Reader

LIBER SECUNDUS. DE EPISCOPIS LUNDONIENSIBUS.

Haud longe a Rofa quasi XXV milliariis est Lundonia civitas nobilis, opima civium divitiis, constipata negotiatorum ex omni terra, et maxime ex Germania venientium, commerciis. Unde fit ut cum ubique in Anglia charitas[ al. raritas] victualium pro sterili proventu messium sit, ibi necessaria distrahantur et emantur minore quam alibi, vel vendentium compendio, vel ementium dispendio. Peregrinas invehit merces civitatis sinibus Tamesis fluvius famosus, qui citra urbem ad LXXX milliaria fonticulo fusus, ultra plus LXX nomen profert, apud Doveram enim pelago conditur.

Hic primus cathedram pontificalem sedit Mellitus beato Augustino constituente. Mellitus Romae abbas non cum Augustino Angliam venerat, sed postmodum ad praedicatorum supplementum missus fuerat. Episcopus ordinatus habuit sedem in apostoli Pauli ecclesia, quam Ethelbertus rex Cantiae fecerat Londoniae. Ejus enim inclinabatur imperio rex Orientalium Saxonum Sebirthus, ejusdem ex sorore Ricula nepos, ad quem Londonia spectabat. Antiquitus enim Orientales et Australes Saxones, et Orientales Angli Cantuaritarum parebant regi. Quod illas provincias a Vortigerno rege Britonum Hengistus primus apud Cantiam rex non bello, sed dolo obtinuisset. Post Ethelbertum vero Australes Saxones Occidentalium Saxonum ditioni subjecti sunt. Alteris Merciorum reges principabantur, donec et hos et illos Westsaxonum occupavit, et subjecit imperium. Sed ista posterius. Tunc vero Mellitus Deo cooperante, et Ethelberti adjutus adminiculo Christianitatis fidem egregie in provincia propagavit. Nam et monasterium beato Petro in Occidentali civitatis parte fecit, ipsius apostoli, ut fertur, admonitus nuntio. Qui et coram visus ecclesiam recens factam per se dedicaverit, et per rusticum episcopo Xenium gratissimum, grandem scilicet piscem destinaverit. Nec vero de dicto dubitare voluit, qui videret agrestis fatuitatis hominem, qui nec Christianus esset, de Petro afferentem nuntium, ejusdemque corporis lineamenta, quae Mellitus nosset, ex pictura veraciter pronuntiantem. Creditum ergo nec consecrationis mysterium repetitum, quam perfectam monstrarent candelae per totam ecclesiam accensae, cruces factae, nec minus aquae aspersae, et sacrati olei locis debitis non frivola vestigia. Cessit divino officio humana sedulitas, pronuntiavitque voce prophetica momenti magni futurum monasterium, in quo Apostolus pontificale exercuisset obsequium. Sensim vaticinii veritas processit in medium, praesertim tempore regis Edwardi ultimi, qui ampliori monachorum conventu ibidem adunato ecclesiam aedificationis genere novo fecit. Nec minus sed multo etiam magis rex Willielmus extulit locum magnis redditibus praediorum, quod ibi regni susceperit insignia. Consuetudo igitur apud posteros evaluit, ut propter Edwardi inibi sepulti memoriam, regiam ibi regnaturi accipiant coronam. Post mortem itaque Ethelberti et Seberti a successoribus regulis sede deturbatus Mellitus Cantuariam venit. Ibi magno curarum aestu, quae sociorum pectora decoquebant, exceptus, conjuncto sibi Justo secessit in Galliam exspectaturus si forte temporum serenaretur turbo. Verumtamen adfuit divinitatis instinctus, qui corde regis Ethelbaldi ad credendum emollito ambos mature revocavit, et quidem Justus sedem propriam non difficulter intravit. Mellitum vero pro penuria potestatis Ethelbaldus restituere nequivit. Ita aliquanto tempore honoris exsors. Postmodum Laurentio decedente archiepiscopus Cantuariae factus est.

