Jerome

Reader

Read texts in the original and in translation.
Settings
Not signed in
Search
You can also type short locations such as 1, 1.1, 1:2, or 1-3 inside the current work.
Haymo Halberstatensis-853
Expositio in Apocalypsin
Apoc 4.3
Choose a text More by Haymo Halberstatensis
Share
Study
Versions & appearance
Versions · Aa
Share
Study
Data
9078 Exinap2
4.3.1
LIBER TERTIUS. CAPUT XII.
4.3.1
Et signum magnum apparuit in coelo: Mulier amicta sole, et luna sub pedibus ejus. Istud est signum de quo admonitus est Achaz, ut peteret signum a Deo in profundum inferni, sive in excelsum supra. Sed cum ille diceret, Non petam, et non tentabo Dominum, conversus propheta ad domum David, dixit: Propter hoc dicit Dominus: Ecce dabo vobis signum: Ecce virgo concipiet et pariet filium. Magnum quippe fuit signum, quando virgo concepit et peperit, et post partum virgo permansit. Et in coelo hoc factum est, id est in Ecclesia, cujus et mater Domini membrum erat. Mulier amicta sole, id est circumdata divinitate Altissimi, unde angelus ait: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Illa scilicet de qua Paulus ait, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Ipsa autem beata Dei genitrix in hoc loco personam gerit Ecclesiae. Neque enim omnia quae hic narrantur, juxta litteram beatae Virgini specialiter congruere possunt, sed electorum Ecclesiae, secundum mysticam narrationem generaliter conveniunt, in qua quotidie fit hoc signum, quia quotidie concipitur in ea Christus et nascitur. Ipsa est enim mater, ipsa est et filius; unde Dominus dicit: Si quis fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, soror, et mater est. Dum enim quotidie novos populos creat, in illis nascitur Christus. Ipsa est amicta etiam sole, id est circumdata Christo, de quo scriptum est: Vobis timentibus nomen meum, orietur sol justitiae. Hinc Paulus dicit: Omnes quotquot baptizati estis, Christum induistis. De hoc sole impii dicturi sunt in inferno: Sol justitiae non luxit nobis. Per lunam autem quae mutabilis est, ut pote quae a principio usque ad plenum orbem crescit, et inde deficit usque ad tricesimam aetatem, omnia istius saeculi mutabilia designantur, ideoque tam beata Dei genitrix, quam etiam omnis Ecclesia, lunam sub pedibus habet, quia cuncta temporalia despicit, omnia mutabilia pro nihilo ducens, coelestia mentis tenet intuitu, dicens cum Apostolo: Nostra conversatio in coelis est. Aliter: In hac muliere possumus intelligere perfectiores in Ecclesia, qui juxta Domini consilium, sua omnia relinquentes, secuti sunt Christum. Per lunam autem simplices, qui laborant ad aliorum usus, in plantando, aedificando et agricolando. Hos itaque habent illi, qui sunt perfecti, quasi sub pedibus, quia longe ab eorum merito distant, non tamen illi mercede carebunt, licet illis non per omnia coaequentur, si fideliter ministerium suum impleverint. Et in capite ejus coronam stellarum duodecim. Quia per mulierem( ut diximus) Ecclesia intelligitur, caput illius Dominus Jesus Christus intelligitur. De qua Paulus dicit, de Deo Patre loquens: Ipsum caput dedit supra omnem Ecclesiam, quae est corpus ejus. In duodecim vero stellis significantur duodecim apostoli, qui sua praedicatione tenebras infidelitatis fugant, et lumine veritatis suos auditores illuminant. Unde angelus Danieli dicit: Qui autem docti fuerint, et alios erudiunt, fulgebunt quasi stellae in perpetuas aeternitates. In capite ejus corona est stellarum duodecim, id est duodecim apostolorum, per quos omnes gentes quae in circuitu istius mundi sunt, crediderunt in Christum, et primum per eos ipsum caput victoriam de toto mundo portavit.
