Reader

SERMO XXIV. De principio oneris Moab.

Explicito onere Philisthiim, contra Moab armatur sermo propheticus. Cujus nominis rationem primum video vobis esse reddendam. Sanctus Loth, ut bene nostis, fratres Charissimi, egressus de Sodomis, cum ejus uxor retro respiciens in salis esset mutata figmentum, cum duabus solis filiabus ascendit in montem, et post incolatum urbis immundae novus speluncae factus est habitator. Ibi utraque filia ebrii patris furata concubitum, primogenita Moab, altera Ammon filios ex incestu concepit. Moab autem de patre, sive aqua paterna interpretatur: quem nimirum pater nesciens de filia genuit, non ex affectu amoris, qui in quadam dulcedine spiritus legitime coeuntes conjungit; sed ex eo fluxu qui e dormiente vel ebrio instar aquae sine amoris sapore emanare consuevit. Quid dicam, fratres charissimi? Blasphemumne putabitis, si in his sanctum Loth Domini Salvatoris imaginem dixero tenuisse? Recordamini, quaeso, Judam in concubitu Thamar, quam putaverat meretricem, et David in illicito Bethsabee amplexu, Domini Jesu secundum sanctos Patres expressisse figuram: et hic quoque Jesum sacerdotem magnum, sicut in Zacharia monstratum est, in sordidis vestibus non miremini. Christus, ut scitis, Dei virtus est, et Dei sapientia. Ex Dei autem sapientia duplex scientia, quasi duae filiae procreantur; practica scilicet et theorica. Has itaque filias cum in speluncam, corda videlicet tenebrosa gentilium Dei sapientia induxisset; non ex voluntario patris semine, quod est charitas, sed ex propria curiositate et vanitate, quasi ex incestu, quamdam divinarum et humanarum rerum scientiam, ex bono quidem patre, sed non legitime conceperunt. Nam, quod etiam mundi hujus sapientes, Deo revelante, multa de humanis et de divinis didicerunt, Paulus testis est, qui ait: Quod notum est Dei, manifestum est in illis. Deus enim illis revelavit. Sequitur:

Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit. Recolite, quaeso, quod Deus nocte traditus et nocte illusus, instante jam nocte, noscitur de cruce depositus. In hac nocte vastata est Ar, quod interpretatur adversarius, de quo beatissimus Petrus: Sobrii estote et vigilate; quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret. Ista est adversaria illa civitas; atrium videlicet illius fortis armati: qui a fortiori superveniente devictus, et spolia perdidit, et arma projecit. Quamvis et ipsa hominum multitudo Ar civitas possit intelligi: quae Deo adversa, ligna lapidesque colebat. Quae quodammodo nocte vastata est; quia passione sanctorum et patientia stupefacti, quamplures adversariam civitatem sua absentatione vastaverunt. Tunc certe Moab, id est sapientia hujus mundi, conticuit, nihil virtutis habens in voce, qua vel suam astruere, vel Christi posset doctrinam evacuare. Sequitur: Quia nocte vastatus est murus, Moab conticuit. Murus adversariae civitatis, id est inferni, idololatria fuit, quam per universum orbem virtute Dominicae passionis cernimus esse vastatam. Murus praeterea adversae doctrinae dialectica fuit, vel versutia disputandi, quam in nocte, id est in persecutionibus posita simplicitas Christiana subvertit; et omnia ejus argumenta fidei sinceritate vastavit. Tunc certe Moab, id est mundi hujus sensus, conticuit, quando intonans Dominus super aquas multas obstruxit os loquentium iniqua, et evacuavit omnem scientiam extollentem se adversus scientiam Dei. Ideo factum est, quod subjungitur: Ascendit domus, et Dibon ad excelsa in planctum. Domus non solum parietes cum tecto fundamentoque vocantur, sed etiam ea quae in ipsa domo est, familia, secundum bonos malosve mores, bona domus