Reader

DE EPISCOPIS HEREFORDENSIBUS.

Trans Sabrinam pene collimitatur Wallensibus civitas Dereford, non grandis, quae tamen fossatorum praeruptorum ruinis ostendat se aliquid magnum fuisse. Hujus a principio hi fuerunt episcopi: Putta, Tirtel, Tortere, Walstoch, Cuthbert, postea Cantuariensis archiepiscopus. Cujus eximiam in rebus ecclesiasticis diligentiam, cum in archiepiscoporum rebus sermo versaretur, edisseruit; sed et versus isti nuper mihi visi antiquitatem viri quantumcunque antecessores suos honorificaverit insinuabunt, et si quid ab eis ad ornatum domus Dei coeptum, ipse suo studio perfecerit. Haec veneranda crucis Christi veneranda sacratae Coeperat antistes venerandus nomine Walstod Argenti atque auri fabricare monilibus amplis. Sed quia cuncta cadunt mortalia tempore certo, Ipse opere in medio moriens, e carne recessit. Ast ego successor praefati praesulis, ipse Pontificis tribuente Deo qui munere fungor, Quique gero certum Cuthbert de luce vocamen, Omissum implevi, quod coeperat ordine pulchro.

Item super sepulcrum antecessorum. Qui quondam exstiterant famosi, altique per orbem, Corpora sena tenet hominum, hic marmor obumbrans. Tumbaque mirifico praesens fabricata decore Desuper ex alto cohibet cum culmine tecta Hos ego Cuthbertus sacri successor honoris Inclusi titulis, exornavique sepulcris: Pontifices ex his ternos sancta infula cinxit, Nomina sunt quorum Walstodus, Torhere, Tirhtil. Regulus est quartus Milfrith cum conjuge pulchra Quenburga, exstitit e senis haec ordine quinta. Sextus praeterea est Oselini filius Offrith.

Post Cuthbertum, Podda, Ecca, Cedda, Altbertus, Esne[ al. Elne], Celmundus, Utel, Wlfeard, Benna, Edulf, Cutulf, Mucel[ al. Mutel], Deorlaf, Cuemund, Edgar, Tidhelm, Wlfelm, Alfricus, Athulfus, Ethelstan, Leovegar. Hunc tempore regis Edwardi Grifin rex Walensium urbe cremata expulit sede et vita.

Walterus successit, qui a Nicolao papa Romae sacratus, pertendit ad quintum annum Willielmi regis, et cum indecoro exitu, nisi fama mentitur, decessit. Erat in villa muliercula, quam nescio quo infortunio ex occursu visam, multo arsit tempore. Ignorabat illa flammas pontificis; et si sciret, contemneret:« Intera saepe cogitans pontifex quod nihil est miserius quam senex amans,» luctabatur pro aetatis et gradus reverentia morbum depellere. Probeque jam convaluerat, et victus furor terga dederat, cum ex occasione quam diaboli fraus administravit, intra cubiculum illam accersiit. Subjecerat causam[ al. suberat causa], ut cubiculariis vestes incideret, dicebatur enim officii perita. Illa ingressa, et operi propter quod venerat intenta, clientes secretorum conscii agmine facto discedunt. Tum ne multis morer, episcopo post obscaena dicta vim inferre paranti femina forcipibus, quas tenebat, inguina suffodit. Rumor criminis et ultionis totam pervagatus Angliam, regis quoque aures attigit. Ille dignitate regia credulitatem dissimulans, ne vel caeteri disseminarent, gravissimo coercuit edicto.

Non multo post accepit sedem illam Robertus Lotharingus, qui ibi ecclesiam tereti aedificavit schemate, Aquensem basilicam pro modio imitatus suo: omnium liberalium artium peritissimus, abacum praecipue, et lunarem compotum et coelestium astrorum cursum rimatus. Erat tunc temporis monachus Marianus[ al. Marinianus] apud Magontiam inclusus, qui longo solitudinis otio chronographos scrutatus dissonantiam cyclorum Dionysii contra evangelicam veritatem, vel primus vel solus animadvertit. Itaque ab initio saeculi annos singulos recensens, XXII qui circulo deerant, superaddidit, magnam et diffusissimam chronicam facere adorsus. Eum librum Robertus miratus unice, aemulatus mirifice Angliae invehendum curavit. Denique captus Mariani ingenio quidquid ille largius dixerat, in arctum contrahens defloravit. Adeo splendide, ut magis valere videatur defloratio, quam ingentis illius voluminis diffusio. Prae caeteris contemporaneis episcopis sanctissimi Wlstani familiaritati deditus erat, quem et vicinitate praesulatus attingebat. Remotis ergo saepissime forensibus negotiis domesticum illi contubernium praestabat, delectatus vitae illius puritate, et innocentia, quem quamvis ante se extulerit, non tamen socialis amoris vinculum mors illius prolongata corrupit. Decumbebat Wlstanus Wigorniae, beato jam proximus fini: Robertus in curia invitus duntaxat regalia placita transigens, astitit ipsi in visu dicens omnino intelligibiliter:« Si me vis videre vivum, festina venire Wigorniam, antequam obeam.» Quo viso petita, a rege licentia, venire festinabat concitus, nulli quieti sive die vel nocte indulgens. Metus enim pius praesagium, quod res firmavit, infuderat, ne non superstitem inveniret. Longiuscule enim fuerat curia. Et jam in mansione proxima Wirgoniae somno deditus, iterato videt Wulstanum dicentem: Nihil minus quam pius amor poscit, fecisti; sed frustratus es desiderio tuo. Jam enim migravi, tu modo, amice sodalis, vitae tuae consule, provide saluti, quia non longas moras post me facies in hac luce, et ne phantastica visione te credas illudi, signum accipe: Postquam cras corpus, quod jam triduo tuum sustinet adventum, terrae mandaveris, dabitur tibi xenium ex parte mea, quod meum esse cognosces. Ita pontifex expergefactus viam peregit, Wigorniam venit, officium sepulturae implevit, re omnibus relata. Jamque valedicto monachis meditabatur discedere, calciatumque calcaribus equus operiebatur, cum prior loci genibus ejus reverenter affusus praetendit xenium dicens:« Accipite[ al. accipe] domine, si vobis placet, amatoris vestri cappam agninis pellibus infultam, qua indutus aequitare solebat; quae et longum vestrum testetur amorem et sanctitatis Domini nostri mereantur protectionem.» Hoc ille audito et munere recognito impalluit, gelidusque cucurrit per ossa tremor; statimque dilata profectione, concionem monachorum accivit in capitulum, lacrymis et suspiriis quantum res exigebat, referens quanta veritate somnium et factum quadrassent. Itaque omnibus sua morte commendata discessit de admonitione quidem laetus, sed semper sancto timore sollicitus. Januario mediante Wlstanus transiit, nec Robertus Junium transcendit.