4.3.2
Et in utero habens clamabat parturiens, et cruciatur ut pariat. Haec juxta litteram beatae Mariae aptari nequeunt, quae sicut sine delectatione concepit, ita sine dolore peperit, nullumque cruciatum habere in partu potuit, quae nullum peccatum libidinis in conceptu contraxit. Sed juxta mysticum intellectum hoc ad Ecclesiam refertur, quae mulier vocatur, non propter effeminatum animum, sed quia praedicatione et lavacro spirituales filios gignere quotidie non desistit. Unde et ipse dicit in Evangelio: Si quis fecerit voluntatem Patris, et caetera usque, et mater est. Ipsa enim Ecclesia reputatur in matrem, reputatur in filium: quia dum quoslibet ad fidem adducit, mater est, aut fonte baptismatis regenerat. In illis autem, qui accendunt ad baptismum, et confitentur se in Christum credere, filius est. Hinc Paulus: Per Evangelium ego vos genui. De hac muliere Dominus dicit: Mulier cum parit, id est cum parere vult, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Sicut enim mulier dum parturit, affligigitur et vexatur, ita et sancta Ecclesia dum in hoc saeculo est, et videt suos affligi, et variis modis tribulari, tristatur, affligitur, et vexatur: et clamat ad Deum, postulans liberari, ne victa tribulationibus succumbat. Sed cum ad tempus vel horam pervenerit, qua ultima corporis membra ad lucem aeternam nascendo perveniant, tunc cessabit cruciatus ac parturitionis clamor.
4.3.3
Et visum est aliud signum in coelo: et ecce draco magnus, rufus, habens capita septem et cornua decem. Per draconem, ut supra jam quoque diximus, intelligitur diabolus, qui aperte quoscunque potest deglutire non cessat, et quia diu est ex quo homines nocet, propter multiplicitatem insidiarum magnus vocatur: Rufus vero, propter homicidium, quia ille homicida erat ab initio, ex quo scilicet primum hominem interfecit. Coelum autem ipsa Ecclesia intelligitur, quae superius significata est per mulierem. In coelo est draco, quia etiam in Ecclesia diabolus, quibus valet, nocere non desinit. Neque enim ipse coelum possidet, sed coelo adversatur. Per septem autem draconis capita, omnes intelliguntur reges illi subjecti, qui contra septiformem Ecclesiam pugnant. Per decem vero cornua omnia regna illi subjecta. Nam quod in cornibus regna significentur, Zacharias manifestat et Daniel, quorum uterque dicit se vidisse quatuor cornua, quae sunt quatuor regna principalia. Cum his enim cornibus, hoc est, cum ista saeculi potentia, et regnis sibi subjectis, pugnat diabolus contra eos, qui decem praecepta legis observant. Et in capitibus ejus septem diademata. Quod significatur per capita, hoc et per septem diademata, id est omnis hujus saeculi potentatus, qui illi adhaerent, et per fraudem verisimilem contra septem ecclesias, et contra septiformem Spiritum dimicant.
