Reader

IN LIBRUM PRIMUM. CAPUT XVI. Misit filios duos Simon ad debellandum Cendebaeum ducem. Quod Judas filius Simonis vulneratus est. Occiditur Simon cum filiis suis in convivio. Joannes ejus filius succedit fratri in principatu sacerdotum.

Et ascendit Joannes de Gazaris et nuntiavit patri Simoni, etc. Diximus superius quod Simon principem sacerdotum, illum videlicet qui per obedientiam crucis obtulit semetipsum Patri pro nobis, in cujus domo Filii duo sunt populi credentium ex Judaeis et gentibus. His commendat Pater virtutem belli contra hostes universos et inimicos veritatis, hoc est, contra Judaeos, paganos et haereticos, necnon contra malignos spiritus, quatenus defendant fidem Christianam et protegant veros confessores Dei.

Estote, inquit, loco meo, et fratres mei, et egressi pugnate pro gente nostra, auxilium vero de coelo vobiscum sit. Qui sunt isti fratres nisi illi de quibus ipsa Veritas resurgens a mortuis ad mulieres ipsius sepulchrum visitantes in Evangelio ait: Ite, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam, ibi me videbunt. In loco ergo Christi et apostolorum ejus sunt sancti, qui facientes voluntatem coelestis Patris, et veritatis victoriam et animarum quaerunt salutem: quibus auxilium de coelo est, ab ipso utique de quo in psalmo scriptum est: Mirabilis Dominus in sanctis suis, Dominus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebis suae. Isti elegerunt viginti millia virorum belligeratorum, quia eos solummodo habiles ad spiritalem militiam deputant, qui in duobus praeceptis charitatis mandatorum Dei exsecutores atque operatores fiunt.

Et admovit castra contra faciem eorum ipse et populus ejus, etc. Quod dux cum ipse videret populum trepidantem ad transfretandum torrentem transfretavit primus, ostendit quod illi aegrotorum[ Forte, magistrorum] loco et doctoris officio in Ecclesia funguntur, timiditatem subjectorum suae fidei atque constantiae exemplo confortare debent, ac sacris tubis, hoc est dogmatibus divinis, in aciem contra hostes exacuere: sicque Cendebaeus spiritalis et castra ejus fugantur, et cadunt ex eis multi vulnerati, quia divinae majestatis virtutem tandem sentiunt timore concussi.

Tunc vulneratus est Judas frater Joannis, etc. Quod Judas vulneratus est in praelio et Joannes insecutus est hostes, illud, nisi fallor, significat quod Paulus ait: Ex parte caecitas contigit in Israel donec plenitudo gentium subintraret, et tunc omnis Israel salvus fieret, quia tardante in fide Christi plebe Judaica, gentium Ecclesia fortiter hostes premit, donec eos salubri compugnatione ad poenitentiam convertit, aut perseverantes in nequitia nimis futuram poenam praedicando puniat; cum autem tempora gentium complebuntur, et ipsarum plenitudo ad fidem subintraverit, tunc omnis Israel, hoc est omnis Ecclesia, ex utroque videlicet populo, salubri confessione per fidem, spem et charitatem, Christi munere salva erit.

Et Ptolemaeus filius Abobi constitutus erat dux in campo Jericho, etc. Quid per Ptolemaeum nisi hypocritae atque versuti homines figurantur. Hi ergo ficto disciplinatu bonis magistris adhaerentes, simulantesque pietatem, cujus virtutem penitus ignorant, plerumque ad honorem ecclesiasticamque dignitatem, ipsis magistris tribuentibus, perveniunt: hoc est enim summi sacerdotis generum esse, illas utique personas quas boni magistri aqua et verbo regenerabant, in potestatem regiminis sui accipere; sed cum, accepto gradu, propriae potestatis esse coeperunt, singuli cupiditatibus servientes, ipsos sui auctores honoris dolis et mentitionibus supplantare atque subvertere student; occiduntque filios eorum ac pueros pariter, cum nulli personae secum habitanti parcunt, sed pecunias atque adulationes sibi saeculares potestates..... Ecclesiam occultis insidiis seu manifestis persecutionibus infestant.

Nec mirum talem nequitiam aliquando praevalere in Ecclesia posse, cum legimus Ecclesiae capere( sic) dolum Judae proditoris; magus a Philippo baptizatus est, sed non a nequitia mentis purgatus; Julianus, apostata a lectore Ecclesiae excitatus, usque ad finem vitae hostis truculentus in coepta malitia perseveravit: quales et istius temporis aetas nonnullos habet, qui, licet magistros suos non occidunt gladio, tamen invidia atque odiis persequi non cessant.

