Reader

EPISTOLA XXXVII. AD T. PRIOREM MOLISMENSEM.

[ II, 13.] Frater PETRUS Cellensis abbas T. priori Molismensi, salutem.

Sacratissimae passionis et resurrectionis Dominicae solemnes feriae, dies cum suis horis, membra cum suis officiis non immerito hactenus vindicaverunt. Quid enim digitis meis cum calamo scribere in die, quo distenditur in cruce dilectus ex dilecto, qui factus est sponsae suae fasciculus myrrhae? Manus domini tornatiles, aureae, plenae hyacinthis, clavis perforantur, et manus mea ad aliud quam ad distillandum myrrham probatissimam occupabitur? In uno oculorum, et in uno crine colli sponsae vulneratum cor ejus, et cor meum inania et supervacua meditabitur? Potius resignet dies haec in affectu Christiani affectum morientis Christi, compassionem in membris, mortificationem in concupiscentiis, expiationem a vitiis, conformationem in officiis charitatis. Ecce cur non responderim epistolae tuae die sequenti postquam eam accepi. Accepi namque eam, cum de vituli saginati pelle detrahenda et de agno assando jam ageretur, et manus ac pedes junioris filii Rebecca parabat supervestire vestibus Esau valde bonis, id est sacramentis ecclesiasticis. Jesus vestimenta sordida non propter peccati contaminationem, sed propter mortalitatis contaminatam conditionem deponebat, et sacram manuum ac pedum ablutionem, non carnali depositione sordium, sed conscientiae bonae interrogatione in Deum intitulabat. Jam ex odore unguenti a peccatrice, sed poenitente, in caput vel pedes Salvatoris effusi implebatur domus: jam convivium pinguium, convivium medullatorum apponebatur, vinum meracissimum crateris infundebatur.

O bone amice, quis scriberet, imo quis non biberet? Comedite, amici, et bibite, et inebriamini, charissimi, continuabatur, et de morticinis pellibus atramento liniendis cogitaretur? Ecce quare statim non respondi, cum libentius illis pulmentis intenderem, quam de responsione vestra cogitarem. Quid de Sabbato dicam? Quid, inquam, dicam, nisi quia Sabbatum est? Sabbatum revera sed delicatum, sed sanctum, sed gloriosum. Non licet igitur digitum extendere, et loqui quod non prodest. Deinde die sequenti, resurgente et cum spoliis multis Domino redeunte, aliquid de praeda pretiosissima veniens in occursum deposco. Rursum intueor triumphum, excipio renascentia sidera; post solis ortum et auroram nascentem in thesauris meis consigno, ut haec spes reposita in sinu meo doceat, quod flebile principium melior fortuna sequeretur. In his diebus nemo alius scripsit, nisi tantum Pilatus, quinimo destructum est quod adversum nos erat chirographum. Post haec vero tandem, cum exivit homo ad opus suum, et ad operationem suam usque ad vesperam, recogitavi seriem somniorum atque sermonum epistolae tuae, et extrahens eam de tenebrosis ad lucem, deprehendi non esse meam. Ubi enim mea, quae de me principio narrat super id quod vidit, aut audivit ex me? in medio fingit me dixisse vel fecisse quod non est verum? in fine comparat se illi qui sine peccato non est? Non sibi convenit imago epistolae tuae, bone frater et amice. Primum vinum ponis, deinde acetum supponis, ad ultimum misturam myrrhae et aloes apponis. Non rejicio usquequaque laudem mihi propinatam, amplectens dicentis benevolentiam, non dicti conscientiam. Languor enim ille fortissimus, quo sub sole universa vanitas hominum laborat, et me cum aliis corripuit, quatenus suaves illas aurium modificationes necdum propulsare didicerim. Naturale est hoc vitium, et, ut ait Seneca, naturalia corporis aut animi vitia leniri arte possunt, deleri non possunt. Hoc animi scabies est, sed differenter occupat. Invadit quandoque inferiora, quandoque superiora, quandoque totum simul, et superiora et inferiora. Superius est in animo, quod ad rationem pertinet; inferius, quod ad sensualitatem, totum quod ad destinationem, sive deliberationem. Fallaci igitur suppositione, dum alias animus forte ad quaedam majora et meliora occupatur; subintrat inanis gloriae amor, et foliis ficus turpitudinem suam obumbrans, in latibulo anguli sedet, ut cum domina sua ratio absens fuerit, viro, id est naturali appetitui sese misceat, et ex tali concubitu Ammonitae et Moabitae, qui non intrant in Ecclesiam Dei, usque ad tertiam et quartam generationem, procreantur. Quod enim ab initio conceptionis et generationis vitiosum erit, ad innocentiae gloriam quo modo intrabit? Nunquam igitur opus vanae gloriae numerabitur in remuneratione verae gloriae. Ideo Abrahae dicitur: Ejice ancillam et filium ejus. Non enim erit haeres filius ancillae cum filio liberae. Deinde quod periculosius est, ascendit sursum haec scabies, et tangit ipsum verticem sanctum animae, ubi est imago et similitudo Dei. Quaerit suam non Dei gloriam, abutitur voluntate divinae tam generationis quam regerationis. Non nominat filium suum, id est opus, Joannem, sed Zachariam. Haec jam non celat, et non velat, sed revelat turpitudinem suam, et juxta sapientissimum, contra animam suam Adonias petit Abisac Sunamitem, quae regi David solebat obsequia praestantissima et incentiva castissima praebere. Unum est, inquit Salomon, ac si regnum petat.