4.3.4
Et cauda ejus trahebat tertiam partem stellarum coeli, et misit eas in terram. Per caudam draconis, ut supra quoque dictum est, pravi intelliguntur doctores: propheta enim docens mendacium, ipse est cauda. Potest etiam et cauda specialiter ipse Antichristus intelligi, qui omne mendacium dicturus est, habens eum habitatorem, de quo Dominus dicit: In veritate non stetit. Tertia autem pars stellarum quam trahebat cauda draconis; in haereticis, paganis, Judaeis figuratur ac falsis Christianis, qui de coelo, hoc est, de societate sanctorum ejiciuntur, et in consortium malorum hominum trahuntur. Illi enim designantur per stellas de coelo abstractas, qui prius lucere videbantur in Ecclesia, sed adveniente Antichristo, decepti blandimentis, tormentis et falsis miraculis, opscurabuntur. Fit autem quotidie haec stellarum dejectio, sed amplius tunc fiet, quanto immanior erit persecutionis saevitia. Quod autem dicitur, trahebat, more Scripturae sacrae praeteritum ponitur pro futuro. Vel, bene etiam trahebat tertiam partem stellarum, quia quodammodo retro aspiciens, de toto transacto hoc tempore ista loquitur. Ab adventu enim Domini, quo stellae spirituales in coelo splendere coeperunt, et isti cadere inchoaverunt. Et draco stetit ante mulierem, quae erat paritura, ut cum peperisset, filium ejus devoraret. Quantum ad beatam Mariam pertinet, diabolus stetit ante eam, volens per Herodem Filium ejus interficere, quando ille fugit in Aegyptum, et lactentes pro eo sunt interempti, sed quod non potuit facere per illum, fecit per filium ejus Herodem, qui illis diebus, sicut Evangelium dicit, Hierosolymis erat. Voluit autem eum devorare diabolus, quia aestimans eum purum hominem, putabat quod cum caeteris in inferno eum tenere posset, sed non potuit, ut in sequentibus dicitur, quia surgens a mortuis, ascendit ad Deum Patrem; sic quotidie, imo omni hora, stat diabolus ante sanctam Ecclesiam, ut possit eos decipere, qui, fonte baptismatis renati, efficiuntur filii Dei, sed non praevalet, quia rapiuntur ad Deum, a quo proteguntur, juxta illud: Ubicunque fuerit corpus, illic congregabuntur et aquilae. Et: Volo ut ubi ego sum, illic et minister meus sit. Non autem vel Christus, vel membra illius tunc solummodo draconem vincunt, cum ad coelos ascendunt, sed potius vincunt eum in hoc, et ipse Dominus et electi ejus, quia mandata vitae custodiunt. Unde et in Evangelio legimus, quod cum tentaret Dominum, testimonia ejus divina ipse protulit, et sic eum confudit.
4.3.5
Et peperit filium masculum. Beata Maria peperit masculum, id est Dominum Jesum Christum fortem, qui ad hoc venit, ut principem hujus saeculi debellaret. De quo Psalmista: Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio. Masculus autem aliquando ponitur in malam partem, aliquando in bonam. In malam, ut illud Jeremiae: Maledictus vir qui annuntiavit patri meo dicens: Natus est tibi puer masculus.. Quo in loco propheta personam humani generis gerit, dicens: Maledictus vir, diabolus scilicet, qui annuntiavit patri meo, mundo, natus est tibi puer masculus, id est, populus fortis in malum. De hoc patre Psalmista dicit: Audi, filia, et vide, et caetera, usque ad domum patris tui. In hoc autem loco masculus in bonam partem ponitur, quia significat Dominum Jesum Christum, vel certe membra illius, quae quotidie parit sancta Ecclesia. Recte autem sancti sub nomine masculi comprehenduntur, quia fortiter contra adversa istius saeculi dimicant, sicut fecerunt sancti apostoli et martyres, qui etiam ipsa corpora tradiderunt pro Christi nomine, quibus Psalmista dicit: Viriliter agite et confortetur cor vestrum. Quod autem subditur: Qui erat recturus omnes gentes in virga ferrea. Tam de Christo, qui potestate inflexibili omnes gentes regit, unde illi in psalmo dicitur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, quam de omnibus electis potest intelligi, qui in suo capite acceperunt potestatem, ut regant gentes in virga ferrea, et habeant potestatem, ut regant gentes in virga ferrea, et habeant potestatem, confringendi eos tanquam vas figuli, ut faciant ex vasis irae vasa misericordiae. Nam quod Christus facit potentia, faciunt etiam sancti, dono illius adjuti, praedicatione sua. Virga autem ferrea rectitudo intelligitur justitiae, qua et diligunt bonum quod Deus fecit, et insequuntur malum quod homo nequiter gessit, sicque sua ut aliena facta librant, et aliena judicant ut sua. Et raptus est filius ejus ad Deum et ad thronum ejus. Iste raptus, ut supra dictum est, non est solummodo corporalis, sed spiritualis. Quasi enim quidam raptus sanctorum sit ex hoc mundo ad Deum, dum fidem quam habent interius mandata vitae custodiendo, etiam exterius opere exornant, unde et Psalmista dicit: Ascensus in corde suo disposuit.