Et praecurrens quidam nuntiavit Joanni in Gazara quia periit pater ejus, etc. Joannes quidem, patre per dolum necato, se cautus ab hoste observat, ac viros qui eum venerant perdere occidit, quoniam quilibet ex fidelium numero gratia Dei salvatus, ac providus ac sollicitus de sua salute servanda, audita deceptione aliorum hostium, insidias praecavere ac machinas eorum perversas conterere studet: non enim sola simplicitas cuique sufficit ad salutem servandam, sed cum simplicitate pariter debet esse prudentia. Unde Salvator in Evangelio ait discipulis suis: Estote ergo prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae; et Apostolus ait: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote. Debet ergo simplicitas a nobis haberi ut neminem noceamus; debet et prudentia, ne despiciamur ab aliis: nec multum distat inter decipere quemlibet et ab alio decipi posse.

Et caetera sermonum Joannis et bellorum ejus, etc. Iste Joannes, dux Judaeorum simul et pontifex, virtutum vir fuit ac multa opera mirifica confecit: hic quoque Hircani nomen accepit, ac a Romanis jus amicitiae postulans, decreto senatus inter amicos relatus est; qualiter autem Josephus de eodem Hircano narret, ad manifestanda ea quae in fine libri Machabaeorum breviter dicta sunt, non incongruum videtur nobis hic ponendum. Postquam enim de Simonis victoria aliqua commemoravit, de fine ejus taliter refert: Igitur Simon, annis octo principatum tenens sacerdotii Judaeorum, moritur in convivio, captus insidiis Ptolemaei, generi sui, qui, ejus conjuge duobusque filiis in custodiam conclusis, certos amicos misit ut Joannem, tertium, cui Hircanus fuit nomen, interficerent. Cognito autem impetu qui parabatur, adolescens ad civitatem properabat, multoque populo fretus, et propter memoriam aeternae virtutis, et quod iniquitas Ptolemaei cunctis esset invisa. Voluit autem et Ptolemaeus aliam portam civitatis ingredi, sed a populo rejectus est, qui maturius Hircanum susceperat, et hinc quidem statim recessit in aliquod ultra Hiericho castellum quod Dago vocatur.

Hircanus autem paternum honorem pontificis assecutus, postquam Deo sacrificia reddidit, velociter Ptolemaeum petiit et matri simul et fratribus adjumento futurus. Castellumque aggressus, aliis quidem rebus superior erat, justo autem dolori cedebat: Ptolemaeus enim, quoties premeretur, matrem ejus fratresque in murum perductos palam ut possent conspici verberabat eosdemque praecipitaturum se minabatur. Unde Hircanum quidem plus timor quam iracundia commovebat. Mater vero ejus, nihil plagis aut intentata nece perterrita, manus praetendens, filium precabatur ne suis parceret, imperio siquidem ipsa mortem sibi a Ptolemaeo propositam in mortalitate duceret meliorem, dummodo ille poenas eorum quae in domum suam admisisset, expenderet. Joannes autem, nunc obstinationem matris cogitans, ad preces ejus audiens, ad pugnandum impellebatur, modo verberari eam lacerarique conspiciens, effeminabatur totusque plenus doloris erat. Ob hoc autem diu tracta obsidione, feriatus annus advenit, quem septimo quoque orbus apud Judaeos cessare moris est, exemplo septimorum dierum; et in hoc Ptolemaeus, obsidionis requiem nactus, fratribus Joannis una cum matre occisis, ad Zenonem confugit, qui Cothila[ Cotilas] cognominatus est, Philadelphiae tyrannum. Antiochus autem ad ea quae per Simonem passus fuerat iratus in Judaeam ducit exercitum, ibique assidens Hierosolymis Hircanum obsidebat: ille autem patefacto sepulcro David, qui regum ditissimus fuerat, ablatisque inde pecuniae plus quam tribus millibus talentorum, et Antiocho persuasit, trecentis ei talentis datis, ab obsidione cedere, primusque Judaeorum pravitatis opibus alere peregrina coepit auxilia.

Hircanus deinde, morte Antiochi cognita, statim ad Syriae civitates expeditionem paravit, vacuas eas propugnatoribus esse ratus, quod ita erat. Nam et Medabam, et Samogam, et Sychimam, et Garizim cum vicinis cepit, et superbum Cirthaeorum[ Cuthaeorum] genus adjacentia fano loca colentium, exemplo ejus quod est Hierosolymis aedificato. Capit autem Idumaeae quoque non paucas alias civitates, et praeterea Adoreon[ Aoracum] et Marasan[ Marisam]: in Samariam vero usque progressus ubi nunc est Sebaste civitas, ab Herode rege condita, ex omni parte concludit filiosque suos Aristobolum et Antigonum obsidioni praefecit: quibus nihil renitentibus ad hoc famis necessitate, qui erant inter civitatem, venerunt ut insuetam carnem cogerentur attingere.

