Reader

SERMO XIII. De virtute perfectae obedientiae, et de singulari praerogativa ipsius: et qualiter votum obedientiae usque ad mortem in Christo, in professione Regulari intelligendum sit.

SYNOPSIS SERMONIS.-- 1. Submissa sui in dicendo excusatio.-- 2. Professionis in ordine Praemonstratensi forma, cum praecedentium anacephalaeosi.-- 3. Religionis culmen obtinet obedientia, virtutum omnium robur, incrementum, materia; quibuscunque sacrificiis Deo acceptior.-- 4. Inobedientes cum idololatris et ariolis compositi, parique supplicio digni; obloquentis introductio.-- 5. Si quidam ad jubendum indiscreti praelati, ne temere dentes mordaces infixeris.-- 6. Nolle obedire damnabile est. In praeceptis tamen nimis gravibus aut impossibilibus licet propriam infirmitatem attexere.-- 7. Quod subreptio veniale, contemptus obedientiae mortale constituit. Unde lapsus protoplasti tanti ponderis.-- 8. Singulare inobedientiae exemplum in propheta vero Dei ad regem misso examinatur.-- 9. Praeconium vere obedientis, cujus norma in Davide et Samuele ostensa.-- 10. Typus obedientis in verbis Virginis matris expensus. Praejacet obedientiae humilitas, superbia rebellioni.-- 11. Superbiae fastus, deinde obedientiae contemptus, postremo sequitur culpa reatus.-- 12. Obedientiae castra nullis casibus, nullo tempore deserenda, exemplo Salvatoris nostri Dei.-- 13. Ab Apostolo talis obedientiae forma elicita, quam gradu quarto reponit S. Benedictus.-- 14. Obedientia usque ad mortem requirit tolerantiam et perseverantiam.-- 15. Obedientia in Christo prae se fert normam justitiae et rectitudinem intentionis internae.-- 16. Obedientiae stimulus est hic placendi Christo, et cum eo aeterna mercede fruendi appetitus.

Loqui charitati vestrae, dilectissimi fratres, aedificationis vestrae desiderium nos compellit; sed propria nobis imperfectio silentium indicit. Et fortia quidem, ex parte, sunt nonnulla, quae debemus; sed debiles, et invalidi ipsi sumus. Magna dissimilitudine, et longa sibi intercapedine ab invicem distant, quae videntur in nobis; et quae a nobis audiuntur: Ut vox quidem, vox Jacob sit, manus autem, manus sint Esau. Auris audiens admiratur nos, sed indignos se nos judicat oculus videns; quia longe alii sumus praesentes in facto, quam verbo absentes. Nam, ecce saepe pulchrum hominem depingimus, ipsi pictores foedi sumus. De velocissimo tigridum cursu disserimus, pallidae, sub lutosa palude nostra, vix repentes ranunculae, et intra distortam involutae testam testudines molles. Leonum in medium vires afferimus nos agilitate non agili, sub nostro pulvere moventes formicae magis, quam viventes. In corpus solare aquilam limpidissimum docemus infigere visum, talpae suffodientes, lumen non ferentes, nec scientes solem. O quanta insipientia haec; sed nec insania minor! Cur non manet manus mea super os meum? Quare non digito compesco labellum? Sed libet, nec licet; excusare vix conceditur, nam recusare ex toto negatur. Est autem in causa sola voluntas vestra, importuna satis: nescio, ut pace vestra dixerim, an justa. Et ideo, dum vestra coactio praevalet, nostra excusatio locum non habet. Nempe vox vestra est: Loquimini ad cor Jerusalem, et advocate eam; nisi forte, quod absit! suae invidetis aedificationi. Ne abscondatis frumenta in populis, nisi forte eorum pro nihilo habetis maledictionem. Petunt parvuli panem, frangite eis, nisi forte eorum non amatis refectionem. Talium itaque rationum uncinis, a claustris silentii nostri, 311 extrahitis nos, ut jam in ejus non audeamus penetralibus latere, cum tamen ad publicum locutionis confundamur prodire. Annuimus ergo, et gerimus vobis morem, dedentes nos vobis ex toto, ut simus vestri, et fruamini nobis, ut libuerit in Domino; quatenus et nos vobis fruamur in ipso.

Circa ipsa primi sermonis exordia, a quo iste in ordine decimus tertius est, tria quaedam breviter perstrinximus, de quibus in duodecim sermonibus, qui hunc praecedunt, vestram dilectionem allocuti sumus: videlicet dignitatem ordinis, habitus significationem, et robur professionis nostrae. Eousque vero nostra in eis, quam ad vos habuimus, locutio perducta est, ut ipsa verba Regulae Patris nostri Augustini, qua potuimus expositione sigillatim discutere compulsi simus: causam inde accipientes, et occasionem, ut in professione nostra de eadem faceremus Regula mentionem, eo scilicet modo, quo vovere solemus: secundum Evangelium Christi, et secundum apostolicam institutionem, ac secundum canonicam Regulam beati Augustini. Quae autem illa sint, quae ad ordinis dignitatem, ac habitus significationem, atque ad ipsam nostram pertinent professionem, prout nobis occurrere potuit, et quantum ipsa nobis, de qua agebamus, materia occasionem praebuit, utinam tam sit a vobis fructuose auditum, quam est a nobis profuse ostensum! Est itaque ordo verborum, quae in professione nostra continentur, hunc habens modum: Ego frater N. offerens trado me ipsum Ecclesiae sanctae Dei Genitricis Mariae, et promitto conversionem morum meorum, et stabilitatem in loco secundum Evangelium Christi, et secundum apostolicam institutionem, et secundum canonicam Regulam beati Augustini. Quae quidem singula, una cum his, quae ad ordinis dignitatem, et habitus nostri spectant significationem, qualiter intelligenda sint, in his sermonibus superioribus, prout potuimus, vobis explicare curavimus. Verba vero, quae istis in professione eadem succedunt, sunt haec: Promitto etiam obedientiam usque ad mortem in Christo, praefatae Ecclesiae Patri, et successoribus ejus, quos sanior pars congregationis canonice elegerit.

