Reader

EPISTOLA XI. ZACHARIAE PAPAE AD BONIFACIUM ARCHIEPISCOPUM. Respondet ad litteras quas Burchardus episcopus attulerat, praecipue de forma et ministro baptismi, de vagis quibusdam episcopis et presbyteris, de Samsonis presbyteri Scoti haeresi circa baptismum, de Virgilio item presbytero, ejusque alio errore. De sede metropolitana non Coloniae, sed Moguntiae defixa. Permittit denique ut sibi deligat successorem.

Reverentissimo et sanctissimo fratri Bonifacio coepiscopo Zacharias servus servorum Dei.

Sacris liminibus beati apostolorum principis Petri, et nostris obtutibus praesentatus praesens Burchardus, dilectus nobis episcopus, fraternae sanctitatis tuae nobis attulit affatus, per quorum scriptum tenorem agnovimus magnum habere certamen, et studiose elaborare fraternitatem tuam in praedicatione evangelii Christi Dei nostri, et exhortatione sanctae catholicae et orthodoxae rectae fidei, quam a redemptore nostro Deo et Domino Jesu Christo, per institutum a se beatum principem apostolorum Petrum, et vas electionis Paulum, omnesque apostolos traditam suscepimus. Quibus agnitis, etsi peccatores extensis ad aethera palmis omnipotenti Deo immensas egimus gratias, petentes ejus ineffabilem divinitatem, ut multo amplius confirmet atque corroboret cor fraternitatis tuae, et sospitem atque robustum corpore annuat permanere, usquequo ejus divinitatis te superstitem in hac jusserit esse vita, ad perficiendum ministerium tibi impositum, et ad portandum lucrum animarum in diem Christi Jesu, ut illam merearis audire vocem desiderabilem, quam dicturus est Dominus diligentibus se: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum paratum vobis ab origine mundi. Erant autem inserta in eisdem tuis affatibus diversa capitula, de quibus judicium et consilium atque solatium sedis apostolicae tibi dirigi flagitasti. Primum capitulum pro synodo provinciae, in qua natus et nutritus es, quam et in gentem Anglorum et Saxonum in Britannia insula primi praedicatores ab apostolica sede missi, Augustinus, Laurentius, Justus, et Honorius, et novissime tuis temporibus Theodorus ex Graeco Latinus ante philosophus, et Athenis eruditus, Romae ordinatus, pallio sublimatus, ad praefatam Britanniam transmissus, judicabat et gubernabat. In illa tale decretum et judicium firmissime praeceptum, et diligenter demonstratum esse dignoscitur, ut quicunque sine invocatione Trinitatis lotus fuisset, sacramentum regenerationis non haberet. Quod omnino verum est, quia si mersus in fonte baptismatis quis fuit sine invocatione Trinitatis, perfectus non est, nisi fuerit in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizatus. De illo autem quod per quosdam affirmari scripsisti, ut si evangelicis quis verbis, invocata Trinitate, juxta regulam a Domino positam, quicunque mersus esset in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, quod sacramentum sine dubio haberet: et ita fortiter verbis evangelicis fuisset consecratum baptisma, ut quamvis sceleratissimus quisque haereticus, vel schismaticus, aut latro, aut fur, sive adulter, hoc homini petenti ministraret, tamen Christi esset baptisma verbis evangelicis consecratum: et e contra, licet minister justus fuerit, si Trinitatem juxta regulam a Domino positam in lavacro non dixisset, verum baptisma non esset quod dedit. De illis itaque immundis et incertis viris haereticis atque schismaticis, qui in nomine Trinitatis petentes baptizant; sed et de his qui sine invocatione Trinitatis mergunt in fonte baptismatis, fraternitati tuae notum est quid de illis sacrorum canonum series continet, quod et tenere te firmiter hortamur. Scriptum quippe est dicente Domino: Sancti estote, quoniam et ego sanctus sum. Quod suscepisti, frater, a