Igitur Antiochum adjutorem sibi advocant Spiritus Domini cognominatum, qui cum prompta ejus voluntate paruisset, ab Aristobulo et Antigono superatur, et ille quidem ad Scythopolim usque persequentibus commemoratis fratribus effugit.

Hi vero in Samariam reversi multitudinem intra murum iterum compellunt et expugnata civitate, ipsamque diruunt et habitatores captos abducunt. Prospere autem gestis secedentibus, alacritatem refrigescere non sinebant, sed cum exercitu Scythopolim usque progressi, et ipsam percusserunt, et agros inter Carmelum omnes inter se partiti sunt. Secundarum rerum Joannis et filiorum ejus invidia seditionem gentium concitavit, multique adversus eos collecti non quiescebant, donec aperto bello devicti sunt. Reliquum vero tempus Joannes cum fortunatissime viveret et optime res per annos triginta tres administrasset, quinque relictis liberis moritur. Vir plane beatissimus, et qui nullam dedisset occasionem cur ei causam de fortuna quispiam quereretur. Denique tria vel praecipua maxime solus habebat: nam et gentis princeps et pontifex erat, et praeterea propheta, cum quo Deus colloquebatur, ut futurorum nihil penitus ignoraret, quia et de duobus mulieribus filiis suis quod rerum domini permansuri non essent antevidit atque praedixit.

Tenuit autem ipsum pontificatum post patris obitum, secundum chronicorum fidem annis viginti sex. Pater ejus autem Simon ante eum pontifex fuit annis octo, ante quem Jonathas frater ejus annis decem et octo. Judas quoque, frater Jonathae et Simonis, tribus tantum annis pontificatum habuit, licet bella plura cum ducibus regum Syriae ante gesserit. Post Joannem quippe Aristobolus, filius ejus, pontificatum apud Judaeos accepit, qui rex pariter fieri voleus, diadematis sumpsit insigne.

Post quadringentos octoginta quatuor annos Babyloniae civitatis, hic Antigonum fratrem suum dolo interfecit, et uno anno in regno expleto, miserabili morte fratricida vitam finivit cui successit frater ejus Amiects[ Jamneus], qui et Alexander, in regnum, quod tenuit viginti septem annis, tam crudeliter, ut etiam irritata plebe sibi quaerenti ab his quidnam faciens animos sibi plebis reconciliaret, responsum est: Si moreretur; vix enim forte cum mortuo, tam gravia perpessi, in gratiam reverterentur, ut odia adversus defunctum deponerent. Quibus excitatus bellandique assuetudine multis necatis, reliquos coegit in urbem cui nomen Belselel; cui expugnatio acerbiorem solito pestem invexit, tam saevo crudelitatis processu, ut ex eo numero octingentos in medio civitatis circumfigeret[ crucifigeret], quorum in conspectu conjuges eorum filiosque jugulari jussit. Haec spectabat accubans in medio concubinarum, laetus inter vina et pocula, sed magis sanguine quam vino inebriatus.

Hoc solo facto amplius populum quam bello terruit, ita ut proxima nocte Judaeorum octo millia ultra Judaeam descenderent, quibus fugae finis mors Alexandri foret; eo mortuo Alexandra uxor ejus, quae et Salma[ Salome] cognominata est, regnavit Hierosolymis annis novem. Dehinc duobus fratribus filiis Alexandri, Hircano et Aristobulo, de imperio dimicantibus, occasionem habuere Romani ut Judaeam invaderent. Ita Pompeius Hircano invitante Hierosolymam venit, capta urbe et templo deserato usque in Sancto sanctorum accessit, Aristobolum minorem fratrem suum secum adducit, pontificatum vero confirmat atque Antipatrum, Herodis Ascalonitae filium, procuratorem Palaestinae facit. Sicque Hircanus animo deses, adjuvante Antipatro praedicto procuratore, tenuit pontificatum annis triginta quatuor. Postea autem Antipatro per venenum in convivio necato, Herodes, filius ejus, successit in regnum, qui et Hircanum interfecit. Hinc et Herodes, praedicti Antipatri Ascalonitae et matris typidis[ Cypridis] Arabicae filius, a Romanis Judaeorum suscepit principatum cujus tempore, Christi nativitate[ vicina] regnum et sacerdotium Judaeae, quod prius per successiones annorum tenebatur, destructum est; completa prophetia, quae ita per Moysen loquitur: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est; et ipse erit exspectatio gentium.

