Reader

SERMO XXVIII. De eo quod ait: « Emitte Agnum, Domine (Isa. XVI) , » etc.

Deus ab austro veniet et sanctus de monte umbroso et condenso. Ecce, fratres charissimi, Dominus noster Jesus ex condensissima allegoricorum verborum silva, in cujus opaca densitate hactenus latuit, subito manifestus erumpit, dicente propheta: Emitte Agnum, Domine, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion. Vere dilectus meus stat post parietem nostrum, respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos. Quis nesciat Dominum Jesum in Scripturis esse quaerendum, qui ipsum dicentem audit in Evangelio: Scrutamini Scripturas, et caetera? Sed inter nos et ipsum, quasi quidam paries est ipsius Scripturae obscuritas, verborum aenigmata, et figurae historiarum. Verum spirituales illi artifices, qui hunc nobis parietem condiderunt, fenestris illum ac cancellis variarunt, per quos plerumque dilectus ille suis se praebet amatoribus induendum, ut nemo ambigat ipsum esse ubique in his, quae latent, quem sic manifeste exhibent ea, quae patent. Ait ergo: Emitte Agnum, Domine, dominatorem terrae. Diximus in exordio, aliquando narrando, aliquando jubendo, aliquando etiam orando, prophetas locutos fuisse. Cernens ergo propheta in spiritu, etiam mundi sapientes crucis esse virtuti subdendos, per stultitiam quoque praedicationis credentes esse salvandos, perdendam nihilominus sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobandam, et caetera, quae in hoc onere praemissa sunt; aestuat desiderio, causatur moram, jamjamque Christum optat adesse, implere promissa, exhibere praenuntiata; conversusque ad Patrem, Filii sui adventum ardenti exigit affectu, Emitte, inquiens, Agnum, Domine, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion. Iste est Agnus, qui per Jeremiam loquitur dicens: Et ego tanquam agnus innocens, qui portatur ad victimam. De quo et iste idem Isaias: Tanquam ovis ad occisionem ducetur, et tanquam agnus coram tondente se obmutescet. Quem, Spiritu sancto revelante, sanctus Baptista cognoscens: Ecce, inquit, Agnus Dei. De quo et David cecinit, dicens: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrarum. De petra deserti ad montem filiae Sion. Petram deserti, ut aestimo, speluncam illam appellat, quae in locis desertis natura, vel arte excisa in petra, Loth excepit de Sodomis fugientem. De hac petra deserti, cum magna admiratione Agnum dicit processurum, quia in ea generatus est Moab, de cujus genere natus est Christus. Emittitur autem de petra deserti ad montem filiae Sion, quia natus de Virgine in Bethlehem, Jerusalem( in qua est mons Sion ad litteram, vel mons, id est excellentia, et gloria filiae Sion, id est Synagogae, quae in templi nobilitate intelligenda sunt) sua praesentia visitavit. Allegorice petra deserti dicitur Synagoga, quae educta de Aegypto, et quadraginta annis eremi habitatrix effecta, bibebat de spirituali consequente eos petra: quae idcirco petra deserti dicitur, quia tanti temporis exsilio multis in infidelitate pereuntibus, in perfectioribus fidei firmitatem servavit. Ex hac fuere apostoli, qui Agnum illum, qui abstulit peccata mundi, ut dominaretur universo mundo, praedicatione sua ad gentium populos transtulerunt, ut de Synagoga nasceretur Ecclesia, quasi filia Sion, cujus mos est altitudo fidei, sublimitas spei, via superexcellentior charitatis. Unde Dominus in Evangelio: Oportebat pati Christum, et resurgere a mortuis die tertia, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Jerosolymis. Vel certe tunc emissus est Agnus, dominator terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion, quando Christus ab umbra legis, ad veritatem transivit Evangelii; quando, de petra deserti, de qua bibebant filii Israel sacramentum nostrae redemptionis, ad veritatem sui sacrosancti corporis et sanguinis transtulit; quando amoto velamine litterae, spiritualis intelligentiae, Novi Testamenti praeconibus, reseravit arcanum. Et erit, Quid? Cum emissus fuerit Agnus dominator terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion. Sicut avis fugiens, et pulli de nido volantes, sic erunt filiae Moab in transcensu Arnon. Filias Moab carnales et infirmas intellige animas, Moabiticis erroribus deceptas. Arnon interpretatur illuminatio eorum. Habitabunt apud te profugi mei Moab. Hoc in loco per Moab sapientes intellige, quos superius diximus tanto in divinis fuisse prudentiores, quanto in sapientia illa mundiali fuerant perspicaciores. Iste est Moab, cujus vectes pervenerunt usque ad Segor vitulam conternantem.

