Thebaid
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/statius" aria-label="More works by Statius">
—
⋯
Original / primary: Vulgata
5.1
Pulsa sitis fluvio, populataque gurgitis altum
5.2
agmina linquebant ripas amnemque minorem;
5.3
acrior et campum sonipes rapit et pedes arva
5.4
implet ovans, rediere viris animique minaeque
5.5
votaque, sanguineis mixtum ceu fontibus ignem
5.6
hausissent belli magnasque in proelia mentes.
5.7
dispositi in turmas rursus legemque severi
5.8
ordinis, ut cuique ante locus ductorque, monentur
5.9
instaurare vias. tellus iam pulvere primo
5.10
crescit, et armorum transmittunt fulgura silvae.
5.11
qualia trans pontum Phariis deprensa serenis
5.12
rauca Paraetonio decedunt agmina Nilo,
5.13
quo fera cogit hiemps: illae clangore fugaci,
5.14
umbra fretis arvisque, volant, sonat avius aether.
5.15
iam Borean imbresque pati, iam nare solutis
5.16
amnibus et nudo iuvat aestivare sub Haemo.
5.17
Hic rursus simili procerum vallante corona
5.18
dux Talaionides, antiqua ut forte sub orno
5.19
stabat et admoti nixus Polynicis in hastam:
5.20
at tamen, o quaecumque es” ait, cui— gloria tanta
5.21
— venimus innumera e fato debere cohortes,
5.22
quem non ipse deum sator aspernetur honorem,
5.23
dic age, quando tuis alacres absistimus undis,
5.24
quae domus aut tellus, animam quibus hauseris astris?
5.25
dic, quis et ille pater? neque enim tibi numina longe,
5.26
transierit fortuna licet, maiorque per ora
5.27
sanguis, et adflicto spirat reverentia vultu.”
5.28
Ingemit, et paulum fletu cunctata modesto
5.29
Lemnias orsa refert: immania vulnera, rector,
5.30
integrare iubes, Furias et Lemnon et artis
5.31
arma inserta toris debellatosque pudendo
5.32
ense mares; redit ecce nefas et frigida cordi
5.33
Eumenis. o miserae, quibus hic furor additus! o nox!
5.34
o pater! illa ego nam, pudeat ne forte benignae
5.35
hospitis, illa, duces, raptum quae sola parentem
5.36
occului. quid longa malis exordia necto?
5.37
et vos arma vocant magnique in corde paratus,
5.38
hoc memorasse sat est: claro generata Thoante
5.39
servitum Hypsipyle vestri fero capta Lycurgi.”
5.40
Advertere animos, maiorque et honora videri
5.41
parque operi tanto; cunctis tunc noscere casus
5.42
ortus amor, pater ante alios hortatur Adrastus:
5.43
immo age, dum primi longe damus agmina vulgi
5.44
— nec facilis Nemee latas evolvere vires,
5.45
quippe obtenta comis et ineluetabilis umbra—
5.46
pande nefas laudesque tuas gemitusque tuorum,
5.47
unde hos advenias regno deiecta labores.”
5.48
Dulce loqui miseris veteresque reducere questus,
5.49
incipit: Aegaeo premitur circumflua Nereo
5.50
Lemnos, ubi ignifera fessus respirat ab Aetna
5.51
Mulciber; ingenti tellurem proximus umbra
5.52
vestit Athos nemorumque obseurat imagine pontum;
5.53
Thraces arant contra, Thracum fatalia nobis
5.54
litora, et inde nefas, florebat dives alumnis
5.55
terra, nec illa Samo fama Delove sonanti
5.56
peior et innumeris quas spumifer adsilit Aegon.
5.57
dis visum turbare domos, nec pectora culpa
5.58
nostra vacant: nullos Veneri sacravimus ignis,
5.59
nulla deae sedes; movet et caelestia quondam
5.60
corda dolor lentoque inrepunt agmine Poenae.
5.61
illa Paphon veterem centumque altaria linquens
5.62
nec vultu nec crine prior solvisse iugalem
5.63
ceston et Idalias procul ablegasse volucres
5.64
fertur, erant certe, media quae noctis in umbra
5.65
divam alios ignes maioraque tela gerentem
5.66
Tartareas inter thalamis volitasse sorores
5.67
vulgarent, utque implicitis arcana domorum
5.68
anguibus et saeva formidine nupta replesset
5.69
limina nec fidi populum miserata mariti.
5.70
protinus a Lemno teneri fugistis Amores,
5.71
mutus Hymen versaeque faces et frigida iusti
5.72
cura tori! nullae redeunt in gaudia noctes,
5.73
nullus in amplexu sopor est, Odia aspera ubique
5.74
et Furor et medio recubat Discordia lecto.
5.75
cura viris tumidos adversa Thracas in ora
5.76
eruere et saevam bellando frangere gentem,
5.77
cumque domus contra stantesque in litore nati,
5.78
dulcius Edonas hiemes Arctonque prementem
5.79
excipere, aut tandem tacita post proelia nocte
5.80
fractorum subitas torrentum audire ruinas.
5.81
illae autem tristes— nam me tunc libera curis
5.82
virginitas annique tegunt— sub nocte dieque
5.83
adsiduis aegrae in lacrimis solantia miscent
5.84
conloquia, aut saevam spectant trans aequora Thracen.
5.85
Sol operum medius summo librabat Olympo
5.86
lucentes, ceu staret, equos; quater axe sereno
5.87
intonuit, quater antra dei fumantis anhelos
5.88
exseruere apices, ventisque absentibus Aegon
5.89
motus et ingenti percussit litora ponto:
5.90
cum subito horrendas aevi matura Polyxo.