praedecessore nostro sanctae recordationis Gregorio, hujus apostolicae sedis pontifice, in eo permane, et ab evangelica et apostolica, seu sanctorum Patrum tradita doctrina nullo modo declines: sed indutus loricam fidei et galeam salutis, viriliter contra nequitiam diabolicae fraudis apostolicam praesentando vicem resiste. Scriptum namque est: Ecce dedi faciem tuam potentem adversus faciem eorum, et constantiam tuam confortabo adversus contentiones eorum, et erit fortior petra constantia tua. Pro sacrilegis itaque presbyteris, ut scripsisti, qui tauros et hircos diis paganorum immolabant, manducantes sacrificia mortuorum, habentes et pollutum ministerium, ipsique adulteri esse inventi sunt et defuncti; modo vero incognitum esse, utrum baptizantes Trinitatem dixissent, an non; et timent illi qui vivi sunt, quod in tali ministerio non sint baptizati: quibus respondens, jussisti omnes baptizare. Hoc quoque observasse in dicta synodo sacerdotes, ut qui vel unam de Trinitate personam in baptismo non nominaret, illud baptisma verum esse non posset: quod pro certo verum est, quia qui unam ex sancta Trinitate confessus non fuerit, perfectus Christianus esse non potest. Qui enim confitetur Patrem et Filium, si confessus non fuerit Spiritum sanctum, nec Patrem habet, nec Filium: et qui confessus fuerit Patrem et Spiritum sanctum, et Filium non fuerit confessus, nec Patrem habet, nec Spiritum sanctum, sed vacuus est a gratia divina. Eos autem quos reperisse affata est fraternitas tua pseudosacerdotes, multo majoris numeri quam catholicos, erroneos simulatores sub nomine episcoporum vel presbyterorum, qui nunquam ab episcopis catholicis fuerunt ordinati, illudentes populo, et ministeria Ecclesiae confundentes et conturbantes, falsos[ Ed. Rom., aut falsos], gyrovagos, adulteros, homicidas, molles, masculorum concubitores, sacrilegos, hypocritas, et multos servos tonsuratos, qui fugerunt dominos suos, servos diaboli transfigurantes se in ministros Christi, qui sine episcopis proprio arbitrio viventes, populares defensores habentes contra episcopos, ut sceleratos mores eorum non confringant, seorsum populum consentaneum congregant, et illud erroneum ministerium non in Ecclesia catholica, sed per agrestia loca, per cellas rusticorum, ubi eorum imperita stultitia celari episcopos possit, perpetrant: nec fidem catholicam paganis praedicant, nec ipsi fidem rectam habent, sed nec ipsa verba solemnia, quae debet unusquisque catechumenus, si talis aetatis est ut jam intellectum habeat, sensu cordis sui percipere et intelligere, nec vocant[ Ed. Rom., docent], nec quaerunt ab eis quos baptizare debent, id est, Abrenunciare Satanae, etc. Sed neque signaculo Christi eos muniunt, quae praecedere debent baptismum: sed nec aliquam credulitatem unius deitatis, et sanctae Trinitatis docent, neque ab eis quaerunt ut corde credant ad justitiam, et oris confessio fiat illis in salutem. Hos itaque ministros Satanae, et non Christi, ubicunque repereris, charissime nobis, aggregato provinciali et sacerdotali collegio, omni modo devita, et sacerdotali honore privatos sub regula monachica et poenitentia submissos, vitam finire ordinabis: ut carne afflicti quandoque ad viam rectitudinis redeant, et si corde crediderint, oris eorum vera confessio illis fiat in salutem. Si vero non fuerint conversi, tua praedicantis non periet justitia. Habebis enim solatiantem te contra nequitiam malignantium, sanctorum apostolorum et caeterorum probabilium Patrum canonicam sanctionem. Confortare itaque, reverentissime mihi, et praevale in lege, et in Evangelio Christi, et praedicatione catholicae ac orthodoxae fidei, quia ipsa glorificabit te. Tribulatio enim corporis nostri temporalis est, et finem habet; probatio