Reader

DOMINICA IN QUADRAGESIMA. Secundum Matthaeum.

« Ductus est Jesus in desertum ut tentaretur a diabolo, etc» Consulte Lucas primo posuit:« Jesus autem plenus Spiritu sancto regressus ab Jordane» ne dubitaretur a quo spiritu ductus fuerit in desertum secundum Matthaeum, vel expulsus secundum Marcum. Procul dubio non virtute mali spiritus Jesus agitur in desertum, sed voluntate sui spiritus, ut sternat adversarium. Vere enim et absque ulla quaestione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur ut illuc eum suus spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret. Ubi nunc praemonstratur, ut post baptismum accingamur fortiter contra diabolum, relictis mundi illecebris, et societate pravorum.« Et cum jejunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus, postea esuriit.» Obtulit se tentatori quadraginta diebus et quadraginta noctibus ut indicet quia sive hic prospera blandiantur, quod ad dies pertinet, sive adversa feriant, quod noctis figurae congruit, semper fidelibus adest adversarius non cessans eos impedire tentando. Esuriit torpore, ut diabolo tribueretur tentandi occasio, et vinceretur ab homine, cujus morte et calamitatibus gloriabatur. Movebatur diabolus XL dierum jejunio, sciebat totidem diebus aquas abyssi effusas, exploratam repromissionis terram, Moysi legem a Deo datam, filios Israel totidem annis in eremo pane angelorum vixisse. Cum vero sensit post jejunium esurire Dominum, quod non de Moyse vel Elia legitur, ut post jejunia esurirent, accessit tentando longe remotus malitiae voto. Decem sunt praecepta legis, et quadripertitus est mundus, quod significat jam Christi gratiam jam diffusam per mundum, qui jejunavit spatio XL dierum. In quo jejunio quasi clamabat:« Abstinete vos a desideriis hujus saeculi( I Petr. II).» In comestione et bibitione post resurrectionem velut clamabat:« Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi.» Unde quamvis nondum gloriemur, tamen sperando jam pascimur. Congrue jejunium Quadragesimae statutum est cum fine Dominicae passionis, quod significat nos debere a mundi amicitia continere, ut Deum sequi valeamus. In abstinentia autem quadragenarius numerus custoditur, quia virtus Decalogi per quatuor libros Evangelii impletur, cum Evangelium custoditur, vel quia per Decalogum Deum et proximum diligere praecipimur, et motu corporis, quod ex quatuor subsistit elementis, charitas Dei et proximi violatur, apte ad diluenda peccata in quadragenarium numerum tempus poenitentiae surgit.« Et accedens tentator dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens dixit: Scriptum est: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei.» Credidit aliquando diabolus debellatorem suum venisse in mundum, sicut per obsessum hominem dixit:« Quid nobis et tibi, Fili Dei. Venisti ante tempus torquere nos.» Deinde et non illum esse dubitavit, mortalia patiendo. Scriptum est, dixit Dominus, quia humilitate, non potentia proposuerat vincere diabolum. Intendebat daemonum princeps et mutatione lapidum in panes virtutem potestatis in Deo agnoscere, et in homine ex oblectamento cibi patientiam esuritionis illudere. Verum Dominus, de Deuteronomio testimonium sumens ostendit non in pane hoc solitario, sed in verbo Dei alimoniam aeternitatis esse sperandam. Tribus modis tentatio fit, suggestione, delectatione, consensu. Christus autem suggestione sola tentatus est, quia delectatio peccati mentem ejus non momordit. Non fuit indignum tentari illi qui occidi venerat, ut sua tentatione nostras vinceret, sicut sua morte nostra tulit peccata.

Tunc assumpsit eum Diabolus in sanctam civitatem, et statuit eum supra pinnaculum templi.» Non est mirum si se permisit ab illo assumi, et duci et statui, qui se protulit a membris illius crucifigi. Potest autem sic intelligi: Assumpsit eum diabolus, id est tentando invasit, et statuit eum supra pinnaculum templi. Ideo occasio fuit, quare Dominus a suo spiritu sit ductus et statutus illic. Pinna vel pinnaculum est fastigium, id est summitas. Solebant enim antiqui, sicut adhuc fit in pluribus locis, superiora domorum vel templorum facere plano schemate, ut ibi possent stare et agere quod vellent. Unde Dominus ad apostolos:« Quod in aure auditis praedicate super tecta.» Sanctam autem civitatem Hierusalem dicebant in qua templum et cultus Dei secundum legem Moysi habebatur.

