Reader

DE EPISCOPIS WELLENSIBUS.

Tertius episcopatus Westsaxonum fuit apud Wellas, villam in Somersetensi pago, pro copia fonticulorum ibi ebullientium ita dictam. Ibi a tempore regis Edwardi senioris, usque ad tempus Willielmi junioris hi fuerunt episcopi.

Athelmus, Wlfelmus. Ambo postea Cantuarienses archiepiscopi, Elfeh, Wlfelmus, Brithhelmus, Kinewardus, Sigarus, Elwinus.

Livingus qui et Elstan, postea tempore regis Ethelredi post sanctissimum Elphegum Cantuariensis archiepiscopus.

Ethelwinus[ al. Elwinus] abbas de Evesham postea ejectus.

Brithwinus. Elwinus iterum reversus, et Brithwinus ejectus: itemque Elwino rejecto, Brithwinus reversus.

Meruith[ al. Merewitt], qui et Brithwi natione Lotharingus, tempore regis Edwardi et Willielmi magni. Omnes hi sedes suas Wellis habuerunt, in ecclesia Sancti Andreae.

Cum vero iis successisset Joannes, natione Turonicus, professione medicus, qui non minimum quaestum illo conflaverat artificio, minoris gloriae putans si in villa resideret inglorius, transferre thronum in Bathoniam animo intendit. Sed cum id inaniter vivente Willielmo patre seniore cogitasset, tempore Willielmi filii effecit. Nec eo contentus, totam etiam civitatem in suos et suorum usus transtulit; ab Henrico rege quingentis libris argenti mercatus urbem, in qua balnearum calidarum latex emergens auctorem Julium Caesarem habuisse creditur. Salubres sunt aquae illae lavantibus, sed odor sulphuris primo advenientibus gravis, donec consuetudo sensus horrorem compescat. Ibi rex Offa monasterium posuerat: et Edgarus sicut pleraque alia more suo auxerat, delectatus loci magnificentia, et quod ibi coronam regni susceperat. Hanc ergo abbatiam Joannes a rege non gravate obtinuit. Primoque aliquantum dure in monachos agebat, quod essent hebetes, et ejus aestimatione barbari, et omnes terras victualium ministras auferens, pauculumque victum per laicos suos exiliter inferens; sed procedentibus annis factus novus, monachis mitius se agere, aliquantulum terrarum, quo se hospitesque suos quoquomodo sustentarent, priori indulgens. Multa ibi nobiliter per eum incoepta et consummata in ornamentis et libris, maximeque monachorum congregatione, qui sunt scientia litterarum et sedulitate officiorum juxta praedicabiles. Erat medicus probatissimus non scientia sed usu, ut fama( nescio an vera) dispersit. Litteratorum contubernio gaudens, ut eorum societate aliquid sibi laudis ascisceret. Salsioris tamen in obloquentes dicacitatis, quam gradus ejus interesse deberet. Valetudinis bonae, dapsilis cum in se tum in alios. Obiit grandaevus, qui nec etiam moriens emolliri potuit, ut plena manu monachorum terras redderet, successoribus suis non imitandum praebens exemplum. Sepultus est in ecclesia Sancti Petri, quam a fundamentis erexerat magno et elaborato parietum ambitu. Cessit enim Andraeas Simoni fratri, frater major minori. Omnis tractus episcopatus illius in solo Somersetensi pago jacet, habetque tres abbatias virorum: Glastoniensem, Adelingensem, Miclaniensem.

Glastonia est villa in quodam recessu palustri posita, quae tamen et equo et pede aditur, nec situ nec amoenitate delectabilis. Ibi primo rex Hina consilio beatissimi Aldelmi monasterium aedificavit, multa illuc praedia, quae hodieque nominantur, largitus. Et varia quidem vicissitudine temporum, sed indeficientibus successionibus, congregationibus monachorum splenduit locus, usque ad Danorum sub Elfredo rege adventum. Tunc enim, ut caetera, desolatus, aliquantis annis notos desideravit incolas. Porro, quidquid turbo bellorum obtriverat, reparavit egregie Dunstanus, qui prius eo loci vitam solitariam monachus actitarat. Postmodo vero liberalitate regis Edmundi omnia quondam appendicia, et iis multo plura nactus, abbatiam composuit: qualis nusquam in Anglia sit fueritve. Tanta est diffusio et opportunitas fundorum, tanta librorum pulchritudo et antiquitas exuberat. Caeterum( nescio quo) infortunio semper post adventum Normannorum pessimis infracta est laboribus, nec in novis aedificiis, nec inhabitatorum compendiis profecit. Abbates rerum gloria elati non religiosos, sed tyrannos agunt, foris tumidi, sed invalidi, intus crudeles et incommodi. Ad quod probandum Turstini solius sufficet factum.

