Reader

XLIX. IN ASCENSIONE DOMINI. SERMO PRIMUS.

« Elevatus est sol, et luna stetit in ordino suo.»

Hodie, fratres charissimi, Ascensionis Domini jucunda est festivitas; hodie destructa est humani generis captivitas. Quam Ascensionem Habacuc propheta praevidens ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo. Cum enim Dominus in mundo cum apostolis moraretur, apostoli in praesentia Domini sui confidentes, ad coelestia non aspiciebant; sed postquam Dominus se ab oculis eorum absentavit, et in coelum ascendit, quo Dominus ascendit, et milites ascendere inhiando cupiunt. Haec enim consuetudo inter nos est, ut familia regem praecedentem sequi desideret. Unde Ecclesia in Canticis ait:« Trahe me post te.» Trahi enim desiderabat ad Regem ascendentem, postquam caruit consolatione praesenti. Ideo elevatus est sol justitiae, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, per ascensionem ejus ad coelestia. Luna vero dicitur Ecclesia. Sed sicut luna recipit lumen 473 a sole, ita Ecclesia illuminata est a Christo; et sicut luna aliquando defectus patitur, sic in suis Ecclesia quandoque defectus tolerat. Sed post ascensionem haec luna stetit in ordine suo, quia tunc per praedicationem excrevit et ad tribulationem exivit. Tunc Petrus qui voce ostiariae succubuit, a voce Neronis resistentis non recessit.

Haec ascensio est unus de saltibus, de quibus Salomon in Canticis:« Ecce iste venit saliens in montibus.» Saliens venit, quia veniendo ad redemptionem nostram, quosdam saltus dedit. A coelo quippe venit in uterum Virginis, de utero in praesepium, de praesepio venit ad crucem, de cruce in sepulcrum, de sepulcro ad inferos, de inferis rediit in coelum. Unde ait Psalmista:« Exsultavit ut gigas ad currendam viam, a summo coelo egressio ejus.» Hanc exsultationem alibi denotavit ipse, dum ait:« De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput.» In mundo erat torrens mortis, fluens a peccato primi parentis. De hoc in via bibit, quia mortem in transitu gustavit; atque ideo exsultavit, quia moriendo corpus posuit in sepulcro, quod resurgendo super angelos levavit. Levavit super angelos per resurrectionem humanam naturam, quae prius erat minor angelis. Unde scriptum est:« Minuisti eum paulo minus ab angelis.» Quandiu enim fuit passibilis et mortalis, angelica natura, quae est immortalis, minor fuit; sed postquam Deus Pater gloria resurrectionis et honore immortalitatis coronavit eum qui prius minor erat, super angelos factus est. Cum igitur angeli humanam naturam sibi esse praelatam viderunt, qui prius se praelatos viderant, qui prius se ab hominibus adorari patiebantur, ab humano genere ita exaltato, se adorari timuerunt. Adoravit angelum Abraham. Tres vidit et unum adoravit, nec adorare prohibuit angelus. Voluit Joannes adorare angelum post resurrectionem, sed ab angelo non est permissus. Respiciebant hominem 474[ per gratiam] exaltatum, quem culpa sua prius viderant humiliatum. Honorabant naturam hominis, quam videbant super se exaltatam. Sciebant quidem hominem esse factum ante peccatum ad restaurationem angelicae legionis, quae ceciderat, sed redemptionem ejus per Filium Dei ignorabant. In principio enim mundi fecit Deus angelum quemdam praecellentem aliis, valde speciosum et sapientem, de quo dicitur per prophetam:« Tu signaculum similitudinis Dei, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti.» In eo enim erat subtilior natura; in illo, imago Dei similior insinuatur, dum dicitur postea per prophetam:« Omnis lapis pretiosus operimentum tuum.» Quia novem ordinibus ille primus angelus, ideo ornatus et opertus fuit, dum omnibus agminibus angelorum praelatus est, et ex eorum comparatione clarior fuit; sed ille versus in superbiam ex nimia claritate, dixit:« Ascendam in coelum, ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo.» Fuerunt enim consentientes multi ex angelis aliis, qui dum Deo similes volebant fieri, angelis[ f. hominibus] minores effecti sunt; et primus ille angelus, et ejus compares, de coelo, aliis bonis spiritibus remanentibus, ceciderunt, ita quod de singulis novem ordinibus pars cecidisse creditur, quorum loco supplendo, factus est homo. Nisi[ enim] peccassent homines, salvi[ f. facti] fuissent similes angelis et immortales. Nam si Adam non peccasset, vixisset in paradiso de fructibus arborum, et filios sine concupiscentia generasset, et in terra tamen unusquisque permansisset usque ad terminum constitutum, et tunc accepto fructu de ligno vitae, et gustato, quod erat in medio paradisi, vivus in coelo translatus fuisset. Sed, peccante homine, ingressa est mors in mundum, periit immortalitas, periit ascensus in coelum. Sed Deus summae misericordiae hominem homo factus redemit, et per mortem suam mortem nostram destruxit; 475 per resurrectionem immortalitatem reparavit; per ascensionem Dominus aditum in coelum nobis fecit, et ipse Dominicus homo locum summi angeli supplevit. Alii vero inferiores homines, inferiorum ordinum ruinam restauraverunt.

Itaque Christus, secundum humanitatem, super omnes creaturas est. Unde Psalmista:« Omnia subjecisti sub pedibus ejus.» Sed Deus major est et superior eo homine, Pater scilicet et Filius[ ipse] secundum divinitatem, sicut et Spiritus sanctus. Unde ait Apostolus: Tunc et ipse Filius« subjectus erit ei qui subjecit sibi omnia.» Hominum autem illorum alii pro meritis superiores, sunt cum angelis positi. Unde in Evangelio:« In domo Patris mei mansiones multae sunt.» Et alibi dicitur:« Erunt homines aequales angelis.» Si quaeritis quot salvi erunt, audite Gregorium dicentem:« Illuc ascensura creditur tanta multitudo hominum, quanta multitudo angelorum in coelo remansit,» sicut scriptum est per prophetam:« Statuit terminos gentium secundum numerum filiorum Israel.» Haec est ergo illa dies, fratres charissimi, in qua angelorum militia de consortio hominum laetata est. Haec est illa festivitas, quae est finis omnium aliarum festivitatum, sine qua utilitas hominum periret. Nisi enim in coelum esset ascensurus, cassa passio, inutilis resurrectio esset. Haec est tanta, quod tempore Sylvestri papae, in honorem ascensionis erat ita quinta[ feria] per singulas hebdomadas celebrata, sicut et Dominica dies in memoriam resurrectionis. Congratulemur igitur angelis, qui hodierna die cum magno gaudio occurrentes regali filio ascendenti ad Patrem, quaerunt:« Quis est iste Rex gloriae?» Et alii invitantes, dixerunt:« Dominus fortis et potens; Dominus potens in praelio.» Et vere exstitit potens in praelio, quia ascendens in altum, captivam duxit captivitatem. Liberatio enim militis, victoria exstitit regis. Sed quid nobis valet liberatio sociorum, nisi efficiamur socii eorum? Laboremus ergo, fratres charissimi, ut, sicut sumus eodem sanguine redempti, ita eodem praemio ascensionis simus 476 remunerati, juvante Domino nostro Jesu Christo, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.