nova beneficia dicebantur, tam a liberis quam a ministerialibus nostris in manus nostras resignari deberet, fidelis noster Reinnerus de Rupe, qui juariam apud Novam Villam et sanctum Vitum a nobis tenebat, ad nos veniens de XXXIX solidis, quos de novo beneficio apud Novam Villam habebat XX solidos in manus nostras ad usus fratrum Malmundariensis ecclesiae refutavit, a quo cum adhuc de XXX solidis, quos in eadem villa singulis annis habebat, medietatem exigeremus, sufficienti testimonio tam laicorum, quam etiam fratrum nostrorum Malmuudariensium probavit, patrem suum quondam E. pro his XXX solidis XL solidos quos de antiquissimo beneficio apud Wellines tenebat, ecclesiae Malmundariensi in concambium resignasse. Rursus cum de terris scilicet duobus mansis, quos apud praedictam Novam Villam, et de VII rusticis quos de novo etiam beneficio infra bannum Malmundariensem tenere dicebatur, mediam partem habere vellemus, interventu illustris ac praeclari viri ducis Waleranni, cujus fide et opera tam nos quam praedecessores nostri in ecclesia nostra saepenumero usi sumus, necnon nobilissimae uxoris suae Judithae ac filii ejus Heinrici, qui etiam tam nos quam res ecclesiae nostrae intimo affectu dilexerunt et honoraverunt, et praecipue obsecratione et instantia fratrum nostrorum Malmundariensium, praeterea etiam respectu servitii ejusdem Reineri, qui in omnibus necessitatibus nostris tam in persona sua, quam in rebus suis fideliter nobis semper astiterat, animo inclinati, a proposito rigoris nostri destitimus, utilius esse judicantes paucarum rerum parva detrimenta sustinere, quam fratres nostros non audire, quam tot nobilium et fidelium nostrorum petitionibus non consentire. Opponebatur siquidem nobis ab omnibus debere nobis sufficere XX solidos a fideli nostro recepisse, quos cum omni integritate beneficii sui a quatuor praedecessoribus nostris, scilicet domno Poppone secundo, domno Warnero, domno Cuonone, et domno Joanne, ad nos usque obtinuerat, non debere hominem qui se totum nobis exhibebat, mala pro bonis recipere, dignum esse ut mansuetudine lenitatis nostrae et bonitate fruerentur, quatenus hujus pii studii ac laudandae intentionis exemplo, alii circa nostri obsequium excitarentur, ac per hoc de studiosis studiosiores, ex devotis devotiores efficerentur. Nos itaque licet dicta tam nobilium quam fidelium nostrorum satis approbaremus, quamvis personam fidelis nostri Reineri, cujus causa agebatur, satis amplecteremur, tamen eo usque perseveravimus, donec fratres Malmundarienses ad nos accesserunt, instanter et attente suggerentes, ut petitionibus tot nobilium acquiesceremus, dicentes plus posse utilitatis ecclesiae provenire benevolentia tantorum principum quam detrimenti in dimissione paucorum rusticorum, et unius mansi, qui si forte ad usus ecclesiae rediret, ut in brevi absque cultore inutilis omnino efficeretur, aut si fructuosus esse inciperet, aliquorum violentia rursus ab ecclesia subtraheretur. Igitur cum multis hujusmodi persuasionibus in oculis hominum, qui praesentes aderant, nos constanter sollicitarent, tunc demum ne ingrati beneficiis ac servitiis fidelis nostri Reineri esse videremur, ex communi consensu et petitione fratrum nostrorum Malmundariensium et interventu supradictarum personarum, concessimus eidem Reinero, ac per eum haeredibus suis in beneficium perpetuum apud Novamvillam illos duos mansos, de quibus agebamus, et septem rusticos qui contra bannum Malmundarii, scilicet apud Duflum et Kefosse et Richolfivillam commorabantur, eo jure habendos, quo et illos possidebat, qui ex antiquissima successione beneficii jure sibi competebant, ita videlicet ut et duos illos mansos, atque septem rusticos, qui in praedictis locis manebant, ad omnem utilitatem suam sive haeredum suorum modis quibuscunque vellet, deinceps coaptaret. Et ut haec omnia postmodum rata et inconvulsa permanerent, cuncta quae idem Reinerus sive de novo, sive de antiquo beneficio de manu Stabulensis abbatis possidere debet, huic nostrae scriptionis testamento, quod eidem Reinero assensu omnium fratrum nostrorum in capitulo Malmundariensi ac petitione praedictae ducissae Judithae, et filii ejus Heinrici( quippe jam defunctus erat gloriosae memoriae dux Wallerannus), ac testimonio et approbatione ministerialium nostrorum concesseramus, inserere volumus, ideo scilicet ne idem Reinerus sive haeredes sui supra id quod eis concesseramus aliquando quidquam usurparent, neque( quod absit!) post haec aliquis successorum nostrorum ipsi Reinero aut suis haeredibus aliquid de eodem beneficio imminuere tentaret. Habet siquidem Reinerus a nobis et a successoribus nostris Stabulensibus abbatibus apud Novamvillam in festo sancti Lamberti de novo beneficio XIV solidos. Item, ibidem in festo sancti Martini illos XXX solidos, pro quibus pater suus olim XL solidos apud Wellines de antiquo beneficio fratribus Malmundariensis Ecclesiae ante nostram ordinationem in concambium dederat. De his autem XXX solidos nobis et fratribus sex solidos resignavit: item in Epiphania Domini apud Novamvillam VIII solidos de novo beneficio tenebat, quos ex integro nobis et fratribus reddidit. Rursus ibidem in medio Maio XVII solidos, ex quibus V solidos in manu nostra ad usus fratrum refutavit. Tenebat etiam idem Reinerus apud Novamvillam de antiquo beneficio juariae mansum unum; item ibidem de antiquo beneficio dimidium mansum et dimidium molendinum in villa quae Brunefa nuncupatur. Item apud Novamvillam de novo beneficio duos mansos et intra bannum Malmundariensis oppidi, scilicet apud Dulfum et Chefosse et Richolfivillam VII rusticos, qui de novo sunt beneficio. De antiquo vero beneficio habebat apud Rupem dimidium mansum, apud Warcham dimidium molendinum et apud Lonfait terram super quam quidam Godescalchus manebat. Summa itaque novi beneficii ejusdem Reineri XXXIX solidi, ex quibus XX solidi nobis et fratribus ab eo sunt restituti, apud Novamvillam duo mansi, et circa Malmundarium VII rustici, de quibus nos eam medietatem quae nobis competebat, eidem Reinero atque haeredibus suis, sicut supradiximus, petitione fratrum nostrorum, et virorum illustrium in beneficium tradidimus. Caetera etenim omnia de antiquo beneficio fuisse certissime constat. Observabitur autem tam a Reinero quam ab haeredibus suis, ne unquam aliqua ex occasione de XXII solidis fratribus singulis annis persolvendis aliquid imminuatur. Sic namque a nobis constitutum est, et utrique concessum, ut omnis defectus de toto supradicto censu non ad fratres, sed ad Reinerum sive suos pertinere debeat, ita ut, sicut praediximus, fratres singulis annis XX solidos absque defectu habeant. Et quia ista neque levitate, neque temeritate aliqua ducti conscripsimus, ad hoc ut in perpetuum inviolata conserventur, praesentem paginam tam nostri quam Ecclesiae nostrae sigilli impressione insigniri jussimus, testesque qui adfuerunt adnotari subter fecimus, obtestantes successores nostros, per eam quae in Christo est gratiam, ne ad ea infirmanda, quae communi fratrum et fidelium nostrorum consilio, et provida quadam dispensatione acta sunt, aliquando studium aut manum apponant, sed ea quae cum maximo labore, vel servata invenimus vel dispersa recollegimus ad usus fratrum et pauperum atque hospitum diligentiam adhibeant.