malave appellatur. Igitur, per domum Moab cor sapientium hujus mundi intelligite, in quo non parva familia sensuum, cogitationum affectionumque versatur. Porro Dibon, quae interpretatur fluxus eorum, ipsorum sensuum vel cogitationum, vel etiam sententiarum diversitatem lasciviamque significat. Potest etiam sic intelligi quod, Christi coruscante doctrina, domus Moab, id est familia philosophorum, discipuli videlicet, et Dibon civitas, id est multitudo magistrorum, qui cum gaudio idolorum solebant interesse culturae, ad ipsa idola cum planctu ascenderint; et contra Evangelium daemonum responsa et auxilia flagitaverint. Verum, quia sapientium hujus mundi plures conversi ad Christum suis abrenuntiaverunt erroribus, plures in innata sibi malitia perstiterunt: onus istud utrosque tangit in his verbis, illos poenitentia, istos cordis angustia docens esse gravatos. Multi enim philosophorum, tam discipuli quam magistri, quasi domus et civitas relicto valle erroris, ad excelsa conscendere virtutis, cum planctu et lacrymis peccata sua confitentes, et de pristinis erroribus et blasphemiis humiliter poenitentes. Et addidit propheta: Super Nabo et super Medeba Moab ululabit. Nabo interpretatur sessio, Medeba de saltu. Ad magistros pertinet sessio, secundum illud: Super cathedram Moysis sederunt Scribae et Pharisaei. Per saltum ubi sunt arbores infructuosae et steriles, ubi non hominum, sed ferarum habitatio est, inculta exprimuntur corda gentilium: qui magistris errorum adhaerentes, eorum dogmata multitudinis auctoritate tuebantur. Ululatus igitur Moab super illos doctores plebesque describitur: quos a suo consortio recedentes, ad catholicam fidem converti sine gravi dolore, quod significat ululatus, videre non poterant. Unde subjungitur: In cunctis capitibus ejus calvitium. Capita Moab nominatissimos diversarum sectarum intellige magistros, Socratem, Platonem, Diogenem, et caeteros tales. Hi sunt profecto capita Moab, principes videlicet scientiae saecularis. Quis horum est, cujus per Christi gratiam capilli non sint rasi, discedentibus ab eorum secta discipulis, qui eis tanquam capitibus suis adhaerere consueverant, et se ad Salvatoris nostri gratiam conferentibus? Certe ipsi jam videmus philosophos decalvatos: quorum sapientiae piscatorum doctrina praefertur; quorum sectam nemo qui profiteatur, nemo qui sequatur. Ideo convenienter propheta subjungit: Omnis barba radetur. Quandiu imberbis est homo, puer aestimatur; barbatus autem viri nomen sortitur. Quasi barbati erant philosophi, cum eorum sapientia et doctrina populi regerentur. Cum vero personante Christi Evangelio ubique, et eorum confutante errores, insipientes et vecordes ab omnibus crederentur, quasi rasis barbis deformes et inhonori, et velut in puerilem reducti stultitiam videbantur. Jam videamus sequentia:

In triviis ejus accincti sunt sacco; et super tecta ejus, et in plateis ejus omnis ululatus descendit in fletum. Tria hic proponuntur, trivia, tecta, plateae. In triviis philosophorum diverticula, in tectis superbia, in plateis vita perdita figuratur. Diverticula habebant in sophismarum deceptione, superbiam ex hominum aestimatione, vitam perditam ex carnis et mentis corruptione. Quorum multi conversi ad Dominum, in omnibus quae peccaverunt puniti sunt. Nam pro dolis et fallaciis, quae in triviis exprimuntur, amicti sacco in signum poenitentiae perhibentur; et pro superbia, qua buccis crepantibus sententias de divinis et humanis quasi in tecto positi promulgare consueverant, ululatum confessionis et contritionis emittere ostenduntur; et pro lata illa via, qua tendebant ad mortem, humiliati, et suis lacrymis