autem, spem: Spes vero non confundit, ut ait Apostolus, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis. Quis namque nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angustia? et caetera. Et si dejicimur, frater, non perimus: consecramus autem mortem Jesu in corpore nostro, ut vita Jesu in die adventus sui fiat in corpore nostro manifesta, sicut per ejus divinam edocti sumus vocem: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam eorum est regnum coelorum. Conforta itaque et delectissimos nobis omnes orthodoxos episcopos et sacerdotes atque levitas, vel clericos, vel religiosos abbates, et monachos, seu gloriosissimos duces, cunctosque optimates Christianae legis servatores, ut nobis sint adjutores contra adversarios orthodoxae fidei, omnesque haereticos et schismaticos, quatenus et ipsi de fructu boni operis gaudere mereantur in coelestibus regnis, sicut scriptum est: Qui vicerit, faciam illum columnam in templo meo, et scribam super illum nomen meum. Interea scripsit reverenda fraternitas tua, reperisse quemdam presbyterum genere Scotum, nomine Samson, errantem a via veritatis, dicentem et affirmantem, sine mystica invocatione, aut lavacro regenerationis, posse fieri catholicum Christianum per episcopalis manus impositionem. Hic autem qui dicit hoc, vacuus est Spiritu sancto et alienus a gratia Christi, atque a consortio sacerdotali abjiciendus. Quis enim, nisi baptizetur, juxta praeceptum Domini, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, et sic per manus impositionem consecretur, potest esse catholicus? Hunc nequissimum virum talia praedicantem ab Ecclesia sancta Dei condemnatum expelle. Illos autem viros qui ab haereticis baptizati sunt, et dubietas tenet quod in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, non sint baptizati, inquisita rei veritate, si ab erroneis sacerdotibus baptizati sunt, hos sine dubio, juxta praedecessoris nostri bonae memoriae Gregorii papae et sacrorum canonum traditum tibi mandatum, implere non omittas, ne in aeternum pereant, sed potius evangelica consecratione salventur. Intuiti autem sumus et volumen a te directum universis episcopis, presbyteris, diaconibus, vel caeteris religiosam vitam degentibus, de unitate fidei catholicae et doctrina apostolica scriptum, et valde nobis acceptabile esse cognoscas, quoniam per Spiritus sancti gratiam in te diffusam, charissime, hoc operari studuisti. Interea per alia scripta fraternitatis tuae petisti, ut sacerdos a nobis dirigatur in partibus Franciae et Galliae ad concilia celebranda. Sed dum, Deo propitio, tua sanctitas superstes existit, quae sedis apostolicae et nostram illic praesentat vicem, alium illic dirigere necessarium non est. Quos autem repereris, amantissime frater, habentes scientiam sacrae doctrinae, et sanctam tenentes legem, atque orthodoxam sine dubio defendentes fidem, hos mittere stude, in quibus praevideris locis, ad praedicandum verbum salutis. Concilia vero aggregatis episcopis provincialibus, ut tibi et ubi rectum videtur, celebranda procura, et quos deviantes inveneris, confunde facies eorum ignominia, ut sint coram hominibus sine honore. Dominus enim Deus noster erit tecum. Suscepimus vero et chartam conscriptam verae atque orthodoxae professionis et catholicae unitatis, quam cum dilectissimis nobis episcopis partis Francorum tua direxit reverenda fraternitas, quam reserantes nimio gaudio sumus repleti, innumerabiles gratias agentes Deo Patri omnipotenti, quia unanimitatem eorum ad societatem nostram revocare dignatus est, ut spiritualis eorum mater sancta laetetur Ecclesia. Nostra autem vice, charissime, omnes in osculo pacis Christi saluta: quia et nos dilectioni eorum gratias agentes apostolicas misimus