XXIX. Conradi regis diploma pro Wibaldo abbate.--Fodinas argenti et metallorum in monte Eresburg permittit liberas. (Anno 1150.)

CONRADUS, Dei gratia Romanorum rex secundus, WIBALDO Corbeiensi abbati suisque successoribus regulariter ordinatis in perpetuum.

Venas metalli, videlicet auri, argenti, cupri, plumbi et stanni, et omnem pecuniam, sive rudem, sive formatam, quae intra montem Eresburg, qui Corbeiensi Ecclesiae jure proprietario pertinere noscitur, latet, tibi, et per te Corbeiensi Ecclesiae concedimus, damus, et praesenti scripto confirmamus, et liceat tibi et successoribus tuis, absque ullius personae contradictione, in eodem monte fodere, omne metallum, quod inventum fuerit, eruere et conflare, tuisque et fratrum tuorum usibus licenter aptare, ut tanto melius possit Corbeiensis Ecclesia tam divinis quam regni rebus subservire.

Data est haec monimenti chartula apud Wizzeburg anno Dominicae Incarnationis 1150, indictione XIII, propter servitium fidele supra scripti abbatis.

XXX. (Anno 1150.) Diploma Conradi, regis Romanorum II, pro monasterio Corbeiensi.--Precibus motus dilecti et fidelis sui Wibaldi abbatis Corbeiense monasterium contra ministerialium insolentiam tuetur.

In nomine sanctae et individuae Trinitatis. CONRADUS divina favente clementia Romanorum rex secundus.