Duravit in Orientalibus Saxonibus perfidiae labes ad tempora Sigeberti regis eorum, qui hortatu regis Oswii Northanimbrorum a Finano episcopo baptizatus gentem suam ad fidem, quam cum Mellito expulerant, reduxit per episcopum Ceddum. Is fuit secundus Londinensium episcopus, sed in Northanimbria apud Lestingei monasterium suum sepultus. Latius ista in Beda reperies, qui et commemorat Ceddam fratrem istius Ceddi habuisse sedem episcopalem et sepulturam in Lichfield. Post Sigebertum, Swithelmus frater ejus regnavit, eo mortuo Sighere et Sebbi regnum tenuere sub Wlferii regis Merciorum regimine. Sebbi illibatae fidei speciosi finis compos fuit. Sighere tempore mortalitatis fidei signaculum fregit. Sed instantia Wlferii per Jerumanum episcopum recepit.

Is Wlferius defuncto Ceddo per pecuniam corruptus Wine quemdam, qui Westsaxonum fuisset episcopus, vacanti throno induxit.

Succedentibus autem annis Theodorus a Vitaliano papa Cantuariam archiepiscopus missus, Erkenwaldum venerabilem virum Londoniensibus praesulem dedit. Eum in miraculis perspicuum fuisse confirmat et recens fama et vetus memoria. Quorum illud notabilius fuit, quod cum aeger pedes parochias lectica circumiret, ad oram rapacissimi amnis forte devenit. Ibi cum comites haesitarent, quod infirmus nec equo nec pedibus transvadere posset, essetque timor ne vehiculum aquarum violentia subsideret, repente gurges disparuit, fluvius in eo loco totus diffugit; statimque ut episcopus cum comitatu transiit, amnis, qui stans seorsum crispantibus undis se collegerat in cumulum, alveo suo redditus est. Ejusdem lecticae attactu imbecilles multos curatos auctor est Beda. Fecit duo monasteria, unum sibi, alterum sorori. Suum Certesiae dicitur, quod per adminiculum cujusdam Frithwoldi, qui sub Wlferio subregulum agebat, opulentia rerum et monachis implevit. Splenduit ibi religio, nec defuit necessariorum copia usque ad Danos, qui ut caetera locum illum pessundedere, ecclesia succensa cum monachis et abbate. At vero rex Edgarus princeps incomparabilis comparabilis non contentus novis monasteriis, quae ubique tum per se, tum per episcopos aedificabat, nisi et vetera resarciret: illud refecit in solidum, undique veteribus chartis conquisitis, quarum testimonio praedia revocaret ad locum, quae quidam ex magnatibus seu vi, seu vetustatis auctoritate occuparant ad jus suum. Sororis coenobium appellatur Berekingum in latere Londoniae ad octo milliaria situm. Ibi illa Ethelburga vocata habuit cohaerentes sibi sanctitatis et pietatis[ al. potestatis] socias Hildelidam proximo loco successorem, ad quam exstat emissus beatissimi Aldelmi de virginum laude codex: Wlfildam pene modernam, quae paucis annis Eadgari regis tempora praevenit, quaeque vetustatem caeterarum sanctitatis gratia compensat et fere dixerim anticipat. Nihil enim orator irritum rogat, modo credulitate non careat. Quarum( vere fateor) orationibus locus ille nunquam omnino destructus, nunc etiam tempore Normannorum, ut pleraque alia, numero sanctimonialium et aedium pulchritudine ad supremum evectus. Habetur ergo Erkenwaldus Londoniae maxime sanctus, et pro exauditionis celeritate favorem canonicorum nonnihil emeritus. Alii adeo sub obscuritatis nubilo jacent, ut non eorum sciantur mausolea. Omnes etiam episcopatus haec infecit miseria, ut apud habitatores illius memoria magnae gloriae ducatur, qui sciat episcoporum loci vel proferre nomina. Caeterum de gestis vel sepulcris, nec verbum, successorum itaque haec sunt nomina: Waldhere, Ingnaldus, Egulf, Wigeth, Edbriht, Eadgar, Kenwalk, Eadbald, Hecbertus, Osmundus, Ethelnoth, Celbertus, Cernulf, Swithulf, Etstan, Wlsius, Ethelward, Elstan, Theodred.

