Reader

DE EPISCOPIS DORCECESTRENSIBUS SIVE LINCOLNIENSIBUS.

Dorcecestria est villa in pago Oxenfordensi, exilis et infrequens: majestas tamen ecclesiarum magna, seu veteri opera, seu sedulitate nova.

Ibi post Hedhedum hi fuerunt episcopi: Epelpine[ al. Edelwine], Edgar, Kinebert, Alpith[ al. Alwith], Aldulf, Celnulf, Edulf, Bricthred, Leovine. Hic est ille, qui ambos conjunxit episcopatus. Elfnod, Esopi[ al. Escwi], Elfelm, Ednod, Etheweric, Ednod, Wluin, Remigius ex monacho Fiscannensi, qui Wilielmo comiti Normannorum in Angliam venienti auxilium in multis praebuit, episcopatum si vinceret pactus. Nec fuit Willielmus segnior in dando quam Remigius in accipiendo. Cum cum unde Alex. papa, ut jam dixi, convicisset et adjudicasset, rogatu tamen archiepiscopi Lanfranci honori restituit. Ille primis annis egregia apud Dorkecestram meditatus, et aliqua facere ingressus, novissime curam omnem et sedem transtulit ad Lindocolniam civitatem unam ex populosioribus Angliae, emporium hominum terra marique venientium. Ibi Remigius in honorem dominae matris fundatam ecclesiam canonicis multis implevit, et ipsis litterarum scientia et divitiarum affluentia, quas ex suo coemerat, eminentibus, coenobium monachorum apud sanctam Mariam de Stou ex novo fecit: alterum apud Bardenei ex veteri favore suo innovavit. Quod eo jucundius erat, quia ipse pro exiguitate corporis pene portentum hominis videbatur, luctabatur excellere et foris eminere animus, eratque.

Gratior exiguo veniens e corpore virtus

Quem ideo natura compegisse videtur, ut sciretur beatissimum ingenium in miserrimo corpore habitare posse. Feliciter ergo acta vita in ipso apparatu consecrationis suae Lindocolniam pridie futurae dedicationis aemula illum mors tantis gaudiis subtraxit. Nam et magnanimi viri hortatu omnes undique pontifices regium edictum acciverat. Solus Robertus Herefordensis venire abnuerat, et certa inspectione siderum dedicationem tempore Remigii non processuram viderat, nec tacuerat.

Tunc ergo rem dilatam successor ejus non graviter explevit, utpote qui in labores alterius delicatus intrasset, Robertus Bloet homini nomen, vixit in episcopatu annis paulo minus XXX discessit procul sede apud Doodffocke, ubi, cum regio lateri cum alio quodam episcopo adequitaret, subito fato interceptus est. Caetera satis suis hilaris, et parum gravis: negotiorum scientia saecularium nulli secundus, ecclesiasticorum non ita, ecclesiam cui sedit ornamentis pretiosissimis decoravit. Defuncti corpus exenteratum, ne tetris nidoribus vitiaret aerem, viscera Egnesham, reliqua Lindocolniae sepulta sunt. Monachos enim qui apud Stou fuerunt, vivens Egnesham migraverat. Notum est autem monachos Egneshamenses Dominae nostrae devotos, et ab ea dilectos. Denique, cum praeterito anno quidam eorum adolescens decumberet, conspicatus est eam sibi auxilio adventantem turbas daemonum qui convenerant, effugare. Quos ille digito praesentibus ostendens, benedictae aquae aspergine rogabat abigi. Illi ex una parte propulsati, statim alibi aderant. Verumtamen, potenti imperatrice adveniente, omnes evanuere. Tum aegrotus prorsus quasi incolumis canora voce responsorium incoepit: Gaude, Maria Virgo Cumque medium fecisset, vi morbi vel potius oblivionis vitio haesit; sed ab astante monacho admonitus memoriam recollegit, itaque cum extremo verbo ultimum exhalavit spiritum. Hac igitur occasione de hac coenobio praelibata, caetera in Lincolniensi dioecesi sita stylo pervagabimur.

