Reader

LIBER NONUS. DE METALLIS. CAP. I.--DE AURO [I, 15].

Aurum calidum est, et quamdam naturam velut sol, et quasi de aere est. Homo autem qui virgichtiget est, aurum accipiat et illud ita coquat, quod nihil sordis in eo sit, et ut ei nichil abege, et sic in pulverem redigat, id est male, et tunc accipiat modicum farinae similae ad quantitatem medietatis palmae et eam cum aqua knede, et huic deick de pulvere illo auri ad pondus unius obuli addat, et eum in mane diei jejunus comedat, et iterum secunda die eodem modo cum farina et cum eodem pondere auri tortellum faciat, et eum ipso die jejunus comedat, et tortellus iste hoc modo paratus et comestus ab illo gicht per annum compescit. Et aurum istud in stomacho illius per duos menses jacet, et ipsum stomachum non exacerbat, nec exulcerat, sed si frigidus est et slimechte, eum absque periculo ejusdem hominis calefacit et purgat. Sed si sanus homo istud facit, ei sanitatem retinebit, et si infirmus est, sanus erit. Et iterum purum aurum accipe, et illud in olla aut in testa ghiwe( gluwe?), et ita ignitum in purum vinum pone ut ab eo incalescat, et ita calidum bibe, et hoc saepe fac, et gicht a te cessabit. Sed et qui fiber in stomacho habet, ita cum ignito auro purum vinum calefaciat et sic bibat, et fiber eum derelinquet. Et si alicubi in corpore tuo tumor exsurgit, aurum ad solem calefaciat et ita circa geswolst ejusdem tumoris bestriche, et tumor ille evanescet. Et qui surdas aures habet cum gemalem auro et farina similae deick paret ut supra dictum est, et modicum de eo in aures suas figat, quatenus calor ejus in aurem transeat, et hoc saepe faciet, et auditum recipiet.

LIBER NONUS. DE METALLIS. CAP. II.--DE ARGENTO [I, 16].

Argentum frigidum est[ quia frigidum ventum illum habet, qui etiam terram frigidam facit ad. ed.]. Homo autem qui superfluitatem humorum in se habet et illos[ per excreationem add. ed.] saepe ejicit, argentum valde purum factum in igne gluwe, et ita calidum in bonum vinum ponat, et hoc ter aut quater faciat ut vinum illud ab eo incalescat, et sic jejunus et ad noctem saepe bibat, et superfluos humores in eo minuit, id est swendet.

[ Fortis enim natura frigiditatis argenti, calidos et frigidos, ac humidos humores, acumine suo, cum ardore ignis, et cum calore alterati vini minuit, ut praefatum est. Si autem in argenteo vase cibum, sed potum accipit, nec ipsi multum prodest, nec ipsi ad sanitatem corporis obest add. ed.]

Si autem aliquis argentum in pulverem redactum comederet, nimis frigidum et nimis gravis in stomacho ejus esset, et etiam inde postea laederetur, etiam si tunc eum contra aliquam infirmitatem juvaret.

LIBER NONUS. DE METALLIS. CAP. III.--DE PLUMBO [I, 17].

Plumbum frigidum est, et hominem laederet, si illud aliquo modo in corpus suum duceret,[ et hoc quidem faceret propter frigus quod in se habet, et quia etiam aliquando crudosum est et quasi despumatio et purgamentum aliorum aeramentorum add. ed.] Sed si mortuus homo intumescit, et si ei plumbum supponitur, tumorem illum aliquantum restringit[ quoniam ille vitalem halitum non habet add. ed.]. Si autem super vivum hominem poneretur qui intumesceret, totus scinderetur nec vivere posset[ quoniam frigiditas ejus pertransit illum et scinderet quia velut despumatio aliorum aeramentorum est. Sed nec cibus nec potus in plumbeo vase valet propter frigiditatem quam in se habet. Add. ed.].

LIBER NONUS. DE METALLIS. CAP. IV.--DE STAGNO [I, 20].

Stangnum plus frigidum est quam calidum. Et si aliquis homo stangnum super cutem suam ponit, ita quod cutis et caro ejus inde incalescat, infirmitatem corpori suo aufert propter frigiditatem suam. Vel si quis homo in stagneo vase comedit aut bibit, infirmitatem inde contrahit, ita quod fere velut venenum ei est. Sed cui caro circa oculos uszwilezet, stannum in cineres redigat et illos in purum vinum ponat, et ad noctem, cum dormitum vadit, cum vino isto augleder qui se uszwelczent circumlineat, et augleder sani et pulchri fient, nam frigiditas stanni cum calore vini temperata carnem quam calidi humores excutiunt et emittunt sanat et componit. Sed caliginem oculorum non fugat.

LIBER NONUS. DE METALLIS. CAP. V.--DE CUPRO [I, 18].

