Reader

SERMO XIX. IN FERIA SECUNDA PENTECOSTES.

Maximam apud vos festivitatem Pentecostes quanto majore studio celebrare nitimini, tanto pluribus exhortationum sermonibus ad hoc cupitis incitari. Octo itaque diebus eam celebrantes, in singulis istis singulos exigitis sermones. Quod ut perficere queam, hoc ab ipso Spiritu mihi vestris precibus impetrate. Et quoniam juxta Dominicam assertionem, scriba doctus in regno Dei similis est homini, qui profert de thesauro suo nova et vetera, hanc imperitia mea doctrinam quantum valet, cupiens imitari, de Novo Testamento ad Veteris testimonia stylum convertere curat, ut eo gratior haec solemnitas habeatur, quo ejus dignitas amplius commendatur. Hanc itaque sancti Spiritus tam gloriosam solemnitatem per eumdem Spiritum Psalmista praevidens, eamque, ut oportet, Ascensioni Dominicae copulans, ad ejus jucunditatem celebrandam nos vehementer admonens, quodam loco ait: Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino. Psallite Deo, qui ascendit super coelum coeli ad orientem. Ecce dabit voci suae vocem virtutis, date gloriam Deo super Israel: magnificentia ejus et virtus ejus in nubibus. Mirabilis Deus in sanctis suis, Deus Israel: ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus. Divino itaque Spiritu illuminatus Psalmista etiam post Ascensionem Domini, descensionem ejusdem Spiritus mirabilem, et gratiam in nationes universas effusam, nec jam ut ante in Judaea Deum intelligens, universa regna jam per hanc gratiam Deo acquisita, ad ipsum glorificandum invitat dicens: Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino, hoc est: Universae gentes, quae jam a servitute diaboli liberatae regnare coepistis, glorificate super hoc Deum voce cantando ac simul operatione psallendo. Ac ne Deum negaremus, quem juxta humanitatem assumptam, localem vel mobilem audiremus: Ipsi, inquit, psallite qui ascendit, etc. Superius quidem dixerat: Iter facite ei qui ascendit super occassum. Nunc vero dicit: Qui ascendit super coelum coeli ad orientem. Prius itaque de Resurrectione, sicut primum facta est, illud dixit; nunc vero de Ascensione hoc subjungit. Occasum itaque veri solis corporalem ejus obitum dicit, de quo ipse dixerat: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, etc. Super hunc igitur occasum ascendit, quando de morte resurrexit, more videlicet solis, qui post occasum conscendit ad ortum. Ita ei faciunt discipuli, qui se dignos praeparant, eum confidenter exspectando, ut, sicut promiserat, ad eos resuscitatus redeat.

Quod autem hic dicitur: Qui ascendit ad orientem, potest Psalmista non incongrue dicere secundum loci positionem. Ipse quippe mons Oliveti, de quo Dominus ascendit in coelum, civitati Jerusalem assistere dicitur versus orientem. Potest quoque intelligi quod, ubicunque mons ille fuerit, Dominus ad orientem ascenderit, si facie sua illuc versa, hoc egerit. Quid enim ad occasum dorsum habet, faciem ad orientem intendit. Ei autem post dorsum, jam omnino erat occasus, quia resurgens a mortuis, ultra non moritur, nec amplius ad illum quem sustinuit occasum est rediturus. Super coelum coeli conscendit quia celsitudinem aetherei, quae aerio praeeminet transcendit. Quid autem post Ascensionem suam, misso Spiritu sancto, discipulis sit facturus, consequenter adjungitur: Ecce dabit voci suae vocem virtutis. Vocem suam, hoc est propriam Dei locutionem dicit internam ejus inspirationem, quae hodie per Spiritum plenior facta est, cum sine sono interius omnem eos veritatem docuerit. Huic autem interiori locutioni cum per eumdem Spiritum exterioris locutionis diversa sint genera addita, quasi divinae voci, quae interius fit, vox humana est adjuncta; ut videlicet verbum mente conceptum interius, per audibile verbum proferatur aut manifestetur exterius, et ita voci divinae vox humana datur; ut quod Deus inspiratione sua intus nobis loquitur, nos prolatione nostra homines doceamus.