Fuit antiquitus in Oxenfordensi civitate monasterium sanctimonialium, in quo requiescit Frideswida[ al. Fritheswida] virgo sacratissima, regis filia, regis toros despexit, integritatem suam Domino Christo professa. Sed ille cum ad virginis nuptias appulisset animum, precibus et blanditiis inaniter consumptis, vi agere intendit. Quo Frideswida cognito, fugae in silvam consuluit. Nec latibulum latere potuit amantem, nec cordis desidia obfuit, quin persequeretur fugitantem. Iterato ergo virgo juvenis furore comperto, per occultos tramites Deo comitante Oxenfordiam ingressa est nocte intempesta. Illuc cum mane curiosus amator devolasset[ al. advolasset], puella jam de fuga desperans, simulque pro lassitudine nusquam progredi potens, Dei tutelam sibi, prosecutori poenam imprecata est. Jamque ille cum comitibus portas subibat urbis, cum coelesti plaga irruente caecitatem incurrit. Intellectoque pertinaciae suae delicto, et Frideswida per nuntios exorata, eadem celeritate, qua perdiderat, lumen accepit[ al. recepit]. Hinc timor regibus inolevit Angliae, illius urbis ingressum et hospitium cavere: quod feratur pestifer esse, singulis refugientibus sui damno periculi veritatem rei experiri. Ibi ergo femina virginei triumphi compos, statuit monasterium et diebus suis sponso vocante subivit fatum. Tempore vero Egelredi, cum Dani neci adjudicati in monasterium illud confugissent, pariter cum domibus insatiabili ira Anglorum flammis absumpti sunt. Sed mox regis poenitentia purgatum sacrarium, restitutum monasterium, veteres terrae redditae, recentes possessiones additae. Nostro tempore, paucissimis ibi clericis, qui pro libito viverent residuis datus ille locus a Rogero Salesberiensi episcopo Guimundo excellentis litteraturae et non aspernandae religionis canonico: Qui non inoperose commisso insudans muneri multos ibi canonicos regulariter victuros Deo exhibuit.

Pagus Bedefordensis continet abbatiam Sancti Albani. Is non mercenarius nec futilis martyr habet laudatores et testes martyrii praecipuos, Bedam et Fortunatum, quorum copiae si vellem aliquid adjicere, tale esset ac si cuperem mari aquas infundere. Corpus sanctissimum, quod diu in terrae pulvere jacuerat, rex Offa in scrinio collocatum erexit in lumen, basilica pulcherrimi operis, et monachorum numerositate honoravit. Nec res est in ambiguo cum Bathoniae consistentem admonitum somnio, cumque illuc iter ageret, essetque vir in proximo lucis in modum ingentis faculae supra locum sepulcri, et noctu et interdiu descendentis animatum indicio. Id coenobium nunquam omnino ruinae patuit, sed nostra aetate per Paulum abbatem agente Lanfranco archiepiscopo in summum auspicium religionis evasit. In Huntendiniensi pago sunt Burch et Rameseia et Croland. Burch olim Medehamstede dicebatur; sed postquam Kenulfus abbas locum muro erexit, a similitudine urbis Burch vocatus est. Hic beatissimus Aethelwoldus monasterium construxit, adeo elaboratis sumptibus et ampliatis possessionibus, ut pene tota circa regio illi subjaceat. Colunt et fovent in eo reliquias corporum suorum virgines eximiae, Kinedreda et Kineswida Pendae regis filiae. Ambae ab infantia Deo dicatae nobile propositum tenuerunt ad senium. Sed junior non solius sui contenta salute etiam Offam sponsum caelibatui consecravit, is fuit rex orientalium Anglorum paucis annis, ephoebus jucundi vultus et animi, aetatis floridae, maximi apud cives amoris, Kineswide, cujus nuptias speraverat, monitu edoctus amores mutare in melius. Romam cum Kenredo rege Merciorum et Egwino Wicciorum antistite ivit, ubi attonsus in monachum, terrenis suo tempore valefecit. Ornat sodalitatem virginum( ut praedicant) rex sanctus Oswaldus, cujus ibi brachium haberi dicunt, nervis, cute, carne, integrum ab antiqua requietionis sede furtim ablatum: daturque ostensui scrinium magnum illius thesauri receptaculum; sed fides dictorum vacillat, ubi nihil auditor visu explorat. Hoc vero non dixerim, quod de integritate sancti sim dubius, sed utrum eo loci contineatur, nolo esse affirmator praeproperus.