5.91
tollitur in furias thalamisque insueta relictis
5.92
evolat. insano veluti Teumesia thyias
5.93
rapta deo, cum sacra vocant Idaeaque suadet
5.94
buxus et a summis auditus montibus Euhan:
5.95
sic erecta genas aciemque offusa trementi
5.96
sanguine desertam rabidis clamoribus urbem
5.97
exagitat, clausasque domos et limina pulsans
5.98
concilium vocat; infelix comitatus eunti
5.99
haerebant nati. atque illae non segnius omnes
5.100
erumpunt tectis, summasque ad Pallados arces
5.101
impetus: huc propere stipamur et ordine nullo
5.102
congestae; stricto mox ense silentia iussit
5.103
hortatrix scelerum et medio sic ausa profari:
5.104
' rem summam instinctu superum meritique doloris,
5.105
o viduae— Armate animos et pellite sexum!—
5.106
Lemniades, sancire paro; si taedet inanes
5.107
aeternum servare domos turpemque iuventae
5.108
flore situm et longis steriles in luctibus annos,
5.109
inveni, promitto, viam— nec numina desunt—
5.110
qua renovanda Venus: modo par insumite robur
5.111
luctibus, atque adeo primum hoc mihi noscere detur.
5.112
tertia canet hiemps; cui conubialia vincla
5.113
aut thalami secretus honos? cui coniuge pectus
5.114
intepuit? cuius vidit Lucina labores,
5.115
dicite, vel iustos cuius pulsantia menses
5.116
vota tument? qua pace feras volucresque iugari
5.117
mos datus, heu segnes! potuitne ultricia Graius
5.118
virginibus dare tela pater laetusque dolorum
5.119
sanguine securos iuvenum perfundere somnos:
5.120
at nos volgus iners? quodsi propioribus actis
5.121
est opus, ecce animos doceat Rhodopeia coniunx,
5.122
ulta manu thalamos pariterque epulata marito.
5.123
nec vos immunis scelerum securave cogo:
5.124
plena mihi domus atque ingens, en cernite, sudor.
5.125
quattuor hos una, decus et solacia patris,
5.126
in gremio, licet amplexu lacrimisque morentur,
5.127
transadigam ferro saniemque et vulnera fratrum
5.128
miscebo patremque simul spirantibus addam,
5.129
ecqua tot in caedes animum promittit?' Agebat
5.130
pluribus; adverso nituerunt vela profundo:
5.131
Lcmnia classis erat. rapuit gavisa Polyxo
5.132
fortunam atque iterat:' superisne vocantibus ultro
5.133
desumus? ecce rates! deus hos, deus ultor in iras
5.134
adportat coeptisque favet, nec imago quietis
5.135
vana meae: nudo stabat Venus ense, videri
5.136
clara mihi somnosque super quid perditis aevum?”
5.137
inquit age aversis thalamos purgate maritis,
5.138
ipsa faces alias melioraque foedera iungam.”
5.139
dixit, et hoc ferrum stratis, hoc, credite, ferrum
5.140
imposuit, quin o miserae, dum tempus agi rem,
5.141
consulite; en validis spumant eversa lacertis
5.142
aequora, Bistonides veniunt fortasse maritae.'
5.143
hinc stimuli ingentes, magnusque advolvitur astris
5.144
clamor. Amazonio Scythiam fervere tumultu
5.145
lunatumque putes agmen descendere, ubi arma
5.146
indulget pater et saevi movet ostia Belli,
5.147
nec varius fremor aut studia in contraria rapti
5.148
dissensus, ut plebe solet: furor omnibus idem,
5.149
idem animus solare domos iuvenumque senumque
5.150
praecipitare colos plenisque adfrangere parvos
5.151
uberibus ferroque omnes exire per annos,
5.152
tunc viridi luco 1— lucus iuga celsa Minervae
5.153
propter opacat humum niger ipse, sed insuper ingens
5.154
mons premit et gemina pereunt ealigne soles—
5.155
hic sanxere fidem, tu Martia testis Enyo
5.156
atque inferna Ceres, Stygiaeque Acheronte recluso
5.157
ante preces venere deae; sed fallit ubique
5.158
mixta venus, venus arma tenet, venus admovet iras.
5.159
nec de more cruor: natum Charopeia coniunx
5.160
obtulit, accingunt sese et mirantia ferro
5.161
pectora congestisque avidae simul undique dextris
5.162
perfringunt, ae dulce nefas in sanguine vivo
5.163
coniurant, matremque recens circumvolat umbra,
5.164
talia cernenti mihi quantus in ossibus horror,
5.165
quisve per ora color! qualis cum cerva cruentis
5.166
circumventa lupis, nullum cui pectore molli
5.167
robur et in volucri tenuis fiducia cursu,
5.168
praecipitat suspensa fugam, iamiamque teneri
5.169
credit et elusos audit concurrere morsus.
5.170
Illi aderant, primis iamque offendere carinae
5.171
litoribus, certant saltu contingere terram
5.172
praecipites, miseri, quos non aut horrida virtus
5.173
Marte sub Odrysio, aut medii inclementia ponti
5.174
hauserit! alta etiam superum delubra vaporant
5.175
promissasque trahunt pecudes: niger omnibus aris
5.176
ignis, et in nullis spirat deus integer extis.
5.177
tardius umenti noctem deiecit Olympo
5.178
Iuppiter et versum miti, reor, aethera cura
5.179
sustinuit, dum fata vetat, nec longius umquam
5.180
cessavcre novae perfecto sole tenebrae.
5.181
sera tamen mundo venerunt astra, sed illis
5.182
et Paros et nemorosa Thasos crebraeque relucent
5.183
Cyelades; una gravi penitus latet obruta caelo
5.184
Lemnos, in hane tristes nebulae, et plagacaeca superne
5.185
texitur, una vagis Lemnos non agnita nautis.