Magna, fratres mei, et fortia sunt, quae in professione nostra, de qua hucusque egimus, praecedunt; sed unum est praevalidum, et sublime sanctae Religionis insigne, quod reliqua pariter et commendat, ut acceptabilia sint; et confirmat, ut durabilia sint. Ipsum, si quaeritis quodnam sit, locum inter virtutes caeteras obtinet praecelsum; et culmen, si sic dicere fas est, singulare: pretiosa et gloriosa, inquam, virtus obedientiae, universis conferens virtutibus caeteris et sanctitatem, ut placeant; et robur, ut maneant. Sine ea namque, nec sanctitatis illis adesse poterit fulgor, nec perseverantiae robur. Sine ea nec oblatio tui ipsius vel traditio poterit esse perfecta, nec morum conversio vera, nec stabilitas in loco fructuosa: quapropter cavete vobis, fratres, ne forte, quod absit! qui seminatis multum, inferatis parum: sitque labor multus, et fructus nullus. Ex eo quod multum seminatum est, parum colligitis: si multum in sanctae Religionis exercitiis sudorem expenditis, sed ad meritum aliquod per hoc non pertingitis, dum Patri vestro spirituali inobedientes estis. Totum quippe virorum Religiosorum in sola virtute obedientiae meritum est. En te offerendo tradidisti, et tradendo obtulisti Ecclesiae Dei; sed nihil in his perfectionis aggressus es, si ejusdem Ecclesiae Patri, cui te obediturum promisisti, inobediens es. Promisisti conversionem morum tuorum; sed Patri tuo spirituali nolle obedire, non mores convertere, sed mores pervertere est. An forte de stabilitate in loco blandiris tibi? Nam et illam promisisti; sed mille annis in eo stabilis mane, et ejusdem loci Patri noli obedire: nihil tibi prodest. Nam quid prodesse tibi possit absque obedientiae virtute, vel tui ipsius traditio, et oblatio, vel morum tuorum conversio? Imo saltem quod aliqua esse posset morum tuorum conversio, vel aliquod tibi conferre meritum stabilitas in loco, nec in Christi reperitur Evangelio, nec apostolica censet institutio, nec habet canonica Regula beati Augustini. Quid ergo deest, inquis? Exhibe obedientiam Patri tuo spirituali, et haec omnia prosunt. Contemne exhibere eam, etsi in se aliquid sunt, sed nihil tibi sunt. Idcirco fortassis post illa omnia, de obedientia facis in professione tua mentionem, ut illa pendere ex ista, et quidquid utilitatis habent, ex ista scias eis conferri. Quid enim illa, nisi quaedam sacrificia sunt? Sed ea sine ista non accipit, nec acceptat Deus. Ait namque sanctus Samuel: Nunquid vult Deus holocausta aut 312 victimas, et non potius ut obediatur voci Domini? Utique vult holocausta et victimas, sed cum obeditur voci ejus. Alioquin abominatio sunt ei. Et audite, quod subjunxit: Melior est enim obedientia quam victimae; et auscultare magis quam offerre adipes arietum. Vult itaque victimas, sed obedientis; oblationes, sed auscultantis. Non enim respicit sacrificantes, si fuerint inobedientes: non offerentes, nisi fuerint auscultantes.