Ramesiensis abbatiae fuit aedificator sanctus Oswaldus Eboracensis episcopus[ al. archiepiscopus], cooperante Egelwino quodam orientalium Anglorum comite; laudabili liberalitate utrique praedicabiles, sed maxime laicus, qui hoc loco, quod vidisset antistitem cujusdam principis inferias agentem dulciter defixo in solum lumine ingenue illacrymasse, adeo religione ipsius captus est, ut ei omnia sua prona faceret. Sancto ergo favore propensus coenobium illud opulentissime construxit in palustri quadam uligine situm. Felix ibi orientalium Anglorum episcopus primus de Seham jussu comitis Egelwini asportatus jacet; sed et duo germani Egelredus et Egelbrithus, quos filios patrui sui Egbertus rex Cantuariorum in spem regni adolescere metuens, aliquandiu circa se habitos tandem ab aulae frequentia removit, contuitum suum eis invidens. Accessit regiae malignitati minister funestus nomine Thunre, quod tonitruum sonat, qui eos quotidianis deceptos basiis inter amplexus ipsos pugione confodit: interemptos scrobi profundae, et, ut fertur, sub ipso sedili regis immersit, ne quisquam ibi pueros quaerendos putaret; quis enim eos ibi quaereret? sed divinus ille oculus, quem arcana cordium non fallunt, tulit insontes in lucem, multas ibi largitus sanitatum copias, praeterea terribili miraculo regem afficiens, ut eum supra sedentem afflaret incendium. Vicini ergo commoti, rudera illa tumultuario cespite corporibus injecta effodientes, basilicam eorum martyrio posuere. Ipse rex poenitens caedis sorori puerorum partem praegrandem insulae Tanati ad monasterium delegavit aedificandum pro piaculo interfectoris et interfectorum. Quod cum consueta impudentia Thunre in pravum torqueret subito telluris hiatu absorptus, videns et vivens intravit infernum. Locus erat sepulcri sanctorum in orientali Anglia, cujus nomen Eastreia. Quapropter comes provinciae Egelwinus de obscura levatos ecclesia celebri pompa Rameseiam perduxit. Jam vero illum et istos praecedit miraculis, transcendit signis, qui jacet ibidem Ivo Persa episcopus. Is quondam pertaesus deliciarum, quas ibi[ al. illi] amplissimus episcopatus administrabat, reliquit clam suis omnia, peregrinationem longissimam tribus tantum sociis aggressus. Multorum ergo annorum inter permensus, et rusticum se habitu pannoso videntibus ementitus Angliam tandem adnavigavit, delectatusque admodum ignotae linguae Barbarie, quod quasi fatuus ab omnibus rideretur, in lutosa provincia substitit, ibique vitam suam, quanta fuit, exegit. Secuti ordine, quo Deus praeviderat, comites provinciales nec locum sepulcri, nec nomen sancti norant. Lapsa sunt multorum momenta temporum, jacebatque sub oblivionis obscuro coeleste margaritum. Jam beatus Oswaldus reliquerat terras, jam Egelwinus finem vitae fecerat; cum autem complacuit ei, qui tempora disponens in mensura et numero et pondere cuncta ordinat, apparuit in visu sanctus Ivo simplicitatis innocentis viro, eique nomen et gradum et sepulcri locum perordinem exposuit. Iret ergo, et abbati Ramesiensi seriem visionis explanans, adjiceret, ut se Rameseiam exportato socios ibi relinqueret, non corpus suum locandum in scrinio, sed in loco altari contiguo adeuntibus opportuno, hactenus haec visio valuit, ut abbatis Ramesiensis credulitatem eliceret. Qui sicut ad credendum tardus, ita semel fide concepta, ad facienda quae visa fuerant, celer et maturus, perrectum est igitur, et sepulcrum quaesitum, inventum apertum, continuoque sancto corpore in linteo exposito, ex ipsis mausolei sinuosis anfractibus erupit unda bullis uberrima fugacibus. Manat ad hunc diem fons dulcis potui, accommodus omnium valetudini, nec potest numero aestimari, nedum comprehendi scripto multitudo per beatum illum sanatorum; adeo ut nullus sit in Anglia sanctus Ivone vel exoratu vel facilior effectu efficacior. Vidi ego quod dicam, monachus quidam morbo intercutis aquae languebat. Jam turgida pellis in altum creverat, jam gravis halitus astantes submovebat, ipse sibi epotaturus totos amnes, exsiccaturus plena dolia videbatur. Admonitus in somnis ad sanctum Ivonem perrexit, ibique tertio potata aqua undam superflui humoris ore rejecit. Detumuit venter, remarcuerunt crura, et ne plura, totus homo in sanitatem reviruit, tandemque gloriatus est pro tam salubri vomitu se aliquando satiari posse de potu.

