Juvenal
Saturae
Satu 3.7.1
Choose a text
More by Juvenal
—
Perseus Lat2
3.7.1
Et spes et ratio studiorum in Caesare tantum;
3.7.2
solus enim tristes hac tempestate Camenas
3.7.3
respexit, cum iam celebres notique poetae
3.7.4
balneolum Gabiis, Romae conducere furnos
3.7.5
temptarent, nec foedum alii nec turpe putarent
3.7.6
praecones fieri, cum desertis Aganippes
3.7.7
vallibus esuriens migraret in atria Clio;
3.7.8
nam si Pieria quadrans tibi nullus in umbra
3.7.9
ostendatur, ames nomen victumque Machaerae
3.7.10
et vendas potius commissa quod auctio vendit
3.7.11
stantibus, oenophorum tripedes armaria cistas,
3.7.12
Alcitheon Pacti, Thebas et Terea Fausti.
3.7.13
hoc satius quam si dicas sub iudice vidi
3.7.14
quod non vidisti, faciant equites Asiani
3.7.15
quamquam et Cappadoces faciant equitesque Bithyni,
3.7.16
altera quos nudo traducit Gallia talo.
3.7.17
Nemo tamen studiis indignum ferre laborem
3.7.18
cogetur posthac, nectit quicumque canoris
3.7.19
eloquium vocale modis laurumque momordit.
3.7.20
hoc agite, o iuvenes, circumspicit et stimulat vos
3.7.21
materiamque sibi ducis indulgentia quaerit,
3.7.22
si qua aliunde putas rerum expectanda tuarum
3.7.23
praesidia atque ideo croceae membrana tabellae
3.7.24
impletur, lignorum aliquid posce ocius et quae
3.7.25
componis dona Veneris, Telesine, marito,
3.7.26
aut clude et positos tinea pertunde libellos,
3.7.27
frange miser calamum vigilataque proelia dele,
3.7.28
qui facis in parva sublimia carmina cella,
3.7.29
ut dignus venias hederis et imagine macra.
3.7.30
spes nulla ulterior; didicit iam dives avarus
3.7.31
tantum admirari, tantum laudare disertos,
3.7.32
ut pueri Iunonis avem. sed defluit aetas
3.7.33
et pelagi patiens et cassidis atque ligonis.
3.7.34
taedia tunc subeunt animos, tunc seque suamque
3.7.35
Terpsichoren odit facunda et nuda senectus.
3.7.36
Accipe nunc artes ne quid tibi conferat iste
3.7.37
quem colis et Musarum et Apollinis aede relicta,
3.7.38
ipse facit versus, atque uni cedit Homero
3.7.39
propter mille annos, et si dulcedine famae
3.7.40
succensus recites, maculosas maculosas Heinr.: maculonsas Ribb. Housman: maculonus Ψ, maculonis PGBüch. commodat aedes;
3.7.41
haec longe ferrata domus servire iubetur,
3.7.42
in qua sollicitas imitatur ianua portas,
3.7.43
scit dare libertos extrema in parte sedentis
3.7.44
ordinis et magnas comitum disponere voces:
3.7.45
nemo dabit regum quanti subsellia constant
3.7.46
et quae conducto pendent anabathra tigillo,
3.7.47
quaeque reportandis posita est orchestra cathedris.
3.7.48
nos tamen hoc agimus tenuique in pulvere sulcos
3.7.49
ducimus et litus sterili versamus aratro,
3.7.50
nam si discedas, laqueo tenet ambitiosi
3.7.51
consuetudo mali, tenet insanabile multos The text of lines 50-52 is evidently corrupt Part of the passage seems to be a gloss, but, even if line 51 be eliminated, lines 50 and 52 can scarcely be translated though the general sense is clear.
3.7.52
scribendi cacoethes et aegro in corde senescit.
3.7.53
Sed vatem egregium, cui non sit publica vena,
3.7.54
qui nil expositum soleat deducere nec qui
3.7.55
communi feriat carmen triviale moneta,
3.7.56
hunc, qualem nequeo monstrare et sentio tantum,
3.7.57
anxietate carens animus facit, omnis acerbi
3.7.58
inpatiens, cupidus silvarum aptusque bibendis
3.7.59
fontibus Aonidum. neque enim cantare sub antro
3.7.60
Pierio thyrsumque potest contingere maesta
3.7.61
paupertas atque aeris inops, quo nocte dieque
3.7.62
corpus eget: satur est cum dicit Horatius euhoe!