5.186
iam domibus fusi et nemorum per opaea sacrorum
5.187
ditibus indulgent epulis vacuantque profundo
5.188
aurum immane mero, dum quae per Strymona pugnae,
5.189
quis Rhodope gelidove labor sudatus in Haemo,
5.190
enumerare vacat, nec non, manus impia, nuptae
5.191
serta inter festasque dapes quo maxima cultu
5.192
quaeque iacent; dederat mites Cytherea suprema
5.193
nocte viros longoque brevem post tempore pacem
5.194
nequiquam et miseros perituro adflaverat igni.
5.195
conticuere chori, dapibus ludoque licenti
5.196
fit modus et primae decrescunt murmura noctis,
5.197
cum consanguinei mixtus caligine Leti
5.198
rore madens Stygio morituram amplectitur urbem
5.199
Somnus et implacido fundit gravia otia cornu
5.200
secernitque viros, vigilant nuptaeque nurusque
5.201
in scelus, atque hilares acuunt fera tela Sorores,
5.202
invasere nefas, cuncto sua regnat Erinys
5.203
pectore, non aliter Scythicos armenta per agros
5.204
Hyrcanae elausere leae, quas exigit ortu
5.205
prima fames, a vidique implorant ubera nati.
5.206
quos tibi nam, dubito, scelerum de mille figuris
5.207
expediam casus. Elymum temeraria Gorge
5.208
evinctum ramis altaque in mole tapetum
5.209
efflantem somno crescentia vina superstans
5.210
vulnera disiecta rimatur veste, sed illum
5.211
infelix sopor admota sub morte refugit,
5.212
turbidus incertumque oculis vigilantibus hostem
5.213
occupat amplexu, nec segnius illa tenentis
5.214
pone adigit costas, donec sua pectora ferro
5.215
tangeret, is demum sceleri modus; ora supinat
5.216
blandus adhuc oculisque tremens et murmure Gorgen
5.217
quaerit et indigno non solvit bracchia collo.
5.218
non ego nunc volgi quamquam crudelia pandam
5.219
funera, sed propria luctus de stirpe recordor:
5.220
quod te, nave Cydon, quod te per colla refusis
5.221
intactum, Crenaee, comis, quibus ubera mecum
5.222
obliquumque a patre genus, fortemque, timebam
5.223
quem desponsa, Gyan vidi lapsare eruentae
5.224
vulnere Myrmidones, quodque inter serta torosque
5.225
barbara ludentem fodiebat Epopea mater.
5.226
fiet super aequaevum soror exarmata Lyeaste
5.227
Cydimon, heu similes perituro in corpore vultus
5.228
aspiciens floremque genae et quas finxerat auro
5.229
ipsa comas, cum saeva parens iam coniuge fuso
5.230
adstitit impellitque minis atque ingerit ensem.
5.231
ut fera, quae rabiem placido desueta magistro
5.232
tardius arma movet stimulisque et verbere crebro
5.233
in mores negat ire suos, sic illa iacenti
5.234
incidit undantemque sinu conlapsa cruorem
5.235
excipit et laceros premit in nova vulnera crines.
5.236
ut vero Alcimeden etiamnum in murmure truncos
5.237
ferre patris vultus et egentem sanguinis ensem
5.238
conspexi, riguere comae atque in viscera saevus
5.239
horror iit: meus ille Thoas, mea dira videri
5.240
dextra mihi! extemplo thalamis turbata paternis
5.241
inferor. ille quidem dudum— quis magna tuenti
5.242
somnus?— agit versans secum, etsi lata recessit
5.243
urbe domus, quinam strepitus, quae murmura noctis,
5.244
cur fremibunda quies? trepido scelus ordine pando,
5.245
quis dolor, unde animi:' vis nulla arcere furentes;
5.246
hac sequere, o miserande; premunt aderuntque moranti,
5.247
et mecum fortasse cades' his motus et artus
5.248
erexit stratis, ferimur per devia vastae
5.249
urbis et ingentem nocturnae caedis acervum
5.250
passim, ut quosque sacris crudelis vespera lucis
5.251
straverat, occulta speculamur nube latentes,
5.252
hic impressa toris ora exstantesque reclusis
5.253
pectoribus capillos magnarum et fragmina trunca
5.254
hastarum et ferro laceras per corpora vestes,
5.255
crateras pronos epulasque in caede natant. es
5.256
cernere erat, iugulisque modo torrentis apertis
5.257
sanguine permixto redeuntem in pocula Bacchum,
5.258
hic iuvenum manus et nullis violabilis armis
5.259
turba senes, positique patrum super ora gementum
5.260
semineces pueri trepidas in limine vitae
5.261
singultant animas, gelida non sacvius Ossa
5.262
luxuriant Lapitharum epulae, si quando profundo
5.263
Nubigenae caluere mero; vix primus ab ira
5.264
pallor, et impulsis surgunt ad proelia mensis.
5.265
Tunc primum sese trepidis sub nocte Thyoneus
5.266
detexit, nato portans extrema Thoanti
5.267
subsidia, et multa subitus cum luce refulsit,
5.268
adgnovi: non ille quidem turgentia sertis
5.269
tempora nec flava crinem destrinxerat uva:
5.270
nubilus indignumque oculis liquentibus imbrem
5.271
adloquitur: dum fata dabant tibi, nate, potentem
5.272
Lemnon et externis etiam servare timendam
5.273
gentibus, haud umquam iusto mea cura labori
5.274
destitit: absciderunt tristes crudelia Parcae
5.275
stamina, nec dictis, supplex quae plurima fudi
5.276
ante Iovem frustra, lacrimisque avertere luctus
5.277
contigit; infandum natae concessit honorem,
5.278
adcelerate fugam, tuque, o mea digna propago,
5.279
hac rege, virgo, patrem, gemini qua bracchia muri
5.280
litus eunt: illa, qua rere silentia, porta
5.281
stat funesta Venus ferroque accincta furentes
5.282
adiuvat— unde manus, unde haec Mavortia divae
5.283
pectora?—: tu lato patrem committe profundo,
5.284
succedam curis.” ita fatus in aera rursus
5.285
solvitur et nostrum, visus arcentibus umbris,
5.286
mitis iter longae claravit limite flammae.