loti, ad viam arctam et angustam, quae ducit ad vitam, regredi nuntiantur: Ait ergo: in triviis ejus, haud dubium quin Moab, accincti sunt sacco; quia ad memoriam revocantes quibus diverticulis et fallaciis humanae simplicitati illuserant, accincti sacco, id est poenitentiae asperitate afflicti, eum cui peccaverant, digna satisfactione placare curarunt. Et super tecta ejus, et in plateis ejus omnis ululatus descendit in fletum. Ait Dominus in Evangelio: Quod in aure audistis, praedicate super tecta. In tecto siquidem altitudo quaedam et manifestatio declaratur. Per plateas quoque, quae latitudinem significant, latam perditionis viam accipe, per quam et ipsi incedebant, et aliis per eam gradiendi exempla praebebant. Sed qui in tectis ascenderant per elationem, humiliati descenderunt per compunctionem; et qui errores suos publice quasi in plateis praedicaverant, ululatum vocis miserandae in auribus omnium emittebant. Sequitur:

Clamabit Hesebon, et Eleale, usque Iasa audita est vox eorum. Hesebon cogitationes, Eleale ascensio, Iasa factum sive mandatum interpretatur. Cernentes philosophi multa hominum millia quotidie ad Christi fidem et sacramenta concurrere, conturbabantur; nec facile dici potest, quantus fuerit tunc in eorum cogitatione tumultus, quomodo mirabantur, nunc indignabantur, nunc erecti in superbiam adversabantur: quae omnia per clamorem Hesebon et Eleale, videlicet cogitationis et elationis exprimuntur. Nec iste clamor murmurque cessaverunt, donec de voce in opus procederent, vel manifeste persequendo, vel fidei et divinis mandatis obediendo. Ideo usque Ia sa audita est vox eorum. Haec fratres moraliter fuerant exponenda; sed timor et tremor venerunt super me, et contexerunt me tenebrae, insuper et zelus domus Dei comedit me; urget indignatio, dolor impellit, erumpunt lacrymae, quas tamen ira comprimit, absorbet aemulatio. Tabescere me fecit zelus meus, et saevire jam gestit sermo meus, sed luctum mihi magis matris meae Romanae Ecclesiae indicit, quae utrasque manus extendens in coelum, miserabili voce videtur clamare: extendens in coelum, miserabili voce videtur clamare: Filii matris meae pugnaverunt contra me. Licet enim una sit illa columba Christi, formosa Christi, perfecta Christi, cui est unus Deus, una fides, unum baptisma; propter diversos tamen populos et nationes multae dicuntur Ecclesiae, convenientes in una, subjectae uni, uni obedientes. Ipsa est sancta Romana Ecclesia, cujus filii, sicut audistis, pugnaverunt contra eam. Alienati enim sunt quidam a vulva, erraverunt ab utero, locuti sunt falsa. Insuper iniquitatem in excelso locuti sunt. Papiae quippe astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum, et adversus Alexandrum Christum ejus. Ibi circumdederunt eum canes multi, concilium malignantium obsedit eum; ibi insurrexerunt in eum testes iniqui, Joannes et Guido, sed mentita est iniquitas sibi. Infelices et miseri, qui descendentes ab Jerusalem in Jericho, inciderunt in latrones. Ipse est scelestissimus Octavianus, qui, instar latronis, multo tempore in insidiis latitans, papatum praedam, spolia Ecclesiam aestimavit. Infelix, qui ascendit cubile patris sui, et maculavit stratum ejus. Iste est superbissimus ille Aman, qui crucem paravit Mardochaeo, qui regem compulit ferre sententiam mortis in Israel. O quando vigilabit rex, quando consurget de regno suo, quando noctem istam tenebrosam et opertam mortis caligine ducet insomnem? Quando audiet in Annalibus suis, quanta bona ei fecerit noster Mardochaeus? Quando animadvertet quod ipsam reginam, eo praesente, ille nequissimus nititur opprimere? Ista est regina, non uxor