Quod si dubitas, ne forte tantum insit obedientiae bonum, audi quantum inest inobedientiae malum. Hoc nobis sanctus Samuel ostendat. Quia quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere. Estne peccatum grande, peccatum ariolandi? Estne scelus idololatriae? Sed non est necesse vestrum ad haec diu praestolari responsum: non enim ignoratur, quid sentitis super his. Videte ergo, quia praesumptionem non arbitratur propheta ipsis ariolis peccatum comparare repugnantis; et idololatris, scelus acquiescere nolentis. Quis in sancta modo Ecclesia ariolos sustineret? Quis vel momento aliquo in grege Catholicorum morari idololatras aequanimiter ferret? Quare non sic sentitur super repugnantibus in conventu et super his qui nolunt acquiescere? Quippe cum par eos constringat culpa, haesitandum profecto non esset de sententia. Fratres, auferte malum a vobis. Non sit impunita inter vos idololatria inobedientiae, non foveantur repugnantes. Sit manus vestra super eos: nec vigeat ullo modo tantum scelus inter vos. Obruantur lapidibus durae correptionis; ejiciantur, si permanere decreverint in foeditate sua, extra castra. Non enim debet esse cum Catholicis habitatio eorum; idololatrae quippe, et arioli sunt exterminandi, et exstirpandi imo fulminandi. Sed substomachans nescio quis sub silenti clamore murmurat indignans ad haec, et agens contra haec. Durus est, inquit, hic sermo tuus. Quis te potest audire? Nimis in sermone tuo saevis, nimis grassaris in locutione tua. Supra modum inobedientes condemnas. Morituros eos asseveras; sed morte eos mori nimis leve putas. Si poenam nosses graviorem, infligendam diceres eis. Hac eos dignos judicas; quia ea esse graviorem ignoras; nimis tamen eam levem esse consideras. Et ego: Quid hoc ad te? Non facio tibi injuriam. Non te vocavi in jus; quia peccantibus calumniam struo. Crucem erexi: quid ad te? Neque enim fur es et latro. Si inducitur Phinees cum pugione transfigens?, non ideo tu adulter es. Inobedientem Saulem corripere Samuel non potest, nisi tu scandalizeris? Idololatras occidit Eliseus: cur irasceris super hac re? Nunquid ego sum, Rabbi, ait Judas; et tacuit Petrus. Cur super uno, qui traditurus erat Dominum, ipse sciscitatus est? Confusio tibi, quod fornicantibus Paulus minatur virgam; quod Eliseus mentientis, et avari poenam Syri efficit lepram? Philargiriam Ananiae et uxoris suae Petrus percutit; et tu inde murmuras?

Non, inquis, et horum omnium nihil ad me; sed excedere mihi videris, et quantum ego conjicere possum, usque ad internecionem tuus mucro desaevit. Nam Simeon, et Levi fratres vasa dicuntur iniquitatis bellantia a patre, quia in furore suo occiderunt virum, et in voluntate sua suffoderunt murum. Nimietatem eorum reprehendit discretio paterna furori eorum maledicens et indignationi. Nec injuste quidem; quia illi, etsi justum, injuste exsecuti sunt. Denique illi pertinaciam, et huic duritiam inesse agnovit; ideo utrique maledixit. An ignorans, quod periculosa sit desperatio, in tantum inobedientiae exaggeras mala, ut oblivioni tradas infirmitatem temporis hujus. Non enim sunt moderni, ut fuerunt antiqui. Nunquid tu angelus es? Et si modo es, nunquid semper fuisti? Prius Petrus negavit, et post suas Dominus ei oves pascendas commisit.

Si tam gravis est inobedientiae culpa, quis salvari poterit? Et maxime de modernis, inter quos tot inveniuntur indiscreti ad jubendum praelati, quot pigri ad obediendum subjecti. Nimis parum dixi, tot eos asserens; audacter enim dicere potui, longe plures esse in imperando immoderatos illos, quam ad parendum non voluntarios istos. Ecce leva oculos tuos, et erige aures tuas, et attende, qui imperant, quae volunt, non quae debent; jubent quod libet, non quod expedit; praecipiunt secundum voluntatem, non secundum rationem. Da mihi vel unum eorum, qui hanc vocem non assumat sibi:

Non solum autem, sed et leges subjectis duras, et valde difficiles ad libitum suum promulgant; alligantes, ut Deus dicit, onera gravia, et importabilia, et imponentes in humeros hominum: ipsi autem 313 extremo digito suo nolunt ea movere( Matth., XXV, 4). Cui ego: Nimis frontose christos Domini tangis; nimis praesumptuose in prophetis ejus malignaris; nimis superbe ponis in coelum os tuum. Cave, ne dum nimium de tuo robore confidens arcam Domini manu temeraria contingere praesumis: percussione etiam ab eo mortifera feriri merearis. Noli tuorum seniorum vitam superbe scrutari; noli eorum malitiose actus discutere; noli eorum conversationem, licet reprehensibilis sit, elata mente, et voce tumida reprehendere. Agnosce eorum auditorem te esse, non judicem; et jussis eorum debere te per obedientiam obtemperare, non eorum vitam et conversationem per superbiam condemnare. Revoca ad mentem votum tuum, quod distinxerunt labia tua: quod tale est: Promitto obedientiam praefatae Ecclesiae Patri. Cujus Ecclesiae, nisi illius, cui te tradidisti? Sed et illud Apostoli noli oblivisci: Obedite praepositis vestris, et subjacete eis. Et illud: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit. Nescis quia praecepta eorum, praecepta Dei sunt? Nescis quia vice et loco summi praelati tibi praesunt? Nescis quia qualescunque illi sint, eorum successores sunt, de quibus dicitur: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Num mente excidit illud Apostoli: Non est potestas, nisi a Deo: quae autem sunt, a Deo ordinata sunt. Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Qui autem resistit, quod sequitur avertat a te Deus. Et quidem non avertet subsequens, nisi tu a te dimiseris praecedens.