5.287
qua data signa, sequor; dein curvo robore clausum
5.288
dis pelagi ventisque et Cycladas Aegaeoni
5.289
amplexo commendo patrem, nec fletibus umquam
5.290
fit modus alternis, ni iam dimittat Eoo
5.291
Lucifer astra polo. tunc demum litore rauco
5.292
multa metu reputans et vix confisa Lyaeo
5.293
dividor, ipsa gradu nitente, sed anxia retro
5.294
pectora, nec requies, quin et surgentia caelo
5.295
flamina et e cunctis prospectem collibus undas.
5.296
exoritur pudibunda dies, caelumque retexens
5.297
aversum Lemno iubar et declinia Titan
5.298
opposita iuga nube refert, patuere furores
5.299
nocturni, lucisque novae formidine cunctis,
5.300
quamquam inter similes, subitus pudor; impia terrae
5.301
infodiunt scelera aut festinis ignibus urunt.
5.302
iam manus Eumenidum captasque refugerat arces
5.303
exsaturata venus; licuit sentire, quid ausae,
5.304
et turbare comas et lumina tingere fletu,
5.305
insula dives agris opibusque armisque virisque,
5.306
nota situ et Getico nuper ditata triumpho,
5.307
non maris incursu, non hoste, nec aethere laevo
5.308
perdidit una omnes orbata excisaque fundo
5.309
indigenas: non arva viri, non aequora vertunt,
5.310
conticuere domus, cruor altus et oblita crasso
5.311
cuncta rubent tabo, magnaeque in moenibus urbis
5.312
nos tantum et saevi spirant per culmina manes,
5.313
ipsa quoque arcanis tecti in penetralibus alto
5.314
molior igne pyram, sceptrum super armaque patris
5.315
inicio et notas regum velamina vestes,
5.316
ac prope maesta rogum confusis ignibus adsto
5.317
ense cruentato, fraudemque et inania busta
5.318
plango metu, si forte premant, cassumque parenti
5.319
omen et hac dubios leti precor ire timores,
5.320
his mihi pro meritis, ut falsi criminis astu
5.321
parta fides, regna et solio considere patris
5.322
— supplicium!— datur, anne illis obsessa negarem?
5.323
accessi, saepe ante deos testata fidemque
5.324
immeritasque manus; subeo— pro dira potestas
5.325
!— exsangue imperium et maestam sine culmine Lemnon.
5.326
iam magis atque magis vigiles dolor angere sensus,
5.327
et gemitus clari, et paulatim invisa Polyxo,
5.328
iam meminisse nefas, iam ponere manibus aras
5.329
concessum et multum eineres iurare sepultos,
5.330
sic ubi duetorem trepidae stabulique maritum,
5.331
quem penes et saltus et adultae gloria gentis,
5.332
Massylo frangi stupuere sub hoste iuvencae,
5.333
it truncum sine honore pecus, regemque peremptum
5.334
ipse ager, ipsi amnes et muta armenta queruntur.
5.335
Ecce autem aerata dispellens aequora prora
5.336
Pelias intacti late subit hospita ponti
5.337
pinus; agunt Minyae, geminus fragor ardua canet
5.338
per latera, abruptam eredas radicibus ire
5.339
Ortygiam aut fractum pelago decurrere montem,
5.340
ast ubi suspensis siluerunt aequora tonsis,
5.341
mitior et senibus cygnis et pectine Phoebi
5.342
vox media de puppe venit, maria ipsa carinae
5.343
accedunt, post nosse datum est: Oeagrius illic
5.344
acclinis malo mediis intersonat Orpheus
5.345
remigiis tantosque iubet nescire labores.
5.346
illis in Scythicum Borean iter oraque primi
5.347
Cyaneis artata maris, nos Thracia visu
5.348
bella ratae vario tecta incursare tumultu,
5.349
densarum pecudum aut fugientum more volucrum,
5.350
heu ubi nunc furiae? portus amplexaque litus
5.351
moenia, qua longe pelago despectus aperto,
5.352
seandimus et celsas turres; huc saxa sudesque
5.353
armaque maesta virum atque infectos caedibus enses
5.354
subvectant trepidae; quin et squalentia texta
5.355
thoracum et voltu galeas intrare soluto
5.356
non pudet; audaces rubuit mirata catervas
5.357
Pallas, et averso risit Gradivus in Haemo.
5.358
tunc primum ex animis praeceps amentia cessit,
5.359
nec ratis illa salo, sed divum sera per aequor
5.360
iustitia et poenae scelerum adventare videntur.
5.361
iamque aberant terris, quantum Cortynia currunt
5.362
spicula, caeruleo gravidam cum Iuppiter imbri
5.363
ipsa super nubem ratis armamenta Pelasgae
5.364
sistit agens; inde horror aquis, et raptus ab omni
5.365
sole dies miscet tenebras, quis protinus unda
5.366
concolor; obnixi lacerant cava nubila venti
5.367
diripiuntque fretum, nigris redit umida tellus
5.368
verticibus, totumque notis certantibus1 aequor
5.369
pendet et arquato iamiam prope sidera dorso
5.370
frangitur, incertae nec iam prior impetus alno,
5.371
sed labat exstantem rostris modo gurgite in imo,
5.372
nune caelo Tritona ferens, nee robora prosunt
5.373
semideum heroum, puppemque insana flagellat
5.374
arbor et instabili procumbens pondere curvas
5.375
raptat aquas, remique eadunt in peetus inanes.