« Et dixit ei: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Scriptum est enim: Quia angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum.» In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat ut eum relinquat ambiguum. Dicens,« mitte te deorsum,» qui omnes percipitare satagit, infirmus ostenditur: nam persuadere potest, praecipitare non potest. Testimonium autem quod inducit non de Christo tantum sed et de omni viro sancto prophetia est. Hieronymus psalmo XC sic exponit:« Quicunque duas naturas Dei et hominis perfectas crediderit in Salvatore, hic angelicis manibus vallatus, ad lapidem, id est ad Christum, non offendit pedem suum, qui lapis est offensionis et petra scandali.» Augustinus in eodem psalmo:« In manibus angelorum sublatus est Dominus, quando assumptus est in coelum, non quia, si non portarent, ruiturus erat, sed quia obsequebantur Regi. Quod si dicas: Meliores sunt qui portant quam qui portatur, respondebo: Bene meliora sunt jumenta hominibus. Tacuit autem tergiversator de sui conculcatione, non subjungens Filium Dei super aspidem et basiliscum ambulaturum et conculcaturum leonem et draconem. Ait illi Jesus rursum:« Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum.» Veris Scripturarum frangit clipeis falsas diaboli sagittas de Scripturis, qui vel falsa proponit vel veris falsa persuadere conatur. Testimonia de Deuteronomio protulit Dominus, ut sedem legis sacramenta monstraret. Suggerebatur ei quasi homini ut signo aliquo exploraret quantum apud Deum valeret. Sed, sicut scriptum est, homo ne Deum tentare audeat, quando habet quid faciat, ut quod cavere oporteat evadat. Inde est illud:« Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam.» Postquam vero defecit humana providentia, si homo se totum committit divinae potentiae, non est dicenda tentatio. Nunc autem poterat Christus aliter de templo discedere quam per jactantiam se praecipitare.

« Iterum assumpsit eum diabolus in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi et gloriam eorum, et dixit ei: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me.» In montem, id est supra montem, ostendit regna, non quod visum ejus, qui omnia videt, amplificaverit, sed quantum in se fuit, verbo et promissione ostendit vanitatem humanae pompae quam amabat, speciosam, suadens Domino ut videlicet sic eum sibi subjiceret. Bene, quod Lucas commemorat, in momento temporis temporalia monstrantur, quia cito cadunt humanae potestates: dicens,« Haec omnia tibi dabo,» superbe loquitur, non quod omnia regna dare posset. Procidens adoraveris dictum est, quia adoraturus diabolum, ante corruit. Nota quia omnis potestas et ordinatio potestatum a Domino est, sed a malo potestatis ambitio. Potestas itaque diabolo ad tempus promissa non mala est, sed is qui ambiendo male utitur potestate malus est.« Tunc dicit ei Jesus: Vade, Satanas. Scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies.» Non, ut quidam putant, Satanas et Petrus eadem sententia damnantur: Petro enim dicit:« Vade retro, Satanas,» id est sequere me, qui contrarius es voluntati meae. Hic non dicitur retro, ut subaudiatur, vade in ignem aeternum. Omni homini scriptum est Deum adorare eique soli servire. Graece latria dicitur servitus illa quae soli convenit Deo, non creaturae. Unde idololatrae nuncupantur hi qui sacrificia quae uni debent Domino idolis impendunt. Dulia autem est servitus communis sive Deo sive homini. Unde et servus dicitur Latine, quod dulos dicitur Graece. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quod Graece est dulium, et Domino soli quod Graece est latrium.