In hoc loco et Christus, quem Danielis Scriptura praefatur, accepit finem. Nam usque ad Herodem, Christi[ id est] sacerdotes erant reges Judaeorum, qui imperare coeperunt a sexagesima quinta olympiade et instauratione templi sub Dario usque ad Hircanum, et ad centesimam et octogesimam sextam olympiadem, annis quadringentis triginta tribus in medio transactis: quos Daniel quoque significat dicens: Et scies, et intelliges ab initio sermonis respondendi et aedificandi Hierusalem usque ad Christi principatum, hebdomadae septem, et hebdodomadae sexaginta duae. Quae sexaginta novem hebdomadae faciunt annos quadringentos octoginta tres, in quibus Christi, id est sacerdotes, per unctionem consecrati regnaverunt usque ad Hircanum: quo, extremo omnium, a Parthis capto, Herodes, Antipatri filius, nihil ad se pertinentem Judaeam ab Augusto et senatu accepit, filiique ejus post eum regnaverunt[ usque] ad novissimam captivitatem Hierosolymorum, nequaquam sacerdotalis generis pontificibus constitutis, neque perpetuitate vitae secundum legem Moysi servientibus Deo. Ignobiles vero quidem, et alio tempore alii, et nonnulli unius anni sive modico amplius, et a Romanis sacerdotium emebant. Quae omnia et Daniel propheta vaticinatus est dicens: Et post hebdomadas septem et septuaginta duas interibit chrisma, et judicium non erit in eo, et templum sanctum corrumpet populus: duce veniente caedentur in cataclismo belli; et in sequentibus: Et super templum, inquit, abominatio desolationum: et usque ad consummationem temporis consummatio dabitur super desolationem. Herodes Avanulum[ Ananelum] quemdam de Babylone accitum, pontificem constituit Judaeorum, et post exiguum temporis Aristobolum fratrem uxoris suae, nepotem Hircani, successorem ei dedit: quo postremum[ post annum] interfecto rursum Ananelo reddit sacerdotium. Nec jam fuit successio legalis in sacerdotium, sed fine ipsius legis et sacerdotii appropinquante, confusa erant omnia. Hic autem Herodes strenuus fuit in actibus belli et in gubernatione regni atque instauratione aedificiorum, sed infelicissimus ac crudelissimis moribus; apud Hierosolymam multas et magnas ecclesias construxit; Samariam, olim in cineribus sedentem, a fundamentis suscitans, in honorem Augusti Sebasten appellavit, et in Paneade, id quod Panion vocatur exstruxit; Caesaream in nomine Caesaris condidit, quae prius Turris Stratonis vocabatur. Condidit praeterea Antidana et Antipatridam atque Herodianam in honorem Patris Antipatri et suum exstruxit. Innumerabilia quoque opera in singulis urbibus quas regebat solertissime aedificavit. Sed inter Hircanum, qui olim sacerdos Judaeorum fuerat, de captivitate Parthorum regressum, et filium ejus, qui sacerdotio patris successerat, interfecit: sororem quoque ejus uxorem suam cum duobus filiis propriis jam adolescentibus, et matrem uxoris occisae, socrum suam, crudelissime necavit: siquidem ipse Herodes, ne ignobilis forte et a Judaeorum semine argueretur extraneus, combussit libros omnes quibus nobilitas gentis Judaeae in templo servabatur adscripta, ut, deficientibus probamentis, et ipse ad hanc pertinere putaretur, insuper et ut suam soblem[ sobolem] regio illorum generi commisceret. Deside femina Hierosolymitana, quam privatus acceperat uxorem, et a nato Antipatro filio, sociat sibi Mariannam filiam Alexandri, neptem Aristoboli fratris Hircani, qui ante eum rex erat genti Judaeorum. Haec quinque filios ei genuit, quorum duos, Alexandrum et Aristobolum, ipse necavit in Samaria; nec multo post et matrem filiorum, qua nil charius noverat, simili scelere peremit, e quibus Aristobolus Herodem ex Berenice susceperat filium, quem in Actibus apostolorum ab angelo percussum legimus. Nec non ad ea quae supra crudeliter gesserat et hoc addidit ut virum sororis suae Salome interficeret, et cum eam alii tradidisset uxorem, et hunc necavit; scribas quoque et interpretes divinae legis simili scelere occidit.