4.3.6
Et mulier fugit in solitudinem, ubi habet locum paratum a Deo, ut ibi pascant eam diebus mille ducentis sexaginta. Solitudinem ad quam mulier fugit, secretum mentis debemus intelligere, quia abjiciens primum terrenorum desideriorum tumultus et mundi hujus superfluas curas, seipsam desertum quietis facit, ibique invenit locum a Deo paratum, hoc est, ipsum Deum omnipotentem, qui in corde illius requiescit. Iste est locus de quo Psalmista dicit: Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii ut salvum me facias. In solitudine ergo cordis locum sancti inveniunt quo salventur, quia dum insolentias cogitationum non patiuntur, solaque aeterna petunt, Conditorem suum in secreto cordis sui habent habitatorem, in qua solitudine pascunt eam, nulli dubium, quin praedicatores sancti hic intelligantur, qui Ecclesiam pascunt sua praedicatione et doctrina diebus mille ducentis sexaginta. Quamvis hic numerus specialiter pertineat ad tempora Antichristi, quibus necessario pascetur Ecclesia a doctoribus, praecipue Elia et Enoch, tamen ad omne praesens tempus potest referri, a Domini scilicet ascensione usque in finem saeculi. In hoc tempore morante Ecclesia in solitudine sui Conditoris, et curis temporalium rerum quiescente, pascunt eam doctores exemplo et doctrina per suas Epistolas, Evangelium, et expositiones Librorum pabulo divini sermonis. Nam sicut Antichristus mille ducentis sexaginta diebus regnabit, ita et Christus mille ducentis sexaginta diebus, id est tribus annis et dimidio, praedicavit, ideoque totum praesens tempus possumus accipere per hunc numerum, a quo divina praedicatio coepit, in quo et per novissimos praedicatores terminabitur. Hanc etenim mulierem significabat olim populus ex Aegypto egressus, qui Pharaonem, draconem scilicet qui in medio fluminum suorum cubabat, fugiens in desertum perductus est, quo manna vesceretur, et a morsu ignitorum serpentium, aspiciens aeneum serpentem in ligno suspensum liberaretur. Desertum quippe illud significabat praesentem vitam, et secretas mentium solitudines. In hac quippe vita pascimur vero manna, id est corpore Christi, qui dicit: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi et caetera, usque pro mundi vita. Adsunt quoque igniti serpentes, id est daemones, qui virus nequitiae suae nobis infundere conantur, sed non praevalent, quia liberamur per eum qui suspensus in cruce nos a diabolo liberavit, qui et similitudinem nostrae habuit mortalitatis, tamen non habuit maculam peccati, ideoque nos ab omnibus praevalet mundare peccatis.