Si paci et tranquillitati Ecclesiarum Dei pia et benigna sollicitudine prospicimus, hanc vicissitudinem nos a pio Creatore nostro accepturos speramus, et ut regni nobis a Deo commissi gubernacula in hoc tempore cum pace et tranquillitate possidere valeamus, ac post regnum hujus temporis in regno aeternae beatitudinis requiem apud justum judicem Deum inveniamus. Notum igitur esse volumus universis regni nostri fidelibus, tam futurae quam praesentis aetatis hominibus, qualiter dilectus et fidelis noster Wibaldus Corbeiensis monasterii abbas multimoda necessitate ipsius monasterii compulsus, exposuit in auribus clementiae nostrae incommoditates et injurias, quas a dapiferis et pincernis suis quidam praedecessores ejus sustinuerunt, et ipsi a die praelationis suae in eodem monasterio passus fuit. Siquidem dapiferi et pincernae et reliqui, qui ministerii locum in domo Corbeiensis abbatis tenent, quam dignitatem vulgari nomine officia appellant, quasdam abusiones in eisdem officiis sibi usurpaverunt, ut videlicet omnia victualia, et universam substantiam domus domini sui sub custodia sua teneant, et cui placuerit, eis, inconsulto domino suo, eadem bona servanda et passim distribuenda conferant, tantamque potestatem in istis officiis sibi asserere conantur, ut dominis suis palam, et quasi de jure suo prohibeant, ne claves et custodiam rerum suarum alicui committant. Solent etenim de rebus dominorum suorum proprias familias alere, ac milites suos pascere, in tantum ut in propriis domibus plerumque aut tanta aut etiam plura, quam domini sui de facultatibus eorum, quas debuerant servare, expendant, et in dissipandis bonis eorum modum omnino nullum teneant. Hujusmodi ergo superfluas et damnosas rerum suarum dissipationes cum praenominatus fidelis et dilectus noster Wibaldus Corbeiensis abbas de eadem domo eliminare, ac domum suam secundum honorem Dei, ac propriam utilitatem ordinare tentasset, quidam de ministerialibus ejus Rabano, qui tunc officium dapiferi administrabat, cum fratre suo Liudolfo, et paucis consanguineis suis multum ordinationi ejus refragatus est, atque cum multa comminatione asserebat, quod potestatem officii sui, quam hactenus in domo illa exercuerat, nunquam, dum viveret, relicturus esset; ita ut sub imperio suo essent universa victualia domini sui, ac potestatem haberet de eis tribuendi, cui vellet, ne dati aut accepti aliquam rationem domino suo redderet, ne claves rerum servare alicui liceret, nisi quem ipse ordinasset.

Haec itaque contradictio inter ministeriales Corbeiensis Ecclesiae a praefato abbate domino suo ventilata est, et per judicium eorum, tam eidem Rabanoni, quam omnibus, qui hujusmodi dominationem sibi de bonis domini sui usurparent, omnis potestas de committendis clavibus, et de custodia rerum domini sui adjudicata est, hancque potestatem abbati Corbeiensi praescripti ab eo sententiam judicii unanimiter adjudicaverunt, ut claves, et custodiam rerum suarum liceret ei committere, absque consilio dapiferi et pincernae, cuicunque voluisset. Dapifero autem et pincernae tale judicium adinvenerunt, ut in victualibus domini, nullam potestatem dandi absque voluntate ipsius prorsus habeant, sed cum domino suo secundum debitum officii sui ad mensam servierint, hanc dignitatem de officio suo consequantur, ut refecto domino, ad mensam ejus cum caeteris ministris de bonis domini sui reficiantur, et praeter hanc nullam aliam potestatem de rebus ipsius exerceant.

Huic comparium suorum judicio cum idem Rabano acquiescere noluisset, praedictus fidelis noster Corbeiensis abbas apud clementiam nostram impetravit, quod in plena curia nostra, quam Spirae celebravimus, judicium super eodem verbo a ministerialibus regni sciscitati sumus, qui etiam in conspectu nostro et principum regni idem judicium, quod Corbeienses invenerunt, pari consensu asseruerunt.

Aliam praeterea molestiam idem Rabano fratribus, qui Deo serviunt in Corbeiensi monasterio irrogare praesumpsit, quod videlicet muros, et intra ambitum coemeterii ejusdem ecclesiae haereditariam mansionem sibi vindicavit, super qua mansione cum satis fuisset commonitus, tum a domino suo, tum a fratribus monachis, tum a comparibus suis, quatenus ab ea desisteret, noluit eorum salutaribus monitis obtemperare. Unde ministeriales Corbeiensis Ecclesiae judicii sententiam interrogati, abjudicaverunt tam ei quam omnibus saecularibus beneficium in atrio Ecclesiae, et quod aliquis abbatum tale beneficium potuerit praestare. Cum vero adhuc reluctaretur, nos interrogati a fideli nostro praedicto Corbeiensi abbate, cum interrogassemus ministeriales nostros super eodem judicio, abjudicaverunt ei in conspectu nostro et principum infra atrium ecclesiae omnem haereditariam mansionem, et omnibus abbatibus et monachis talis beneficii concessionem.