« Et consummata omni tentatione tunc reliquit eum diabolus usque ad tempus. Erat quoque cum bestiis, et ecce angeli accesserunt et ministrabant ei.» Consummatam omnem tentationem dicit, quia his tribus tentationibus continentur origines omnium vitiorum, Joanne attestante, qui ait:« Omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum et superbia vitae.» Et in evangelica parabola tribus reprobi negotiis ab aeternae vitae dapibus excluduntur.« Primus dixit: Villam emi, etc. Alter dixit: Juga boum emi, etc. Alius dixit: Uxorem duxi.» Uxoris appetitus ad concupiscentiam pertinet, sicut gulam. Villae emptio, ad avaritiam et superbiam. Probatio quinque jugum refertur ad concupiscentiam oculorum ubi curiositas est et vana gloria. Triplici telo hostis quotidie arma defensionis oppone, ut concupiscentia carnis pellatur jejunio, avaritia eleemosynis, jactantia precibus. Antiquum hominem superavit diabolus gula, invento pomo. Vana gloria superavit eum, dicens:« Eritis sicut dii.» Avaritia etiam superavit eum, quando dixit« scientes bonum et malum.» Avaritia enim recte dicitur sublimitas ambitionis. Sic etiam tentavit Dominum, sed victus recessit. David Goliath tribus lapidibus de torrente postravit; Christus diabolum tribus testimoniis de lege. Quae autem tentationum prima fuerit, quae media, quae ultima, et in qua forma tentator accesserit, an in sua propria, an specie hominis assumpta, non multum refert ignorare. Reliquit Dominum diabolus usque ad tempus postea per Judaeos aperte eum impugnaturus. Sic etiam quando non praevalet in tentatione a nobis recedit usque ad aliud tempus. Inter bestias Dominus commoratur, ut homo, ministerio utitur angelico, ut Deus. Et nos cum in eremo sanctae conversationis bestiales hominum mores toleramus, ministerium angelorum meremur; a quibus corpore soluti ad aeterna gaudia transferamur.

DOMINICA IN QUADRAGESIMA. Secundum Matthaeum. SERMO DE TENTATIONE DIABOLICA ET DE ALIIS QUATUOR TENTATIONIBUS.

Multis tentationum calamitatibus mens justi in hac vita pulsatur. Etenim et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illam securitatem inveniat. Inter eas poenas quasi justus in corpore patitur, atque eas quibus mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat et tempore; illas nec loco evitare potest nec tempore. Non amplius electos tentat diabolus quam Dei voluntas permittit. Tentando autem sanctorum profectibus servit Etsi nolens, tamen sanctorum utilitati servit diabolus, quando eos tentationibus suis non decipit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum interitum movet, interdum Christus ad exercitium virtutum salubri utilitate convertit. Insidiae diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent, diffundantur, a potestate divina tamen non egrediuntur, ne tantum noceant quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare quivisset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaretur. Et licet diabolus tentationem justo semper inferre cupiat, tamen si a Deo potestatem non accipit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Ante omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa est. Ex se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed eos qui tentandi sunt, nonnisi juste tentari Deus permittit. Unde et in libris Regum de diabolo scriptum est quia« spiritus Domini malus irruebat in Saul,» ubi juste quaeritur: Si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem spiritus Domini per acceptam justissimam potestatem. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationem aspexerit. Quam si sperni uberius aspexerit, sine dubio ille confusus discedit, statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus, contemptaque jacent, et sine luce faces illius exstinguuntur. Sollicite hostis insidias intelligere pariter et cavere Dei servum oportet, sicque innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat eum simplicitate prudentem esse. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam columba est seducta, non habens cor.

Sed ideo columba est, quia simplex est; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni, angelum se simulans lucis dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ut sollicite caveant. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Tunc enim bene de se judicant sancti quando Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligere. Multi decipiuntur a diabolo et ignorant sese esse deceptos, prophetae Oseae testimonio declarante:« Comederunt» inquit,« alieni robur ejus, et ipse ignoravit.» Allieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intellexerunt. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando de aperta iniquitate hominem depravare conatur. Armatus verbo tunc incedit, dum per spem sanctitatis et virtutis, ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed tanquam sint virtutes quae sunt vitia sectatur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur, a fortibus in fide ut vermis contemnitur, ad momentum ostensus repellitur. Qui suggestiones diaboli non recipit iniquus, in insidias minime transit. Nam facile in consequenti operum repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus interna cordis, dum consentit, illabitur. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt. Quae si non caventur, sed per usum in consuetudinem transeunt, in novissimo fortiter convalescunt, ita ut nunquam aut cum difficultate vincantur. DIVISIO.