5.376
nos quoque per rupes murorumque aggere ab omni,
5.377
dum labor ille viris fretaque indignantur et austros,
5.378
desuper invalidis fluitantia tela lacertis—
5.379
quid non ausa manus?— Telamona et Pelea eontra
5.380
spargimus, et nostro petitur Tirynthius areu.
5.381
illi— quippe simul bello pelagoque laborant—
5.382
pars clipeis munire ratem, pars aequora fundo
5.383
egerere; ast alii pugnant, sed inertia motu
5.384
corpora, suspensaeque carent conamine vires,
5.385
instamus iaetu telorum, et ferrea nimbis
5.386
certat hiemps, vastaeque sudes fractique molares
5.387
spieulaque et multa erinitum missile flamma
5.388
nune pelago, nune puppe cadunt, dat operta fragorem
5.389
pinus, et abiunetis regemunt tabulata cavernis,
5.390
talis Hyperborea viridis nive verberat agros
5.391
Iuppiter; obruitur eampis genus omne ferarum,
5.392
deprensaeque cadunt volucres, et messis amaro
5.393
strata gelu, fragor inde iugis, inde amnibus irae.
5.394
ut vero elisit nubes Iove tortus ab alto
5.395
ignis et ingentes patuere in fulmine nautae,
5.396
deriguere animi, manibusque horrore remissis
5.397
arma aliena eadunt, rediit in pectora sexus.
5.398
cernimus Aeacidas murisque immane minantem
5.399
Ancaeum et longa pellentem cuspide rupes
5.400
Iphiton; attonito manifestus in agmine supra est
5.401
Amphitryoniades puppemque alternus utrimque
5.402
ingravat et medias ardet descendere in undas,
5.403
at levis et miserae nondum mihi notus Iason
5.404
transtra per et remos impressaque terga virorum
5.405
nunc magnum Oeniden, nunc ille hortatibus Idan
5.406
et Talaum et cana rorantem aspargine ponti
5.407
Tyndariden iterans gelidique in nube parentis
5.408
vela laborantem Calain subnectere malo
5.409
voce manuque rogat; quatiunt impulsibus illi
5.410
nunc freta, nunc muros, sed nec spumantia cedunt
5.411
aequora, et incussae redeunt a turribus hastae,
5.412
ipse graves fluctus clavumque audire negantem
5.413
lassat agens Tiphys palletque et plurima mutat
5.414
imperia ac laevas dextrasque obtorquet in undas
5.415
proram navifragis avidam concurrere saxis,
5.416
donec ab extremae cuneo ratis Aesone natus
5.417
Palladios oleae, Mopsi gestamina, ramos
5.418
extulit et socium turba prohibente poposcit
5.419
foedera; praecipites vocem involvere procellae,
5.420
tunc modus armorum, pariterque exhausta quierunt
5.421
flamina, confusoque dies respexit Olympo.
5.422
quinquaginta illi, trabibus de more revinetis,
5.423
eminus abrupto quatiunt nova litora saltu,
5.424
magnorum decora alta patrum, iam fronte sereni
5.425
noscendique habitu, postquam tumor iraque cessit
5.426
vultibus, arcana sic fama erumpere porta
5.427
caelicolas, si quando domos litusque rubentum
5.428
Aethiopum et mensas amor est intrare minores;
5.429
dant Fluvii Montesque locum, tum Terra superbit
5.430
gressibus et paulum respirat caelifer Atlans.
5.431
Hic et ab adserto nuper Marathone superbum
5.432
Thesea et Ismarios, Aquilonia pignora, fratres,
5.433
utraque quis rutila stridebant tempora pinna,
5.434
cernimus, hic Phoebo non indignante priorem
5.435
Admetum et durae similem nihil Orphea Thracae,
5.436
tunc prolem Calydone satam generumque profundi
5.437
Nereos. ambiguo visus errore lacessunt
5.438
Oebalidae gemini; chlamys huic, chlamys ardet et illi,
5.439
ambo hastile gerunt, umeros exsertus uterque,
5.440
nudus uterque genas, simili coma fulgurat astro.
5.441
audet iter magnique sequens vestigia mutat
5.442
Herculis et tarda quamvis se mole ferentem
5.443
vix cursu tener aequat Hylas Lernaeaque tollens
5.444
arma sub ingenti gaudet sudare pharetra.
5.445
Ergo iterum Venus et tacitis corda aspera flammis
5.446
Lemniadum pertemptat Amor. tunc regia Iuno
5.447
arma habitusque virum pulchraeque insignia gentis
5.448
mentibus insinuat, certatimque ordine cunctae
5.449
hospitibus patuere fores; tunc primus in aris
5.450
ignis, et infandis venere oblivia curis;
5.451
tunc epulae felixque sopor noctesque quietae,
5.452
nec superum sine mente, reor, placuere fatentes.
5.453
forsitan et nostrae fatum excusabile culpae
5.454
noscere cura, duces, cineres furiasque meorum
5.455
testor: ut externas non sponte aut crimine taedas
5.456
attigerim— scit cura deum— etsi blandus Iason
5.457
virginibus dare vincla novis: sua iura cruentum
5.458
Phasin habent; alios, Colchi, generatis amores,
5.459
iamque exuta gelu tepuerunt sidera longis
5.460
solibus, et velox in terga revolvitur annus.
5.461
iam nova progenies partusque in vota soluti,
5.462
et non speratis clamatur Lemnos alumnis.
5.463
nec non ipsa tamen thalami monimenta coacti
5.464
enitor geminos, duroque sub hospite mater
5.465
nomen avi renovo; nec quae fortuna relictis
5.466
nosse datur, iam plena quater quinquennia pergunt,
5.467
si modo fata sinunt aluitque rogata Lycaste.
5.468
Detumuere animi- maris, et clementior Auster
5.469
vela vocat: ratis ipsa moram portusque quietos
5.470
odit et adversi tendit retinacula saxi.