Orta est nihilominus et alia temeritas ab eodem Rabanone, quod intra muros Corbeiensis monasterii quamdam similitudinem dignitatis sibi haereditario jure vindicabat, quam praefecturam appellant, et se Burckgravium appellari faciebat, cum omnes abbates ejusdem monasterii hanc potestatem semper sub se habuerint, ut quidquid a suis infra muros delinqueretur, aut ipse corrigeret, aut camerario vel dapifero suo, seu alicui de familia sua corrigendum absque ulla potestate in perpetuum mansura committeret. Hac autem potestate praefatus Rabano in tantum abusus fuit, ut eam vulgari nomine Burgban, et secundum morem alicujus magnae potestatis saepe infra muros placitaret, et hujusmodi placita Burdinck appellabat. Ad haec placita famuli fratrum monachorum de coquina, aut de pistrino, seu de quolibet eorum servitio cogebantur venire, qui etiamsi propter impedimenta servitii fratrum occurrere non poterant, violenter aut contumeliose a famulis illius pertrahebantur, et panem et escam fratrum imperfectam relinquere compellebantur. Hujusmodi ergo temeritatem de hac praefectura circa Corbeiense monasterium ex judicio principum regni prorsus interdicimus, et hanc potestatem in manu abbatis esse, sicut antiquitus fuit, decernimus. Nam in veteribus regum et imperatorum praeceptis continetur, ut nullus dux, nullus comes, nulla saecularis potestas aliquam potestatem infra muros ejusdem ecclesiae exercendi judicium habeat, sed per abbatem et personas temporaliter a se ordinatas, quidquid a famulis monasterii contra juris et aequi rationem admissum fuerit, judicari oporteat. Et si principibus contra privilegium imperiale non licet, multo minus ministerialibus licere constat. Hanc ergo praefecturam, et supradictam infra muros laicorum habitationem, atque dapiferi et pincernae de committendis clavibus potestatem ab aliquo usurpare, et haereditario jure vendicari in supradicto monasterio nullatenus permittimus. Sed has tres praedictas usurpationes secundum judicia ministerialium nostrorum atque sententiam principum regni omnibus laicis decreto in perpetuum valituro interdicimus, et horum omnium potestatem abbati attribuimus.

Judicium de clavibus invenit Conradus ministerialis noster de Haga. Dei habitatione intra muros, et de praefectura judicium dedit. Item ministerialis noster Conradus de Wallehuson camerarius noster a thesauris.

Principes autem cum ministerialibus suis hi interfuerunt: Ortlewus Basileensis episcopus et sui ministeriales, Heremannus Constantiensis episcopus et sui ministeriales, Guntherus Spirensis episcopus et sui ministeriales, Eilulfus Murbacensis abbas et sui ministeriales, Waltherus Selensis abbas et sui ministeriales, Campidonensis abbas et sui ministeriales, Wizzenburgensis abbas et sui ministeriales, Clerus et populus Vurmacensis Ecclesiae quae tunc vacabat, Clerus et populus Fuldensis monasterii quod tunc vacabat, Clerus et populus Laureshamensis monasterii quod tunc vacabat, Frithericus dux Sueviae et Alsatiae et sui ministeriales, Otto Palatinus comes de Withelispach et sui ministeriales, Herimannus marchio de Bathen et sui ministeriales, Wernherus comes Haveklesperch, Othelricus comes de Lensemburch, Wilhelmus comes de Glizperch, Comes Wilhelmus de Juliaco, Comes Imikho de Liningen, Comes Vulframus de Wertheim, Marquardus de Grunbach, Arnoldus de Rotenburch dapifer, Heinricus marescalcus, Reingerus pincerna, Thiepertus de Winsperch camerarius.

Signum domini Conradi Romanorum regis secundi invictissimi.

Data anno Dominicae Incarnationis 1150 indictione XIII, anno vero domni Conradi secundi regis invictissimi XII, anno autem Wiboldi Corbeiensis abbatis tertio.

Actum Spirae, in Christo feliciter.

XXXI. Wibaldi abbatis litterae quibus montem S. Michaelis ad festum S. Remacli et ad anniversarium ordinationis suae celebrandam deputat. (Anno 1151.-- Ex archivis Corbeiae Novae. )

In nomine sanctae et individuae Trinitatis. WIBALDUS, Dei gratia Corbeiensis abbas, successoribus suis regulariter ordinatis in perpetuum.