Et ille: Quis, inquit, poterit salvari? Nam est quorumdam sententia: quod subjectos praelatis non parere, damnationem est sibi acquirere; et in crimen inobedientiae corruere, peccatum est mortale committere. Num, inquam, tu sententiam hanc veram esse discredis? Quis ergo, inquit, poterit salvari? utique qui Patri suo spirituali vice Dei sibi praesidenti humiliter, alacriter et stabiliter satagit obedire. In tali obedientia salus; quia et in ea meritum sanctitatis existit, et ex ea praemium felicitatis provenit; in qua bonos discipulos et humilitas reddit mansuetos, et alacritas promptos, et stabilitas perseverantes. Et quis, inquit, talem obedientiam universis valet seniorum praeceptis exhibere? Quis eorum singula, et admittere jussa, et omittere valet prohibita? Quia tam multa jubent, tam multa probibent, ut nec numero queant includi, nec memoria retineri. Non te, inquam, pro oblivione nimis crudeliter judicamus: verumtamen timere potes, ne dum praecepta seniorum oblivisceris, oblivioni et ipse a Deo tradaris. Et ille: Durus est, inquit, hic sermo. Et quid, quod tam gravia plerumque jubent, ut ea obediendo exsequi non possimus? Homines quippe sunt, licet super homines sint. Et multoties modum in praeceptis suis tenere vel ignorantia nesciunt, vel superbia contemnunt, vel quod multis eorum solet esse pertinacia propria nolunt, vel certe oblivione negligunt, imperiti, elati, obstinati, obscurati. Nec, inquam, te pro impossibilitate condemnamus. Et tamen quando tibi a praelato tuo etiam quae impossibilia videntur, injunguntur, si in sua sententia persistens te relevare noluerit, sicut beatus in Regula monachorum dicit Benedictus, in Deo confidens cum fide, quod tibi jubetur, et humilitate aggredi debes. Haec enim ipsius in eadem Regula super hoc verba sunt. Si cui fratri aliqua forte gravia, aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubentis imperium cum omni mansuetudine, et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas, ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo, aut resistendo, vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam in sua sententia Prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei obediat. Ecce quod nec gravia admodum, nec ipsa etiam impossibilia, cum tibi forte per praeceptum imponuntur, bonum est ut recuses, quamvis tibi licitum sit, ut tuam humiliter infirmitatem excuses.

Valde, inquit, durum est, quod dicis: dum juxta has allegationes tuas in transgressione praeceptorum, quae a nostris senioribus sunt promulgata, oblivio et impossibilitas, etsi ex toto fortassis non condemnat plene tamen non excusat. Et quid, quaeso in transgressione condemnas? Et ego: Plenum contemptum. Si enim per oblivionem tibi forte surripitur, ut senioribus tuis in praeceptis, vel prohibitis eorum inobediens sis, peccasti quidem, sed venialiter, si tamen agnoscens statim reatum tuum, et humiliter eum confiteris, et plene pro eo satisfacis, et de caetero te emendare satagis. Quod si per contemptum et superbiam, per tumorem et rebellionem jussa, quod absit 314, abjicis seniorum, peccatum nimirum admisisti nimis grave, et si in eo perseveraveris, damnabile et mortale. Durus est, inquit, hic sermo. Sed si haec ita sunt, de maximis haec praeceptis aestimo debere intelligi. Ego autem ad haec. Quae, inquam, maxima putas esse praecepta? Maximum, inquit, videtur praeceptum, quo nobis jubetur diligere Dominum Deum nostrum: et caetera in hunc modum. Sunt, inquam, maximae quidem, quae in hunc modum sunt, praeceptiones et prohibitiones; verumtamen non solum in talibus, sed etiam in caeteris, quae parva videntur, quae tamen secundum Deum a senioribus promulgantur, praeceptis et prohibitis, et oblivio obnoxia est peccato, et contemptus damnationi. Et si in aliquo haesitas super hoc, accipe conveniens exemplum. Prohibitum est in paradiso primo illi parenti nostro ab ipso universitatis Auctore, ne de ligno comederet scientiae boni et mali. Si autem superficiem prohibiti attendimus, non videtur grande fuisse, quod primus homo transgressus est. Quid ergo dicimus? Quod injustus in hoc Deus fuit, qui pro modico conditum tam excellenter a se hominem ab amoenitatis loco in hoc tenebrosum exsilium ejecit? Et ille. Absit, inquit: Non eum pro modico ejecit; quia, etsi magnum non videtur esse quod prohibuit, magnus tamen ille, et vere magnus, utpote cujus magnitudinis non est finis, qui prohibuit. Et quid, inquam, ad ipsum transgressorem ipse, qui prohibuit? Multum, inquit, per omnem modum. Primum etenim diligenter ei considerandum fuit, quisnam fuerit ille qui prohibuit; et secundum ipsum metiri prohibitum suum. Et quare, inquam, pro eo quod magnus ipse, magnum consequenter et ejus prohibitum fuit? Propter magnam, inquit, ut sic loquar, jubentis voluntatem. Quomodo, inquam, intelligis istud? Omne, inquit, Dei praeceptum et prohibitum ea est voluntate suscipiendum, ea etiam exsequendum, qua est injunctum. Illud namque majus minusque praeceptum et prohibitum est, quod magis minusque constat velle eum, qui praecipit et prohibet. Et ideo pro excellenti et magna voluntate jubentis sic modicum, sicut magnum Dei prohibitum debuit ille primus homo vitare; dum constet ipsum Dominum tam magna, tamque excellenti voluntate voluisse prohibitum suscipi modicum, quam magna, quamque excellenti voluit suscipi magnum. Consequens, inquam, videtur ex his esse, quod multum primus ille parens peccavit. Quam horribile, inquit, et immane peccatum commisit, poena subsequens non solum in eo, sed etiam in nobis evidenter ostendit. Nec tamen, inquam, ut tu dicis, tantum erat ei damnabile, quod prohibitum non tenuit, quantum quod in hoc prohibentem contempsit.