Cum in tota vita diabolus praevaricare hominem cupiat, amplius tamen in fine molitur decipere. Proinde quamvis sit justus, tamen necesse est ut in hac vita nunquam sit securus, sed semper humilis caveat, semperque, ne in fine corruat, sollicitus pertimescat. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei servis vero molitur tentamenta contraria secundum exempla Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo pertentari. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tantando persequitur. Nam quia in eis intrinsecus non regnat, contra eos extrinsecus pugnat, et qui interius amisit Dominum, exterius commovet bellum. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute ab eo expellendum cognoscit. Etenim et immundus spiritus tunc gravius decerpit puerum in quo habitabat, quando ad Christi impierum exire ab eo coactus est. Quod factum et ad Job verba respicit, ubi in novissimis Vehemoth caudam suam quasi cedrus stringit. Plus diabolus contra eos diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non perficiant quod docendi sunt. Maligni spiritus hoc quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum sordidare. Sancti autem praesago spiritu eorum insidias praecognoscunt, et quidquid in semetipsis terrenum sentiunt indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum pertentando deludit. Nunc enim promissis decipit, nunc rebus transitoriis quasi necessariis illicit. Nunc enim ipsa inferni supplicia quasi levia ac transitoria suggerit, quatenus miserorum corda in cupiditate lasciviaque dissolvat secumque ad tartara ducat. Argumenta tentationum malarumque cogitationum, semina quae in corda hominum diabolus fundit, ita saepe undique captant et implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit: veluti si jures hoc facere; quod si feceris pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. Diabolus quando decipere[ vult] quemquam, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines tentat, qua eos per exercentem humorem facile inclinare ad vitia conspicit, ut secundum humoris consparsionem adhibeat tentationem. Lege Balaam qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecepit perniciosos praetendere laqueos, ex qua facilius sensit eos esse lapsuros. Nam et quia alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi ejus impetum intendit. Nullus culpam non existimet, quam ex propria passione sustinet, sed quantum valet contra id quod tolerat pugnet. Nam si consparsioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. Ideo diabolus in sacris eloquiis Vehemoth, id est animal, dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit; ideo Leviathan, id est serpens de aquis, dicitur, quia in hujus saeculi mare volubili versatur astutia. Avis propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his vocabulis tribus appellatur qui pro suo merito aerem quasi avis pro carcere meruit, terram brutum animal comedit, serpens ut in hujus saeculi mare insana jactatur fluctuatione. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula, ita ut quod singuli agunt incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus unde animal est, hoc est per carnis luxuriam, tentat unde serpens est, hoc est cupiditatis ac nocendi malitia; quem autem nec sic decipit, insidiatur ei unde avis est, hoc est superbiae ruina. Unde enim dolos praeparat, quousque inveniat viam, per quam incautum decipiat. DIVISIO.

Aliud est intrare diabolum in mentem cujusquam, aliud vero inhabitare. Nam in corda sanctorum ingreditur dum malas suggestiones insinuat, sed non inhabitat in eis, quia in suo corpore non eos traducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore diripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae coeno mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Quomodo de bonorum interitu propheta dicit electos esse diaboli escam, dum alibi scriptum est de illo:« Fenum ut bos comedet,» nisi quod in oculis Dei fenum sunt, qui electus cibus secundum homines videntur. Ac per hoc qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, et poeniteant ac salventur. Sicut et Apostolus Corinthiis scribens dicit:« Tradite hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit.» Utile est enim quosdam peccantes, ut animae salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. Nonnunquam diabolus adversus hominem justum aut tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est quod Apostolus ait:« Datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, ut me colaphizet.» Saepe justi mentem variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat, unde interdum usque ad desperationis angustiam coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore per instinctum immundorum spirituum quilibet justus adversa patiatur, ex Dei itaque permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat:« Si bona suscepimus de manu Domini, mala autem quare non sustineamus,» iste non separatur a Deo, sed conjungitur, qualibet atroci angustia torqueatur. Multa justus adversa in anima patitur, instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens quae patitur portat. Nam ibi peccamus, ubi cupiditatem vel voluntatem deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed quia Deum pro irrigata laudat miseria, commissa procul dubio evacuat facinora.