5.471
inde fugam Minyae, sociosque appellat Iason
5.472
efferus, o utinam iam tunc mea litora rectis
5.473
praetervectus aquis, cui non sua pignora cordi,
5.474
non promissa fides; certe stat fama remotis
5.475
gentibus: aequorei redierunt vellera Phrixi.
5.476
ut stata lux pelago venturumque aethera sensit
5.477
Tiphys et occidui rubuere cubilia Phoebi,
5.478
heu iterum gemitus, iterumque novissima nox est.
5.479
vix reserata dies, et iam rate celsus Iason
5.480
ire iubet, primoque ferit dux verbere pontum.
5.481
illos e seopulis et summo vertice montis
5.482
spumea porreeti dirimentes terga profundi
5.483
prosequimur visu, donec lassavit euntes
5.484
lux oculos longumque polo contexere visa est
5.485
aequor et extremi pressit freta margine caeli.
5.486
Fama subit portus, vectum trans alta Thoanta
5.487
fraterna regnare Chio, mihi erimina nulla,
5.488
et vacuos arsisse rogos; fremit impia plebes,
5.489
sontibus accensae stimulis facinusque reposeunt.
5.490
quin etiam occultae vulgo increbrescere voces:
5.491
solane fida suis, nos autem in funera laetae 1?
5.492
non deus haec latumque? quid imperat urbe nefanda?”
5.493
talibus exanimis dictis— et triste propinquat
5.494
supplicium, nec regna iuvant— vaga litora furtim
5.495
incomitata sequor funestaque moenia linquo,
5.496
qua fuga nota patris; sed non iterum obvius Euhan,
5.497
nam me praedonum manus hue adpulsa tacentem
5.498
abripit et vestras famulam transmittit in oras.”
5.499
Talia Lernaeis iterat dum regibus exsul
5.500
Lemnias et longa solatur damna querella,
5.501
immemor absentis— sic di suasistis!— alumni,
5.502
ille graves oeulos languentiaque ora comanti
5.503
mergit humo, fessusque diu puerilibus actis
5.504
labitur in somnos, prensa manus haeret in herba.
5.505
Interea campis, nemoris sacer horror Achaei,
5.506
terrigena exoritur serpens, tractuque soluto
5.507
immanem sese vehit ac post terga relinquit,
5.508
livida fax oculis, tumidi stat in ore veneni
5.509
spuma virens, ter lingua vibrat, terna agmina adunci
5.510
dentis, et auratac crudelis gloria fronti
5.511
prominet. Inachii sanctum dixere Tonanti
5.512
agricolae, cui cura loci et silvestribus aris
5.513
pauper honos; nunc ille dei circumdare templa
5.514
orbe vago labens, miserae nunc robora silvae
5.515
atterit et vastas tenuat complexibus ornos;
5.516
saepe super fluvios geminae iacet aggere ripae
5.517
continuus, squamisque incisus adaestuat amnis,
5.518
sed nunc, Ogygii iussis quando omnis anhelat
5.519
terra dei trepidaeque latent in pulvere Nymphae,
5.520
saevior anfractu laterum sinuosa retorquens
5.521
terga solo siccique nocens furit igne veneni,
5.522
stagna per arentesque lacus fontesque repressos
5.523
volvitur et vacuis fluviorum in vallibus errat,
5.524
incensusque siti liquidum nunc aera lambit
5.525
ore supinato, nunc arva gementia radens
5.526
pronus adhaeret humo, si quid viridantia sudent
5.527
gramina; percussae calidis adflatibus herbae,
5.528
qua tulit ora, cadunt, moriturque ad sibila campus:
5.529
quantus ab Arctois discriminat aethera plaustris
5.530
Anguis et usque Notos alienumque exit in orbem;
5.531
quantus et ille sacri spiris intorta movebat
5.532
cornua Parnassi, donec tibi, Delie, fixus
5.533
vexit harundineam centeno volnere silvam.
5.534
Quis tibi, parve, deus tam magni pondera fati
5.535
sorte dedit? tune hoc vix prima ad limina vitae
5.536
hoste iaces? an ut inde sacer per saecula Grais
5.537
gentibus et tanto dignus morerere sepulcro?
5.538
occidis extremae destrictus verbere caudae
5.539
ignaro serpente puer, fugit ilicet artus
5.540
somnus, et in solam patuerunt lumina mortem.
5.541
cum tamen attonito moriens vagitus in auras
5.542
excidit et ruptis immutuit ore querellis,
5.543
qualia non totas peragunt insomnia voces,
5.544
audiit Hypsipyle, facilemque negantia cursum
5.545
exanimis genua aegra rapit; iam certa malorum
5.546
mentis ab augurio sparsoque per omnia visu
5.547
lustrat humum quaerens et nota vocabula parvo
5.548
nequiquam ingeminans: nusquam ille, et prata recentes
5.549
amisere notas, viridi piger accubat hostis
5.550
collectus gyro spatiosaque iugera complet,
5.551
sic etiam obliqua cervicem expostus in alvo.
5.552
horruit infelix visu longoque profundum
5.553
incendit clamore nemus; nec territus ille,
5.554
sed iacet; Argolicas ululatus flebilis aures
5.555
impulit; extemplo monitu ducis advolat ardens
5.556
Arcas eques causamque refert, tunc squamea demum
5.557
torvus ad armorum radios fremitumque virorum
5.558
colla movet: rapit ingenti conamine saxum,
5.559
quo discretus ager, vacuasque impellit in auras
5.560
arduus Hippomedon, quo turbine bellica quondam
5.561
librati saliunt portarum in claustra molares.