Sic, inquit, dico. Et ego: Quare ergo in eorum nunc praeceptis et prohibitis, licet minimis, qui ejus vicem tenent, contemptum simili modo non concedis esse damnabilem, cum ipso testante, qui hos spernunt, se spernant? Et ecce quiddam tibi dico, quod magis recognoscas, quam agnoscas; quod reminiscens, sic obstupescas, ut non mediocriter extimescas. Missus dudum a Judaea in Samariam a Domino ad regem idololatram propheta; eique inter caetera injunctum est, ut cibum vel potum in eodem loco non sumeret sed peracto pro quo missus fuit negotio, jejunus rediret. Quod facere paratus fuit, idque sibi injunctum esse confessus est, et non negavit. Ivit, et rediit; utinam de reditu non rediret! Sed secus contigit; nam deceptus est, et deceptus, reductus est. Mandatum praeterivit, et ex ore seducentis praesentem intellexit culpam, audivit poenam futuram. Confregit eum leo, et ad puniendam transgressionem, solam ab eo mortem exegit corporalem. Quod exinde quam maxime innotuit quod cui viventem occidere datum fuit, occisum contingere non licuit. Non solum autem: sed et cadaver custodivit, a quo animam excussit, nec etiam asinum laesit. Attamen si superficietenus consideramus, poenae crudelitas culpae videtur modum excessisse. Si igitur vir Dei iste non oblivione sibi absens effectus, sed falsi prophetae mendacio seductus, pro eo, quod etiam Domino obedire volendo, in loco comedit prohibito, sed sibi jam ut aestimabat, concesso, leoni ad devorandum traditus est: quid de te judicas, qui seniorum tuorum praecepta et prohibita non per oblivionem, sed per contemptum transgrederis? Et ille ad haec: Super omnia, inquit, quae de hac re dixisti, verba, hoc me exemplum magis perterret. Nullatenus enim, ut arbitror, in illo loco vir ederet, nisi Dominum, et suum locum prohibitum mutasse, et ut comederet 315, putaret praecepisse. Nam et ideo, ni fallor, comedit, quia in hoc se Domino obediturum putavit. Hoc quippe ejus videntur verba innuere, quae regi et prophetae eum ad prandium invitantibus respondit. Et ego ad haec: Quid itaque in hoc tibi facto innuitur, nisi ut id, quod tibi a praelato audis prohiberi, nullo modo audeas postea alicujus suggestionibus commutare, nisi in eumdem seniorem tuum certissime agnoveris mutasse? Collige ergo ex his, quanta debeas sollicitae ac sincerae humilitatis devotione Patris tui spiritualis praecepta ac prohibita non magna solum, sed et quae modica videntur, venerari.

O tu tamen caeterarum virtutum obedientia, quae sola eas aeternitate facis coelestis praemii dignas? Ubique tutus incedit verus, et sincerus obediens, et de mercede necesse non habet dubitare. Sed ubi invenietur ille, et quis ille est? Utique qui totus, et ex toto ad nutum pendet praesidentis, nihil penitus sibi retinens de se, quo se ad ejusdem nutum[ al. ad eumdem praelatum] in aliquo non inclinet minorem, nullumque ei unquam vel usquam praejudicium faciens: sed paratus eum sequi, quocunque ierit; ei se conformans, et secundum eum informans, ambulans ad illum, sed prae illo; nullo modo volens vel contrahi citra, vel progredi ultra. Quis est hic, et laudabimus eum? fecit enim mirabilia in vita sua. Et quae vita ejus? Certe obedientia; quia sic apud eum vivitur, et in ipsa vita spiritus ejus. Si ipsa itaque vita ejus, quae in hac vita mirabilia facit, profecto quod modo breviter tetigimus, nonne mirabile judicas hominem ex toto voluntatem suam alterius dedere voluntati ipsumque suum non esse? Ad jussum praelati sui omnis motus suus; et ut ille movet, sic et iste se movet. Ecce, dico tibi, leva oculos tuos, et vide milites coelestium castrorum, et pinguem hujus, de qua loquimur, virtutis apud eos scrutare medullam. Appareat tibi sanctus David; et appareat ingrediens, et egrediens, et pergens ad imperium regis. Est ad secretum contemplationis ingressus; est nihilominus et ad publicum actionis egressus. Sed forte, uterque aeternae tunc solummodo erit causa et occasio salutis, cum neuter fuerit, nisi ad imperium regis. Nam ipse pergit, qui in utroque salubri exercitio isto proficit. Sed pergendum ad imperium regis; quia tunc solum in isto pergente profectus augetur spiritualis, cum ex toto se inclinat ad nutum praesidentis. Est autem et aliud simile huic. Egrediebatur quoque David ad omnia quaecunque misisset eum Saul; formam tibi in hoc perfectae obedientiae praebens. Non ad quaedam, sed ad omnia hic ejus egressus erat: ut nihil tibi excipiendum scias ex omnibus, quae tibi imponuntur. Et quid sequitur? Et prudenter se agebat: ut agnoscas videlicet, et egredientem fuisse alacrem, et agentem efficacem. Audi alium: Loquere, Domine, quia audit servus tuus. Hoc autem reddere vocanti responsum, suus eum docuit Magister. Neque enim aliud reddere sic vocatus debuit. Tu, inquit, loquere, nam ego audiam. Loquere dixit: et ibi substitit; nec quid foret loquendum, expressit. Non hoc, inquam, expressit: promptum tamen se ad ejus locutionem habere auditum non tacuit. O vocem ex corde dilatato prolatam! Loquere, Domine, quia audit servus tuus. Hoc est dicere: Nihil excipio, nullum tibi praejudicium facio; in tua voluntate sit, quid loquaris; nam quidquid illud fuerit, ego audiam.