Girardo successori ejus in Eboracum translato.

Substitui jussus est a rege quidam Rogerius Lardarius. Sed is nullo pontificali munere suscepto infra octo dies electionis apud Londoniam, ubi tunc erat curia, defunctus est: Mandato ante archiepiscopo Anselmo( Deus bone quam mira ineptia!) ut se in episcopum consecraret antequam moreretur, eoque anxie et instantissime postulato, quam hominis fatuitatem nullo relato responso sanctus antistes solius modestia risus infirmavit.

Tunc statim electus est Rainaldus reginae cancellarius, ut mortui locum teneret. Qui secundum morem, quem rex legitimum tunc arbitraretur, per principem annulo et baculo investitus, ubi benedicere illum et caeteros sic investitos, archiepiscopo recusante, perperam se fecisse intellexisset, ultro nec rogatus, nec jussus retulit annulum et baculum regi. Quo circa amicitiae regalis extorris curia quoque arceri jussus est. Tacite id ille et patienter tulit, donec dulciori aura cor regium serenante, legitime introductus et honorifice consecratus est. Mansit in episcopatu magna modestia, tum virtutibus caeteris, tum compunctione timoris Dei ubique et maxime inter missarum agenda lacrymis irriguus, nullius mali opinione infamis, nisi quod minus quam decebat, et citra facultatem suam esse dapsilis dicebatur.

Decessit post paucos annos vitio podagrae, accepitque successorem Gaufredum cognomento de Diva non plus quinque annis, vulgatissimo jam per ora hominum infortunio, ut non diu quisquam episcopus apud Pereford supersit. Bonus quidem et ille continentissimusque indifferenter cibis et vestibus, quae minori pretio taxarentur, utens, agriculturae studens, terras episcopatus, quae ante exactionibus vectigalium multum laesae fuerant, reparavit et provexit. Quare et farre et caeteris, quae victum ministrant, sufficiens paulo tenacioris animi ad pauperes fuit, lacerandam ergo famam suam merito praebuit, quod nulla misericordia erga egentes motus magnam copiam victualium nulli haeredi reliquit.

Datus ergo est epicopatus a rege Henrico Richardo clerico de sigillo, qui non multis annis superfuit.

Tum demum bono( si Deo placet) omine electus est factusque praesul Robertus prior canonicorum de Lantoni, qui hodieque superest, cujus facta posteri judicabunt. Nunc plane illi benignum fama stravit iter, ipsum esse religiosissimum, in victu et vestitu abstemium. Apostolicae certe curiae ita notus, ut ei post legatum et archiepiscopum omnes dispositiones suas in Anglia injungat. Ornat episcopalem sedem reliquiis suis rex et martyr Egelbrithus apud Orientales Anglos natus et principatus: hunc rex Merciorum Offa pro confirmatione( ut putabat) et provectu regni nullis exstantibus causis peremit, nefariam rem in procum filiae machinatus. Invasitque continuo eo mortuo regnum Orientale, invasionis haereditatem transmittens in successores. Verum mors Egelbrithi innocua morte Offae non multo post subsecuta, et ejusdem filii brevi regno creditur vindicata. Quin et Deus adeo evidentibus signis sanctitatem ejus notitiae civium tradidit, ut tantae dignitatis episcopatus sub ejus consecretur nomine. Est ergo martyr, et creditur non rationibus humanis, sed virtutibus divinis. Nec ineptum videri debet aut incongruum quod antecessores nostri probi praesertim et religiosi viri vel taciturnitate toleraverunt, vel auctoritate roboraverunt. Nunquid enim beatus Dunstanus, ut caeteros omittam, in quem se scientia litterarum et Dei gratia pleno sinu infuderat, pateretur vel Kenelmum vel Egelbrithum vel Wlstanum coli ut martyres, nisi ei gratum esse constaret apud cives coelestes? Succumbat ergo mortalis sententia ubi Dei favor ostenditur per miracula.