5.562
cassa ducis virtus: iam mollia colla refusus
5.563
in tergum serpens venientem evaserat ictum,
5.564
dat sonitum tellus, nemorumque per avia densi
5.565
dissultant nexus. at non mea vulnera” clamat
5.566
et trabe fraxinea Capaneus subit obvius umquam
5.567
effugies, seu tu pavidi ferus incola luci,
5.568
sive deis, utinamque deis, concessa voluptas,
5.569
non, si consertum super haec mihi membra Giganta
5.570
subveheres.” volat hasta tremens et hiantia monstri
5.571
ora subit linguaeque secat fera vinela trisulcae,
5.572
perque iubas stantes capitisque insigne corusci
5.573
emicat, et nigri sanie perfusa cerebri
5.574
Agitur alta solo. longus vix tota peregit
5.575
membra dolor, rapido celer ille volumine telum
5.576
circuit avulsumque ferens in opaca refugit
5.577
templa dei; hic magno tellurem pondere mensus
5.578
implorantem animam dominis adsibilat aris.
5.579
illum et cognatae stagna indignantia Lernae,
5.580
floribus et vernis adsuetae spargere Nymphae,
5.581
et Nemees reptatus ager, lucosque per omnis
5.582
silvicolae fracta gemuistis harundine, Fauni,
5.583
ipse etiam e summa iam tela poposcerat aethra
5.584
Iuppiter, et dudum nimbique hiemesque coibant,
5.585
ni minor ira deo gravioraque tela mereri
5.586
servatus Capaneus; moti tamen aura cucurrit
5.587
fulminis et summas libavit vertice cristas.
5.588
Iamque pererratis infelix Lemnia campis,
5.589
liber ut angue locus, modico super aggere longe
5.590
pallida sanguineis infectas roribus herbas
5.591
prospicit, huc magno cursum rapit effera luctu
5.592
agnoscitque nefas, terraeque inlisa nocenti
5.593
fulminis in morem non verba in funere primo,
5.594
non lacrimas habet: ingeminat misera oscula tantum
5.595
incumbens animaeque fugam per membra tepentem
5.596
quaerit hians, non ora loco, non pectora restant,
5.597
rapta cutis, tenuia ossa patent nexusque madentes
5.598
sanguinis imbre novi, totumque in vulnere corpus,
5.599
ac velut aligerae sedem fetusque parentis
5.600
cum piger umbrosa populatus in ilice serpens,
5.601
illa redit querulaeque domus mirata quietem
5.602
iam stupet impendens advectosque horrida maesto
5.603
excutit ore cibos, cum solus in arbore paret
5.604
sanguis et errantes per capta cubilia plumae.
5.605
Ut laceros artus gremio miseranda recepit
5.606
intexitque comis, tandem laxata dolori
5.607
vox invenit iter, gemitusque in verba soluti:
5.608
o mihi desertae natorum dulcis imago,
5.609
Archemore, o rerum et patriae solamen ademptae
5.610
servitiique decus, qui te, mea gaudia, sontes
5.611
exstinxere dei, modo quem digressa reliqui
5.612
lascivum et prono vexantem gramina cursu?
5.613
heu ubi siderei vultus? ubi verba ligatis
5.614
imperfecta sonis risusque et murmura soli
5.615
intellecta mihi? quotiens tibi Lemnon et Argo
5.616
sueta loqui et longa somnum suadere querella!
5.617
sic equidem luctus solabar et ubera parvo
5.618
iam materna dabam, cui nunc venit inritus orbae
5.619
lactis et infelix in vulnera liquitur imber.
5.620
nosco deos: o dura mei praesagia somni
5.621
nocturnique metus, et numquam impune per umbras
5.622
attonitae mihi visa venus! quos arguo divos?
5.623
ipsa ego te— quid enim timeam moritura fateri?—
5.624
exposui fatis, quae mentem insania traxit?
5.625
tantane me tantae tenuere oblivia curae?
5.626
dum patrios casus famaeque exorsa retracto
5.627
ambitiosa meae— pietas haec magna fidesque
5.628
!— cxsolvi tibi, Lemne, nefas; ubi letifer anguis,
5.629
ferte, duces, meriti si qua est mihi gratia duri,
5.630
si quis honos dictis, aut vos exstinguite ferro,
5.631
ne tristes dominos orbamque inimica revisam
5.632
Eurydicen, quamquam haud illi mea cura dolendo
5.633
cesserit, hocne ferens onus inlaetabile matris
5.634
transfundam gremio? quae me prius ima sub umbras
5.635
mergat humus?” simul haec terraque et sanguine voltum
5.636
sordida magnorum circa vestigia regum
5.637
vertitur, et tacite maerentibus imputat undas.
5.638
Et iam sacrifici subitus per tecta Lycurgi
5.639
nuntius implerat lacrimis ipsumque domumque,
5.640
ipsum adventantem Persei vertice sancto
5.641
montis, ubi averso dederat prosecta Tonanti,
5.642
et caput iratis rediens quassabat ab extis,
5.643
hic sese Argolicis immunem servat ab armis
5.644
haud animi vacuus, sed templa araeque tenebant,
5.645
necdum etiam responsa deum monitusque vetusti
5.646
exciderant voxque ex adytis accepta profundis:
5.647
prima, Lycurge, dabis Dircaeo funera bello.”
5.648
id cavet, et maestus vicini pulvere Martis
5.649
angitur ad lituos periturisque invidet armis.