Talis fuit beatissimus martyr Cyprianus, talis Ambrosius, talis Augustinus, atque Hieronymus qui totum, quod de scientia hauserant saeculari, ad firmamentum profectumque Ecclesiae transtulerunt. Tales nimirum efficacius haereticos debellabant, tales infirmos quoslibet ab infestatione pseudoapostolorum sua doctrina protegebant, sub quorum cura, quasi sub maternis alis, ne a daemonibus seducerentur et raperentur, securius latitabant. Hunc Moab, id est tales mundi hujus sapientes, Christus alloquitur: Habitabunt, inquiens, apud te profugi mei Moab; esto latibulum eorum a facie vastatorum. Profugos suos illos appellat, quos a zabulo quondam seductos et abductos, devicto hoste, victoris iterum jure receperat; quos nimirum zabulus ipse sibi dolens ereptos, suscitavit haereticos, commovit philosophos, falsa dogmata sevit, ut sic simplices quosque decipiens, eorum perditione, illati dispendii solaretur injuriam. Sed donec transiret iniquitas, et manifestaretur veritas, in fide perfectorum imperfecti pendebant, et a facie talium vastatorum sapienter simplicibus doctrinae et providentiae latibulum salutare praestabant. Ait ergo: Habitabunt apud te profugi mei Moab, esto latibulum eorum a facie vastatorum. Quod ne zabuli potentiam et astutiam consideranti videretur difficile, protinus subjungit: Finitus est enim pulvis, consummatus est miser. Doctrina diaboli pulveri comparatur, quae tunc quodammodo finem accipit, quando, coruscante Evangelio, salutarem doctrinam mundus suscepit. Eleganter propheta diabolum miserum vocat, cui in futurum praeparata est in aeterno igne damnatio, cujus iniquum pectus cassa nunc urget sollicitudo, qui semper laborans et nihil proficiens, qui electorum animas semper sitiens, et nullum eorum perpetuo sibi subdere valens, tanto miserior ab omnibus judicatur, quanto a terrenis et mortalibus, spiritus coelestis et immortalis superatur. Vere miser, qui ab angelis premitur, cui ab omnibus illuditur, quique a perfectis contemnitur, vincitur ab infirmis. Ait ergo: Finitus est pulvis, comsumptus est miser. Unde et subditur: Defecit, qui conculcabat terram. Agamus gratias, fratres charissimi, Agno illi, qui, emissus de petra deserti ad montem filiae Sion, terram, ab initio, scilicet a zabulo, conculcatam, tyrannidi ejus eripuit, imo ipsum qui conculcaverat, ejus quem conculcaverat pedibus prostravit, dans ei virtutem calcandi super serpentes et scorpiones, et omnem potestatem inimici. Unde ad credentes loquitur Apostolus: Deus conteret Satanam sub pedibus vestris velociter. Terra quippe dicitur omnium sanctorum sancta societas; terra profecto fertilis et fecunda, afferens fructum aliquando tricesimum, aliquando sexagesimum, nonnunquam et centesimum( Matth. XIII). Hanc nimirum usque ad Salvatoris adventum antiquus hostis malitiae suae pedibus conculcabat, ob primae praevaricationis reatum, etiam in electos jus iniquae damnationis exercens, donec chirographum cui innitebatur excedens, illum, qui nulla ei cautione peccati tenebatur, impias manus injiceret, addicens eum morti, in quo nulla causa mortis poterat inveniri Unde non immerito chirographi pactique transgressor, quia usurpavit indebitum, et debitum pariter, dictante justitia, sententiam, avarus nimis et injustus exactor, amisit. Idcirco defecit, qui conculcabat terram. Deus quippe delens chirographum, quod erat contrarium nobis, affigensque illud cruci suae, traduxit principatus et potestates, palam triumphans eos in semetipso. Sic hoste devicto captivam duxit captivitatem, accipiens dona in hominibus. Propter quod exaltavit illum Deus; et dedit illi nomen, quod est super omne nomen, etc. Exinde jam coepit impleri quod propheta subjungit: Et praeparabitur in misericordiae solium: et sedebit super illud in veritate, in tabernaculo David, judicans et quaerens judicium; et velociter reddens quod justum est.-- Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. Accedamus, fratres, cum fiducia ad solium misericordiae, quod interius praeparavit in tabernaculo David, id est in Ecclesia; quia, nunc tempus miserendi, quod profecto sequetur tempus judicandi. Sed quia haec latius tractanda sunt, cum haec ipsa, quae hodie dicta sunt, moraliter coeperint pro modulo nostro latius explicari, demus jam et huic sermoni terminum; et die crastina, si Deus voluerit, hoc ipso capitulo repetito, quod ipse suggesserit proferemus in medium, ad laudem et praeconium Domini nostri Jesu Christi cui honor et imperium per omnia saecula saeculorum. Amen.