4.3.7
Et factum est praelium magnum in coelo. Non tunc solummodo factum est praelium, quando in initio temporis diabolus per superbiam dejectus est de coelo, sed et quando a Domini passione ejectus de cordibus fidelium, coepit amplius saevire contra omnes, et haec pugna perseverat usque ad finem saeculi, quando cum fuerit solutus, consummabitur. Coelum enim sancta Ecclesia est, in qua fit hoc praelium, maxime, ut diximus, ex quo per fidem ejectus est de cordibus credentium, apostolis praedicantibus, juxta illud: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, et caetera. Sic enim dicitur: Factum est praelium magnum in coelo, ut ab initio fidei Christianae usque ad finem, totum tempus vitae praesentis comprehendi, sine aliqua dubitatione credatur, quatenus et factum in praeteritis, et esse in praesentibus, et consummandum in novissimis asseratur. Michael et angeli ejus praeliabantur cum dracone. Angeli Michaelis, vel draconis dicuntur illis subditi et ad obediendum missi, non tamen ab eis creati, sicut quidam vaniloqui dixerunt haeretici: vel etiam quoniam sub uno rege in una civitate militare creduntur. Sic enim solemus et nos dicere, videntes eos qui ex eadem societate sunt: Ecce mei aut nostri. Hinc enim Dominus de pusillis ait in Evangelio: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est. Hinc Josue principem exercitus Domini interrogat dicens: Noster es, an adversariorum? Omnes enim angeli boni, dicuntur angeli Michaelis, quia ad ejus societatem pertinent. In quo numero bonorum angelorum, etiam homines justi comprehenduntur pugnantes cum diabolo. Porro angeli draconis dicuntur omnes quotquot ei consenserunt, quando superbiens dixit: Ascendam super altitudinem coeli, et caetera. Ubi etiam pariter malorum hominum forma comprehenditur. Pugnant itaque Michael et angeli ejus in coelo, hoc est, in Ecclesia, et pugnat draco cum suis daemonibus, quoniam sicut daemones sunt parati semper ad impugnandum, ita et sancti angeli ad resistendum. Attamen nec nos sine angelorum, nec rursum angeli sine nostro conflictu contra antiquum hostem dimicant. Erigamus ergo arma securi, quia fortissimos nostrae patriae concives, et invictos adjutores habemus, juxta quod Apostolus dicit: Nonne omnes administratorii sunt spiritus in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Inde autem illi fortes, unde et nos: inde illi invicti, unde et nos, id est ex divina virtute, sine qua nec illi aliquid valent, nec nos. Pugnat enim nunc Michael, qui est praepositus Ecclesiae cum suis angelis pro Ecclesia. Pugnabit etiam amplius tempore Antichristi, juxta illud: In tempore illo consurget Michael princeps vester et caetera.
4.3.8
Et non valuerunt, neque locus inventus est amplius eorum in coelo. Quare dicit, non valuerunt, cum etiam post baptismum et suam abrenuntiationem diabolus multos decipiat? Sed licet videantur praevalere ad tempus, tamen in eos qui ad vitam sunt praedestinati, non praevalent: quia ablato peccato per poenitentiam, non invenit in eis locum diabolus. Ille namque fit ejus habitatio, in cujus mente regnat peccatum. Tolle ergo regnum peccati, et non invenietur locus diabolo. Sunt autem et nonnulli in quibus nec ad tempus praevalent, quia ad nullum mortale crimen eos possunt impingere, per quod illorum corda debeant possidere, quibus Paulus ait: Nolite locum dare diabolo. Potest autem et hoc specialiter referri ad diem judicii, quando illorum certamen ab adventu Domini in judicio terminabitur. Quo peracto, ista sententia complebitur, non valuerunt scilicet, quia in fine certaminis succumbent. Neque locus eorum amplius inventus est in coelo, quia tunc funditus ab electis exclusi, decipiendi ultra tempus non habebunt.
4.3.9
Et projectus est draco ille magnus, serpens antiquus, qui vocatur diabolus et Satanas. Ipse antiquus hostis, ut jam dictum est, draco appellatur propter immanitatem sceleris, magnus propter occultas insidias: et quia ex multo tempore nocet, serpens antiquus, quia per serpentem primum hominem decepit fraude, et sic eum veneno nequitiae interemit. Vocatur quoque diabolus, id est deorsum fluens, sive criminator, quia quotidie de cordibus fidelium fluit, et inde dicitur Satanas, id est contrarius, quia bonos insequitur, quorum illi opera sunt contraria. Qui seducit universum orbem. In his videlicet quae pereunt, id est partem orbis. Nam a toto partem intelligere debemus, quia quamvis multos electorum in corde plerumque seducat, non tamen in perpetuum, nec ad aeternam mortem. Et projectus est in terram. Projectus est autem de coelo in terram, id est de mentibus electorum in corda reproborum, non quo in eis et ante non erat, sed quod ab istis exclusus amplius illis dominari coeperit. Ruinam ejus terra excipit quia terrena quaerentium, terrena sapientium mentes invadit. De qua scilicet terra eidem serpenti in prima maledictione figuratim dicitur: Terram comedes cunctis diebus vitae tuae. Nam quod Propheta dicit: Esca ejus electi, de illis est intelligendum, qui aestimatione hominum electi apparebant, sed in conspectu Dei jam terra erant.