Croland est una insularum jacentium in illo tractu orientalium stagnorum, quae a meditullio terrae orientia, et per centum et eo amplius millia fluentia in mare, cum multis et magnis fluminibus impetu suo praecipitantur. Hic Guthlacus non dejecta stirpe oriundus ephoebus, spreto usu armorum quo pollebat, cum esset viginti quinque annorum solitariam vitam ingressus quindecim annis deguit. Quibus assistente Dei gratia et sacerdotii gradu et signorum honore et vaticiniorum veritate approbatus est. Sed magis virtutum ejus gratia post obitum splenduit tam sacratissimi corporis post annum incorruptela, quam multorum miraculorum ostensione praecipua; meritis quoque ejus datur, quod ad corpus ejus aedificato monasterio inter tot bellorum turbines, inter tot temporum volubilitates nullam aerumnam vel detrimentum sui locus ille persenserit. Accessit et novus hospes, sed vetus apud Dominum patronus sanctus Neotus, qui quondam beatissimi Erkenwaldi discipulus apud Cinultelberi maxima semper veneratione habitus est. Sed illinc pro Danorum incursu sublatus, et Croland delatus, modo juncto cum Guthlaco umbone indigenas protegit, advenarum etiam vocibus exorabilis. Quamvis enim locus nisi per aquam, nusquam adiri possit, tamen ante portam monasterii publicus, ut ita dicam, praeternavigantium trames habetur. Quo fit, ut pene nunquam ibi desint hospites ultra citraque commeantes. Invenerunt quoque nostra tempora, quem consecrarent martyrem, quod innocenter caesum fama pronuntiet, quod utinam a veritate non dissideat. Waldefus is est amplae prosapiae comes, filius Siwardi magnificentissimi Northumbranorum comitis. Hic a Willielmo rege seniore pro cujusdam conjurationis in se factae suspicione comprehensus diu in vinculis tentus, ultimo capite spoliatus est, et apud Croland sepultus. Opiniones Normannorum in malum in gestis regum posui; hic Angli quid de diverso asserant, non tacebo. Angli plurimum veritate praestantes: necessitate comitem in convivio interceptum ad conjurationem solum motu labiorum non voluntate addictum[ al. adductum] infidelitatis sacramentum agitasse, eo id fuisse palam, quod et Lanfranco archiepiscopo et ipsi regi ultro confessus poenitentiam de simulato ad horam consensu fecerit. Anglorum astipulationi divinitas assentiri videtur, miracula multa et ea permaxima ad tumbam illius ostendens. Aiunt enim in catenas connexum quotidianis singultibus perperam commissa diluisse. Mihi prior loci narravit, se miraculis commotum, corpus nobile ab omni labe immune contrectasse, caput reliquo corpori compaginatum rubra tantum quasi linea signum caedis ostentante vidisse. Quapropter non se dubitare illum in omni sermone sanctum appellare, in illius nomine orationes et beneficia loci petentibus dare dicebat.