Audi adhuc vocem aliam similem huic: Fiat mihi secundum verbum tuum. Secundum cujus verbum? Secundum verbum angeli; nam ipsum alloquebatur. Et quis iste? Fortassis praelatus tuus est, spiritualem tibi et conceptum evangelizans, et partum. Nam labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus; quia angelus Domini exercituum est. Et quam scientiam custodiunt labia sacerdotis tui angeli Domini? Ecce concipies, et paries. Concipies: hoc est, quod spectat ad veram salutem, in affectu purae cogitationis comprehendes. Paries, hoc est, ipsum verae salutis affectum ad effectum bonae actionis perduces. Quae lex exquiritur de ore ejus? Quomodo fiet istud? Et interrogatio quidem necessaria valde. Nam unde dicit, quomodo fiet istud, nisi de eo, quod praedictum est ad eam: Concipies, et paries? Hujus conceptus, hujus et partus quaerere modum, quis ignorat esse saluberrimum? En quaere ab angelo legem, requirens ex ore ejus, juxta illud: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi, nam nuntiare angelus non omittit. Et quid ei ait, qui nuntiavit? Fiat mihi secundum verbum tuum( Luc. I, 38). Praemisit quoque: Ecce ancilla Domini. Quasi vocis subsequentis causa fuerit ista praecedens: et quidem ita est. Nisi enim praemitteret: Ecce ancilla Domini; nullo modo subjungeret: Fiat 316 mihi secundum verbum tuum. Quo spectare haec omnia putas? Eo certe ut, cum tibi aliquid imponit vox praesidentis, quod ad puritatem attinet mentis, et utilitatem redolet operis( nam hoc est dicere, concipies, et paries filium): hoc eamdem vocem excipias responso, et dicas: Fiat mihi secundum verbum tuum. Secundum, inquit, verbum tuum, non secundum velle meum. Locutus es ad me: fiat mihi secundum verbum tuum. Non revertetur ad te vacuum; sed faciet, quodcunque vis, et prosperabitur in me, ad quem misisti illud. Fiat ergo mihi secundum verbum tuum. Vox itaque haec obedientiam redolet perfectam, sed oportet praecedere humilitatem profundam. Nisi enim humiliter prius sentias de teipso, non eris promptus in omnibus parere praelato tuo. Nam unde videmus quosdam praeceptis suorum resistere praelatorum? Inde profecto, quia superbi sunt mente cordis sui. Dumque de se supra modum sublimia sentiunt, longe infra eos, qui sibi praesident, cernunt; utque se eis obediendo inclinent, quasi seipsos hoc agentes degenerent, pro quodam magno extremae vilitatis modo habent. Idcirco necesse humilitatem in te praecedere profundam, ut accedere contingat obedientiam perfectam. Accedere, dico, non succedere: ut sic ex humilitatis lenitate alacritatem obedientiae generes, ut istam in te una cum illa perpetues. Porro profundae humilitatis vox ista est: Ecce ancilla Domini. Perfectae vero obedientiae ista: Fiat mihi secundum verbum tuum. Non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei: et idcirco paratus sum, et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua.

Collige ex his, in quantum cavenda sit tibi pestis superbiae. Ipsa namque parit peccatum inobedientiae, quod, cum consummatum fuerit, generat mortem, Unde et in lege scriptum est. Qui autem superbierit, nolens obedire sacerdotis imperio, qui ministrat Domino, ex decreto judicis morietur homo ille, et auferes malum de Israel. Considera, quaeso, seriem verborum. Dicturus poenam, prius tetigit culpam: quia haec ad illam via est. Poena ergo mors est: inobedientia vero ipsa est culpa. Porro inobedientiae causa superbia est: hoc enim in se habet ordo verborum, qui talis est: Qui autem superbierit, nolens obedire sacerdotis imperio. Itaque prius superbiae fastus, deinde obedientiae contemptus. Ideoque humiliare, ut obedias sacerdotis imperio, et decreto Judicis. Hoc est: responde angelo: Ecce ancilla Domini; ut quod sequitur, subjungas: Fiat mihi secundum verbum tuum. Nam ad hoc pertinentia in lege quaedam verba praemittuntur in hunc modum, in quibus dicitur tibi: Facies quodcunque dixerint, qui praesunt loco quem elegerit Dominus, et docuerint te juxta leges ejus. Sequeris sententiam eorum, nec declinabis ad dextram, vel ad sinistram. Quodcunque dixerint, juberis facere; nec ad dextram, nec ad sinistram declinare, ut haec vox tua sit: Fiat mihi secundum verbum tuum.