Cum autem Christi Domini nostri nativitatem, quod in anno tricesimo secundo regni ejus in Bethlehem natus est, magistrorum indicio cognovisset, universos parvulos jussit interfici. Sed postquam regni sui tricesimum annum septimum expleverat vel[ aquae] intercutis morbo, et scatentibus toto corpore vermibus, miserabiliter digne moritur. Qualiter autem de fine Herodis Josephus narrat non incongruum videtur huic opusculo nostro inserere, qui hoc modo refert. Nam febris quidem non mediocris erat, prurigo autem intolerabilis habebat omnem corporis superficiem, assiduis autem vexabatur colli tormentis, pedesque tanquam ex intercutis aquae vitio tumuerant, quoniam et inflatio ventriculi putredoque testiculorum vermiculos generabat, ac praeterea creber anhelitus et interrupta eum suspiria membrorumque omnium contractio fatigabant, ut qui haec ad Divinitatem referebant, poenas eas esse dicerent sophistarum. Ille autem, quamvis cum tot vitiorum cruciatibus luctaretur, vitae tamen cupidus erat et remediis excogitatis salutem sperabat. Denique Jordanem transgressus, apud Collirem[ Callirhoen] aquis calidis utebatur, quae in lacum feracem bituminis, qui Asphalditis vocatur, effluentes, pro dulcedine potiti[ potabiles] sunt. Ibi autem corpus ejus, quod medicis oleo calidiore foveri placuerat, in dolium plenum demersum ita dissolutum est, ut et lumina, quasi mortuus, resoluta torqueret. Deinde perturbatis qui eum curabant, ad clamorem quidem illorum respicere visus est. Desperata vero salute et militibus quinquagenas drachmas multamque pecuniam in rectoribus atque amicis dividi jussit. Cum autem rediens in Hiericho venisset, atra bili correptus, et ipse pene morti immittebatur, factum nefarium excogitavit: collectos enim cujusque vici ex omni Judaea nobiliores in locum cui nomen est Hippodromo concludi praecepit, deinde sorore Salome et Alexandro marito ejus ad se vocatis, Scio, inquit, mortem meam festis gaudiis celebraturos esse Judaeos, verum per alios lugeri potero et clarissimos honores assequi sepulturae, sicque[ si quae] ipse praecipio feceritis: hos viros quos habetis in custodia, cum animam efflavero, statim militibus circumdatos occidite, ut invisa mihi omnis Judaea omnisque domus illacrymet: et simul, his mandatis, legatorum quos Romam miserat epistolae sunt allatae, quibus Archelaum jussu Caesaris intemperatum( sic) et Antipatrum morte damnatum esse indicabatur, quem an pater in exsilium dare mallet, id permisisse Caesarem scriptum erat.

Herodes autem, paululum hoc nuntio recreatus, rursumque doloribus victus, inedia et morbi pariter violentia viribus distendebatur; sicque fatum praevenire conatus, est, sumptoque malo et cultellum poposcit, sectum enim comedere consueverat. Deinde circumspecto ne quis arbiter impediret, tanquam se percussurus dexteram sustulit. Cum vero Aciabu consobrinus ejus accurrisset et manum continuisset, ululatus maximus in regia statim exortus est, quasi rex esset mortuus; excitatus est eoque propere audito Antipater, fiduciam reperit, laetusque jam custodes, promissa etiam pecunia, rogabat ut se solverent atque dimitterent, quod eorum princeps non solum ne fieret obstitit, sed et regi velociter nuntiavit: ille autem, fortius exclamans quam vires aegrotantis valebant, continuo, satellitibus missis, occidit Antipatrum et in Hircanio sine ullo honore sepeliri jussit. Deinde rursum corrigit testamentum et successorem quidem Archelaum, natu maximum Antipatris fratrem, scribit; tetrarcham vero Antipam. Post interitum autem filii sex diebus exactis moritur, annis quidem triginta quatuor, ex quo interfecit Antigonum, regno potitus: triginta vero et septem postquam a Romanis declaratus est; anno itaque imperii Augusti quadragesimo septimo mortuus est, pro quo substitutus ab Augusto filius ejus Archelaus regnavit annis novem, id est usque ad ipsius Augusti finem: tunc enim non ferentibus ultra, sed accusantibus apud Augustum, ferocitatem ejus videns, Viennam urbem Galliae relegatur, et ad minuendam Judaici regni potentiam insolentiamque domandam, quatuor fratres ejus pro eo tetrarchae constituti sunt, Herodes, Antipater, Lysias et Philippus, deinde vero Archelaus. Post Archelaum vero Herodes tetrarcha Judaeae gentis tenuit principatum annis viginti quatuor, cui Tiberius imperator hanc dederat potestatem, cujus anno duodecimo Pilatus in Judaea procurator ab eodem dirigitur, atque ibi per decem annos continuos usque ad ipsum pene finem Tiberii perduravit. Anno quinto decimo Tiberii Caesaris, similiter et regni Herodis quinto decimo, ut historiae produnt, Joannes filius Zachariae, in deserto juxta Jordanem fluvium praedicans, Christum Filium Dei in medio horum esse testatur: quem praedictus Herodes, Herodiade uxore Philippi fratris sui suadente, in convivio ob saltatricis puellae petitionem decollare jussit, sicut sacrum Evangelium manifeste demonstrat. Ipse quoque Dominus Jesus Christus hinc in populos salutarem viam annuntiat signis atque virtutibus vera comprobans esse quae dicebat. Similiter et octavo decimo anno utriusque principatus Jesus Christus, secundum prophetas qui de eo fuerant praelocuti, ad passionem venit: ubi huic Herodi per Pilati missos praesentatus, non fide receptus, sed per fastum mundanum spretus, indutus veste alba, iterum remissus est ad Pilatum, a quo per militum officium crucifixus, tertia die resurrexit a mortuis. Refert autem divina Scriptura initium evangelicae praedicationis anno decimo quinto Tiberii Caesaris inchoasse, et ipsum Jesum omne doctrinae suae tempus exegisse sub pontificibus Anna et Caipha, quo scilicet anno pontificatus tempore incipiente docere coeperat, et usque ad initium Caiphae pertenderat, in quibus spatiis vix toti quatuor concluduntur anni. Legalibus porro praeceptis jam per illud tempus et ambitione cessantibus: nulli quippe pontificatus honore Judae vel generis merito reddebatur: sed Romana potestate aliis nunc, item aliis summum sacerdotium praestabatur, ita ut annuis cessationibus mutarentur. Denique jam idem Josephus refert quatuor per ordinem usque ad Caipham pontificatus officio post Annam esse perfunctos, his verbis scribens:

Valerius Gratus, Anna sacerdotio perturbato, Ismaelem designavit filium Bassi; sed et hunc non multo post abjiciens, Eleazarum, Annae pontificis filium, pontificatui subrogavit. Primo annum vero et hunc arcet officio, et Simoni cuidam, Camsi filio, pontificatus tradidit munus, quo non amplius et ipse quam unius anni spatio perfunctus, Josephum, cui et Caiphas nomen fuit, accipit successorem. Sic per hoc omne tempus quod Dominus et Salvator noster in terris docuisse describitur, intra quadriennium temporis spatia, in quo quatuor istae, quas Josephus memorat, successiones pontificum describuntur, vix per annos singulos quilibet administravit. Qualiter autem Herodes tetrarcha regnum amiserit Josephus prodit, dicens: Accusato Herode tetrarcha, Agrippa filius Aristoboli, quem pater Herodes interfecit, ad Tiberium venit: illo autem non suscipiente accusationem, residens Romae aliquorum quidem potentum notitias ambiebat; maximis autem colebat officiis Germanici filium Gaium, cum adhuc esset privatus. Quodam autem die inter copiosum epularum apparatum, quibus apud eumdem edebatur, ad ultimum extentis manibus aperte coepit Dominum precari ut, celeriter defuncto Tiberio, Gaio daretur imperium. Quod cum Tiberio nuntiatum esset, statim concludi jussit Agrippam, qui sub grandi aerumna usque ad mortem Tiberii in carcere per menses sex tenebatur: sed defuncto eo post regnum annorum decem, dierum trium, succedens in imperium Gaius Caesar absolvit Agrippam a vinculis et tetrarchiam Philippi( jam enim iste decesserat) ei tradidit regemque appellavit. Cum autem venisset in regnum, Agrippas Herodis tetrarchae cupiditates per invidiam suscitavit: irritabat autem eum maxime in specie regni Herodis uxor exprobrans ei concordiam, et dicens quia per id quod noluerat ad Caesarem navigare careret potestate majore. Nam cum Agrippam ex privato regem fecisset, quomodo dubitaret illum ex tetrarcha eodem honore donare. His adductus Herodes venit ad Gaium, atque ob avaritiam vehementer increpatus in Hispaniam fugit: secutus quippe fuerat accusator Agrippas, cui et tetrarchiam illius Gaius adjecit; atque ita Herode quippe in Hispania peregrinante, secum et uxor Herodias decessit. Pontius autem Pilatus, praeses eodem anno quo Salvator passus est, secreto noctis imagines Caesaris in templo statuit, ut Josephus tradit, et hoc primae seditionis et turbarum evidens causa exstitit. Postea vero sacrum thesaurum, quem corbonan Judaei vocant, in aquaeductum Jerosolymorum expendens, secundae seditionis praebuit semina. Sed cum de Christianorum dogmate idem Pilatus ad Tiberium referret et de ipsius Redemptoris gestis, passione ac resurrectione aliqua memoraret, Tiberius retulit ad senatum ut inter sacra caetera reciperentur. Verum cum ex consulto patrum Christianos eliminari Urbe placuisset, Tiberius per edictum accusatoribus Christianorum comminatus est mortem, sicut scribit Tertullianus in Apologetico. Multi senatorum et equitum Romanorum ab eodem interfecti. Igitur Judaeos pro commisso scelere ultio divina damnabat: sed et ipse Pilatus, qui in Salvatorem iniqui judicis functus officio est, iisdem temporibus Gaii tantis ac talibus malorum cladibus cruciatus est, ut propria se manu transverberasse et nefariam vitam vi abjecisse referatur. Nec enim poterat tanti piaculi minister impunitus evadere, sicut in historiis Graecorum invenimus, eorum duntaxat qui olympiadas scribunt, et annuales rerum gestarum libros ad posteritatis memoriam condunt. Agrippa autem et qui Herodis filius Aristobuli, post interfectionem Jacobi filii Zebedaei, Petrum apostolum misit in carcerem, et persecutionem credentium in Christum excitavit: sed non impunitus evasit. Sic Lucas in Actibus apostolorum manifestat, et Josephus in XVIII libro Antiquitatum commemorat, qui de eodem hoc modo refert: Tertium, inquit, annum imperii Judaeae totius expleverat, cum forte Caesaraeam, quae prius Turris Stratonis vocabatur, advenit, ubi cum in honorem Caesaris spectacula civibus erexit, votivo, ut videbatur, salutis Caesaris die; cumque illuc totius provinciae viri honore et facultatibus praediti convenissent, secundo spectaculorum die indutus veste fulgenti ex auro