Artaxerxis regis, sed Christi, de qua Propheta: Astitit Regina a dextris tuis. Haec est, quae hodie in infirmis membris suis, et minus scientibus legem, clamat et dicit: Indica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie. Merito terrendo, et exprobrando respondet: Si ignoras te, egredere. Quam multi, fratres, hodie nescientes Scripturas neque virtutem Dei, egressi sunt de Ecclesia, et separantes se a vicario Christi, sequuntur praeambulum Antichristi. Fratres, nemo vos seducat inanibus verbis. Nemo vobis dicat: Ecce hic Christus, vel ecce illic, cum in fide Petri semper sit Christus, quam S. Romana Ecclesia specialiter mutuavit a Petro, et servat in petra, quae est Christus. Haec igitur Ecclesia ubi coeperit, a quibus coeperit, quo processerit, inspiciamus. Oportet, inquit, Dominus praedicari hoc Evangelium in universo mundo, incipientibus ab Jerusalem. Igitur in Jerosolymis initia ejus. Ipsa erat, quae tunc parva et quasi lactens, cum complerentur dies Pentecostes erat in eodem loco, quam Spiritus sanctus in linguis igneis visitans, et illuminavit sapientia, et dilectione ignivit. Ex hinc omnium gentium voces factae sunt in Ecclesiae ore communes, et quod postea factum est in omnium gentium conversione, praecessit in linguarum omnium unione. Hujus Ecclesiae primus princeps Petrus fuit, cui dictum est: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Et iterum: Pasce oves meas. Et: Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, etc. Haec est Ecclesia, quam primitivorum sanctus vocat Apostolus, cujus plenitudo potestatis, in ipsius principe, primo de Oriente transmigrans in Occidentem, auctoritate Spiritus sancti in Romana resedit Ecclesia. Ecclesiam sane Romanam non parietes et saxa, sed clerum a beatissimo Petro primo Romae ordinatum, nemo sani capitis dubitat appellandum; sicut igitur Petro Clemens, Anacletus Clementi, Evaristus Anacleto successit, ita profecto cleri illius, quem ordinavit et instituit Petrus, alius ab aliis ordinatus, locum et dignitatem obtinuit. Sic semper pro patribus nati sunt nobis filii; qui tandem, dante Constantino, cum Ecclesia quoque terrenum suscepisset imperium, etiam jure humano constituti sunt principes super omnem terram. Ex hinc ob specialem excellentiam ipsius Ecclesiae episcopi, presbyteri, diaconi, appellati sunt cardinales, ab his vocabuli hujus mutuantes honorem, de quibus scriptum est: Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem. Sicut enim summus pontifex ex legitima, et, ut ita dicam, haereditaria successione, Petri obtinet principatum, ita caeterorum apostolorum potestas in cardinales constat esse transfusa. Haec est Ecclesia Romana, cui qui non communicat, haereticus est. Illius interest consulere omnibus, judicare de omnibus, omnibus providere, ad quam in Petro vox ista dirigitur: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Quidquid ipsa statuerit, suscipio; approbo quod approbaverit, et quod damnaverit damno. Ipsius est eligere nobis pastorem, et episcopum animarum nostrarum. Quod enim fuit in veteri Testamento, in constitutione pontificis, carnalis generatio, hoc est in novo regularis electio, quae est quaedam spiritualis generatio: quasi enim generat qui eligit, quasi generatur qui eligitur. Itaque, fratres, quod Aaron fuit filios procreare, hoc fuit Christo apostolos eligere. Caeteris filiis Aaron unus praefertur Eleazarus, caeteris apostolis unus praeponitur Petrus. Et Petrus, cum spiritualiter plures genuisset, Clementem praetulit caeteris: qui cum et ipse filiis abundasset, ipsius curiae electione, quasi spirituali quadam generatione, solus defuncto successit