Votum igitur tuum attende, et quod vovisti, redde votum tuum. Hoc est: Promitto obedientiam Ecclesiae praefatae Patri. Interposuisti vero, usque ad mortem. Et hoc forte ad rem pertinet. In hoc autem verbo duo notanda esse deprehendo: asperitatis videlicet magnitudinem et ipsam finis tui extremitatem. Ut enim de uno primum loquamur, hoc est, te obedire usque ad mortem, pro amore obedientiae aspera quaeque amplecti usque ad mortem. Magna admodum inter virtutes caeteras est virtus obedientiae, qua voluntati alienae tuam supponis. Sed ut plene ac perfecte Deo acceptabilis sit, oportet ut et pura sit. Tunc autem puritatem magnam ac suae praerogativae congruam habet, cum magis exerceri in adversis quam in prosperis gaudet. Amplectatur quaeque adversa inter brachia latitudinis suae; ipsamque mortem, qualiscunque inferri poterit, aggredi, vitam ei sempiternam ingredi sit. Tu ergo ipsam habens comitem, et ducem, per patientiam curre, cum ea propositum tibi certamen aspiciens in Auctorem et Consummatorem fidei Jesum, de quo legis quod humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem. Ecce quod paulo ante dictum est: oportere videlicet, ut humilitas obedientiam praecedat. Nam locuturus hoc in loco de Redemptoris nostri obedientia Paulus, prius de ejus humilitate fecit mentionem; ut ostenderet, ni fallor, non modo difficile, sed et penitus impossibile subsequi istam, nisi contingat praecedere illam. Prius quippe asserit eum humiliatum: deinde obedientem factum; quia et tu, si de teipso humiliter non sentis, Patri tuo alacriter non obedis. Est autem factus obediens usque ad mortem: 317 usque ad ea videlicet toleranda, quae inferunt mortem. Et quid per hoc intelligi voluit Apostolus, quod subjunxit, mortem autem crucis? Ut et per hoc intelligi nimirum commendabiliorem ejus innueret obedientiam; quod eum factum monstravit obedientem usque ad mortem, non solum quidem duram, sed et probrosam; non modo diram, sed et ignominiosam. Nam asperitas in morte; vilitas notatur in cruce. Itaque promisisti obedientiam usque ad mortem, ut eo felicius in futuro pro ea sis remuneratus, sis et sublimius honoratus, quo fueris pro ea in praesenti et durius afflictus et vilior effectus.

Quid ergo tibi videtur? Tu fortassis aestimasti magnum tibi provenire meritum, quando obedis alacriter imponenti tibi suavia et delectabilia, in quibus magis intendis carnali tuae favere delectationi, quam spiritualis Patris tui parere jussioni? Non est ita: nam beatus Gregorius dicit. Cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is, qui ad haec percipienda obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim sub obedientia se dirigit, qui ad suscipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis servit. Non est talis obedientia, quam tu promisisti usque ad mortem. Ista namque carnalis est, et invenitur in terra suaviter viventium, nec habet in sanctitate profectum, nec Deo reddet acceptum. Sed ostendam tibi obedientiam, quae te, si eam apprehendis, consummat, quam Deus quoque et acceptat et remunerat; quia eam esse usque ad mortem non ignorat. Spiritus sanctus per omnes civitates protestatur mihi dicens: quoniam vincula, et tribulationes me manent: sed nihil horum vereor, nec facio animam meam pretiosiorem quam me, dummodo consummem cursum meum, et ministerium quod accepi a Domino Jesu, testificari Evangelium gratiae Dei. Paulus hic est, cui vivere Christus est, et mori lucrum: cui gloria nulla est, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi. Audi et aliam vocem ejus: Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum propter nomen Domini Jesu. Haec obedientia pura fuit, quae alligari, et mori parata fuit. Dicit et sanctus David, ipsum Dominum alloquens: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras. Itaque dum pro virtute obedientiae via dura incedis, et licet te oporteat ipsam mortis corporeae poenam sustinere, ab ea quantuncunque tribulationes te affligant, non recedis, profecto obedientia est usque ad mortem: qualem ipse quoque ex his, quae passus est, didicit Jesus, et tibi imitandam reliquit. De tali puto sanctum Benedictum tractare, cum in monachorum Regula quartum humilitatis gradum hoc modo definit: Quartus humilitatis, inquit, gradus est, si in ipsa obedientia duris et contrariis rebus, vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis, tacita conscientia obedientiam amplectatur, et sustinens non lassescat, vel discedat. Ecce hic unus mihi videtur esse modus, quo tenenda est obedientia usque ad mortem.