Adonias cupidissimus regni, est ratio infecta amore privati boni. Ambit iste Abisac sibi assumere, cum tota ratio absorbetur a voragine cenodoxiae. Sed occiditur, quia a Deo separatur. Hoc malum sub sole est. Adhuc amplius malum est, cum tota hominis intentio et operatio ad hanc iniquitatem et negationem contra Deum se incurvat. A laqueo sic contorto triplici funiculo cave tibi, o amice, quia malum est oblatis honoribus delectari, pejus negatos appetere, pessimum pro sublatis in iram prosilire. An erat meum abbatiam illam dare cui vellem, subtrahere cui vellem? Et quis ego? et quid ego? Praecipue comparatione tanta: archiepiscopi scilicet Lugdunensis, episcoporum quoque Lingonensis et Augustudunensis: abbatum etiam Molismensis, sancti Joannis Quintiacensis, quid ego nisi pulvis et cinis? Coelum et terram cum istis testes invoco, nisi forte evanuit a sensibus meis, quod de persona tua nil inhonestum, nil criminosum in eorum auribus deposuerim. Revera non statim acquievi, et abiit sermo in regionem longinquam. Nominatus est iste, non dissimulavi dicere quod audieram, vel videram: reticui tamen quod ignorabam. Nominatus est Petrus de Vivariis, heu mihi! pro quo contra amicos, et episcopos, et clericos, et familiares, alia vice fortissime steteram et constantissime, nunc quoque ut potui steti. Quia non potui ut esset abbas, vertit ad me cum quibusdam suorum terga, et non faciem. Hoc anno multa horum similia, non per visum, sed per sensum et experimentum passus sum. Amici quondam mei a longe steterunt, et jam non ambulant mecum. Quid itaque faciam? Non ibo? sed inobediens ero. Non ibo? sed superbus apparebo. Tacebo? sed conscientiam timeo. Tacebo? sed pecuniam Domini abscondo. Tacebo? sed callidus, vel stultus reputor. Utrique parti placebo? Sed hoc erit simulatio, sed hoc erit impossibile. Quid igitur? Dirige, Domine Deus meus, in conspectu tuo viam meam. Quid, inquam? Da sermonem rectum et bene sonantem in os meum. Hucusque satis. Nam parietem litterarum fodere, ne dicam impugnare parco. Rimas tantum et quasdam scissuras per circuitum obambulans designo, sed et resigno. Nam quod fractum est, si quid tamen fractum est, malo resarcire, quam nova damna facere. Fiat pax.