Quia memoriam nostram in benedictione apud fratres nostros jugiter permanere summo desiderio optamus, idcirco bona ipsis providere non tantum in animabus, sed et in corporibus pia sollicitudine intendimus; proinde notum essevolumus universis Ecclesiae nostrae fidelibus, tam praesentibus quam futuris, qualiter montem qui vocatur Sancti Michaelis, scilicet ecclesiam cum omnibus ad eam pertinentibus ad festum sancti Remacli et ad anniversarium nostrum ordinavimus. Eumdem namque montem, quia de praebenda fratrum fuerat piae memoriae praedecessor noster abbas Erckenbertus quondam iturus Hierosolymam, multis precibus evictus fratribus resignaverat. Verum postquam exierat, circumventus a quodam ministeriali suo Gerberto de Luttemarssen, eidem ipsum montem in beneficio concessit, quem post mortem patris, cum Henricus filius ejus occupasset, per dominum Volcmarum abbatem ab illo receptus est, data ei appromissione, ut cum primum inter ministeriales vacaret, talentum unum in beneficium ab abbate acciperet; illis vero praecedenti tempore servitium unius abbatis apud Luttemarssen cujus curtis ipse villicus est detinere coepit, seque illud tandiu detenturum dicebat, donec praemissum beneficium consequeretur. Unde nos in diebus nostrae praelationis tantum defectum mensae abbatis per injuriam fieri per singulos annos aequanimiter non ferentes, evocato eodem Henrico, licet multo labore; tamen eo usque per judicia et sententias comparium suarum justis rationibus convictum eum destruximus, quod ipsum servitium nobis et mensae abbatis Corbeiensis resignavit, sub tali conditione ut cum primum nobis vel successoribus nostris vacaret talentum unum in beneficio acciperet. Nos ergo cum praedictum montem liberum in manu nostra haberemus, licet eum diu fratres repetissent, nequaquam eumdem a praedecessoribus nostris receperant, vel fructum ex eo habuerant, simul considerantes quod idem mons aemulationi et petitioni laicorum semper subjaceret, pro memoria et veneratione beati Remacli domini ac patroni nostri, nec non pro remedio animae nostrae eumdem montem cum omnibus pertinentiis suis, item ecclesia cum dotali manso et villicatione cum mansis et agris ad eam pertinentibus et novalibus quae a fratre nostro Godamino in ipso monte exstirpata et culta sunt, ad refectionem fratrum Corbeiensium in festo praenominati patroni nostri et in anniversario ordinationis nostrae id est in vigilia undecim millium virginum designavimus, ea videlicet ratione ut a clerico nostro Hildewardo, qui nunc montem habet, vel si quis post eum habuerit in decollatione sancti Joannis Baptistae cellario fratrum XV solidos qui ad festum pertinent, in festo sancti Dionysii, item XV solidos ad anniversarium diem electionis nostrae, quandiu vivimus, persolvantur. Postquam vero Deus ab hac vita nos evocaverit, in anniversario depositionis nostrae idem XV solidos pro memoria nostra a fratribus in perpetuum habeantur. Porro hoc omnibus notum esse volumus quod hunc montem clerico nostro Hildewardo cum ecclesia et villicatione et omnibus pertinentiis suis sicut supra scriptum est, sub eo pacto commisimus, ut quandiu XXX solidos temporibus superius denotatis fratribus persolverit, eodem beneficio non privetur. Mox vero ut hanc summam administrare noluerit, ipse a beneficio tam ecclesiae quam curtis cessabit, nec ullo tempore ecclesia, et quae ad ipsam pertinent a curte et suis pertinentiis separari poterit, sed ut simul juncta XXX solidos annuatim persolvere. Fratres autem festum B. Remacli spontanea voluntate et communi in cappis et quinque candelis solemniter celebrandum instituerunt, in cujus die festo priorem missam in majori ecclesia de S. Remaclo, majorem vero missam in capella, quae domui nostrae adjuncta est et sub ejus titulo consecrata, de Dedicatione celebrabunt. Ne quis igitur successorum nostrorum hanc charitatem fratribus a nobis constitutam, ullo aliquando tempore auferre vel imminuere seu aliquo modo alienare praesumat, sine consensu Corbeiensis capituli, sub attestatione divini nominis, praedictum montem S. Michaelis fratribus Corbeiensibus ad festum beati Remacli et ad nostrum anniversarium, secundum praescriptam rationem decreto in perpetuum permansuro ordinamus atque constituimus. Et, ut ratum atque inconvulsum hoc constitutum per omnia tempora permaneat, hanc nostrae constitutionis paginam sigilli nostri impressione roboramus atque confirmamus.

Haec vero sunt nomina fratrum, quibus praesentibus et testibus haec constitutio facta est: Henricus prior, Engelgerus, Thiedericus, Walterus, Adelbertus praepositus, Thiedericus, Adulphus, Conradus cellerarius, Elumigus, Mechtfridus, Isiko, Heremannus, Tegenhardus, Bruno, Conradus, Reinardus praepositus Eresburg, Heis, Henricus praepositus Groningensis, Reinardus praepositus Kemnad, Conradus portarius, Adelbertus camerarius, Bruningus, Abraham, Fiko, Lambertus, Othelricus, Heremannus, Tiedericus, Cono, Berenwigus, Ludolphus, Arnoldus, Reinmarus, Giselbertus, Mus, Fridericus. Pueri Rocholfus, Unargus, Wernerus, Robertus, Hartmannus, Reinerus, Dadfo, Burchardus, Markwardus, Wizzelmus, Antonius, Heitholfus, Heremannus.

Actum Corbeiae in capitulo anno Domini 1151, indictione XV, in die festo S. confessoris Christi ac pontificis Remacli, anno autem praelationis domini Wibaldi abbatis Corbeiensis sexto.

XXXII. Diploma Friderici Romanorum regis aureis conscriptum litteris, et in conventu percelebri Mersburgi concessum Wibaldo abbati.--Jura et privilegia Corbeiae Novae instaurat. (Anno 1152.)