Anacletus. Sicut igitur illi legitimi semper fuerunt Petri successores, quos Ecclesia ipsa elegit; sic et illi, quos sui singulis temporibus sibi elegerunt adjutores, veri caeterorum apostolorum fuerunt successores. Itaque a B. Silvestro et cardinalibus ejus, usque ad hujus nostri temporis Adrianum et cardinales ejus, nulla nobis est de legitima successione cunctatio. Ecce, defuncto Adriano legitimo Petri successore, stat in cardinalibus caeterorum apostolorum legitima successio. Cogitate nunc constitutos in medio eorum Rolandum et Octavianum, sic interim nominemus eos, quasi in utero matris suae Ecclesiae Romanae jam laborantis in partu. Rogo, fratres mei, nonne partus iste similis est partui Rebeccae? Ecce infelix Esau rufus et hispidus, quomodo ipsa viscera materna contorquet, et simplicem illum Jacob, quem totus ille interaneorum omni effectu concentus complectitur, manibus furibundis invadit? Audistis enim quomodo de collo sanctissimi viri, infelix ille mantum daemone plenus extraxit. Et cum ei non pro voto cessisset, cum summo matris dolore egressus ab utero, cupiditatis et ambitionis suae pilis, summum cernentibus horrorem incussit. Secuti sunt eum duo, qui et ipsi alienati sunt a vulva, erraverunt a ventre, caeteris omnibus Alexandrum eligentibus, Alexandro adhaerentibus, Alexandrum sequentibus. Cernite nunc Joannem, nunc Vuidonem in parte una, et inter eos Octavianum; cernite et reliquam curiam ex parte altera, et Alexandrum inter eos. Rogo, cujus vox ista est: Exierunt a nobis, sed non fuerunt ex nobis? Certe aut in illis tribus curia Romana est, aut in his omnibus, aut periit de terra, et inaniter fusa est illa Salvatoris oratio, de qua dicit: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: quod dementis est opinari: Quis enim ita desipiat, ut tot episcopis, presbyteris, diaconibus cardinalibus exclusis, Romanae vim curiae in his duobus aestimet resedisse? Sic nunc, fratres, sic loquar de istis, quasi adhuc in Ecclesia B. Petri, ubi electionem fecerant, constitutis, et ab invicem separatis. Certe Ecclesia Romana non periit; certe, caeteris reprobatis, ut in illis tribus remanserit, nulla ratio, nullus sensus humanus admittit. Restat proinde ut in illa multitudine, quae Alexandrum elegit, vim apostolicae dignitatis reservaverit. Absit enim, ut dicamus, quinque cardinales episcopos, et quindecim, vel eo amplius cardinales presbyteros sive diaconos, a tribus illis exiisse, et non potius illos ab istis: quorum fama celebrior, vita sanctior, sensus profundior, multitudo numerosior, auctoritas sublimior. Cum igitur constet Ecclesiam esse Romanam, quae Alexandrum elegit, de qua certum est illos exiisse, quicunque postea illis adhaesit, sive ipsissimus Ymarus, sive alius, non ad Christianos, sed ad haereticos; non ad catholicos, sed ad schismaticos; non ad Ecclesiam, sed ad Synagogam Satanae, et ipse haereticus schismaticusque accessit. Dicant inimici quidquid volunt, mentiantur quantum volunt, ubi Ecclesia esse Romana oculis cernitur, ratione probatur, confirmatur auctoritate; ibi cor meum, ibi animus meus, ibi affectus meus. Ab ejus fide, quae, Christo orante, non deficiet; ab ejus unitate, quam schismaticorum pravitas, Christo conservante, non dividet; ab ejus subjectione, cujus mihi princeps coelum aperiet, me neque mors, neque vita, neque alia creatura, Dei adjuvante gratia, separabit. Haec ad cautelam vestram, fratres, propter labia iniqua et linguas dolosas, quibus haec patria fervet, dixisse sufficiat, ut deinceps, reparatis paululum per silentium viribus, ad delicias verbi Dei redeamus, cui est honor et gloria in saecula saeculorum, Amen.