Bene itaque dicit, Domino ascendente, quia voci suae per Spiritum, ut dictum est, in apostolis factae, dabit etiam vocem prolationis humanae; ut quod recte senserunt, congrue quibuslibet proferre ac disserere possint. Quam insuper vocem virtutis dicit, quae hodie super apostolos vento praefigurata est vehementi, sicut in hesterno sermone meminimus. Virtutem praedicatio habet, et valida est, cum quis quod dicit disserere sufficit, ut confutari non possit, vel cum animo praestanti praedicat, nec timore aliquo, veritatem; vel cum ea, quae praedicat, moribus non oppugnat, nec conscientia reprobae vitae erubescentiam timet de praedicatione. Quae omnia in apostolis clarum est praeeminere, ut eorum praedicatio vox virtutis merito dicenda sit. Ipsis quippe Dominus promiserat: Ego dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii. Os scilicet ad loquendum, sapientiam ad intelligendum, vel quid cui dicatur, quando et quomodo discernendum. Scriptum et de ipsis est, quod cum fiducia verbum Dei praedicarent. Qui etiam quam religiosae vitae essent, vel quanta sollicitudine providerent, ne turpitudine suae vitae adulterarent, aut infamarent verbum Dei, unus eorum testatur, dicens: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar. Et attende quod cum dicit in his, quos Spiritus sanctus replet, interiori verbo exterius conjungi, patenter eos a daemoniacis secernit. Quos enim daemonia replent, et torquendo in insaniam vertunt, verba eis tantum, non sensum ministrant, et caliginem fumi potius quam splendorem ignis mentibus eorum immittunt. Spiritus autem sanctus cum in electis loquitur, primum intus illuminat ipsos, quam exterioribus eorum verbis alios. Unde bene hoc loco voci divinae, ut dictum est, vox humana dicitur addita, ut quod per inspirationem aliis nuntietur. Nec tamen ideo credendum est, ut quoties per prophetas Spiritus sanctus locutus est, quidquid in verbis illis intellexerit, hoc totum eis per quos loquebatur inspiraverit; sed modo unum tantummodo, fortassis plures quos ibi providebat sensus haberi, eis revelabat. Unde cum aliquam prophetiam varie a doctoribus exponi videmus, nequaquam necesse est ut omnes illos sensus ibi prophetam habuisse credamus; sed quidquid ibi convenienter intelligi potuit, Spiritus praescivit. Sicut ergo dives aliquis per oeconomum suum diversis artificibus proprium tradit aurum, ut diversa ei faciant ornamenta: ita et Spiritus per prophetas sua nobis tradit eloquia diversis sententiis referta, quae cum diversis exponimus modis, quot inde sententias producimus, quasi tot opera de una materia fabricamus.

Date gloriam Deo. Regna terrae, quae superius ad cantandum et psallendum Deo invitaverat, rursum ad glorificandum ipsum adhortatur ea, ut de tanta his diebus collata gratia uberiorem laudum dent gloriam Deo. Tanto enim haec gratia ubique terrarum est amplius praedicanda, quanto ipsa ubique melius est operanda, et per eam universa Deo sunt acquisita regna, et de regno diaboli in regnum Christi translata. Quod quidem per quos factum sit, consequenter adjungit, dicens: Magnificentia ejus, et virtus ejus in nubibus. Ac si diceret: Inde date gloriam Deo, quia ipse nubibus suis, id est apostolis, magnificentiam et virtutem dedit, per quem vos in regnum suum converteret. Nubes de imo surgunt in altum, et de alto imbrem emittunt, quo irrigata terra fructificat, et sedentes apostoli Spiritum perceperunt; quia humilibus Deus dat gratiam, et superbis resistit semper. Per hanc gratiam hodie in virtutibus sublimati, et uberioribus donis magnificati, tanquam de alto terram compluunt, dum divini eloquii verbis corda terrenorum hominum omnium linguarum generibus loquentes erudiunt. Quos itaque Deus sic magnificavit, et in tantas virtutes tot donis ipse promovit, recte magnificentiam et virtutem eis contulisse dicitur, quos et miraculis coruscare, et tam verbi quam animi virtute fecit praeeminere. De quibus adhuc subditur: Mirabilis Deus in sanctis suis, per quos videlicet majora quam per semetipsum operari dignatus est, tam miraculorum exhibitione quam praedicationis operatione, tanquam spiritu Eliae Elisaeo geminato. Unde et eis promiserat, dicens: Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet. Scimus et primogenitum fratrem, id est Christum, quasi sine liberis defunctum, et fratres ejus, id est apostolos, sponsam ejus, id est Ecclesiam suscepisse, et in ea prolem filiorum innumeram generasse, et ab his deinceps diebus universum mundum collegisse.