4.3.10
Et audivi vocem magnam de coelo dicentem: Nunc facta est salus et virtus et regnum Dei nostri, et potestas Christi ejus. Haec vox ad omne praesens tempus pertinet quae coepit ab adventu Redemptoris, sed usquequo ad consummationem perveniat, clamare non desinit. Vox itaque in coelo ista, est magnum electorum desiderium in Ecclesia: Nunc facta est salus. Sed omni tempore vitae praesentis, ab adventu scilicet mediatoris usque ad finem ejusdem praedicationis, salus facta est, quia gratia Dei vel bonitate sumus salvati, unde Psalmista dicit: Domini est salus, et caetera. Facta est virtus, quia per illum sumus roborati. Regnum quoque et potestas facta est Dei nostri. Sicut ipse resurgens a mortuis dicit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra.-- Quia projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos ante conspectum Dei nostri die ac nocte. Accusatio diaboli nihil est aliud, nisi ad malum praecipitatio. Tunc enim accusat, quando dignos accusatione reddit, non loquendo exterius, sed odiendo interius. Sed ab hac accusatione ille liber apparet, qui in se accusare studet quod ab adversario suo accusari posse cognoscit. Angeli itaque gaudentes de nostra revocatione, laetantur de casu diaboli. Unde in Domini nativitate dicebant: Gloria in excelsis Deo. Quid enim mirum, si homines fratres vocant, dum cernunt ipsum Dominum hoc facere? Surgens enim a mortuis dicit Mariae: Vade, dic fratribus meis. Neque enim jam dedignantur homines habere fratres, qui Dominum habent hominem fratrem. In die autem et nocte, vel continuum tempus intelligitur, vel prospera vel adversa. In die et nocte diabolus accusat, quando alios in prosperitatibus extollit, atque alios adversitatibus frangit, et hoc ante conspectum Dei, qui ubique est, juxta illud: Coelum et terram ego impleo.
4.3.11
Et ipsi vicerunt illum. Id est, sancti qui in Ecclesia sunt et in coelo, bellum contra draconem faciunt, hoc est, in societate electorum. Propter sanguinem agni. Cujus videlicet Passionem imitantur mortificantes se cum vitiis et concupiscentiis. Et propter verbum testimonii sui. Quia rectitudinem fidei custodiunt. Et non dilexerunt animas suas usque ad mortem. Quia ante elegerunt mori in hac vita ut postmodum regnarent cum Christo, quam hic vivere temporaliter, et postmodum aeternaliter perire, usque ad mortem se posuerunt, ne animas suas nequiter amarent. Hinc Paulus dixit: Ego enim non solum alligari, sed et mori paratus sum pro Christo, nec facio animam meam pretiosiorem quam me. Et Dominus: Qui amat animam suam perdet eam. Imitantur enim Dominum suum, quem sciunt pro sua redemptione non pepercisse animae suae.
4.3.12
Propterea laetamini, coeli, id est omnes ecclesiae. Plurali enim numero utuntur, quia numerositatem Ecclesiarum assignant. Et qui habitatis in eis. Id est, omnes sancti qui in congregatione sanctorum moramini, vel certe habitatores coelorum, angelos intelligere possumus, quibus concorditer in Domino convenit congratulari, dum et homines ad illorum consortium redeunt, et angeli redintegratum numerum suum istis receptis aspiciunt. Ubi non est aliud quod exponi debeat, nisi ut hac manente laetitia, hic liber debitum finem accipiat.

Intertext edge

Open linked passage

Note