3.7.63
quis locus ingenio, nisi cum se carmine solo
3.7.64
vexant et dominis Cirrhae Nysaeque feruntur
3.7.65
pectora vestra duas non admittentia curas?
3.7.66
magnae mentis opus, nec de lodice paranda
3.7.67
attonitae, currus et equos faciesque deorum
3.7.68
aspicere et qualis Rutulum confundat Erinys.
3.7.69
nam si Vergilio puer et tolerabile desset
3.7.70
hospitium, caderent omnes a crinibus hydri,
3.7.71
surda nihil gemeret grave bucina: poscimus ut sit
3.7.72
non minor antiquo Rubrenus Lappa cothurno,
3.7.73
cuius et alveolos et laenam pignerat Atreus?
3.7.74
non habet infelix Numitor quod mittat amico:
3.7.75
Quintillae quod donet habet, nec defuit illi
3.7.76
unde emeret multa pascendum carne leonem
3.7.77
iam domitum; constat leviori belua sumptu
3.7.78
nimirum et capiunt plus intestina poetae.
3.7.79
Contentus fama iaceat Lucanus in hortis
3.7.80
marmoreis, et Serrano tenuique Saleio
3.7.81
gloria quantalibet quid erit, si gloria tantum est?
3.7.82
curritur ad vocem iucundam et carmen amicae
3.7.83
Thebaidos, laetam cum fecit Statius urbem
3.7.84
promisitque diem: tanta dulcedine captos
3.7.85
adficit ille animos tantaque libidine volgi
3.7.86
auditur; sed cum fregit subsellia versu,
3.7.87
esurit, intactam Paridi nisi vendit Agauen.
3.7.88
ille et militiae multis largitur honorem,
3.7.89
semenstri digitos vatum circumligat auro:
3.7.90
quod non dant proceres, dabit histrio; tu Camerinos
3.7.91
et Baream, tu nobilium magna atria curas?
3.7.92
praefectos Pelopea facit, Philomela tribunos.
3.7.93
haut tamen invideas vati quem pulpita pascunt:
3.7.94
quis tibi Maecenas, quis nunc erit aut Proculeius
3.7.95
aut Fabius? quis Cotta iterum, quis Lentulus alter?
3.7.96
tunc par ingenio pretium, tunc utile multis
3.7.97
pallere et vinum toto nescire Decembri.
3.7.98
Vester porro labor fecundior, historiarum
3.7.99
scriptores? perit perit PFG: petit Ψ hic plus temporis atque olei plus.
3.7.100
nullo quippe modo millensima pagina surgit
3.7.101
omnibus et crescit multa damnosa papyro;
3.7.102
sic ingens rerum numerus iubet atque operum lex.
3.7.103
quae tamen inde seges? terrae quis fructus apertae?
3.7.104
quis dabit historico quantum daret acta legenti?
3.7.105
Sed genus ignavum, quod lecto gaudet et umbra.
3.7.106
dic igitur quid causidicis civilia praestent
3.7.107
officia et magno comites in fasce libelli.
3.7.108
ipsi magna sonant, sed tum cum creditor audit
3.7.109
praecipue, vel si tetigit latus acrior illo
3.7.110
qui venit ad dubium grandi cum codice nomen.
3.7.111
tunc inmensa cavi spirant mendacia folles
3.7.112
conspuiturque sinus: veram deprendere messem
3.7.113
si libet, hinc centum patrimonia causidicorum,
3.7.114
parte alia solum russati pone Lacertae Lacertae Ψ: Lacernae P..
3.7.115
consedere duces, surgis tu pallidus Aiax
3.7.116
dicturus dubia pro libertate bubulco
3.7.117
iudice, rumpe miser tensum iecur, ut tibi lasso
3.7.118
Agantur virides, scalarum gloria, palmae.
3.7.119
quod vocis pretium? siccus petasunculus et vas
3.7.120
pelamydum aut veteres, Maurorum epimenia, bulbi,
3.7.121
aut vinum Tiberi devectum, quinque lagonae.
3.7.122
si quater egisti, si contigit aureus unus,
3.7.123
inde cadunt partes ex foedere pragmaticorum.