argentoque mirabiliter contexta, incipiente die, procedit ad theatrum, ubi cum primos solis radios argenteae vestis gremio suscepisset, repercusso splendore, duplicatam spectantibus lucem fulgor metalli vibrantis effudit, ut intuentibus perstringeret aciem terror aspectus, et per hoc plus aliquid de eo quam humanae naturae est artifex arrogantia mentiretur; illico adulantis vulgi concrepant voces, honorem sonantes, sed[ soli] orituro conferentes, et hinc atque inde adulatoribus conclamantibus, deus appellaretur, utque fieret propitius simpliciter exoratur, dicentibus populis quod nunc usque ut hominem te timuimus, sed ab hoc jam supra humanam te esse naturam fatemur. Sed rex acclamationem contra fas habitam non repressit, nec impietatem illicitae adulationis exhorruit, donec respiciens paulo post viderat supra suum verticem in fune sedentem bubonem, quem sensit continuo exitus sui ministrum, quem prius noverat provisorem honorum. Et ecce repente cruciatus eum ex dolore incredibili ventris atque inflatione corripuit, respiciensque ad aulicos: En, inquit, ille ego deus vester vitam mutare compellor confestim, quaedam divina virtus nuper collatas in me falsas arguit voces, et qui modo dicebar immortalis a vobis, jam rapior in mortem: sed suscipienda est sententia, quam Deus statuit. Nam et viximus haud contemnendi, et longaevitatem quae beata putabatur explevimus; et cum hoc dixisset, vi doloris vehementius agitatus, instanter ad palatium reportatur, cumque divulgatum esset eum propediem moriturum, ingens multitudo totius aetatis et sexus conveniens, more patrio super cilicia strati, omnipotenti Deo pro regis incolumitate supplicabant. Omnis autem domus regia planctibus et gemitibus personabat, cum interim rex ipse in excelso solario recubans et deorsum respiciens, ac pronos prostratosque omnes cum fletibus praevidens, non ipse quidem temperabat a lacrymis. Continuis vero quinque diebus ventris doloribus cruciatus vitam violenter abrupit quinquagesimum aetatis quartum agens annum, regni vero septimum, quatuor etenim sub Gaio Caesare annis regnans, at Philippi Tetrarchiam tribus annis obtinens: quarto autem et Herodis sibi adjungens, tribus vero reliquis annis sub Claudio Caesare exactis. Post Agrippam patrem regnum Judaeae tenentem annis sex filius ejus Agrippa a Claudio substituitur in regnum, quod tenuit annis viginti sex, hoc est, usque ad secundum annum Vespasiani, quando urbis excidium factum est. Qualiter autem Josephus de hoc narret, hoc in loco ponendum esse censuimus. Claudius, inquit, Agrippam filium Agrippae Judaeorum regem constituit; Flentem[ Cuspium Fadum] vero totius provinciae, Samariae quoque, Galilaeae et regionis quae dicitur trans Jordanem, procuratorem misit. Et post pauca addidit haec: Inflammatur autem et seditio acerbissima a pontificibus adversum sacerdotes et primos plebis Jerosolymorum, quorum singuli conquerentes inducunt[ turbas] perditorum, juvenum et novis legibus gaudentium, et quisque eorum videbatur esse princeps. Et conferentes semetipsos ad lites, alterutris derogabant et se lapidibus obruebant, nec quisquam erat qui coerceret: sed agebantur omnia tanquam in urbe non habente rectorem. Igitur pontifices in tantam venere penuriam, ut, servis suis ad areas missis, invaderent decimas quae sacerdotibus debebantur; accidebat ut nonnulli ex minoribus sacerdotibus, quorum alimoniae direptae fuerant, inedia deperirent: ita seditionum violentia jus fasque confuderat. Item post pauca subjungit et hoc: nonnunquam autem et in media civitate concurrentes se trucidabant; praecipue in diebus festis, sicarii plebibus admisti, occultatis pugionibus oberrantes, ut quisque designatus eis, si cominus incederet, eum perimebant, et arte nefaria cum corruisset is quem occulto vulnere straverunt, tumide ipsi percussores velut indignari se simulabant adversus eos qui hoc in media urbe committerent; atque hoc modo occulta eorum facinora permanebant, et primum omnium ab iis Jonathas pontifex interficitur, post illum quamplurimi jugulantur, ut jam ita ipsis mortibus esset gravior metus mortis, dum unusquisque quasi in procinctu semper positus, per momenta singula speraret interfici.