Unde quantum hujus solemnitatis gratiae mundus debeat, semper attendat, ad quem undique colligendum collata sint modo universa genera linguarum. Intueamini universas Christi solemnitates ab ipsa ejus Nativitate usque ad Ascensionem, et quid tunc mundus perceperit huic gratiae comparate, et longe caeteris hanc festivitatem videbitis praeeminere. In hac quippe centum viginti discipulis in coenaculo congregatis Spiritus sanctus infusus, per ipsos eadem die circiter tria millia hominum lucratus est. Quod quidem ut fieret, dispersos olim sub Antiochi persecutione Judaeos de universis nationibus Jerosolymis in praesenti festivitate congregaverat; quod nunquam in alia festivitate legimus factum esse. Ex quo etiam liquet, quantum ad praesentem gratiarum festivitatem populi undique convenire debeant, qui spiritalis gratiae dona desiderant. Haec una festivitas ubique terrarum Ecclesiam dilatavit, et cum ipsa pariter divinas solemnitates per universum mundum plantavit celebrandas, et omnium linguarum generibus laudes Dei dispersit; ut hinc appareat quantum huic festivitati caeterae omnes sint obnoxiae, per hanc videlicet ubique terrarum disseminatae. Unde et ad hujus diei praeconia cum promissum sit, mirabilis Deus in sanctis suis, et ut dictum est, quodammodo in eis mirabilior quam in semetipso, statim annexuit, unde nunc maxime mirabilis apparuit: Ipse, inquit, dabit virtutem et fortitudinem plebi suae. Plebem quippe suam discipulos dicit, illitteratos, rusticanos, de humili plebe assumptos, per quos mirabile est tanta eum operari. De quibus unus eorum Corinthiis scribens, et reprobatis sapientibus et potentibus saeculi, tales idiotas et impotentes eligi considerans, ait: Non misit me Christus baptizare, sed evangelizare. Non in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi. Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salvi fiunt, id est nobis, virtus Dei est. Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. Ubi sapiens, ubi scriba, ubi inquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Nam quia in Dei sapientia non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Quoniam Judaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerunt. Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam; ipsis autem vocatur Judaeis atque Graecis Christum Dei virtutem et Dei sapientiam, quia quod stultum est Dei sapientius est hominibus, et quod infirmum est Dei fortius est hominibus. Videte enim vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles; sed quae stulta sunt mundi, elegit Deus ut confundat sapientes, et ignobilia et contemptibilia mundi elegit Deus et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ut non glorietur omnis caro in conspectu ejus. Non enim mirabile esset si super potentes vel sapientes saeculi magna operaretur, quod humanae virtuti potius quam divinae ascriberetur. Unde bene, sicut hic dicitur, ipse Deus Israel, qui videlicet antiquum populum elegit; ipse, inquam, non alter aut recens Deus. His plebeiis et pauperibus viris de populo eodem assumptis, et nunc virtute ex alto indutis, dabit virtutem verborum contra saeculi sapientes, et fortitudinem animorum contra potentium impugnationes. Benedictus Deus, subaudis, sit, hoc est ab omnibus glorificatus et laudatus, qui per tales talia operatus est his diebus. Amen.