3.7.124
Aemilio dabitur quantum licet, et melius nos
3.7.125
egimus; huius enim stat currus aeneus, alti
3.7.126
quadriiuges in vestibulis, atque ipse feroci
3.7.127
bellatore sedens curvatum hastile minatur
3.7.128
eminus et statua meditatur proelia lusca.
3.7.129
sic Pedo conturbat, Matho deficit, exitus hic est
3.7.130
Tongilii, magno cum rhinocerote lavari
3.7.131
qui solet et vexat lutulenta balnea turba,
3.7.132
perque forum iuvenes longo premit assere Maedos
3.7.133
empturus pueros argentum murrina villas;
3.7.134
spondet enim Tyrio stlattaria purpura filo.
3.7.135
et tamen est illis hoc utile: purpura vendit
3.7.136
causidicum, vendunt amethystina; convenit illi
3.7.137
et strepitu et facie maioris vivere census,
3.7.138
sed finem inpensae non servat prodiga Roma.
3.7.139
Fidimus eloquio Instead of fidimus eloquio Ψ has ut redeant veteres .? Ciceroni nemo ducentos
3.7.140
nunc dederit nummos, nisi fulserit anulus ingens.
3.7.141
respicit haec primum qui litigat, an tibi servi
3.7.142
octo, decem comites, an post te sella, togati
3.7.143
ante pedes, ideo conducta Paulus agebat
3.7.144
sardonyche, atque ideo pluris quam Gallus agebat,
3.7.145
quam Basilus. rara in tenui facundia panno.
3.7.146
quando licet Basilo flentem producere matrem?
3.7.147
quis bene dicentem Basilum ferat? accipiat te
3.7.148
Gallia vel potius nutricula causidicorum
3.7.149
Africa, si placuit mercedem ponere linguae.
3.7.150
Declamare doces? o ferrea pectora Vetti,
3.7.151
cum perimit saevos classis numerosa tyrannos.
3.7.152
nam quaecumque sedens modo legerat, haec eadem stans,
3.7.153
perferet atque eadem cantabit versibus isdem;
3.7.154
occidit miseros crambe repetita magistros,
3.7.155
quis color et quod sit causae genus atque ubi summa
3.7.156
quaestio, quae veniant diversa e parte parte . So Ψ: P and Büch. have forte . sagittae,
3.7.157
nosse volunt omnes, mercedem solvere nemo
3.7.158
mercedem appellas? quid enim scio? culpa docentis
3.7.159
scilicet arguitur, quod laevae parte mamillae
3.7.160
nil salit Arcadico iuveni, cuius mihi sexta
3.7.161
quaque die miserum dirus caput Hannibal inplet,
3.7.162
quidquid id est de quo deliberat, an petat urbem
3.7.163
a Cannis, an post nimbos et fulmina cautus
3.7.164
circumagat madidas a tempestate cohortes.
3.7.165
quantum vis stipulare et protinus accipe: quid quid PFGTU: quod ALO. do
3.7.166
ut totiens illum pater audiat? haec alii sex
3.7.167
vel plures uno conclamant ore sophistae
3.7.168
et veras agitant lites raptore relicto;
3.7.169
fusa venena silent, malus ingratusque maritus
3.7.170
et quae iam veteres sanant mortaria caecos.
3.7.171
Ergo sibi dabit ipse rudem, si nostra movebunt
3.7.172
consilia, et vitae diversum iter ingredietur
3.7.173
ad pugnam qui rhetorica descendit ab umbra,
3.7.174
summula ne pereat qua vilis tessera venit
3.7.175
frumenti; quippe haec merces lautissima. tempta
3.7.176
Chrysogonus quanti doceat vel Polio quanti
3.7.177
lautorum pueros: artem scindes scindens PΨ: scindes conj. Iahn, confirmed by Voss. Theodori
3.7.178
Balnea sescentis et pluris porticus in qua
3.7.179
gestetur dominus quotiens pluit—anne serenum
3.7.180
expectet spargatve luto iumenta recenti?
3.7.181
hic potius, namque hic mundae nitet ungula mulae.
3.7.182
parte alia longis Numidarum fulta columnis
3.7.183
surgat et algentem rapiat cenatio solem,
3.7.184
qualiacumque domus, veniet qui fercula docte
3.7.185
conponat componit GT. P and most MSS. have componat . See Housman, Journal of Phil. No. 67, p. 41., veniet qui pulmentaria conditP has condit : LOU condat : condiat Lachmann..