Cum autem Claudius, annis quatuordecim in imperio expletis, mensibus septem, diebus viginti octo, defunctus est, accepit imperium[ Nero], quod tenuit annis quatuordecim, mensibus septem, et diebus viginti octo. Hujus secundo anno Festus Judaeae procurator successit Felici, a quo Paulus Romam vinctus mittitur, biennium in libera manens custodia. Post haec ad praedicandum dimittitur, necdum Nerone in tanta erumpente scelera, quanta de eo narrant historiae; Jacob frater Domini cum triginta annis Jerosolymorum rexisset Ecclesiam, septimo Neronis anno trucidatur a Judaeis, vindicantibus in illo quod Paulum interficere nequiverunt. Festo magistratui Judaeae successit Albinus, Albino Florus, cujus luxuriam et avaritiam caeteraque flagitia non ferentes Judaei, contra Romanos rebellaverunt; adversum quos Vespasianus, magister militiae, transmissus plurimas urbes Judaeae cepit. Nero primus super omnia scelera sua et Christianos persequitur, quorum ex numero Romae Petrum cruce, Paulum occidit gladio. Hic jure militari nihil omnino ausus, Britanniam pene amisit. Nam duo sub ea nobilissima oppida illic capta atque eversa sunt. Denique vero cum a senatu quaereretur ad poenam, e palatio fugiens, ad quartum Urbis milliarium, in suburbano liberti sui, inter Salariam et Numentanam viam, semet interfecit, aetatis trigesimo secundo, atque in eo omnis Augusti familia consumpta est. Post Neronem vero Galba in Iberia, Vitellius in Germania, et Otho Romae imperium arripuerunt: Galba septimo mense imperii sui in medio Romanae urbis foro capite truncatur; Vespasianus duobus praeliis superatos Judaeos ad necem compulit; Otho, tertio regni sui mense, venatum[ apud Bebriacum] propria manu occubuit; Vitellius a Vespasiani ducibus in Tiberim projicitur. Romanorum septimus regnavit Vespasianus annis octo, mensibus undecim, diebus viginti duobus, qui apud Judaeos imperator ab exercitu appellatus, et bellum cito filio commendans Romam per Alexandriam proficiscitur. Cujus secundo anno Titus Judaea capta et Jerosolymis subversis, sexcenta millia virorum interfecit. Josephus vero sciens affirmat sexcenta[ undecies centena] millia virorum gladio et fame periisse, et alia centum millia captivorum publice venundata. Ut autem tanta multitudo Jerosolymis reperiretur causam Azymorum fuisse refert, ob quae ex omni gente Judaei ad templum confluentes, urbe quasi carcere sunt reclusi: oportebat enim in iisdem diebus Paschae eos interfici, in quibus Salvatorem crucifixerunt. Colligitur autem omne tempus in secundum annum Vespasiani et novissimam Jerosolymorum eversionem, a decimo quinto anno Tiberii Caesaris, et ab exordio evangelicae praedicationis anni quadraginta duo. A captivitate autem quam ab Antiocho perpessi sunt, anni ducenti triginta octo[ novem]. Porro Darii secundo anno, sub quo rursum templum aedificatum est, anni quingenti nonaginta. A prima autem aedificatione templi sub Salomone usque ad novissimam ejus ruinam, quae sub Vespasiano facta est, anni quingenti nonaginta mille ducenti[ anni undecies centeni et duo]