In nomine sanctae et individuae Trinitatis. FRITHERICUS, divina favente clementia, Romanorum rex.

Ad regiae dignitatis munificentiam pertinet bene de republica merentibus virtutum praemia tribuere, et ut ipsi pro suae fidei constantia laboris sui emolumenta percipiant, et caeteri ad exsequenda imperii munia bonae spei pleni et alacres fiant. Noveris igitur omnium fidelium nostrorum, tam praesentium quam et futurorum, industria quod noster fidelis et charissimus monasterii, quod Nova Corbeia dicitur, abbas Wibaldus nostram clementiam interpellavit, ut privilegia Corbeiensis Ecclesiae, cui nunc idem venerabilis abbas praeesse cognoscitur, innovare et confirmare dignaremur. Cujus religiosae petitioni, ob insignem ipsius fidem circa dominum et patruum nostrum, beatae scilicet recordationis antecessorem nostrum inclytum, regem Conradum, nec non et circa promotionem nostram in regnum, cujus gubernacula, Deo auctore, post mortem ejus suscepimus, aurem pietatis inclinantes, per praesentis paginae seriem, sub regiae majestatis tuitionem locum ipsum, Novam videlicet Corbeiam, cum omnibus sibi tam intus quam foris pertinentibus assumimus, eumque perpetua libertate donantes, quemadmodum piae memoriae praedecessorem nostrum ejusque progenitores, reges et imperatores ante eum fecisse cognoscimus, nostra et omnium principum auctoritate, lege in perpetuum valitura firmamus. Ne praefatum monasterium Nova Corbeia in potestatem vel ditionem, sive subjectionem alicujus personae, seu ecclesiasticae, seu saecularis dignitatis, per aliquam donationem seu commutationem cedat, sed semper sub ordinatione et defensione regum vel imperatorum consistat, et libertate, quam hactenus obtinuit, in perpetuum potiatur. Et quoniam ab imperatore Luthewico duo monasteria constructa sunt, et a nostris praedecessoribus honore et divitiis aucta, unum videlicet monachorum, quod Nova Corbeia dicitur, ad normam scilicet Veteris Corbeiae, Herivordense vero sanctimonialium, ad similitudinem Suessionensis monasterii, decretum est ab eis ut Corbeiensis abbas, quicunque pro tempore fuerit, procurationem agat Heriverdensis Ecclesiae, ita videlicet, ut, juxta consuetudinem, qua ancillarum Dei congregationibus procurari solent praepositi ex ordine ecclesiastico, tam in disciplina quam in cunctis negotiis, quae famulae Christi pro sexu et professione sua exsequi non possent, ipsarum provisor et patronus existeret. Nos ergo praedecessorum nostrorum vestigia sequentes, confirmamus, et decreto in aeternum valituro statuimus ut omnes per successionem Corbeiensis coenobii abbates praescripta procuratione et patrocinio absque ullius contradictione utantur, et servata dignitate abbatissae, in quibus opportunum fuerit, Herivordensi congregationi assistant. Confirmamus etiam eidem, qui nunc divina vocatione et communi atque concordi fratrum electione Corbeiensi monasterio praeest, abbati scilicet Wibaldo, nec non cunctis successoribus ipsius, auctoritate in aeternum valitura, monasterium quoddam, quod vocatur Keminada, quod piissimus praedecessor et patruus noster beatae memoriae Conradus rex pro fidelitate et petitione praenominati fidelis et charissimi nostri Wibaldi abbatis tradidit super reliquias corporis sancti Viti martyris, per aureum donationis suae annulum, in potestatem et jus atque dominationem Corbeiensis monasterii, ita videlicet ut Corbeiense monasterium praenominatum monasterium, scilicet Keminada, quemadmodum et a reverendo Patre nostro papa Eugenio per auctoritatis suae privilegium eidem Corbeiensi monasterio confirmatum esse dignoscitur, cum omnibus praediis suis, silvis et aquis, tam foris quam intus, ad ipsum locum pertinentibus, habeat, possideat, ordinet, utatur et servet sicut tenet sub suo regimine, jure videlicet proprietario, tres abbatiolas, quas fundator ejusdem Novae Corbeiae Luthewicus Pius, magni Caroli filius, ad eamdem Corbeiam contulit, scilicet Eresburch, nobile quondam Saxonum castrum, cum decimis circumquaque per duas Saxonicas rastas adjacentibus, nec non Meppiam atque Wisbike, cum decimis et possessionibus undique ad eas pertinentibus. Ad Herivordense vero monasterium in episcopatu Osnebrugensi, ecclesiam Buinidi cum subjectis sibi ecclesiis in parochia Mimiernivordensi, ecclesiam Rheni cum his quae ad eam pertinent ecclesiis, praeterea, quod ab exordio eorumdem monasteriorum, Corbeiae scilicet, et Herivord a nostris antecessoribus constitutum est.