Cuprum calidum existit, et cito infrigescit, et est velut favillae auri, scilicet ut favillae quae de ardentibus prunis cadunt. Et qui quaslibet febres habet, et febres illas quae in stomacho nascuntur, et non cottidianas, aut tertianas, aut quartanas, riddo, id est quod homo oscitat et qui tardus est et fastidium ciborum habet, purum cuprum ad pondus quinque nummorum accipiat et in vinum franconicum ponat, quantum picarium capit, et ita vinum illud fortiter coquat, scilicet usque dum minorari incipiat, et sic de igne auferat, et postea per novem dies jejunus modice bibat, et febres illae cessabunt. Sed et si quis virgichtiget est, ita quod se totum contrahit, idem crymphet, accipe purum cuprum et in ignem proice usque dum ignescat, et denuo in ignem proice ut iterum incalescat, et iterum ab igne aufer et denuo frigescat, et tertia vice in ignem proice, et cum tunc ignescat, ita ignitum in bonum vinum pone, et vasculum superius tege, ne calor aut vapor ejus egrediatur, et tunc illi qui virgichtigit est ita modice calidum ad bibendum da, et gicht in eo cessabit. Sed et si equi, aut asini, aut boves, aut caprae, aut oves, aut porci, aut alia quaelibet animalia strengel aut heuptsichtum habent, magnum frustum cupri in caldarium seu in ollam seu in patinam ponat, et aquam desuper fundat, et tunc ipsam aquam ad ignem cum eodem cupro calefac ut ferveat, ac sic cum ipsa calida aqua pabulum jumentorum illorum, sive avena, sive fenum sit, semel vel bis asperge, ut ita aspersum comedant, et pestis ab eis cessabit.

LIBER NONUS. DE METALLIS. CAP. VI.--DE MESSING [I, 19].

Messing[ Auricalcum ed.] calidum est, et de alio factum velut kalg de lapide, et quia ex natura sua messing non est, sed ex alio metallo factum, velut miles, qui de genere suo miles non est, sed factus est miles. Ideo ad medicamenta non valet, sed hominem magis laedit quam ei prosit, ita ut si homo velut in digito annulum gestaverit, aut si alia caro corporis ejus incaluerit ex hoc, magis infirmitatem quam sanitatem sibi attrahit[ quia idem metallum per se nullam virtutem habet add. ed.]

LIBER NONUS. DE METALLIS. CAP. VII.--DE FERRO [I, 21]

Ferrum valde calidum in sua natura est, et ideo forte est. Fortitudo ejus ad plurima utilis est. Et si quis ferrum juxta se habet, quod caro ejus in illo incalescit, minus ab eo laeditur quam de stanno[ quia ferrum calidum et recti temperamenti est cum calor ejus ad ignem excitatur, et stomacho hominis superponitur, frigidos humores, de quibus stomachus dolet fugat, ut praedictum est add. ed.]. Cui autem stomachus infrigidatus est ita quod inde dolet, blech[ laminam ed.] tenuem de ferro accipiat, et illud ad ignem calefaciat, et ita calidum super stomachum suum ponat, et iterum auferat, ac denuo calefaciat et stomacho suo iterum calidum superponat, et hoc saepe faciat, et melius habebit.[ Quoniam idem ferrum calorem in se habet et quoniam rectum aeramentum est add. ed.]

LIBER NONUS. DE METALLIS. CAP. VIII.--DE CALYBE [I, 22]

Calybs valde calidus est, et quod fortissimum est in aeramento ferri. Et fere quasi divinitatem Dei significat, unde et dyabulus eum fugit et devitat. Et si vencnum aut in cibo aut in potu esse suspicaris, aut si cibus humidus est velut warmume aut velut suffen, clam ignitum calibem ei impone, et si venenum in eo est, illud debilitando attenuat, vel si cibus siccus est, velut carnes aut pisces aut ova, ignitum calibem vino impone, et vinum istud super eundem cibum funde, et si venenum in illo est, siccum cibum vino ignito calibe calefacto impone; et si venenum in eo fuerit, in ipso deprimitur, ita quod hominem istud comedentem minus laedit. Et etiam ignitum calibem potui impone, sive vino, sive cervisia, sive aqua, sive alio quolibet potu, et si venenum in eo est, statim debilitatur. Nam si calibs ad ignem ignitus ita in cibum aut in potum positus fuerit, vel si vinum cum ignito calibe calefactum super cibum, sive panis, sive caro, sive piscis aut alii hujusmodi cibi sunt, perfundatur, et si venenum in illo est, tunc fortitudo ejusdem veneni constringitur et debilitatur, quia tanta vis calibis est quod venenum illud hoc modo arescere facit, quia comedentem et bibentem minus laedere potest, ita ut si aliquis homo idem venenum sic gustaverit, eum minime ad mortem perducere poterit, etiamsi ille intumescat aut aliquantum diu infirmatur, tamen mortem evadere potest, si venenum illud cum ignito calibe debilitatum fuerit, ut praedictum est.

Explicit liber beatae Hildegardis subtilitatum diversarum naturarum.