Praeterea videndum quod quatuor sunt tentationes de quibus in psalmo centesimo sexto:« Confitemini Domino,» cujus secundus versus est:« Dicant qui redempti sunt a Domino. Confiteantur Domino misericordiae ejus, et mirabilia ejus filiis hominum,» quater reperitur, quo numero, juvante Domino quantum scrutari valuimus, tentationes quatuor significantur. Ab his ergo quisque irretitus eripitur per eum cui omne genu flectitur. Est igitur prima tentatio erroris et famis: erroris quia in ignorantia se homo invenit, famis, quia veritatem noscere cupit, et ea satiari appetit. Qua tentatione cum fatigatus quis fuerit, et corde ad Deum clamaverit, ad viam fidei perveniet, per quam ad civitatem quietis pergere incipiet. Perducitur itaque ad Christum, qui dicit:« Ego sum via.» Quapropter ab errore ac fame liberatus, et ad viam quae Christus est perductus dicat:« Confiteantur Domino misericordiae ejus et mirabilia ejus filiis hominum.» Haec est prima tentatio, a qua proficiens liberatur, Christo sibi propitio. Secunda tentatio est, cum cibum veritatis acceperit et in via, quae Christus est, positus fuerit, audit: Bene vive, et sicut accepisti ac nosti, meliorari satage. Sed de se praesumens, dum confligere adversus vitia conatur, ob suae praesumptionis superbiam superatur. Sicut ergo erroris et famis prima fuit tentatio, ita secunda est difficultatis in bene operando. Propterea exclamet ad Dominum, tali difficultate gravatus: nam clamans ad eum liberabitur de necessitatibus. Rumpet enim vincula difficultatis, et constituet operarium suum in operatione aequitatis. Incipiet ergo ei jam esse facile quod fuerat difficile, scilicet bene facere, et a malis omnibus abstinere, et fiet facultas quod fuerat difficultas. Hoc vero sine difficultate Dominus potuit praestare, sed si hoc absque difficultate haberemus, largitorem hujus boni non agnosceremus. Nostris enim viribus hoc tribueremus, et Deum collatorem hujus gratiae non sentiremus Et quia humana fragilitas quod sibi est praeceptum, licet velit, per se non valet ducere ad effectum, dicat item cum Psalmista:« Confiteantur Domino misericordiae ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Haec est secunda tentatio: difficultas vincendarum concupiscentiarum.

Post has duas tentationes, tertia hominem excipit: ei vero loquor qui has duas jam transiit. Nam duae istae sunt multis notae. Quis enim nescit se ad veritatem ab ignorantia venisse, ad verbum fidei a fame sapientiae? Haec vero tertia est taedium verbi divini, scilicet taedium orandi, legendi, vigilandi, et aliorum quibus posset ad melius provehi; et tantum incurrat interdum periculum, ut nil de prius bene gestis faciat eum securum; sed pro taedio se timeat periturum. Sicut enim fastidito cibo corporali corpus perimitur, ita fastidito spiritali victu anima periclitatur. Etenim rursus clamat ad Dominum et liberatur, et inde sequitur ut confiteatur. Ecce splendificatis tenebris, et difficultatibus veterum consuetudinum superatis et repulso taedio verbi Dei, talis jam aptus est qui ad regimen Ecclesiarum debeat provehi. Sed quanto magis exaltatur, tanto amplius periclitatur. Tunc enim insurgit tempestas maris, Ecclesiam quatientis et gubernatorem turbantis. Et sic periclitatur, modo ascendendo usque ad coelos sperando, interdum descendendo ad abyssos desperando. Item clamat ad Dominum, et liberatur, et ideo merito ut prius confitetur. Haec est quarta tentatio, quae vocatur periculum in regimine rerum publicarum. Nemo vero putet hanc tentationem ad solos pertinere praelatos, quia omnes in navi portantur, et qui operantur, et qui gubernantur, et simul in mari periclitantur, et simul in portu salvantur. Quatuor haec tentationes in psalmo ponuntur, quae per quatuor« Confiteantur» intelliguntur.

DOMINICA IN QUADRAGESIMA. Secundum Matthaeum. ITEM SERMO DE QUADRAGESIMA.