Hujus non penitus exsoletam memoriam cives praedicant, dicentes eum fuisse regis Ethelstani tempore. Cum eo ad bellum contra Analavum profectum, coelestis muneris, unde supra diximus, cum Odone Wiltensi deprecatorem et indicem. Cognomen boni, vulgo sortitum pro praerogativa virtutum, uno excidisse magis errore quam crimine, quod fures apud sanctum Eadmundum deprehensos, quos conatibus irritis martyr invisibili nodo astrinxerat, severitati legum addixerat patibulis adjudicatos. Sed de facto recogitantem piguisse, totoque vitae tempore post exercuisse poenitentiam, culpa mordente conscientiam. Ejus corpus juxta fenestram cryptae locatum est in edito praetereuntibus conspicuo. Post Theodredum hi successiones continuas habuerunt.

Wlstanus, Brithelmus, Dunstanus postea Cantuariae archiepiscopus, Elfstanus, Wlstanus, Elfhunus, Elfwius, Elfwordus, Rodbertus, ex monacho Gemmeticensi ab Edwardo rege factus, prius Londoniensis episcopus, mox Cantuariensis archiepiscopus. Cujus qui fuerit finis, sermo antecedens dicere praevenit.

Ei Willielmus ab eodem rege datus successor fuit.

Porro Willielmus ex comite Normanniae rex Angliae Hugonem quemdam, cognomento de Orinal episcopum creavit. Is post paucos ordinationis annos in morbum incurabilem incidit. Siquidem regia valetudo totum corpus ejus purulentis ulceribus occupans, ad pudendum remedium transmisit. Nam credens asserentibus unicum fore subsidium, si vasa humorum receptacula verenda scilicet exsecarentur, non abnuit. Itaque et opprobrium spadonis tulit episcopus, et nullum invenit remedium, quoad vixit leprosus.

Hugoni successit Mauritius regis cancellarius, quamvis in quibusdam minus prosperae famae, praedicabilis tamen efficaciae. Magnanimitatis certe ipsius est indicium basilica beati Pauli, quam inchoavit Londoniae, tanta est decoris magnificentia, ut merito inter praeclara numeretur aedificia: tanta cryptae laxitas, tanta superioris aedis capacitas, ut cuilibet populi multitudini videatur posse sufficere. Quia igitur Mauritius erat mentis immodicus, laboriosi operis impensam transmisit ad posteros.

Denique, cum Richardus successor ejus omnes redditus ad episcopatum pertinentes aedificationi basilicae transcripsisset, aliunde se suosque sustentans propemodum nihil efficere visus est, totumque censum ad hoc bene prodigus exhauriebat et parum in effectum prodibat. Quare, impetus boni, quem in initio episcopatus habuit cedentibus annis, desperatione lassescens, paulatim elanguit. Locus est in dioecesi Londoniensi apud orientales Saxones Cit[ al. Cic], gentili vocabulo dictus, ubi est beatae Osgithae in miraculis famosae virginis requies: hunc vir ille terris aliquantis et regularibus implevit canonicis. Erant ibi et sunt clerici litteratura insignes eorumque exemplo talis habitus hominum, laeta, ut ita dicam, totam patriam vestivit seges. Meditabaturque ipse depositis olim involucris mundi eo transire, praesertim longae paralysis tabe admonitus, si non aegrum illecebris animum potestatis consuetudo retraheret. Hujus loci fuit primus prior Willielmus de Corbuil qui defuncto Radulpho Cantuariae archiepiscopo in illum honorem evectus est. Quem, quamvis monachi trepidassent suscipere, quod esset clericus, tamen nihil poenitendum fecit. Erat enim religionis multae, affabilitatis nonnullae, caeterum nec iners, nec imprudens.