litteras. Nam et hoc intimatum est a tua fraterna sanctitate, quod Virgilius ille, et nescimus si dicatur presbyter, malignatur adversum te, pro eo quod confundebatur a te erroneum se esse a catholica doctrina, immissiones faciens Otiloni duci Bajoariorum, ut odium inter te et illum seminaret, aiens quod et a nobis esset absolutus, ut unius defuncti ex quatuor illis episcopis, quos tua illic ordinavit fraternitas, dioecesim obtineret: quod nequaquam verum est, quia mentita est iniquitas sibi. De perversa autem et iniqua doctrina ejus, qui contra Deum et animam suam locutus est, si clarificatum fuerit ita eum confiteri, quod alius mundus, et alii homines sub terra sint, seu sol et luna, hunc, habito consilio, ab ecclesia pelle, sacerdotii honore privatum. Attamen et nos scribentes praefato duci, evocatorias praenominato Virgilio mittimus litteras, ut nobis praesentatus, et subtili indagatione requisitus, si erroneus fuerit inventus, canonicis sanctionibus condemnetur. Qui enim seminat dolores, ipsi metunt eos. Sic enim scriptum est: Perversae cogitationes separant a Deo: probata autem virtus corripit insipientes. Pro Sidonio autem supradicto et Virgilio presbyteris quod scripsit sanctitas tua cognovimus. Illis quidem, ut condecebat, scripsimus comminando: tuae autem fraternitati plus credulitas quam illis admittitur. Si autem placuerit Domino, vita comite, sedi apostolicae eos missis apostolicis litteris, ut praelatum est, evocamus: Docuisti enim eos, et non susceperunt, et factum in illis sicut scriptum est: Sapientiam qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Arenam, et salem, et massam ferri facilius est portare, quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium: quoniam qui minoratur corde, cogitat inania: et vir imprudens et errans cogitat stulta. Non ergo ad iracundiam provocetur cor tuum, frater: sed in patientia tua ubi tales repereris admone, obsecra, argue, increpa, ut convertantur ab errore ad viam veritatis: et si conversi fuerint, salvasti animam eorum; si vero in duritia permanserint, mercedem ministerii tui non perdes. Illos autem juxta vocem Apostoli devita. Alia denique scriptura tuae fraternitatis continebat quod jam olim de Agrippina civitate scripsisti, quod Franci non perseveraverunt in verbo quod promiserunt, et nunc moratur tua fraternitas in civitate Moguntina. Petisti autem ut cum nostro consultu, superveniente tibi senectute, et plena dierum aetate, atque imbecillitate corporis, si invenire potueris alium, in eamdem sedem, in qua praees, pro tui persona debeas collocare. Tu vero, charissime, legatus et missus es, ut fuisti, sedis apostolicae. Nos vero, adjutore Deo, consilium praebemus tuae reverendae sanctitati, ut pro salute animarum rationabilium factore Christo, sedem quam obtines sanctae Moguntinae Ecclesiae nequaquam relinquas: ut impleatur dominicum in te praeceptum: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Sin vero, si Dominus dederit juxta tuam petitionem hominem perfectum, qui possit sollicitudinem habere et curam pro salute animarum, pro tui persona illum ordinabis episcopum, eritque in Evangelio tibi credito, et ministerio Christi portando in omni loco requirens et confortans Ecclesiam Dei. Oramus itaque Dominum et Redemptorem nostrum, ut sacris interventionibus sanctae suae genitricis semper virginis Mariae dominae nostrae, et beatorum principum apostolorum Petri et Pauli, orantem pro nobis fraternam sanctitatem tuam sospitem et incolumem conservare dignetur. Deus te incolumem custodiat, reverentissime et sanctissime frater. Data Kalendis Maii, imperante domino piissimo Augusto Constantino a Deo coronato magno pacifico imperatore, anno XXIX, post consulatum ejus anno VII, indictione 1.