5.650
Ecce— fides superum!— laceras comitata Thoantis
5.651
advehit exsequias, contra subit obvia mater,
5.652
femineos coetus plangentiaque agmina ducens,
5.653
at non magnanimo pietas ignava Lycurgo:
5.654
fortior ille malis, lacrimasque insana resorbet
5.655
ira patris, longo rapit arva morantia passu
5.656
vociferans: illa autem ubinam, cui parva cruoris
5.657
laetave damna mei? vivitne? impellite raptam,
5.658
ferte citi comites; faxo omnis fabula Lemni
5.659
et pater et tumidae generis mendacia sacri
5.660
exciderint.” ibat letumque inferre parabat
5.661
ense furens rapto; venienti Oeneius heros
5.662
impiger obiecta proturbat pectora parma,
5.663
ac simul infrendens: siste hunc, vesanc, furorem,
5.664
quisquis es!” et pariter Capaneus acerque reducto
5.665
adfuit Hippomedon rectoque Erymanthius ense,
5.666
ac iuvenem multo praestringunt lumine; at inde
5.667
agrestum pro rege manus, quos inter Adrastus
5.668
mitius et sociae veritus commercia vittae
5.669
Amphiaraus ait: ne, quaeso! absistite ferro,
5.670
unus avum sanguis, neve indulgete furori,
5.671
tuque prior.” sed non sedato pectore Tydeus
5.672
subicit: anne ducem servatricemque cohortis
5.673
Inachiac ingratis coram tot milibus ausus
5.674
mactare in tumulos— quanti pro funeris ultor!—
5.675
cui regnum genitorque Thoas et lucidus Euhan
5.676
stirpis avus? timidone parum, quod gentibus actis
5.677
undique in arma tuis inter rapida agmina pacem
5.678
solus habes? habeasque, et te victoria Graium
5.679
inveniat tumulis etiamnum haec fata gementem,”
5.680
Dixerat, et tandem cunctante modestior ira
5.681
ille refert: equidem non vos ad moenia Thebes
5.682
rebar, at hostiles huc advenisse catervas,
5.683
pergite in exscidium, socii si tanta voluptas
5.684
sanguinis, imbuite arma domi, atque haec inrita dudum
5.685
templa Iovis— quid enim haud licitum?— ferat impius ignis,
5.686
si vilem, tanti premerent cum pectora luctus,
5.687
in famulam ius esse ratus dominoque ducique,
5.688
sed videt haec, videt ille deum regnator, et ausis
5.689
sera quidem, manet ira tamen.” sic fatus, et arces
5.690
respicit, atque illic alio certamine belli
5.691
tecta fremunt; volucres equitum praeverterat alas
5.692
Fama recens, geminos alis amplexa tumultus:
5.693
illi ad fata rapi atque illi iam occumbere leto,
5.694
sic meritam Hypsipylen iterant, creduntque, nec irae
5.695
fit mora, iamque faces et tela penatibus instant,
5.696
vertere regna fremunt raptumque auferre Lycurgum
5.697
cum Iove cumque aris; resonant ululatibus aedes
5.698
femineis, versusque dolor dat terga timori,
5.699
Alipedum curru sed enim sublimis Adrastus
5.700
secum ante ora virum fremibunda Thoantida portans
5.701
it medius turmis, et parcite, parcite!” clamat,
5.702
nil actum saeve, meritus nec tale Lyeurgus
5.703
excidium, gratique inventrix fluminis ecce 2!”
5.704
sic ubi diversis maria evertere procellis
5.705
hinc Boreas Furiisque, illinc niger imbribus Auster,
5.706
pulsa dies regnantque hiemes, venit aequoris alti
5.707
rex sublimis equis, geminusque ad spumea Triton
5.708
frena natalis late pelago dat signa cadenti,
5.709
et iam plana Thetis, montesque et litora crescunt.
5.710
Quis superum tanto solatus funera voto
5.711
pensavit lacrimas inopinaque gaudia maestae
5.712
rettulit Hypsipylae? tu gentis conditor, Euhan,
5.713
qui geminos iuvenes Lemni de litore vectos
5.714
intuleras Nemeac mirandaque fata parabas.
5.715
causa viae genetrix, nec inhospita tecta Lycurgi
5.716
praebuerant aditus, et protinus ille tyranno
5.717
nuntius exstinctae miserando vulnere prolis.
5.718
ergo adsunt comites— pro fors et caeca futuri
5.719
mens hominum!— regique favent; sed Lemnos ad aures
5.720
ut primum dictusque Thoas, per tela manusque
5.721
inruerant, matremque avidis complexibus ambo
5.722
diripiunt flentes alternaque pectora mutant.
5.723
illa velut rupes immoto saxea visu
5.724
haeret et expertis non audet credere divis.
5.725
ut vero et vultus et signa Argoa relictis
5.726
ensibus atque umeris amborum intextus Iason,
5.727
cesserunt luctus, turbataque munere tanto
5.728
conruit, atque alio maduerunt lumina fletu.
5.729
addita signa polo, laetoque ululante tumultu
5.730
tergaque et aera dei motas crepuere per auras.
5.731
Tunc pius Oeclides, ut prima silentia volgi
5.732
mollior ira dedit placidasque accessus ad aures:
5.733
audite, o ductor Nemeae lectique potentes
5.734
Inachidae, quae certus agi manifestat Apollo.
5.735
iste quidem Argolicis haud olim indebitus armis
5.736
luctus adest, recto descendunt limite Parcae:
5.737
et sitis interitu fluviorum et letifer anguis,
5.738
et puer, heu nostri signatus nomine fati,
5.739
Archemorus, cuncta haec superum demissa suprema
5.740
mente fluunt, differte animos festinaque tela
5.741
ponite; mansuris donandus honoribus infans,
5.742
et meruit; det pulchra suis libamina virtus
5.743
manibus, atque utinam plures innectere pergas,
5.744
Phoebe, moras, semperque novis bellare vetemur
5.745
casibus, et semper Thebe funesta recedas!
5.746
at vos magnorum transgressi fata parentum
5.747
felices, longum quibus hinc per saecula nomen,
5.748
dum Lernaea palus et dum pater Inachus ibit,
5.749
dum Nemea tremulas campis iaculabitur umbras,
5.750
ne fletu violate sacrum, ne plangite divos:
5.751
nam deus iste, deus, Pyliae nec fata senectae
5.752
maluerit, Phrygiis aut degere longius annis.”
5.753
fmierat, caeloque cavam nox induit umbram.