Charissimi, cum de paradiso expulsi sumus, dictum est nobis:« Pulvis es, et in pulverem reverteris.» Ut ergo redire possimus, et poenitentiam, in capite jejunii, in cinere et cilicio egimus. Pulvis quippe sumus et cinis, et vermis putredo filius hominis. Et quia repatriare contendimus, hostes, id est daemones, iter salutis nobis obsidere novimus, ideo arma spiritalia, quod est oratio, humiliatio, afflictio, sustollimus, ut contra spiritalia nequitiae pugnare, et omnia tela ignea nequissimi hostis exstinguere possimus. Cum enim illa die processionem cum crucibus fecimus, quasi hostibus armati ad pugnam obviam ivimus. Unde et per litaniam sanctos in adjutorium nostrum invocamus, quatenus viriliter decertare, et in coelesti aula triumphare valeamus. Quarta aetate mundi aedificavit Salomon Domino templum VII annis. Quod destructum a Babyloniis reaedificatum est a Jesu sacerdote XLVI annis. Salomon est Christus, templum Ecclesia. Hoc templum VII annis a Salomone aedificatur, quia Ecclesia VII donis Spiritus sancti a Christo informatur. A Babyloniis destruitur, quia a daemonibus variis vitiis subruitur. Sed iterum ab Jesu XLVI annis reaedificatur, quia his XLVI diebus Ecclesia in templum Deo coaedificatur. Itaque a capite jejunii usque in Pascha, XLVI dies computantur. Templum quoque corporis Christi XLVI annis aedificatur: cui Ecclesia incorporatur. Maria quippe XII annorum exstitit, dum Christum genuit. Christus vero XXXIV annorum fuit, dum morte solutus corruit: qui anni simul juncti XLVI fiunt; totque dies a capite jejunii usque in Pascha existunt, qua die Christus templum corporis sui restituit, quod prius impulsio Judaeorum solvit. Ideo quarta feria jejunium inchoamus, quia Christum suum jejunium quarta feria inchoasse praedicamus, quem secunda feria baptizatum non ignoramus, cui per jejunium incorporari desideramus; et Salomonem qui quarta aetate mundi templum in figura Ecclesiae construxit similamus, in qua nunc coaedificari a Christo optamus. Ideo istis quatuor diebus a capite jejunii jejunatur, quia Ecclesia a quatuor plagis mundi in aedificium templi Domini congregatur.

Deinde XL diebus jejunatur, quia per quatuor Evangelia et X legis praecepta, hoc templum in Christo consummatur, quia non venit solvere legem. sed implere. Ista quadragesima est Christianorum carrina. Nam multa in anno committimus quae pertinent ad carrinam, et ideo Ecclesia statuit ut pro his jejunemus hanc XL. Est etiam decima vitae nostrae. Sicut enim de aliis rebus, ita decimam debemus dare de diebus. Annus namque CCCLX diebus constat. Et cum nos de ista quadragesima, exceptis Dominicis diebus, XXXVI dies abstinemus, quasi decimam de diebus persolvimus. Lex quoque X praeceptis completur, et annus quatuor temporibus, scilicet vere, aestate, autumno et hieme volvitur: et homo quatuor elementis, id est igne, aere, aqua, terra perficitur. Qui ergo quatuor nostri corporis qualitatibus in quatuor anni temporibus contra Dei praecepta decem fecimus, justum est ut his quaterdenis diebus Deo nostro satisfaciamus. Hoc autem ideo circa passionem Domini agimus; quia, si compatimur, et conregnabimus. Scire autem debemus, dilectissimi, unde dies XL sint instituti. Cum Dominus populum suum de jugo Pharaonis eripuit, XL annos eum per desertum duxit, panem coeli eis pluit qui omne delectamentum habuit, aquam de petra produxit, quae saporem mellis et olei praebuit, vestimenta illorum non sunt vetustate attrita, nec maculata sordibus, et non erat in tribubus eorum infirmus. In nocte praecessit eos angelus Domini in columna ignis, et repulit ab eis horrorem noctis; in die vero protexit eos in nube ab aestu caloris. Qui post XLII mansiones intraverunt in terram repromissionis. Si XL annis diem pro anno decimabis, XL dies computabis. Hi sunt isti XL dies quos observat populus Christianus, quem de oppressione diaboli redemit Dominus, quem per custodiam decem praeceptorum et IV Evangeliorum de corpore suo pascit, sanguinem de latere suo, ut aquam de petra producit. Quae petra bis virga percussa est, scilicet caro Christi duobus lignis crucis affixa. Qui potus dat saporem mellis et olei, quia oleo misericordiae vulnera peccatorum nostrorum sanat, et melle aeternae dulcedinis nos satiat. Et si vestimenta quae in baptismo suscepimus vitiis non atteruntur, nec peccatis polluuntur, tunc praecedit nos igne sancti Spiritus in nocte hujus tenebrosae vitae, in die vero judicii proteget nos nube suae humanitatis ab aeterni incendii ardore Jesus Christus Dominus noster.