Reader

CONSTITUTIONES HIRSAUGIENSES SEU GENGENBACENSES[ Ex mss. Einsidlensibus. ] CAPUT C. De mandato fratrum.

* Igitur percussa tabula hebdomadarii coquinae, qui praesenti hebdomada servierunt ad lavandum, qui servituri sunt in sequenti ad tergendum pedes, se parant. Conventus capitulum intrat, sicque facto ante et retro sedens, intrantem abbatem vel priorem exspectat. Priori assurgitur erectim super scabella; abbati vero intranti stando, sed non inclinando. Imponente antiphonam domno abbate, vel, si ipse absens est, armario, illi qui pedes fratrum lavaturi sunt, praecedunt tersuri cum linteis; praecincti cum linteis subsequuntur, et sic capitulum ingressi; si quatuor sunt, primus et tertius in ordine in dextra lavant parte, secundus et quartus in sinistra, pedi quem laverunt statim calceum supponere non negligentes. Quem ordinem servant et qui pedes tergunt domno abbati et his fratribus tantum qui super scabellum aut super juncum sedent, flexis in terra genibus, pedes fratrum lavant et tergunt. Qui prius partem suam perlaverint, in altera parte lavantes adjuvant, quo citius se expediant.

Peracta autem pedum lavatione simul et manutergiorum, extra capitulum ubi aqua lavantibus ministrabatur per conversum, cui hoc officium fuerat injunctum, in eodem loco, sibi invicem aquam ad manus administrant, quas tamen non tergunt. Tunc ingredientibus illis cum baccinis ad ablutionem manuum nullus absente abbate priori assurgit; sed unusquisque sedens ministrum aquae exspectat. Verum si episcopus aliquis vel abbas ibi in loco domni abbatis sedet, surgenti omnes assurgunt, et si super scabellum steterit, tunc nec conversus ad terram descendit, sed stando super scabella praestolatur donec consideat.

Facta autem et manuum ablutione eodem ordine quo et pedum, si quis ibi non hebdomadarius, sed rogatus ab aliquo hebdomadario vice illius ministrat, hic cum foris capitulum baccinum deposuerit, regressus in locum suum secedit, faciensque ibi ante et retro, sedet. Is ergo a quo rogatus fuerat exiens ante capitulum se caeteris in ordine suo jungit, sicque praecedentibus, qui pedes laverunt, omnes simul ante sedem domni abbatis ante et retro faciunt. Tunc tandem sequitur eos conversus, qui aquam ministravit eis lavantibus, et veniens in locum suum ibi ante et retro facit et ipse. Lecturus autem ad collationem surgens statim, cum sacrista accepta licentia ad pulsandum exierit, petita benedictione, lectionem orditur statim ut cantum finitum audierit. Lecto uno vel duobus versibus, qui tunc tenet ordinem sedens in principali loco, innuit ei qui sibi in tenendo ordine ibi proximus est, et ille facto ante et retro suavi egreditur incessu ad percutiendum cymbalum, si tamen lectum audierit versum; quem etiam refectorarius pari sequitur incessu. Audito itaque cymbalo, fratres ordinate in refectorium procedunt, et qui in eundo dexteri sunt, inclinant se cymbalum percutienti, ipse quoque inclinatus non se ad plenum erigit, priusquam omnes pertransierint. Tunc etiam lector eundo in refectorium neque primus est, neque si altioris est ordinis, locum suum servat, sed ordinem qui ei inter primos eventu occurrit, in refectorium usque tenet. Ibi quoque versum legere debet stans: similiter et totus conventus exspectat donec ordinem tenens unumquemque, quem praeteriit, inclinantem considerat, a quo etiam innuitur ei statim, ut legat. Refectorarius autem mox, ut vocem legentis audit, scillam semel manu resonare facit, ut audito hujus sonitu conversi ac juvenes, quibus hoc est proprium, surgant ad propinandum, quibus cum ipse sine ordinis eorum consideratione, prout accesserint, pateras potu impleverit, et ipsi similiter, prout ab illo recedunt ante gradum, utraque parte tabulae quae refectorium dividit in longum, vel alter post alterum steterint extremo jam progrediente proximum jam lectionis exspectat, ac tum tandiu scillam pulsat, quousque juvenis vel puerorum aliquis, si assunt, Benedicite incipiat. Tunc, data per sacerdotem benedictione, mox qui primus eorum ad gradum contra priorem steterit, ipsi poculum porrigit, et ipse paterae suae infundit, caeteri vero caeteris propinant, incipientes a prioribus ad utrumque refectorii latus, postremo in medio considentibus. Cum autem quisque paterae suae infuderit quantum sibi visum fuerit, juxta se sedenti porrigit. Sed si domnus abbas affuerit ipsi soli vasculum in quo sibi propinatum fuerit, dat, sive sit phiala, sive patera sua; cum biberit, ante se ponit; quod etiam licet cuilibet abbati vel priori juxta se sedenti, vel per seipsum ordinem tenenti. Propinantium pateras ipsi pincernae infundunt; illi autem, peracto suo officio, non ut prius ordinati, sed quotquot convenienter in simul jungi possunt, praecedentes caeteri eodem ordine subsequentes ad gradum similiter ex utraque parte mediae tabulae ante et retro faciunt; et sic in locum suum bibituri redeunt.

Si quis fratrum interim supervenerit lectione nondum finita, bibendi licentiam accipit. Si quibus de potu quid remanet bibentibus, hoc infundunt justitiis suis, et pateras superponunt inversas. Finita autem lectione lector ponit librum in supremitate mensae illius lineae, quae est propior sedi suae, factoque ante et retro, librum recipit, et veniens in locum suum ante se ponit, et sic sedens bibit. Deinde cum priori visum fuerit scillam ad surgendum tunc percutit, ac in eodem loco stans versus ad conventum pronuntiat versum Adjutorium nostrum in nomine Domini, sicque facto ante et retro inde redeunt in ecclesiam. Attamen sciendum est quod in hac sola processione fratres vicissim possunt mutare, propter discedentes obedientiarios, qui tunc inde cum licentia discedere possunt. Quam mutationem non licet in alia processione, nisi in fine fieri.