3.7.186
hos inter sumptus sestertia Quintiliano,
3.7.187
ut multum, duo sufficient; res nulla minoris
3.7.188
constabit patri quam filius. unde igitur tot
3.7.189
Quintilianus habet saltus? exempla novorum
3.7.190
fatorum transi: felix et pulcer et acer,
3.7.191
felix et sapiens et nobilis et generosus
3.7.192
adpositam nigrae lunam subtexit alutae;
3.7.193
felix orator quoque maximus et iaculator,
3.7.194
et si perfrixit, cantat bene. distat enim quae
3.7.195
sidera te excipiant modo primos incipientem
3.7.196
edere vagitus et adhuc a matre rubentem.
3.7.197
si Fortuna volet, fies fies pΨ: fiet P. de rhetore consul;
3.7.198
si volet haec eadem, fiet de consule rhetor.
3.7.199
Ventidius quid enim? quid Tullius? anne aliud quam
3.7.200
sidus et occulti miranda potentia fati?
3.7.201
servis regna dabunt, captivis fata triumphum.
3.7.202
felix ille tamen corvo quoque rarior albo.
3.7.203
paenituit multos vanae sterilisque cathedrae,
3.7.204
sicut Thrasimachi probat exitus atque Secundi
3.7.205
Carrinatis; et hunc inopem vidistis, Athenae,
3.7.206
nil praeter gelidas ausae conferre cicutas.
3.7.207
di, maiorum umbris tenuem et sine pondere terram
3.7.208
spirantisque crocos et in urna perpetuum ver,
3.7.209
qui praeceptorem sancti voluere parentis
3.7.210
esse loco. metuens virgae iam grandis Achilles
3.7.211
cantabat patriis in montibus et cui non tunc
3.7.212
eliceret risum citharoedi cauda magistri;
3.7.213
sed Rufum atque alios caedit sua quemque iuventus,
3.7.214
Rufum, quem totiens Ciceronem Allobroga dixit.
3.7.215
Quis gremio Celadi doctique Palaemonis adfert
3.7.216
quantum grammaticus meruit labor? et tamen ex hoc
3.7.217
quodcumque est, minus est autem quam rhetoris aera,
3.7.218
discipuli custos praemordet acoenonoetus acoenonoetus PS: acoenonetos U (ἀκοινώνηος refusing to go shares).
3.7.219
et qui dispensat frangit sibi. cede, Palaemon,
3.7.220
et patere inde aliquid decrescere, non aliter quam
3.7.221
institor hibernae tegetis niveique cadurci,
3.7.222
dummodo non pereat mediae quod noctis ab hora
3.7.223
sedisti, qua nemo faber, qua nemo sederet
3.7.224
qui docet obliquo lanam deducere ferro;
3.7.225
dummodo non pereat totidem olfecisse lucernas
3.7.226
quot stabant pueri, cum totus decolor esset
3.7.227
Flaccus et haereret nigro fuligo Maroni.
3.7.228
Rara tamen merces quae cognitione tribuni
3.7.229
non egeat. sed vos saevas inponite leges,
3.7.230
ut praeceptori verborum regula constet,
3.7.231
ut legat historias, auctores noverit omnes
3.7.232
tamquam ungues digitosque suos, ut forte rogatus
3.7.233
dum petit aut thermas aut Phoebi balnea, dicat
3.7.234
nutricem Anchisae, nomen patriamque novercae
3.7.235
Anchemoli, dicat quot Acestes vixerit annis,
3.7.236
quot Siculi Phrygibus vini donaverit urnas;
3.7.237
exigite ut mores teneros ceu pollice ducat,
3.7.238
ut si quis cera voltum facit; exigite ut sit
3.7.239
et pater ipsius coetus, ne turpia ludant,
3.7.240
ne faciant vicibus; non est leve tot puerorum
3.7.241
observare manus oculosque in fine trementis,
3.7.242
‘haec,’ inquit, ‘cura, sed cura sed G and one of Ruperti's MSS.: curas et PΨ and Büch. (1893): cures et Owen. cum se verterit annus,
3.7.243
accipe, victori populus quod postulat, aurum.’
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).