Ecce autem et alius: cum sic tenetur obedientia, ut ante mortem, quae vitae hujus temporalis finis est, non deseratur. Itaque, quandiu hoc in corpore vivis, obedientiae, quod semel super te tulisti jugum a tuis cervicibus excutere non vales: si enim secus egeris, salvari non poteris. De omni quippe exercitio virtutis illa est intelligenda sententia Salvatoris: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Haec igitur duo intellige; cum te recordaris promisisse obedientiam usque ad mortem: tolerantiam videlicet et perseverantiam. Ut si volueris effectui mancipare, quod hac in parte constat te promisisse, ante quaecunque tibi poterunt aspera inferri: sicut, verbi gratia, in verbis convicia, in rebus damna, in corpore flagella, vel etiam ipsam mortem, quantumcunque dura fuerit, vel probrosa, alacriter et viriliter sustineas, quam virtutem dimittas obedientiae, nec etiam velis unquam terminare, donec vitam te contingat finire. Dixisti itaque in professione tua: Promitto obedientiam usque ad mortem praefatae Ecclesiae Patri. Hoc est dicere: In tantum ei obediens ero, quod pro adimplendis jussis illius, omnia laboriosa, quaecunque mihi poterunt inferri, libenter tolerabo: isque mihi solus erit terminus obediendi, qui erit et vivendi. Et quid est, quod adjungis: in Christo? Nam et hoc interpositum est: Promitto obedientiam, aisti, in Christo. Ego puto non uno, sed pluribus modis posse nos intelligere istud.

Et mihi quidem videtur, si vobis aliquid ad praesens congruentius, vel subtilius non occurrit, duobus posse nos 318 inter caeteros hoc intelligere modis: ut dicamus videlicet id esse, promisisse obedientiam in Christo, promisisse te, omnibus illis exhibiturum obedientiam praeceptis; vel quae tibi fuerint imposita secundum Christum, eaque exsecuturum, non propter aliud quidquam, nisi propter Christum. Ad unum itaque modum norma spectat justitiae; ad alium vero rectitudo intentionis internae. Et agamus paulisper primum de uno; dehinc de altero. Promisisti obedientiam Patri tuo, sed vide, ut secundum Deum obedias ei. Nunquam enim propter obedientiam malum admitti, etsi quandoque debeat bonum intermitti. Si autem, quod absit, forte contingeret, ut aliquid praelatus tuus, quod Deo esset contrarium, tibi juberet: sicut consulerem, ut nullo modo consentires, sic nihilominus meum concilium foret, ut non nimis frontose, vel superbe statim contradiceres; sed potius pro reverentia sancti, quod ei commissum est, regiminis, jugi omnis humilitatis ac mansuetudinis instantia ei suggereres; ne ad aliquid committendum suo te praecepto compelleret, quod Deum offenderet graviter. Sed et hoc adjiciendum, ut cum sic contigerit, sicut humilis, sic secreta sit ista suggestio tua, quatenus sic male jubenti resistas, ut nullo modo Patris pudibunda reveles. Ejus hoc loco pudibunda, injusta illius appello praecepta, quae hic necesse est humili quodam, ut sic dicam, contemptu contradicendo respuas; ut si aliquid, quod Deo contrarium et a salute alienum est tua, jubendo imponere voluerit, nulli penitus manifestes. Si te audierit, lucratus eris Patrem tuum, ipsum quidem emendans, sed ipsum non discooperiens. Ibi ejus consulens saluti: hic autem deferens auctoritati. Ibi suam, quam erga Deum debet habere integram ei conservans sanctitatem; hic vero bonam, quam de illo habent alii, intemeratam custodiens opinionem. Ibi denique eum ab injustitia retrahens; hic certe ab infamia defendens. Si autem tibi, quod absit, acquiescere noluerit, post multa impensa salutis hortamenta, post crebra ostensa rationis argumenta, humilitate quadam libera et libertate humili illa tibi Petri est assumenda auctoritas, qua Judaeis Deo contraria jubentibus, libera voce, hoc modo respondit: Obedire oportet magis Deo quam hominibus. Tunc recognosce, quod obedientiam ei promisisti quidem; sed in Christo; ut dum tibi talia jubet, quae Deo non ignoras displicere, scias te ei in illis nullo modo debere obedire.

Dehinc non minori conatu stude, ut quod per virtutem obedientiae proficis, ad solum aeternae mercedis appetitum referre intendas. Omnem, quem hoc tripartito, quem nunc breviter tetigimus, modo spiritualem virtutem obedientiae acquiris, profectum tunc solum tibi intellige salubrem, dum ipsum, ex cujus munere est, unicum Dominum nostrum Jesum Christum in eo semper, et ubique expetis testem, et exspectas remuneratorem. Hoc igitur est exhibere obedientiam usque ad mortem in Christo, hac pia intentione, et in his, quae secundum Deum sunt, quae adversa, quaeque ipsam etiam mortem inferunt; et quousque vitam hanc finias temporalem, obedientiae patienter, sancte et perseveranter insistere exercitio: ut et soli in his omnibus in praesenti placeas Christo, et pro his omnibus in futuro frui merearis Christo, qui est cum Patre et sancto utriusque Spiritu Deus benedictus in saecula. Amen.