Qui dono regis Willielmi patris ejus monasterii factus abbas, terras et pecunias in lectatorum[ al. lecatorum] suorum abusus consumpsit. A monachis severe ordinem exigere, sed inter haec eos in victualibus miserabiliter tractare; hinc lites verborum, animorum discordiae; quia, ut Lucanus ait,« Nescit plebes jejuna timere[ al. plebs].» Post jurgia ventum ad arma, coactique a militibus monachi in ecclesiam, sancto altari miserias applorabant suas. Sed irrumpentibus militibus duo ex iis ibidem caesi, XIV vulnerati, caeteri repulsi. Nam et furor insanientium dum eminus monachos impetit, crucifixum sagittis inhorrere fecerat, hujus criminis noxa tota vita regi infamatus abbas, exsilio apud Cadomum deportatus est: eoque defuncto pro redemptione peccati auxiliaribus annumerata pecunia honori restitutus est. Impudens et infamis, qui tanti sacrilegii conscius, ausus sit iterum loco, quem violaverat, intrudi. Jacet ibi Patricius, si credere dignum, natione Britto, beati Germani Autisiodorensis discipulus, quem a papa Coelestino ordinatum episcopum Hiberniensibus misit apostolum. Qui cum multis annis in conversione illius gentis suo agente labore, Dei gratia cooperante non nihil promovisset, tandem annosae peregrinationis taedio simul et vicino senio admonitus patriam redeundum ratus, ibi diem clausit. Subsecuti sunt magistrum Hindrachus[ al. Indrahtus] Hiberniensis regis filius( cujus indole nihil dulcius, nihil sanctius) et VII comites illius terrae spectabiles. Quos ibidem irruentibus latrunculis caesos, in martyres credula consecravit antiquitas. Quid porro de caeteris sanctis ibi requiescentibus sermo exilis majestate rerum comminiscetur dignum? multos illuc rex Edmundus misit in expeditione aquilonali compertos, et de terra levatos: inter quos Hildam abbatissam coenobii, quod olim Sternelhalh nunc Ditebi nuncupatum, tunc sanctimonialium, modo monachorum. Cujus quanti penderit merita verax historicus Beda, promptum faciet historia Celfrithum abbatem Wirensis coenobii, de quo idem Beda proprium texuit librum. Eum in extrema aetate dum Romam tenderet apud Lingones morte praeoccupatum et sepultum, sed postmodo constat relatum: partem ossium Aidani Lindisfarnensis antistitis primi. Nam, quod partem Colmannus Scotiam eodem historiographo teste asportaverit, notius est, quam ut dubitari debeat. Praedicatur ibi Benignus confessor, qui non longe hinc anachorita fuerit, praecluisque miraculis vicinos monachos ad sui venerationem et translationem excitaverit. Sepulti sunt in eo coenobio reges: Edmundus, de quo superius dixi, loci instaurator, et Edgarus filius ejus, qui paternae memoriae non ingratus donis genitoris amplissimarum possessionum adjecit cumulum. Adelingea est non maris insula, sed ita stagnorum refusionibus et paludibus inaccessa, ut nullo modo nisi navigio adiri queat. Alnetum in ea per maximum, cervos et capreas multasque id genus bestias continet. Terra solida vix duobus jugeribus lata monasteriolum et monachorum officinas habet. Ejus constructor fuit rex Elfredus, qui quondam a Danis pulsus provincia, tutas illic aliquandiu latebras confoverat. Mox cum per somnium restitutionis suae vadem sanctum Cuthbertum accepisset, ibidem se monasterium constructurum Deo pollicitus est, fecitque ecclesiam situ quidem pro angustia spatii modicam, sed novo aedificandi modo compactam. Quatuor enim postes solo infixi totam suspendunt machinam: quatuor cancellis opere sphaerico in circuitu ductis. Sunt ibi monachi pauci numero et pauperes, sed qui egestatem suam quietis et solitudinis amore vel magni pendant vel consolentur: qui laudes patroni sui sancti Egelwini ferant in astra praeconiis, sanctitatem sentiant continuis impensis beneficiis. Illum fratrem regis Westsaxonum Kenewalh fuisse, et generis magnitudinem sanctitatis indole inaltasse perseverans est opinio, languoris perpetuo detentum compede nihilo segnius Deo servisse, bono fine consummatum omnibus se invocantibus praesto ad remedia occurrere. Auctor Miceluensis[ al. Micelneiensis] coenobii idem, qui Middeltunensis, ubi eadem illectus causa, similia contulit et villarum et reliquiarum xenia; eoque plus quod monachi liberius coelestibus possunt excubare secretis, quo minus frequentantur hominum conventiculis. Est enim aditu difficilis, permeaturque aestate pede vel equo plerumque, hieme nusquam. Sed de hoc satis est, flectendusque sermo, quia hujus provinciae vocant reliqua.