Nos quoque firmiter servari volumus, videlicet ut ubique vel ipsa monasteria, vel cellae eorum, casas aut curtes habuerint ex rebus, quas ibidem laboribus suis acquirunt, decimas dent ad portam monasterii, nec alibi eas dare cogantur, quatenus inde in nostram ac totius generis perennem mercedem supervenientibus peregrinis et hospitibus serviatur, sicut in regia capitulari, et in decreto synodali permissum est, xenodochia et reliqua fidelium pauperumque construi hospitalia, et mos fuit semper in sacris concedi coenobiis. Statuimus quoque ne episcopi aut eorum archipresbyteri in ipsorum ecclesiis a suis presbyteris missarum celebrationes fieri interdicant, sed si quid sui juris sibi inde negari putant, ad nostram praesentiam et synodalis examinis judicium deferant. Sed et hoc decernimus, ut decimas vel decimales Ecclesias, imo universas possessiones suas in quibuslibet episcopiis, praecipue in Bremensi, Osnebrugensi, Patherneburnensi, ubi plurimas habent, et res et decimas ita integerrime teneant atque possideant, sicut ab antecessoribus nostris, regibus videlicet et imperatoribus hactenus tenuerunt atque possederunt. Concedimus etiam, juxta decreta praedecessorum nostrorum, liberam utrique loco potestatem eligendae de propria congregatione in regimen sui congruae personae. Et statuimus ut nullus judex publicus in homines ad monasterium Corbeiense, vel ad praenominatas cellas ipsius pertinentes ullam judiciariam habeat exercere potestatem, sed omnis eorum res coram advocato ipsorum diffiniatur. Et ut justitiam, quae appellatur Burchban, nemo sibi usurpare praesumat, nisi cui potestas ab eodem coenobii abbate concessa fuerit, et ut liberi homines licentiam habeant tam seipsos quam praedia sua eidem monasterio conferre, nec quivis judex, aut regia potestas solitum debitum, aut publicum vectigal ab eis deinceps extorqueat. Sane quod piissimum praedecessorem nostrum, inclytum et gloriosum principem, felicis memoriae dominum ac patruum regem Conradum, ex judicio principum ac ministerialium regni, in plena curia statuisse cognoscimus, nos quoque ejus vestigia sequentes, decreto in aeternum valituro firmamus atque statuimus ut nullus laicorum habitationem infra muros praedicti Corbeiensis monasterii sibi aliquando usurpare audeat haereditario jure, sed coemeterium, quemadmodum congruum est, religiosorum habitationibus liberum et expeditum omni tempore pateat. Hoc quoque simili firmitate praecepto nostro roboramus, ut dapiferi atque pincernae Corbeiensis abbatis nullam omnino potestatem de committendis clavibus rerum domini sui habeant, sed in dandis clavibus, et ordinandis rebus domus suae liberam potestatem, quemadmodum a praedecessore nostro per judicii sententiam determinatum esse novimus, abbas in perpetuum obtineat. Ut autem haec omnia rata et inconvulsa in perpetuum habeantur, chartam hanc conscribi et sigilli nostri impressione signari praecepimus.

Testes vero hi adfuerunt, Sueno rex Danorum, qui ibidem regnum suscepit de manu domini regis; Knut alter Danus, qui ibidem regnum in manum domini regis refutavit. Hartwigus Bremensis archiepiscopus, Othelricus Halberstadensis episcopus, Burchardus Argentinensis episcopus, Wicmannus Citicensis episcopus, Daniel Pragensis episcopus, Bernardus Patherbornensis episcopus, Heinricus Mindensis episcopus, Heremannus Ferdensis, Anselmus Havelbergensis, Emehardus Mechelembergensis, Wikkerus Brandeneburgensis, Marquardus Guldensis abbas, Heinricus Heresfeldensis abbas, Arnoldus Niemburgensis abbas, Heinricus dux Saxoniae, Domnus Welpho avunculus ejus, Conradus marchio de Misnia et filii ejus, Marchio Adelbertus et filii ejus.

Signum domni Fritherici Romanorum regis invictissimi.

Ego Arnoldus cancellarius vice Heinrici Moguntini archicancellarii recognovi.

Data in curia Mersburch anno Incarnationis Domini 1152, indictione XV, anno domini Fritherici Romanorum regis I. Actum in Christo feliciter. Amen.

XXXIII Privilegium Adriani IV papae pro monasterio Stabulensi. (Anno 1154.)

ADRIANUS, etc.

Quoties illud, etc. Vide in Adriano ad an. 1159.

XXXIV. Privilegium Adriani papae IV Wibaldo abbati concessum.--Usum sandaliorum et dalmaticae, aliaque Corbeiensis monasterii privilegia confirmat. (Anno 1155.)

ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis suis, GUICBALDO Corbeiensi abbati, ejusque fratribus tam praesentibus, quam futuris, regularem vitam professis in perpetuum.

Officii nostri nos admonet et invitat auctoritas, etc. Vide in Adriano papa IV, ad an. 1159.

XXXV. Diploma Adriani papae IV Wibaldo abbati concescessum.--Monasterium Werbense in temporalibus et spiritualibus valde attritum unit Corbeiensi.

ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio WIBALDO Corbeiensi abbati, salutem et apostolicam benedictionem.

Sacrosancta Romana Ecclesia, etc. Vide in Adriano.

XXXVI. Litterae Adriani Papae IV Moguntino antistiti.--Ut Bobbonem Werbensis abbatiae advocatum, qui Wibaldo abbati multa comminatus fuerat, districte moneat, et in ordinem redigat. (Circa 1155.--Ex ms. Hist. Corbeiae.)

ADRIANUS, servus servorum Dei, dilecto in Christo filio Moguntino episcopo, salutem et apostolicam benedictionem.

Praedecessorum nostrorum vestigia imitati, etc, Vide in Adriano.

XXXVII. Litterae Wibaldi abbatis ad suos successores.--Partem aliquam silvae hospitali Groningensi tradit. (Anno 1156.--Ex archivo Corbeiae Novae.)

In nomine sanctae et individuae Trinitatis, WIBALDUS Dei gratia Corbeiensis Ecclesiae abbas omnibus successoribus suis in perpetuum.

Si indigentias pauperum de nostra abundantia supplere curamus, et fiduciam magnam nobis coram summo Deo per eleemosynam constituimus, et exemplum posteris nostris relinquimus. Proinde noverit omnium fidelium Corbeiensis Ecclesiae praesentium et futurorum industria quod nos intuitu divinae retributionis partem quamdam silvae, quam juxta Groningen habuimus, cum a quibusdam laicis, ut eam a nobis in beneficio acciperent, multum rogaremur, pro remedio animae nostrae et pro salute omnium successorum nostrorum abbatum, videlicet monasterii Corbeiensis, idem nemus, quod habuimus in silva, quae vocatur Hachel, ad obedientiam hospitalis in Groninga, ex petitione fratrum nostrorum Corbeiensium tradidimus, maxime insistente nobis eo, qui hanc obedientiam tunc temporis servabat, fratre Ruchardo, ut hanc eleemosynam perficeremus. Ejusdem ergo terrae traditione facta ad hospitale in Groninga, omnes successores nostros per tremendam judicii Dei futuram discussionem obtestamur, ne eamdem eleemosynam de eodem hospitali ullo unquam tempore auferant vel imminuant, sed eam pro aeternae vitae retributione ibidem jugiter conservare studeant. Ut autem haec nostra traditio per omnia futura tempora hospitali de Groninga rata et inconvulsa permaneat, factam a nobis traditionem per has litteras posteris nostris significavimus. In testimonium et donationis nostrae firmamentum, sigillo nostro signari praecipimus.

Testes de ministerialibus adfuerunt, Conradus de Amelungessen, Reinerus de Porta, Godescalcus pincerna, Heis, Henricus, Lutherus, Alwinus filius ejus, Volckwinus, Wernerus frater ejus.

Dominicae Incarnationis 1156, praelationis autem domini Wicbaldi in Corbeiensi Ecclesia X, IV Idus Februarii inter capitulum et horam sextam, in Christo feliciter. Amen.

XXXVIII. Litterae Theoderici abbatis Corbeiae Novae.--De conscribendis chronicis monasteriorum. (Anno 1337.--Ex ms. Corbeiae Novae.)

THEODERICUS abbas, monasterii sanctorum martyrum Stephani atque Viti in Corbeia omnibus hasce lecturis gratiam et salutem in Domino sempiternam. Amantissimi confratres, multum sane refert, ut Ecclesiae nostrae aliarumque eidem subjectarum antiquitates, fundationes, dotationes, jura, privilegia, et laudabiles usus ac consuetudines una cum aliis notabilibus, ad futurorum posterorum memoriam, nostramque informationem, et delectationem colligantur et describantur. Cum igitur pii praedecessores nostri Marquardus et Wigboldus, quorum memoria in benedictione sit, confratribus dilectisque filiis suis cum primis senioribus et experientia rerum conspicuis inque praepositura vel alia dignitate constitutis mandarint, ut quisque suae Ecclesiae seu monasterii, cui pro tempore praeerat, Chronicon contexeret, seu ab aliis forsan coeptum continuaret: diversi etiam fratres monitis hisce obsecundantes, industriam suam egregie probarint; nos inclytis eorum vestigiis insistentes, idem mandatum ceu justum et salutare tenore praesentium innovamus, et redintegramus, volentes ut quod quilibet de suo monasterio seu Ecclesia Chronicon antea scriptum habet, diligenter custodiat, idque secundum seriem annorum ad sua usque tempora fideliter continuet. Si vero nullum adhuc exstet, vel ipse aliquod concinnet, seu per alium idoneum et fidelem virum conscribi curet. Nos libenter ex archivio et bibliotheca quaecunque necessaria fuerint suppeditabimus, non tantum sed etiam cujuslibet studium uti antecessores nostri specialiter cohonestabimus. Valete in Domino.

Datum in abbatia nostra imperiali anno gratiae 1337, ipso die beatae Veronicae.